Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học môn tiếng việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện võ nhai tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn tiếng việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện võ nhai, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Phan Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Út Sáu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt tại các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục viết tắt
• Danh mục các bảng
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu đề tài
• Giả thuyết khoa học
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc đề tài
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.2. Quản lý nhà trường - Quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.3. Trường tiểu học và Trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.2.4. Môn Tiếng Việt - dạy học môn Tiếng Việt
• 1.2.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.3. Hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học
• 1.3.1. Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018
• 1.3.1.1. Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông
• 1.3.1.2. Mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông
• 1.3.1.3. Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực
• 1.3.1.4. Kế hoạch giáo dục
• 1.3.1.5. Nội dung giáo dục. Giáo dục ngôn ngữ và văn học
• 1.4. Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.4.1. Vai trò của người Hiệu trưởng trong quản lý dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học
• 1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt cho học sinh vùng dân tộc thiểu số
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.5.1. Nhận thức đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên về quản lý dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.5.2. Mục tiêu và nội dung chương trình quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.5.3. Cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện hỗ trợ dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN VÕ NHAI
• 2.1. Vài nét khái quát về giáo dục tiểu học của huyện Võ Nhai
• 2.2. Tổ chức triển khai nghiên cứu
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Kết quả khảo sát
• 2.3.1. Thực trạng hoạt động dạy học
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động học môn Tiếng Việt của học sinh
• 2.3.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt
• 2.4. Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt tại các trường tiểu học huyện Võ Nhai
• 2.4.1. Nguyên nhân những tồn tại
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN VÕ NHAI
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của các biện pháp
• 3.2. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai
• 3.2.1. Chỉ đạo phát triển chương trình dạy học môn Tiếng Việt theo hướng tiếp cận năng lực học sinh đáp ứng chương trình phát triển giáo dục tổng thể
• 3.2.2. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tăng cường thực hành trải nghiệm cho học sinh
• 3.2.3. Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Việt trong trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số của huyện Võ Nhai
• 3.2.4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị trong dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số của huyện Võ Nhai
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đã đề xuất
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.3. Phương pháp khảo nghiệm
• 3.3.4. Nội dung và cách tiến hành
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học môn Tiếng Việt tại Võ Nhai

Quản lý dạy học môn Tiếng Việt tại các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số Võ Nhai là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay. Chất lượng dạy học môn Tiếng Việt không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của học sinh mà còn quyết định đến sự phát triển văn hóa và xã hội của cộng đồng dân tộc thiểu số. Việc quản lý hiệu quả hoạt động dạy học sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

1.1. Đặc điểm giáo dục vùng dân tộc thiểu số tại Võ Nhai

Vùng dân tộc thiểu số Võ Nhai có nhiều đặc điểm riêng biệt trong giáo dục, bao gồm sự đa dạng về ngôn ngữ và văn hóa. Học sinh thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận Tiếng Việt do ngôn ngữ mẹ đẻ chiếm ưu thế trong sinh hoạt hàng ngày.

1.2. Vai trò của Tiếng Việt trong giáo dục tiểu học

Tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ chính thức mà còn là công cụ quan trọng giúp học sinh tiếp thu kiến thức. Việc dạy học Tiếng Việt cần được chú trọng để đảm bảo học sinh có thể hòa nhập và phát triển trong môi trường học tập.

II. Thách thức trong quản lý dạy học môn Tiếng Việt tại Võ Nhai

Quản lý dạy học môn Tiếng Việt tại Võ Nhai đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ điều kiện cơ sở vật chất mà còn từ nhận thức của giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của môn học. Việc thiếu hụt tài liệu dạy học và sự hỗ trợ từ cộng đồng cũng là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu dạy học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu dạy học phù hợp với đặc điểm của học sinh dân tộc thiểu số. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và khả năng tiếp thu của học sinh.

