Luận án tiến sĩ về quản lý đào tạo theo đặt hàng tại Đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội

Tài liệu Quản lý đào tạo theo đặt hàng tại đại học công nghiệp dệt may hà nội tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hường
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Minh Đường
• Trường học: Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Đào Tạo Theo Đặt Hàng Tại Trường Đại Học Công Nghiệp Dệt May Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Phần tổng quan nghiên cứu vấn đề cung cấp cái nhìn tổng quát về bối cảnh và lý do cần thiết cho việc quản lý đào tạo theo đặt hàng tại Trường Đại học Công nghiệp Dệt may Hà Nội. Đào tạo theo đặt hàng không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực của xã hội mà còn giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay, nơi mà nhu cầu nhân lực luôn biến động. Nghiên cứu chỉ ra rằng để nâng cao hiệu quả của hệ thống đào tạo, cần phải xác định chính xác nhu cầu đào tạo từ phía doanh nghiệp. Hệ thống giáo dục hiện tại vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu này, dẫn đến tình trạng nhiều sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm, trong khi doanh nghiệp lại thiếu nhân lực chất lượng. Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc thực hiện cơ chế đặt hàng trong giáo dục đại học là cần thiết để nâng cao chất lượng và tính hiệu quả của đào tạo. Những quy định này tạo điều kiện cho việc gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, từ đó giúp sinh viên có thể nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc sau khi tốt nghiệp.

II. Một số khái niệm cơ bản

Trong phần này, các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý đào tạo theo đặt hàng được làm rõ. Quản lý đào tạo là quá trình tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động đào tạo nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Đặt hàng đào tạo là hình thức mà doanh nghiệp yêu cầu cơ sở đào tạo cung cấp nhân lực theo tiêu chí cụ thể. Đào tạo theo đặt hàng được định nghĩa là phương thức đào tạo mà trong đó nội dung và hình thức đào tạo được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các khái niệm này không chỉ giúp cho các nhà quản lý giáo dục có cái nhìn rõ nét về quy trình đào tạo mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng chương trình đào tạo phù hợp. Cũng cần lưu ý rằng, sự khác biệt giữa đào tạo theo đặt hàng và các phương thức đào tạo khác nằm ở việc đào tạo theo đặt hàng gắn liền với nhu cầu thực tế từ phía doanh nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả của chương trình đào tạo.

III. Thực trạng đào tạo theo đặt hàng tại trường Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội

Phần thực trạng đào tạo theo đặt hàng tại trường Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội đã chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu trong việc triển khai mô hình này. Mặc dù trường đã có những nỗ lực trong việc tổ chức đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Thực trạng cho thấy rằng, việc xác định nhu cầu đào tạo chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến việc không đáp ứng kịp thời nhu cầu của thị trường lao động. Hơn nữa, chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp, đặc biệt là về kỹ năng thực hành và khả năng làm việc nhóm của sinh viên. Điều này cho thấy cần có sự cải tiến trong công tác quản lý đào tạo, từ việc xác định nhu cầu đến việc tổ chức triển khai đào tạo. Đánh giá từ phía doanh nghiệp về chất lượng sinh viên sau khi tốt nghiệp cũng cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết, nhằm đảm bảo rằng sinh viên có đủ năng lực để đáp ứng yêu cầu công việc.

IV. Giải pháp quản lý đào tạo theo đặt hàng

Phần này trình bày các giải pháp quản lý đào tạo theo đặt hàng tại trường Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội. Giải pháp đầu tiên là tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giảng viên về đào tạo theo đặt hàng. Việc này giúp họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc gắn kết giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Tiếp theo, cần cải tiến phương pháp xác định nhu cầu đào tạo, từ đó xây dựng chương trình đào tạo phù hợp hơn. Ngoài ra, việc phát triển mối quan hệ với khách hàng cũng là một yếu tố quan trọng. Các doanh nghiệp cần được tham gia nhiều hơn vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo để đảm bảo rằng nội dung đào tạo đáp ứng đúng nhu cầu của họ. Cuối cùng, cần có những chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai đào tạo theo đặt hàng, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành dệt may.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO ĐẶT HÀNG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp Đào tạo đáp ứng NCXH xuất hiện trong nền kinh tế thị trường. Cùng với sự phát triển của nền KTTT, các nhà khoa học của nước phát triển trên thế giới và ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về ĐT đáp ứng NCXH, nhu cầu DN trong nền KTTT.

