CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐÁP ỨNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho GV đã được nhiều nước trên thế giới thực hiện theo nhiều cách khác nhau. Trong những năm gần đây trên thế giới xuất hiện không ít các công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng chuyên môn GV dưới góc độ nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực.
Trong đó đặc biệt chú trọng tới chất lượng giáo dục và chất lượng đội ngũ giáo viên. Đề cao khía cạnh phát triển bền vững, thích ứng nhanh của từng giáo viên và cả đội ngũ trước sự phát triển của khoa học công nghệ với những bước tiến nhảy vọt và xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế. Qua tiếp cận nghiên cứu một số tài liệu có liên quan về vấn đề này cho thấy trên thế giới các nước Mỹ, Nhật Bản, Singapore.luôn xem giáo viên là điều kiện tiên quyết cho sự nghiệp giáo dục và phát triển giáo dục. Ở Mỹ : Khi quyết định đưa giáo dục nước Mỹ lên hàng đầu thế giới trong thế kỷ XXI, chính phủ Mỹ đã lấy giáo viên làm then chốt.
Nhà xã hội học người Mỹ, Christian Batal cho rằng quản lý nguồn nhân lực phải có ba nhiệm vụ chính là: Phát triển nguồn nhân lực (gồm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển, nghiên cứu, phục vụ); sử dụng nguồn nhân lực (gồm tuyển dụng, sàng lọc, bố trí, đánh giá, đãi ngộ, kế hoạch hóa sức lao động) và môi trường nguồn nhân lực mở rộng chủng loại làm việc, mở rộng quy mô làm việc, phát triển tổ chức. Ở Nhật Bản: Bộ giáo dục tổ chức các lớp tập huấn ở trung ương, để bồi dưỡng cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên tư vấn bộ môn. Ngoài 8 ra hằng năm Nhật Bản còn gửi ra nước ngoài hằng trăm học viên để tham quan học tập, mở rộng tầm nhìn, nâng cao ý thức nghề nghiệp. Bộ Giáo dục cung cấp kinh phí bồi dưỡng giáo viên cấp tỉnh.
Ban giáo dục tỉnh lên kế hoạch thúc đẩy việc bồi dưỡng ở các trường công lập trong tỉnh, các lớp bồi dưỡng theo chu kỳ cho giáo viên sau 5 năm, 10 năm, 20 năm công tác. Một loại hình bồi dưỡng nữa là các lớp học trực tiếp, đáp ứng nhu cầu học tập của giáo viên ở những cương vị khác nhau như hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên. Các trung tâm giáo dục tỉnh với đầy đủ tiện nghi sinh hoạt, trang thiết bị và đội ngũ chuyên môn, có trách nhiệm bồi dưỡng giáo viên tiểu học. Ở Singapore: Hoạt động phát triển giáo viên tại được thực hiện theo nhiều hình thức phong phú dưới sự điều hành của lãnh đạo nhà trường (ví dụ như: các nhà phát triển nhân lực, các trưởng phòng, các chuyên gia về nội dung) cùng với sự hỗ trợ của các học viện, các cộng đồng học tập chuyên môn cung cấp cho giáo viên nguồn lực để tham gia vào các hoạt động phát triển chuyên môn khác nhau như nghiên cứu hoạt động, nghiên cứu bài học và một phạm vi lớn về các vòng tròn học tập tập trung vào các chủ đề khác nhau như đổi mới chương trình, dạy học dựa vào người học, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, lập kế hoạch bài học mang tính hợp tác và học tập theo dự án).
Bộ Giáo dục cũng cấp kinh phí để đào tạo, bồi dưỡng một số giáo viên trong mỗi trường trở thành "các nhà hoạt động nghiên cứu" với mong muốn sau đó họ sẽ trợ giúp các đồng nghiệp tiến hành nghiên cứu dựa trên lớp học. Họ cũng dự kiến sẽ dành một phần thời gian để thực hiện công việc phát triển, đề xuất đổi mới chương trình dạy và học, thực hiện các nghiên cứu tiên tiến trong lớp học. Ở Thái Lan: Giáo viên phải tham gia các khoá bồi dưỡng ít nhất 5 năm 1 lần, Chính phủ cũng dành khoản kinh phí cho công tác bồi dưỡng giáo viên hằng năm, tạo điều kiện cho giáo viên tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ thông 9 qua các tổ chức hội thảo, các đợt tập huấn định kỳ, thành tích tham gia các đợt tập huấn, tự bồi dưỡng là một tiêu chuẩn để xét đánh giá, đề bạt giáo viên. Ở Trung Quốc: Việc phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học chủ yếu tập trung vào việc nâng cao trình độ chính trị, văn hoá chuyên môn và năng lực giáo dục, dạy học.