2.2. Nhận thức của giáo viên về quản lý dạy học

Một số giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của quản lý trong dạy học môn Tiếng Việt. Điều này dẫn đến việc áp dụng các phương pháp giảng dạy chưa hiệu quả, ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh.

III. Phương pháp quản lý dạy học môn Tiếng Việt hiệu quả

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường hỗ trợ từ cộng đồng và cải thiện cơ sở vật chất là những giải pháp cần thiết. Các biện pháp này sẽ giúp tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Đổi mới phương pháp dạy học

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như học tập trải nghiệm, thảo luận nhóm sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với môn Tiếng Việt. Điều này cũng giúp phát triển kỹ năng ngôn ngữ của học sinh một cách tự nhiên.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong việc hỗ trợ dạy học là rất quan trọng. Các hoạt động ngoại khóa, hội thảo và chương trình giao lưu văn hóa sẽ giúp học sinh nâng cao khả năng sử dụng Tiếng Việt trong thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Võ Nhai

Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Tiếng Việt tại Võ Nhai đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả đã giúp nâng cao chất lượng dạy học, tạo ra sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và kỹ năng của học sinh. Những kết quả này cần được duy trì và phát triển hơn nữa.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng dạy học

Khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu môn Tiếng Việt đã tăng lên đáng kể sau khi áp dụng các biện pháp quản lý mới. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc cải cách trong quản lý dạy học.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và học sinh

Phản hồi từ giáo viên và học sinh cho thấy họ cảm thấy hài lòng hơn với phương pháp dạy học hiện tại. Sự thay đổi này không chỉ giúp nâng cao chất lượng học tập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực hơn.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho dạy học Tiếng Việt

Quản lý dạy học môn Tiếng Việt tại các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số Võ Nhai cần tiếp tục được cải thiện. Các biện pháp quản lý cần được áp dụng đồng bộ và linh hoạt để phù hợp với thực tế địa phương. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất.

5.1. Đề xuất các biện pháp quản lý mới

Cần nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý mới nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Việc này bao gồm việc đào tạo giáo viên, cải thiện tài liệu dạy học và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

5.2. Tầm nhìn cho giáo dục Tiếng Việt trong tương lai

Tầm nhìn cho giáo dục Tiếng Việt tại Võ Nhai là xây dựng một môi trường học tập thân thiện, nơi học sinh có thể phát triển toàn diện về ngôn ngữ và văn hóa. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển bền vững cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nâng cao chất lượng giáo dục vùng dân tộc thiểu số là nhiệm vụ chiến lược được khẳng định trong Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, địa bàn vùng cao với 15 đơn vị hành chính cấp xã, mạng lưới giáo dục tiểu học gồm 25 trường đang đảm nhận giảng dạy cho 6.173 học sinh. Mặc dù tỷ lệ huy động trẻ 6 tuổi vào lớp 1 đạt mức tuyệt đối 100%, song chất lượng môn Tiếng Việt vẫn đối mặt với nhiều thách thức do rào cản ngôn ngữ mẹ đẻ và điều kiện kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là giải quyết sự bất cập trong công tác quản lý dạy học Tiếng Việt khi học sinh dân tộc thiểu số tiếp cận môn học này với tư cách ngôn ngữ thứ hai. Mục tiêu cụ thể của luận văn nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng giảng dạy tại 5 trường tiểu học gồm Đông Bo, Lũng Luông, Liên Minh, Sảng Mộc, Thần Sa trong giai đoạn từ năm học 2014-2015 đến năm học 2016-2017, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ cho cán bộ quản lý nhà trường.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua mục tiêu định lượng: giảm tỷ lệ học sinh chưa hoàn thành môn Tiếng Việt từ 1,5% xuống dưới 1,0%, nâng tỷ lệ học sinh hoàn thành tốt từ 45,0% lên trên 55,0%, đồng thời chuẩn hóa năng lực sư phạm dạy học song ngữ cho 100% giáo viên trực tiếp đứng lớp tại các điểm trường vùng sâu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ thứ hai. Về quản lý nhà trường, tác giả vận dụng quan điểm tiếp cận hệ thống của các nhà khoa học quản lý giáo dục trong nước, xác định quản lý hoạt động dạy học là chuỗi tác động có mục đích gồm 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra đánh giá của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò.