Về đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu của thị trường lao động Một số nghiên cứu đã đề cập đến những đặc điểm của ĐT đáp ứng NCXH như: Công trình Continuing Vocational Training Survey [87] của Ireland đã cho thấy GD thường xuyên được phát triển khá phổ biến trong ĐT nghề tại Ireland để đáp ứng cho nhu cầu nhân lực của xã hội và nhu cầu học nghề của người học. Tác phẩm Training Programmes Based on Modules of Employable Skill - MES [91] Elizabeta Strojna, Modular Design in TAFE courses của Donnel O. [89] và Developing Modules for Technical and and Vocational Education của tổ chức APEID [82] đều đã đề cập đến ĐT nghề theo mô đun để đáp ứng nhu cầu nhân lực rất đa dạng của xã hội cũng như để tạo thuận lợi cho người học có thể cần gì học nấy, học suốt đời. Halhijoki và các cộng sự đã công bố công trình Education, training and demand for labour in Finland by 2025 [97] đề xuất mô hình Mitenna gồm bảy giai đoạn để dự báo nhu cầu lao động của xã hội trong tương lai, đồng thời cho thấy các DN sẽ có NCĐT khá lớn vào những giai đoạn thay đổi công nghệ.

Công trình Training in America: The Organization and Strategy Role of Training [86], Carnevale A. đã nêu lên chiến lược phát triển ĐT nghề ở Hoa Kỳ là phải phát triển cả ĐT dài hạn lẫn ngắn hạn để đáp ứng cho nhu cầu nhân lực của xã hội. Tổ chức UNESCO and ILO đã xuất bản cuốn Technical and vocational education and training for the twenty - first century [115], trong đó đã khuyến cáo phải chú trọng tới việc học suốt đời để đáp ứng cho nhu cầu học tập của người lao động trước sự phát triển như vũ bão của KHCN. Tác phẩm Developing Training Material Guide, Mo Hamza [104] quan tâm đến một nhóm đối tượng khác trong xã hội là người lớn và đã phát hiện ra rằng đối với các khóa ĐT ngắn hạn thường là người lớn đi học và đưa ra những đặc điểm của người lớn đi học.

Garry Bargh [93] 11 trong cuốn Costing and Pricing of VET Products and Services đã đề xuất Chính phủ có thể hỗ trợ các nhóm yếu thế trong xã hội để họ có việc làm thông qua trả tiền cho các khóa ĐT mà họ tham gia. Nói một cách khác, Chính phủ sử dụng ngân sách để chi trả cho việc ĐT một loại đối tượng cần được xã hội quan tâm là nhóm yếu thế trong xã hội. Vũ Ngọc Hải trong công trình Cung - cầu giáo dục [28] đã coi quy luật cung - cầu trong GD tương đồng với quy luật cung - cầu kinh tế. Trong tác phẩm Đào tạo và sử dụng nhân lực trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam [43], Phan Văn Kha đã nêu lên cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa ĐT với sử dụng nhân lực trong cơ chế thị trường.

Nguyễn Minh Đường và Phan Văn Kha trong cuốn Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế [26] đã nêu lên các phương pháp tiếp cận, cơ sở lý luận về ĐT nhân lực trong cơ chế thị trường. Những công trình nêu trên đã đề cập đến những vấn đề vĩ mô về ĐT trong nền KTTT như quan điểm, các quy luật của nền KTTT, các phương pháp tiếp cận về ĐT trong nền KTTT, cơ sở lý luận về ĐT nhân lực trong cơ chế thị trường. Về ĐT đáp ứng NCXH có các công trình như: Đào tạo theo nhu cầu xã hội ở Việt Nam, thực trạng và giải pháp của Bành Tiến Long [47], công trình Đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội - quan niệm và giải pháp thực hiện [25] của Nguyễn Minh Đường và Nguyễn Thị Hằng, công trình Đào tạo theo nhu cầu xã hội của Phan Văn Nhân [52], công trình Cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội đối với giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay của Nguyễn Huy Vị [78], công trình Phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội của Phan Minh Hiền [30]. Những công trình này đã nêu lên quan điểm, cách tiếp cận cũng như cơ sở lý luận và thực tiễn về ĐT đáp ứng NCXH trong nền KTTT, đồng thời cũng đã nêu lên thực trạng và một số giải pháp để phát triển ĐT nhân lực trong nền KTTT.

Cũng đã có một số luận án Tiến sĩ nghiên cứu về ĐT gắn với NCXH như: Luận án Những giải pháp phát triển đào tạo nghề góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa tác giả Phan Chính Thức [61], đã đề xuất một số giải pháp ĐT nghề góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp CNH-HĐH đất nước. Luận án Phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu xã hội của Phan Minh Hiền [30] đã đề xuất một số giải pháp như: Phát triển hệ thống thông tin ĐT nghề đáp ứng NCXH; Xây dựng cơ chế QL quan hệ hợp tác ĐT và sử dụng nhân lực. Về đào tạo đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp 12 Một số nghiên cứu đã đề cập đến những đặc điểm của ĐT đáp ứng nhu cầu DN như: Công trình Training in America: The Organization and Strategy Role of Training [86], Carnevale A. cho thấy ở Hoa Kỳ đã sớm ĐT công nhân theo mô đun để đáp ứng cho dây chuyền sản xuất của các hãng General Motor và Ford vào những năm 20 của thế kỷ trước.