Trường bồi dưỡng cấp huyện làm nhiệm vụ bồi dưỡng giáo viên tiểu học. Ngoài ra còn có các chương trình bồi dưỡng giáo viên phát trên đài truyền thanh, truyền hình, việc bồi dưỡng giáo viên dựa vào hình thức tự học tại chức, kết hợp với các đợt tập trung ngắn hạn, quan tâm tới hiệu quả.A Kômenxky (1592 - 1670) là nhà giáo dục lỗi lạc - người đặt nền móng cho lý luận dạy học hiện đại đã đánh giá cao vai trò của giáo dục và coi nghề dạy học là nghề vinh quang nhất. Nên đòi hỏi người thầy phải được bồi dưỡng về năng lực dạy học và nghệ thuật sử dụng các cách thức, thủ thuật khác nhau trong giảng dạy nhằm giúp học sinh lĩnh hội tốt hơn những tri thức được trang bị. Ông cho rằng, phương pháp giảng dạy muốn trở nên hấp dẫn, điều hiển nhiên là “không thể thiếu năng khiếu dạy học”.
Công trình nghiên cứu của OECD (Tổ chức Hợp tác phát triển châu Âu) đã đề cập đến chất lượng giáo viên gồm 5 mặt: (1) Kiến thức phong phú về nội dung chương trình và nội dung bộ môn được giao giảng dạy; (2) Kỹ năng sư phạm kể cả việc tạo được “kho kiến thức” về phương pháp dạy học, về năng lực sử dụng những phương pháp đó; (3) Có tư duy phản ánh trước mỗi vấn đề và có năng lực tự phê, nét rất đặc trưng của nghề dạy học; (4) Biết cảm thông và cam kết tôn trọng phẩm giá của người khác, (5) Có năng lực quản lý, kể cả trách nhiệm quản lý trong và ngoài lớp học. Bất kỳ ở một giai đoạn lịch sử nào, GD&ĐT luôn đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể, cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại. Từ xưa, các học giả, các nhà lãnh đạo, quản lý đã bàn luận rất nhiều về việc đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Nghiên cứu trong nước Để đảm bảo cho sự nghiệp giáo dục phát triển, đào tạo nên lớp người vừa hồng, vừa chuyên, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ vấn đề then chốt có ý nghĩa quyết định chất lượng giáo dục là phải xây dựng được đội ngũ đông đảo người làm công tác GD thực sự yêu người, yêu nghề hết lòng chăm sóc giáo dục HS, không ngừng trau dồi đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, xứng đáng là tấm gương sáng cho HS noi theo.
Tư tưởng của Hồ Chí Minh về GD&ĐT là cơ sở để Đảng ta vạch ra đường lối chiến lược phát triển GD&ĐT trong thời kỳ đổi mới nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài đưa nước ta thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020. Ngày nay, sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc gắn với chính sách và chiến lược phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là phát triển giáo dục; bồi dưỡng GV đã trở thành chính sách quốc gia. Đặc biệt, Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đã thể hiện rất rõ việc đổi mới phải gắn liền với nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu thời đại. Trên cơ sở lý luận về khoa học quản lý, trong những năm gần đây, nhiều CBQL trường THPT trong cả nước cũng đã tập trung nghiên cứu về các biện pháp quản lý nhà trường, đặc biệt là quản lý hoạt động bồi dưỡng ĐNGV, chẳng hạn như các Luận văn thạc sỹ như: Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GV trung học cơ sở ở huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp của tác giả Dương Tấn Sĩ, năm 2009; Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho GV trung học cơ sở ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa 11 của tác giả Hoàng Sỹ Hùng, năm 2008; Một số giải pháp bồi dưỡng và phát triển đội ngũ GV trường Cao đẳng nghề Việt Đức Hà Tĩnh giai đoạn 2008 - 2015 của tác giả Nguyễn Duy Vinh, năm 2008; Một số giải pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng GV tại các trường THPT thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An của tác giả Vương Xuân Chấn, năm 2008.
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của tác giả Ngô Anh Hải được thực hiện tại Đại học Đà Nẵng với đề tài “Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên các trường Trung học phổ thông tại huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi” đề tài bảo vệ năm 2012; Với đề tài này, tác giả Ngô Anh Hải đã giải quyết được các khái niệm và lý luận về bồi dưỡng thường xuyên; Trình bày được thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng thường xuyên của giáo viên trung học phổ thông tại huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, qua đó tác giả đã đề xuất được các biện pháp quản lý; tác giả đã thực hiện đề tài này khá công phu, các biện pháp đề xuất có giá trị áp dụng rất cao. Tham khảo bài viết của Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy công tác tại Bộ GD&ĐT về “Một số vấn đề về phương thức bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên phổ thông”. Bài viết này đưa ra một số vấn đề về phương thức bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên phổ thông. Qua đó cho thấy sự cần thiết sử dụng phương thức giáo dục từ xa thông qua việc phát triển các khóa bồi dưỡng online nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả trong công tác bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên tại Việt Nam.
Bên cạnh đó nghiên cứu cũng chỉ ra sự cần thiết khi thiết kế các khóa bồi dưỡng online cần phù hợp với đặc điểm học tập của đối tượng tham gia bồi dưỡng là giáo viên để các khóa bồi dưỡng này thực sự phù hợp và hữu ích đối với giáo viên phổ thông.