Mô hình nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm trung tâm:

• Quản lý giáo dục: Hệ thống tác động có tổ chức của chủ thể quản lý nhằm vận hành các nguồn lực sư phạm đạt mục tiêu giáo dục.
• Quản lý hoạt động dạy học: Sự điều khiển quá trình tương tác giữa giáo viên và học sinh nhằm tối ưu hóa kết quả lĩnh hội tri thức.
• Trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số: Cơ sở giáo dục công lập có đa số học sinh là người dân tộc thiểu số như H'Mông, Tày, Nùng, tồn tại nhiều điểm trường lẻ và chịu ảnh hưởng của điều kiện kinh tế khó khăn.
• Dạy học môn Tiếng Việt theo định hướng phát triển năng lực: Quá trình hình thành 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết theo chuẩn chương trình giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ phương tiện giao tiếp và tư duy.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện trên 45 khách thể, bao gồm 10 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng) và 35 giáo viên tiểu học đang trực tiếp giảng dạy tại 5 trường tiểu học thuộc huyện Võ Nhai. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đại diện đầy đủ cho các trường trung tâm xã và trường thuộc phân hiệu vùng cao đặc biệt khó khăn.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Võ Nhai trong 3 năm học liên tiếp (2014-2017). Dữ liệu sơ cấp thu thập qua 45 phiếu điều tra anket, biên bản phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và phiếu dự giờ quan sát sư phạm.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý tần số, tính điểm trung bình và tỷ lệ phần trăm. Việc lựa chọn phương pháp này giúp lượng hóa chính xác mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất.
• Timeline nghiên cứu: Đề tài tiến hành thu thập tư liệu thực tiễn trong 3 năm học và hoàn thiện quá trình khảo nghiệm, xử lý số liệu chuyên sâu vào năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại huyện Võ Nhai mang lại 3 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, quy mô trường lớp phát triển ổn định nhưng áp lực duy trì sĩ số còn lớn. Trong 3 năm học từ 2014 đến 2017, toàn huyện duy trì 25 trường với số lớp tăng từ 352 lên 355 lớp, quy mô học sinh tăng từ 5.869 lên 6.173 em (bình quân 17,3 học sinh mỗi lớp). Tỷ lệ lưu ban giảm từ 1,5% ở năm học 2014-2015 xuống 1,2% ở năm học 2016-2017.
• Thứ hai, chất lượng học tập môn Tiếng Việt có chuyển biến nhưng tỷ lệ học sinh gặp khó khăn ngôn ngữ vẫn đáng lo ngại. Kết quả xếp loại giáo dục cho thấy tỷ lệ hoàn thành tốt giảm nhẹ từ 46,6% (năm 2014-2015) xuống 45,0% (năm 2016-2017), trong khi tỷ lệ hoàn thành dao động quanh mức 51,9% đến 53,7%. Đáng chú ý, toàn huyện vẫn còn khoảng 78 đến 88 học sinh chưa hoàn thành (chiếm từ 1,2% đến 1,5%), phần lớn tập trung ở các kỹ năng đọc hiểu và viết chính tả tại các điểm trường xa trung tâm như Lũng Luông hay Sảng Mộc.
• Thứ ba, đội ngũ giáo viên được nâng cao trình độ đào tạo nhưng kỹ năng dạy học đặc thù vùng cao còn hạn chế. Tỷ lệ giáo viên có trình độ đại học tăng từ 47,8% (268 người) lên 50,9% (287 người trên tổng số 564 giáo viên). Dù tỷ lệ giáo viên xếp loại chuyên môn giỏi và khá đạt trên 93,4%, vẫn còn 5,7% giáo viên xếp loại trung bình (32 người vào năm 2016-2017) do lúng túng trong phương pháp chuyển tải ngôn ngữ và thiếu vốn tiếng dân tộc bản địa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng học sinh yếu môn Tiếng Việt bắt nguồn từ môi trường giao tiếp. Trẻ em dân tộc H'Mông thường bước vào lớp 1 mà chưa qua mẫu giáo do tập quán du canh du cư; tại gia đình và thôn bản, các em chỉ sử dụng 100% tiếng mẹ đẻ. Khi đến trường, việc tiếp thu kiến thức hoàn toàn bằng tiếng Việt tạo ra rào cản tâm lý e dè, thụ động. Trong khi đó, phần lớn giáo viên là người Kinh chưa thành thạo tiếng bản địa để giải nghĩa từ ngữ trung gian.

