Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý HĐGDNGCK của sinh viên ở Trƣờng Đại học Chương 2: Thực trạng QLHĐGDNGCK của sinh viên ở trƣờng đại học Chương 3: Các biện pháp QLHĐGDNGCK của sinh viên ở trƣờng đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục - Kết luận và kiến nghị - Danh mục các công trình lên quan đến luận án đã công bố - Tài liệu tham khảo - Phụ lục 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HĐGDNGCK CỦA SINH VIÊN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề HĐGDNGCK là những hoạt động giáo dục tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đƣờng gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động của sinh viên, góp phần thực hiện nguyên lý “Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, nhà trƣờng gắn liền với xã hội” và cũng để góp phần phát triển toàn diện thế hệ trẻ. Muốn phát triển toàn diện nhân cách của thế hệ trẻ thì không thể dừng lại ở những hoạt động trên lớp, trang bị kiến thức, mà phải có những hoạt động giáo dục ngoài giờ học để giúp các em biết ứng dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn, qua đó các em khắc sâu thêm đƣợc những kiến thức và có thêm nhiều kỹ năng, kỹ xảo trong các hoạt động khác nhau của cuộc sống. Tổ chức HĐGDNGCK là một yêu cầu không thể thiếu trong quá trình giáo dục nhân cách cho sinh viên.
Thông qua hoạt động giáo dục sinh viên đƣợc kiểm nghiệm những tri thức đã tiếp thu trong sách vở và trong giờ học trên lớp. Đồng thời hoạt động này còn là môi trƣờng, là điều kiện giúp các em có cơ hội giao lƣu với nhau, tiếp xúc với cuộc sống, với tự nhiên và dần dần hình thành nên các mối quan hệ xã hội, để qua đó các em có thể tự khẳng định mình với tƣ cách là một chủ thể tích cực của một xã hội đang phát triển. Thông qua các hình thức hoạt động, những năng lực toàn diện của các em đƣợc dịp bộc lộ, đƣợc mọi ngƣời đánh giá và quan trọng nhất là các em biết tự đánh giá, tự điều chỉnh mình và có thể phát huy đƣợc những điểm mạnh, hay khắc phục những điểm còn yếu theo mục tiêu giáo dục của nhà trƣờng và của xã hội. Nhƣ vậy, muốn phát triển toàn diện nhân cách của thế hệ trẻ thì không thể dừng lại ở những hoạt động trên lớp, trang bị kiến thức hàn lâm 10 mà phải có những hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa để giúp các em biết ứng dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn, qua đó khắc sâu thêm kiến thức và có thêm nhiều kỹ năng, kỹ xảo trong các hoạt động khác nhau của cuộc sống.
HĐGDNGCK đƣợc tiến hành trong mối quan hệ biện chứng với việc tổ chức hoạt động dạy học ở trên lớp giúp sinh viên hình thành và phát triển nhân cách toàn diện. Các nghiên cứu về HĐGDNGCK 1. Trên thế giới Trong quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động dạy học đƣợc nghiên cứu một cách có hệ thống từ thời Cômenxki tới nay; nhƣng HĐGDNGCK dƣờng nhƣ ít đƣợc sự quan tâm của các nhà khoa học, tuy trong lịch sử cũng có những nghiên cứu đề cập đến vấn đề này. Rabơle (1494 - 1553) cho rằng: “ trí dục, đạo đức, thể chất và đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục như ngoài việc học ở lớp và ở nhà còn có các buổi tham quan các xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc các nhà văn, các nghệ sỹ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy và trò về sông ở nông thôn một ngày.Cômenxki (2009) đã cho rằng: “Học tập không phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ.
Petxtulôzi Robert Owen đã rút ra kết luận là phải kết hợp giáo dục với lao động với các hoạt động xã hội. Lê-nin có nhận định: “Chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết lao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân và nông dân”. Đến thế kỷ XX Smakarenco - nhà Sƣ phạm nổi tiếng của Nga vào thập niên 20,30 đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo dục ngoài giờ chính khóa. Ông nói: “Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục, không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho 11 quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học mà đáng ra phải trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta…(1, trang 63) Các nhà giáo dục phƣơng Tây cũng rất quan tâm đến HĐGDNGCK.DeWey cho rằng giáo dục không phải là chuẩn bị cho đời sống mà chính là cuộc sống.
Phải kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục trong lớp, trong trƣờng với giáo dục ngoài lớp, ngoài trƣờng. Học cách làm với nguyên tắc giáo dục không phải là thu nhận mà là hành động. Học đƣờng là xã hội với nguyên tắc giáo dục không chỉ cá thể hóa mà cần xã hội hóa [38] Khổng Tử (551-479 TrCN), một triết gia, một nhà giáo dục lỗi lạc của Trung Quốc cho rằng tạo ra lớp ngƣời “Trị quốc”, học gắn liền với hành. Ông khẳng định: “Đọc thuộc ba trăm thước kinh thư giỏi, giao cho việc hành chính không làm được, giao cho việc đi sứ không có khả năng đối đáp, học kiểu như vậy chẳng có ích gì” [36;8].
Pétxtalozi (1746-1827) - Một nhà giáo dục lớn của Thụy Sỹ, ngƣời đƣơng thời gọi ông là “ông thầy của các ông thầy”. Bằng con đƣờng giáo dục thông qua thực nghiệm ông muốn kéo vớt trẻ em mồ côi, con nhà nghèo. Nhân dân dựng tƣợng ông và ghi dòng chữ: “tất cả cho người khác, không gì cho mình”. Ông dựng ra trại mới giúp trẻ vừa học văn hóa, vừa lao động ngoài lớp, ngoài trƣờng học.
