Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trường tiểu học Nguyễn Tri Phương Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường tiểu học Nguyễn Tri Phương 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan các nghiên cứu vấn đề Ngay từ thời cổ đại, tư tưởng về PPDH và quản lý PPDH đã được thể hiện trong những quan điểm của nhiều nhà triết học đồng thời là nhà giáo dục. Socrates (469 - 399 TCN) đã đề xuất thực hiện phương pháp đàm thoại trong dạy học và được sử dụng cho đến ngày nay.Komenxki (1592 - 1670) đã đưa ra các biện pháp dạy học buộc học sinh phải tìm tòi, suy nghĩ để nắm được bản chất của sự vật hiện tượng.Rousseau (1712 - 1778) chủ trương giáo dục người học biết tự khám phá tích luỹ kiến thức thông qua chính hoạt động của mình. “Lấy hoạt động của trẻ làm trung tâm” là một trong những tư tưởng giáo dục tiến bộ của loài người đã tìm thấy trong tư tưởng giáo dục của ông.
Nhiều nhà giáo dục tiêu biểu xuất hiện khoảng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX như John Dewey (1859 - 1952), A.Macarenco (1888 - 1939), Jean Piaget (1896 - 1980),… cũng có quan điểm hướng đến sự tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học. Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục đã thực sự có những biến đổi mới về lượng và chất. Những vấn đề chủ yếu trong các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lê Nin đã định hướng cho hoạt động giáo dục, đó là các quy luật về "sự hình thành cá nhân con người", "tính quy luật về kinh tế - xã hội đối với giáo dục"… Các quy luật đó đã đặt ra những yêu cầu đối với quản lý giáo dục và tính ưu việt của xã hội đối với việc tạo ra các phương tiện và điều kiện cần thiết cho giáo dục. Nhiều nhà khoa học Liên Xô lúc đó (như 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Konđacov, Anfanaxiep.) đã có được những thành tựu khoa học to lớn về quản lý giáo dục nói chung và quản lý HĐDH nói riêng.
Ở nước ta, ngay những ngày đầu của nền giáo dục cách mạng Việt Nam, trong thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường, Bác Hồ đã viết: “Từ giờ phút này trở đi, các cháu được hưởng một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam. làm phát triển hoàn toàn năng lực sẵn có của các cháu. Nội dung bức thư như là một định hướng cho sự phát triển của PPDH. Đổi mới giáo dục ở Việt Nam hiện nay đang là một nhu cầu tất yếu và cấp thiết, trong đó, cùng với đổi mới công tác quản lý giáo dục (QLGD) thì đổi mới quá trình dạy học (QTDH) trong các bậc học vừa là trung tâm, vừa là điều kiện tiên quyết.
Đã có nhiều đề tài tiến hành nghiên cứu, nhiều kiến nghị trong các hội thảo khoa học về cải tiến đổi mới PPDH của các tác giả: Hồ Ngọc Đại, Đỗ Đình Hoan, Đặng Thành Hưng, Nguyễn Kỳ, Trần Kiều, Phan Trọng Luận, Vũ Văn Tảo, Nguyễn Cảnh Toàn,. Bên cạnh đó, các nhà khoa học nước ta đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý trường học để đề cập đến việc phát triển công tác QL trường học; các tác phẩm tiêu biểu như: Phương pháp luận khoa học giáo dục của Phạm Minh Hạc; Những cơ sở lý luận của Quản lý giáo dục của Nguyễn Trọng Hậu; Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Nghiên cứu về quản lý hoạt động đổi mới PPDH còn có một số công trình ở trình độ luận văn thạc sĩ như: - “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường tiểu học tại Tp.Thanh Hoá” của Viên Thị Dung- ĐHSP Hà Nội, 2002 ; - “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường các trường THCS thực hiện chương trình SGK mới tại huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh” của Nguyễn Kim Phụng- ĐHSP Hà Nội, 2003 ; 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở Tp.Hải Dương” của thạc sỹ Nguyễn Thanh Hương, ĐHSP Hà Nội, 2006. - “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới PPDH của hiệu trưởng ở các trường tiểu học huyện Đắk R'Lấp”, của tác giả Thân Thị Kim Tuyến, năm 2011.