Về mặt quản lý, công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy chưa thực sự đi vào chiều sâu; hoạt động dự giờ, rút kinh nghiệm của tổ chuyên môn đôi lúc còn mang tính hình thức. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu giáo dục vùng cao tại Cao Bằng và Lạng Sơn, khẳng định tính đặc thù của quá trình thụ đắc ngôn ngữ thứ hai.

Để làm rõ bức tranh thực trạng, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện sự chuyển dịch trình độ chuẩn của 564 giáo viên và bảng đối chiếu kết quả đánh giá năng lực ngôn ngữ của 6.173 học sinh qua từng năm học, giúp nhà quản lý dễ dàng nhận diện điểm nghẽn tại từng cụm trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các hạn chế trên, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý mang tính đột phá:

• Chỉ đạo phát triển chương trình môn Tiếng Việt tiếp cận năng lực: Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn chủ động phân phối lại thời lượng chương trình 350 đến 420 tiết mỗi năm học linh hoạt theo đối tượng. Tăng cường thời lượng luyện nói và chuẩn bị tiếng Việt tăng cường cho học sinh lớp 1 ngay từ đầu năm học, phấn đấu 100% học sinh nắm vững bảng chữ cái và ghép vần cơ bản sau học kỳ 1.
• Đổi mới phương pháp dạy học gắn với thực hành trải nghiệm: Ban giám hiệu yêu cầu giáo viên triệt để sử dụng đồ dùng trực quan, tranh ảnh, mô hình và tổ chức các hoạt động đóng kịch, trò chơi ngôn ngữ. Mục tiêu đặt ra là 100% tiết dạy Tiếng Việt tại các trường vùng cao đều ứng dụng học tập tương tác, nâng tỷ lệ học sinh tham gia phát biểu xây dựng bài lên trên 85%.
• Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh: Thực hiện nghiêm túc việc đánh giá thường xuyên bằng lời nhận xét theo Thông tư 22 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Quản lý chặt chẽ khâu ra đề kiểm tra định kỳ sát với chuẩn kiến thức kỹ năng giảm tải, không tạo áp lực điểm số, đảm bảo 100% học sinh yếu được lập hồ sơ theo dõi và phụ đạo riêng.
• Tăng cường cơ sở vật chất và bồi dưỡng tiếng dân tộc cho giáo viên: Ủy thác nguồn ngân sách xã hội hóa để trang bị tối thiểu 1 bộ thiết bị nghe nhìn đa phương tiện cho mỗi điểm trường lẻ. Đồng thời, Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp mở các lớp bồi dưỡng tiếng H'Mông, Tày ngắn hạn cho ít nhất 80% giáo viên cắm bản trong giai đoạn 2018-2020.

