Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT Bà Điểm, thành phố Hồ Chí Minh. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường THPT Bà Điểm thành phố Hồ Chí Minh. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Đạo đức phát sinh từ xa xưa, khi mà loài người cần những thỏa thuận để điều tiết các mối quan hệ đối xử với nhau. Cùng với sự phát triển của xã hội thì các thỏa thuận đó dần trở thành tập quán, rồi thành các quy ước chi phối xã hội. Quy ước đó là các chuẩn mực đạo đức, là đạo đức.
“Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín” là chuẩn mực đạo đức của phương đông, “Tự do, bình đẳng, bác ái” là chuẩn mực của đạo đức phương tây. Nước ta phấn đấu cho mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” là nền tảng cho các giá trị đạo đức mới. Các nghiên cứu ở nước ngoài. Đạo đức là hình thái ý thức xã hội được hình thành và phát triển theo sự phát triển loài người, những tư tưởng đạo đức học đã xuất hiện hơn 26 thế kỷ trước đây trong triết học Hy Lạp, Ấn Độ, Trung quốc cổ đại.
Ở phương đông, khái niệm đạo đức xuất hiện trong kinh văn nhà Chu và từ đó trở đi nó được người Trung Quốc cổ đại sử dụng khá nhiều. Vai trò của đạo đức đối với sự phát triển và tiến bộ xã hội luôn được quan tâm, được nhiều nhà khoa học thừa nhận. Thời cổ đại, con người đã sớm ý thức vai trò quan trọng của việc GDĐĐ. Những tư tưởng về GDĐĐ gắn liền với tên tuổi của các nhà giáo dục như Platon, Aristot (Hy Lạp), Khổng Tử, Trang Tử (Trung Quốc).
Ở phương tây, các nhà triết học cho rằng đạo đức luôn là sự tôn trọng những quy định chung và lợi ích của mọi người, “Đạo đức là cái thiện cá nhân, chính trị là cái thiện xã hội” (Aristot 384-332-TCN). Thế kỷ XVII, Komenxky nhà giáo dục học Tiệp Khắc đã có nhiều đóng góp cho công tác GDĐĐ qua tác phẩm “Khoa sư phạm vĩ đại”. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com GDĐĐ ở Nhật Bản xây dựng trên nền tảng các giá trị gia đình và văn hóa truyền thống, được thực hiện ưu tiên so với các môn học khác. Nội dung GDĐĐ hướng đến việc bảo tồn các giá trị xã hội của dân tộc, tập trung ba vấn đề cơ bản: tôn trọng cuộc sống, quan hệ cá nhân, ý thức trật tự.
Nhà trường giúp học sinh nhận thức về bản thân trong mối quan hệ với gia đình và các thành viên thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau của cộng đồng Theo quan điểm của học thuyết Mác - Lênin thì đạo đức là một hình thái ý thức xã hội có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống xã hội, nó phản ánh và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội. Tồn tại xã hội thay đổi thì đạo đức cũng thay đổi. Đạo đức mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc. Các nghiên cứu ở trong nước.
Ở nước ta, những nguyên tắc, chuẩn mực, phẩm chất đạo đức cá nhân và đạo đức xã hội đang tác động mạnh mẽ, thường xuyên đến các mối quan hệ ứng xử giữa người và người, giữa cá nhân và xã hội, nhằm hướng con người đến cái chân, thiện, mỹ, làm cơ sở nhằm đưa xã hội nước ta hướng đến mục tiêu cao cả: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Thời đại lịch sử nào đạo đức con người đều được đánh giá theo những chuẩn mực và quy tắc nhất định. Đạo đức là sản phẩm của xã hội, cùng với sự phát triển của sản xuất, của các mối quan hệ trong xã hội, hệ thống quan hệ đạo đức, ý thức đạo đức, hành vi đạo đức cũng theo đó mà ngày càng phát triển; ngày càng nâng cao, phong phú, đa dạng và phức tạp hơn. Đạo đức đã trở thành mục tiêu, động lực để phát triển xã hội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên tiếp thu quan điểm đạo đức Mác - Lênin và làm nên cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức. Người gọi đó là đạo đức mới, đạo đức cách mạng: “Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu, nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc và của loài người” [24, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của con người cách mạng. Nội dung cơ bản trong quan điểm của đạo đức cách mạng là: trung với nước, 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; yêu thương con người và tinh thần quốc tế trong sáng.
Đây là quan điểm khoa học, biện chứng và phù hợp với sự tiến hóa của xã hội loài người. Để có được đạo đức thì mỗi người phải chăm lo tu dưỡng, kiên trì bền bỉ “Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời rơi xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà hình thành, phát triển, củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”. Chủ tịch Hồ Chí Minh, một tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng, là mẫu mực kết tinh những phẩm chất tốt đẹp nhất của con người Việt Nam. Theo Người, học tập và rèn luyện đạo đức cách mạng không chỉ để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù của giai cấp và dân tộc mà còn để xây dựng xã hội mới, xã hội chủ nghĩa.