- “Quản lý hoạt động đổi mới PPDH môn hoá học ở trường trung học phổ thông Mê Linh - Hà Nội” của tác giả Đào Anh Phượng, năm 2012; - “ Biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường THPH Thanh Hà, Hải Dương” của tác giả Lã Hồng Huấn, năm 2012. Các công trình nghiên cứu khoa học trên chủ yếu tập trung vào quản lý hoạt động dạy học, quản lý đổi mới PPDH ở một bộ môn và có ý nghĩa lí luận cũng như thực tiễn ở loại hình nhà trường THPT, THCS và đặc thù của từng địa phương. Tuy nhiên, còn ít có nghiên cứu về quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở bậc tiểu học và cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu về quản lý đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường tiểu học phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố Hải Phòng. Do đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động đổi mới PPDH ở trrường Tiểu học Nguyễn Tri Phương quận Hồng Bàng, Hải Phòng” để nghiên cứu nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục đề ra.2 Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới PPDH tiểu học 1.
Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường: 1. Quản lý Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công hợp tác lao động, là cơ sở chung cho của con người đạt được kết quả mong muốn. Khi đề cập vai trò của quản lý, Karl Marx vĩ đại đã viết : “Một nghệ sĩ vĩ cầm thì tự điều khiển bản thân, còn dàn nhạc thì cần nhạc trưởng”. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khái niệm quản lý là một khái niệm rất chung.
Quản lý là nội dung trông nom sắp đặt công việc trong một tổ chức; quản lý là tổ chức, điều khiển theo dõi thực hiện đường lối đã quy định. Koontz khẳng định: "Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của tổ chức. Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của tổ chức với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất" [17, tr. 327] Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: "Quản lý là tác động có mục đích có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý, nhằm thực hiện được mục tiêu dự kiến"[ 23, tr.
31] Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức" [9, tr. Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức. Quản lý là tác động có hướng đích, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho hệ thống vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật.
Từ quan niệm của các học giả đã nêu, có thể khái quát: "Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất". Các chức năng cơ bản của quản lý Phát triển quan điểm của Henri Fayol, nhiều học giả đã khẳng định: có thể thực hiện nhiều chức năng quản lý trong tổ chức, nhưng có bốn chức năng cơ 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bản mà quá trình quản lý phải thực hiện để đạt được các mục tiêu của tổ chức: Lập kế hoạch; Tổ chức; Lãnh đạo (chỉ đạo) và Kiểm tra. - Lập kế hoạch: Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên của của hoạt động quản lý giúp chủ thể quản lý tiếp cận mục tiêu một cách hợp lý và khoa học. Đây là chức năng cơ bản nhất của tất cả các chức năng quản lý.
Kế hoạch là văn bản trong đó xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, các biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu. - Tổ chức: đảm bảo tất cả các hoạt động và quá trình được sắp xếp để có thể đạt được các mục tiêu, thông qua thực hiện những điều sau: + Xác định và uỷ quyền trách nhiệm, quyền hạn của những người quản lý và những người lao động khác. + Phân loại và phân chia công việc thành các hoạt động quản lý. Mỗi người được giao một công việc rõ ràng trong phạm vi khả năng của họ.
+ Đánh giá kết quả: Trong bước cuối này, người quản lý tìm kiếm thông tin phản hồi theo kết quả hoạt động đã được hoạch định, từ đó giúp xác định sự thay đổi hoặc sửa đổi nào là cần thiết. - Lãnh đạo (chỉ đạo): là quá trình tác động qua lại giữa chủ thể quản lý và mọi thành viên trong tổ chức nhằm thực hiện mục tiêu đề ra. Thực chất là sự tác động lên con người nhằm khơi dậy những tiềm năng của con người trong hệ thống quản lý, thực hiện tốt mối liên hệ giữa con người với con người để mọi người tự giác, tự nguyện và hăng say trong công việc. - Kiểm tra: Kiểm tra nhằm đánh giá việc thực hiện các mục tiêu đề ra từ đó kịp thời sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết.
Khi kiểm tra phải theo chuẩn, chuẩn phải xuất phát từ mục tiêu. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngoài bốn chức năng cơ bản trên, thì yếu tố thông tin luôn có mặt ở tất cả các giai đoạn với vai trò là điều kiện phương tiện đối với việc thực hiện các chức năng quản lý. Thông tin đầy đủ, kịp thời, cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định kế hoạch.