Chủ thể thực hiện chính là Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Võ Nhai giữ vai trò định hướng chính sách, phối hợp cùng Ban giám hiệu 25 trường tiểu học và đội ngũ 564 giáo viên triển khai đồng bộ theo lộ trình từ năm học 2018-2019 đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý giáo dục và Ban giám hiệu các trường tiểu học miền núi: Cung cấp khung năng lực quản lý toàn diện, từ khâu xây dựng kế hoạch dạy học, quản lý giờ lên lớp đến kiểm tra đánh giá, giúp Hiệu trưởng nâng cao chất lượng quản trị nhà trường vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Giáo viên tiểu học trực tiếp giảng dạy tại vùng cao: Cung cấp các kỹ thuật sư phạm thực tế về dạy học Tiếng Việt như một ngôn ngữ thứ hai, phương pháp xử lý lỗi chính tả, phát âm và cách thức thiết kế bài giảng trải nghiệm trực quan cho học sinh người H'Mông, Tày, Nùng.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Cung cấp hệ thống bảng hỏi khảo sát chuẩn hóa, quy trình chọn mẫu phân tầng và phương pháp phân tích thực trạng khoa học làm tiền đề cho các đề tài nghiên cứu liên quan.
• Các nhà hoạch định chính sách giáo dục địa phương: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng về điều kiện trường lớp và nhân lực tại 174 thôn bản của huyện Võ Nhai, phục vụ việc xây dựng chính sách hỗ trợ phụ cấp cho giáo viên cắm bản và đầu tư thiết bị dạy học.

Câu hỏi thường gặp

• Rào cản lớn nhất trong dạy học Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số tại Võ Nhai là gì? Rào cản lớn nhất là môi trường giao tiếp khép kín bằng tiếng mẹ đẻ tại gia đình và tập quán du canh du cư của đồng bào dân tộc. Trẻ em thiếu vốn từ tiếng Việt cơ bản trước khi vào lớp 1, dẫn đến tâm lý e ngại, tiếp thu bài học thụ động khi nghe giảng hoàn toàn bằng tiếng phổ thông.

• Cơ cấu trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên tiểu học Võ Nhai hiện nay ra sao? Theo số liệu thống kê năm học 2016-2017, toàn huyện có 564 giáo viên tiểu học với 50,9% đạt trình độ đại học, 37,4% trình độ cao đẳng và 11,5% trình độ trung cấp. Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn 100%, tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp huyện đạt 8,0% và cấp tỉnh đạt 0,9%.

• Vai trò then chốt của Hiệu trưởng trong quản lý dạy học môn Tiếng Việt được thể hiện thế nào? Hiệu trưởng giữ vai trò kiến tạo kế hoạch, phân công giáo viên hợp lý, chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy tăng cường trải nghiệm và quản lý chặt chẽ nền nếp chuyên môn. Đồng thời, Hiệu trưởng chịu trách nhiệm bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất và tạo động lực làm việc cho giáo viên cắm bản.

• Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Việt theo hướng tăng cường trải nghiệm? Học sinh dân tộc thiểu số tư duy qua hình tượng trực quan cụ thể. Việc tăng cường thực hành, đóng kịch, trò chơi ngôn ngữ giúp các em tiếp nhận từ ngữ tự nhiên, xóa bỏ mặc cảm ngôn ngữ, từ đó nâng cao phản xạ nghe nói và đọc hiểu văn bản nhanh chóng.

• Tính khả thi của các biện pháp quản lý trong luận văn được đánh giá như thế nào? Khảo nghiệm từ 45 cán bộ quản lý và giáo viên chuyên cốt cán khẳng định 100% các biện pháp đề xuất đều đạt mức độ rất cần thiết và khả thi cao, hoàn toàn phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất và năng lực sư phạm hiện tại của huyện Võ Nhai.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa hệ thống cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt tại trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số theo định hướng phát triển năng lực.
• Phản ánh trung thực thực trạng giáo dục tiểu học tại huyện Võ Nhai với quy mô 25 trường, 355 lớp và 6.173 học sinh, chỉ rõ những điểm nghẽn về rào cản ngôn ngữ và chất lượng đại trà.
• Xác lập 4 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ gồm: phát triển chương trình linh hoạt, đổi mới phương pháp trải nghiệm, cải tiến đánh giá và tăng cường nguồn lực cơ sở vật chất.
• Đóng góp nguồn tư liệu thực tiễn quý báu với độ tin cậy cao từ khảo sát 45 cán bộ quản lý, giáo viên tại 5 trường tiểu học điển hình của tỉnh Thái Nguyên.
• Đề ra lộ trình triển khai cụ thể cho giai đoạn tiếp theo, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh yếu Tiếng Việt xuống dưới 1,0% và nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục vùng cao.