GDĐĐ cách mạng cho thế hệ trẻ là vô cùng quan trọng và cần thiết. Người đã căn dặn Đảng ta phải chăm lo GDĐĐ cách mạng cho đoàn viên thanh niên, học sinh; những người thừa kế để xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên. Hiện nay, ở nước ta đã có một số nhà giáo dục nghiên cứu về đạo đức và GDĐĐ cho học sinh. Tác giả Đặng Vũ Hoạt nghiên cứu vai trò của giáo viên chủ nhiệm và đã đưa ra định hướng cho giáo viên chủ nhiệm trong việc tăng cường đổi mới phương pháp GDĐĐ cho học sinh trong nhà trường phổ thông.
Tác giả Phạm Minh Hạc đề ra sáu giải pháp cơ bản GDĐĐ cho con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay: “Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức GDĐĐ trong trường học; củng cố giáo dục ở gia đình và cộng đồng, kết hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc GDĐĐ con người; kết hợp chặt chẽ giữa GDĐĐ với việc thực hiện nghiêm chỉnh pháp luật; tổ chức thống nhất các phong trào thi đua yêu nước và phong trào rèn luyện đạo đức lối sống cho toàn dân, trước hết cho cán bộ, đảng viên và thầy cô giáo ở các trường học; xây dựng cơ chế tổ chức và chỉ đạo thống nhất toàn xã hội về GDĐĐ; nâng cao nhận thức cho con người”. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tác giả Đặng Quốc Bảo, trường Cán bộ quản lý giáo dục Trung ương 1 Hà Nội nghiên cứu một số khái niệm về quản lý giáo dục [8]. Tác giả Phạm Khắc Chương, trường Đại học sư phạm Hà Nội nghiên cứu một số vấn đề đạo đức và GDĐĐ ở trường trung học phổ thông [15]. Nguyễn Thị Minh Huệ với đề tài luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục “Một số giải pháp quản lý công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai”.
Dương Công Lý với luận văn thạc sỹ khoa học “Một số biện pháp quản lý công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở huyện Nhà Bè thành phố Hồ Chí Minh”. Nhìn chung, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu việc định hướng các giá trị đạo đức, xác định nội dung GDĐĐ, biện pháp GDĐĐ học sinh ở các lứa tuổi; các đề tài luận văn nghiên cứu GDĐĐ ở địa bàn hoặc cấp học mà tác giả đang công tác. Hiện tại, thì chưa có một công trình nào nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động GDĐĐ cho học sinh trường THPT Bà Điểm, ở thành phố Hồ Chí Minh. Trường THPT Bà Điểm nằm trên địa bàn huyện Hóc Môn, là một huyện ngoại thành của thành phố Hồ Chí Minh, đang trong quá trình phát triển theo hướng đô thị hóa.
Trong những năm gần đây với sự gia tăng dân số và chuyển đổi cơ cấu kinh tế đã tác động mạnh mẽ đến đời sống văn hóa của nhân dân, nhất là việc GDĐĐ cho thế hệ trẻ. Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài với hy vọng đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng GDĐĐ cho học sinh của nhà trường trong bối cảnh hiện nay. Một số khái niệm cơ bản. Đạo đức là thành tố quan trọng của nhân cách, là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người; bất kỳ thời đại nào, bất kỳ quốc gia nào việc GDĐĐ cho thế hệ trẻ luôn là sự tập trung chú ý của các nhà giáo dục.
10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nói đến đạo đức là ta nói đến những lề thói, tập tục biểu hiện trong các mối quan hệ giữa con người với con người; đạo đức là một hiện tượng xã hội. Để hiểu rõ khái niệm này chúng ta có thể tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau: Dưới góc độ triết học: “Đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội; bao gồm các nguyên lý, quy tắc, chuẩn mực điều tiết hành vi của con người trong các mối quan hệ. Căn cứ vào những quy tắc ấy, người ta đánh giá phẩm giá của mỗi con người bằng các quan niệm về thiện ác, chính nghĩa, phi nghĩa”. Dưới góc độ giáo dục học: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là hệ thống các quan niệm về cái thiện, cái ác trong các mối quan hệ của con người với con người”.
Dưới góc độ đạo đức học: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, quy tắc, nguyên tắc, các chuẩn mực xã hội”. Theo từ điển Tiếng Việt: “Đạo đức là những tiêu chuẩn, những nguyên tắc quy định hành vi quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội. Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người theo những tiêu chuẩn đạo đức của một giai cấp nhất định” [37, tr.