Ông cho rằng hoạt động ngoài lớp không những tạo ra của cải vật chất mà còn là con đƣờng giáo dục toàn diện cho học sinh. Ông quan niệm giáo dục gia đình đi trƣớc, giáo dục trƣờng học là sự tiếp nối “giờ nào sinh ra trẻ em thì giờ đó bắt đầu sự giáo dục” [dẫn theo 22]. 12 Robert (1771-1858) - Nhà giáo dục lớn, một nhà xã hội chủ nghĩa không tƣởng đầu thế kỷ XIX cho rằng muốn cải tạo xã hội bằng con đƣờng giáo dục đi từ cuộc thực nghiệm giáo dục mới mẻ trong công xƣởng của ông ở nƣớc Anh. Qua cuộc thực nghiệm giáo dục vĩ đại này ông đặt ra một tác phẩm bất hủ là “Giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”, “kết hợp giáo dục trong trường lớp với giáo dục trong lao động và hoạt động xã hội” [dẫn theo 22] C.Ăngghen (1820-1895) - Ngƣời sáng lập ra học thuyết cách mạng XHCN và là ông tổ của nền giáo dục hiện đại, hai ông xác định mục đích nền giáo dục XHCN là tạo ra con ngƣời phát triển toàn diện.
Muốn vậy phải theo phƣơng thức giáo dục kết hợp với lao động sản xuất. Đây chính là phƣơng thức giáo dục hiện đại.Lê-nin (1870 -1942) - Ngƣời phát triển học thuyết GD XHCN của C.Ăngghen đã vận dụng phƣơng thức giáo dục này vào thực tiễn và coi là một trong những nguyên tắc của GD XHCN. Trong bài phát biểu nhiệm vụ của Đoàn thanh niên, Ngƣời nói: “Chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biết lao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân và nông dân”.Crupxkaia (1869-1939) - Nhà giáo dục Xô viết vĩ đại đã phân tích sâu sắc ý nghĩa của hoạt động lao động, hoạt động chính trị xã hội. Bà đánh giá cao vai trò hoạt động của Đoàn thanh niên, của Đội thiếu niên, qua các hoạt động ngoài trƣờng, ngoài lớp.
Bà cho rằng qua hoạt động thực tiễn thế hệ trẻ đƣợc “tự giáo dục”, qua đó hình thành và phát triển nhân cách của ngƣời lao động mai sau [dẫn theo 22]. một tác giả ngƣời Mỹ với tác phẩm: Sinh viên tự tin (The confident student) phát hành năm 2001 đã cho rằng một thực trạng khá phổ biến là sinh viên của các trƣờng đại học bỏ học không phải vì họ thấy chƣơng trình học tập của những khóa học tại trƣờng khó khăn, mà bởi vì các sinh viên trở nên quá tải với khối lƣợng công việc học tập và không thể quản lý các cam kết 13 nghiên cứu do công việc cá nhân và cuộc sống. Từ đó Kanar đƣa ra những biện pháp để sinh viên phát triển một cách tích cực thái độ học tập và đối phó với căng thẳng, giúp cho sinh viên quản lý thời gian bằng cách tổ chức duy trì sự cân bằng lành mạnh trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Điều này sẽ giúp cho sinh viên giảm thiểu căng thẳng và giúp sinh viên luôn có động lực trong học tập.
Vào lúc bắt đầu của thế kỷ XXI, nhiều trƣờng cao đẳng và các trƣờng đại học ở Mỹ có một nhiệm vụ giáo dục: "Sinh viên toàn diện". Tham gia các hoạt động ngoài giờ học chính khóa là một công cụ quan trọng trong việc phát triển cá nhân đối với sinh viên. Việc tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ không chỉ để giải trí, hƣởng thụ đơn thuần mà quan trọng nhất là nâng cao kỹ năng sống cho sinh viên. Chính vì thế các mục tiêu chính của các hoạt động giáo dục ngoài giờ tập trung vào mức độ cá nhân sinh viên, mức độ thể chế, và mức cộng đồng rộng lớn hơn.
Những hoạt động này tồn tại để bổ sung cho chƣơng trình giảng dạy học tập của trƣờng đại học và để làm tăng thêm kinh nghiệm giáo dục của sinh viên. Theo một bài viết năm 1993 bởi Alexander Astin: “hầu nhƣ bất kỳ các hoạt động ngoài giờ của sinh viên trong trƣờng đại học đều có ảnh hƣởng tích cực đến học sinh học tập và phát triển của nhà trƣờng. Hoạt động ngoài giờ học chính khóa cung cấp môi trƣờng để sinh viên tham gia và tƣơng tác với các sinh viên khác, vì sự phát triển của cá nhân toàn diện là mục tiêu chính của các hoạt động giáo dục ngoài giờ học. Các trƣờng đại học tổ chức các hoạt động đủ để tác động đến tình cảm, trí tuệ, xã hội và phát triển giữa các cá nhân.
Bằng cách làm việc cùng nhau với các cá nhân, sinh viên để đàm phán, giao tiếp, quản lý xung đột và dẫn dắt ngƣời khác. Tham gia vào các hoạt động ngoài giờ chính khóa sinh viên hiểu đƣợc tầm quan trọng của kỹ năng tƣ duy phê phán, quản lý thời gian, khả năng học tập và trí tuệ.