Nhà trường và các cấp quản lý giáo dục cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ các giải pháp trên để tạo bước chuyển biến vững chắc cho chất lượng dạy học môn Tiếng Việt ngay từ năm học này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG DÂN TỘC THIỂU SỐ 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu trên thế giới Trên thế giới không có quốc gia nào, không có dân tộc nào lại không quan tâm đến phát triển giáo dục vì vậy dạy học từ lâu đã được nhiều nhà triết học đồng thời là nhà giáo dục ở cả phương Đông và phương Tây đề cập đến. Có thể kể đến các tư tưởng và công trình chủ yếu dưới đây.

Ở phương Đông, các nhà tư tưởng về giáo dục có cách đây hơn 2500 năm, một triết gia nổi tiếng, một nhà Giáo dục lỗi lạc của Trung Quốc là Khổng Tử (551-479TCN) đã cho rằng: “Đất nước muốn phồn vinh, yên bình và thịnh vượng thì người quản lý cần chú trọng đến ba yếu tố là Thứ (dân đông), Phú (dân giàu), Giáo (dân được giáo dục). Khổng Tử cho rằng giáo dục là một thành tố không thể thiếu được của mỗi dân tộc, của mỗi quốc gia. Ông cho rằng việc giáo dục là cần thiết cho mỗi người “Hữu giáo vô loài” nghĩa là mọi người trong xã hội đều có quyền được học, được giáo dục, không phân biệt giầu, nghèo, sang, hèn, thiện, ác. Có đặt tư tưởng Khổng Tử vào thời điểm lịch sử bấy giờ chỉ tầng lớp thống trị có đặc quyền ấy mới thấy hết tính cách mạng của ngài.

“Hữu giáo vô loại” như phát đại bác nã vào cái thành trì giáo dục đẳng cấp. Ngài còn đặt nền móng cho đường lối giáo dục toàn dân tồn tại và phát triển đến ngày nay. Về phương pháp giáo dục ông coi trọng việc tự học, tự rèn luyện, tu thân, phát huy mặt tích cực, sáng tạo, năng lực nội sinh, dạy học sát đối tượng, cá biệt hóa đối tượng. Kết hợp học với thực hành, lý thuyết với thực tiễn, phát triển động cơ học tập đúng đắn, tạo hứng thú và ý trí quyết tâm của người học.

Đến nay, phương pháp giáo dục của Khổng Tử vẫn còn nguyên giá trị, là bài học lớn cho các nhà trường trong công tác giáo dục và đào tạo của mình. 6 Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết trước đây thì khẳng định: “Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên”. Từ cuối thế kỷ XIV vấn đề dạy học và quản lý dạy học được nhiều nhà giáo dục quan tâm, nổi bật nhất trong thời kỳ đó là: Cômenxki (1592-1670), ông đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên. Xaxenrđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý của Hiệu trưởng [24].Xtrezicondin, Jaxapob đã nghiên cứu và đề ra một số vấn đề quản lý của Hiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm vụ của Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng để tìm ra cách quản tốt nhất.