Công trình Matching demand and supply in enterprise-based training của Bernd Kapplinger [84] đã cho thấy ĐT tại DN là phương pháp ĐT tốt nhất để ĐT đáp ứng nhu cầu DN, bởi lẽ với phương thức này người học được học ngay tại vị trí việc làm của DN và tiếp cận với ngay được với các công nghệ sản xuất tiên tiến và phương tiện sản xuất hiện đại mà nhà trường thường không có được. Trong công trình Matching supply and demand for skills: International Perspectives của Jack Keating [98], tác giả cho rằng một xu thế trong ĐT nghề trên thế giới là nhà trường phải trang bị cho người học những kỹ năng cần thiết mà người sử dụng lao động cần. Công trình From your business to our business: Industry and vocational education in Australia của Stephen Billett [113] cũng đã nêu lên những kinh nghiệm trong ĐT nghề ở Úc là dịch vụ ĐT của nhà trường phải hướng tới dịch vụ sản xuất kinh doanh của DN. Công trình Experience of Industrial Needs Orientation in Vocational Technical Education on Secondary Level in Republic of Korea - Experience and Education của Se Yung Lim [111] đã đề cập đến những kinh nghiệm về ĐT nghề hướng tới nhu cầu DN.

Các công trình The theory & practice of training của Roger Buckley [110] và Enterprise Based Training (EBT) and Enterprise Growth, Productivity and Innovativeness among manufacturing firms in Nairobi của George Mbugua [95] đã nêu lên lý luận về ĐT nghề trong nền KTTT là các cơ sở ĐT phải lấy DN làm cơ sở để triển khai ĐT. Một số nghiên cứu đã đề cập đến GD thường xuyên và ĐT theo năng lực thực hiện để phát triển nguồn nhân lực cho các DN như: Tác phẩm Employee Training and Development của Raymond A. Noe [109] cho rằng, hiện tại các DN thường phối hợp với các trường đại học để ĐT cho mình. Các công trình Learning for Jobs của OECD [108], công trình Employee Training and Development của Raymond A.

Noe [109] và công trình From University to Employment của Bartlett [83] đã khẳng định nơi làm việc là môi trường học tập rất quan trọng và ĐT nhân lực cho các DN là một yêu cầu bức thiết, những công trình này đã gợi ra ý tưởng ĐT gắn với việc làm tại các DN. Các tác giả cũng đã nêu lên quy luật cung - cầu trong ĐT và các cơ sở ĐT phải xuất phát từ nhu 13 cầu nhân lực của DN đồng thời cũng đã nêu lên yêu cầu về chuẩn đầu ra, nội dung CTĐT và nội dung đánh giá trong ĐT đáp ứng nhu cầu DN. Công trình Một số giải pháp về đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp của tác giả Mạc Văn Tiến [63], theo tác giả để khắc phục mối gắn kết giữa nhà trường và DN còn lỏng lẻo, như “con thuyền sử dụng” và “con thuyền đào tạo” còn đi song song, tác giả đã đưa ra một số giải pháp để khắc phục. Công trình Mô hình đào tạo gắn với nhu cầu của doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay của Phùng Xuân Nhạ [51 coi dạy nghề tại DN như là một hình thức ĐT cho người lao động và đã nhấn mạnh tầm quan trọng của thiết kế CTĐT phù hợp với từng vị trí công việc trong DN, chương trình ĐT phải mềm dẻo, linh hoạt.

Một số công trình trong nước nghiên cứu về ĐT theo năng lực thực hiện và ĐT theo mô đun để thích ứng với nhu cầu đa dạng của DN cũng như tạo thuận lợi cho việc học suốt đời của người học. Công trình Tiếp cận đào tạo nghề dựa trên năng lực thực hiện và xây dựng tiêu chuẩn nghề của Nguyễn Đức Trí [67], công trình Mô đun kỹ năng hành nghề - Phương pháp tiếp cận, hướng dẫn biên soạn và áp dụng [23] của Nguyễn Minh Đường, những công trình này đã đề cấp đến quan điểm và cơ sở lý luận cũng như nội dung và phương pháp ĐT gắn với sử dụng, với NCXH, nhu cầu phát triển nhân lực trong nền KTTT. Công trình Rèn luyện năng lực dạy học cho sinh viên đại học sư phạm kỹ thuật trong thực tập sư phạm theo tiếp cận năng lực thực hiện của Vũ Xuân Hùng [35] đã đề xuất phương thức ĐT theo năng lực thực hiện và theo mô đun kỹ năng hành nghề đáp ứng NCĐT theo vị trí việc làm của DN cũng như tổ chức thực tập sư phạm cho sinh viên trường đại học sư phạm kỹ thuật.