Theo các tác giả, những cuộc trao đổi này như đòn bẩy, đã nảy sinh ra những dự định mà sau này trong công tác quản lý được phát triển trong lao động sáng tạo của tập thể sư phạm. Xukhomlinxki còn chỉ rõ tầm quan trọng của việc tổ chức dự giờ và phân tích sư phạm bài dạy. Ông đã chỉ ra thực trạng yếu kém của việc phân tích sư phạm bài dạy cho dù hoạt động dự giờ và gióp ý với giáo viên sau giờ dự và góp ý với giáo viên sau giờ dự của nhà quản lý diễn ra thường xuyên. Từ đó ông đã đưa ra nhiều cách phân tích sư phạm bài dạy cho giáo viên.

Trên thế giới cũng như trong nước có rất nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học. Tuy nhiên, những nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở nước ngoài vẫn chưa có công trình nào bàn luận, nghiên cứu sâu đến quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường tiểu học nói chung và quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường tiểu học lấy năng lực, phẩm chất của học sinh làm mục tiêu dạy học nói riêng. Nghiên cứu ở Việt Nam Ngay từ những năm đầu mới thành lập, nhà nước ta rất chú trọng đến vấn đề giáo dục, đặc biệt là vấn đề giáo dục, đặc biệt là vấn đề dạy học. Năm 1945, Bác Hồ đã có chỉ thị: “Sự học tập trong nhà trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương lai của thanh niên và thanh niên là tương lai của nước mình.

Vì vậy phải biết dạy cho học trò biết yêu nước thương nòi,… phải dạy cho họ có ý trí tự lập tự cường, quyết không chịu thua kém ai, quyết không chịu làm nô lệ” [dẫn theo 16, tr. Tư tưởng trên của Bác gợi ý cho chủ thể quản lý dạy học một số vấn đề: Quản lý dạy học phải gắn liền với thể chế xã hội, nề nếp dạy học, trình độ người dạy, năng lực tự học, tinh thần độc lập suy nghĩ và tính sáng tạo của người học. Đảng và Nhà nước ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, điều này đã được luật hóa trong Luật giáo dục: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” [22, tr. Sự phát triển kinh tế-xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa đặt ra những yêu cầu mới đối với người lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và tạo nguồn nhân lực.

Đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới về nội dung, phương pháp dạy học nói riêng. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính thụ động, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy chủ động, sáng tạo của người học. Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của người học sinh trên tinh thần về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phát triển hài hòa, hỗ trợ giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền. Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách. Thực hiện dân chủ 8 hóa, xã hội hóa giáo dục và đào tạo. Vì vậy quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường học vùng dân tộc thiểu số trở thành vấn đề quan tâm của toàn Đảng, toàn dân, nhằm quản lý tốt các hoạt động dạy học của cán bộ quản lý, giáo viên trong trường.

Chú trọng các kỹ năng: đọc, viết, nghe và nói, tập trung giáo dục kỹ năng đọc hiểu, kỹ năng tạo dựng các văn bản khác nhau cần thiết trong cuộc sống đọc, hiểu cho học sinh. Để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu là vô cùng quan trọng, đây là vấn đề luôn được các nhà khoa học giáo dục trong và ngoài nước quan tâm. Một số giáo trình, tài liệu như: Khoa học quản lý giáo dục, Một số vấn đề về QLGD và Khoa học giáo dục, Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục, Quản lý và lãnh đạo nhà trường, Quản lý giáo dục,…đã được ứng dung rộng rãi và mang lại một số hiệu quả nhất định trong quản lý nói chung, quản lý giáo dục, quản lý trường học, nói riêng. Ngoài những tài liệu dưới dạng sách như đã nêu còn có thể kể đến rất nhiều luận văn thạc sỹ của các tác giả sau: Trần Thị Sáu: Các biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn Tiếng Việt bậc tiểu học ở quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Thanh Tịnh: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với trường tiểu học của Phòng giáo dục quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh. Đặng Minh Hằng: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiểu học của phòng GDĐT quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng. Ma Vĩnh Tường: Tổ chức dạy học Tiếng Việt lớp 1 cho học sinh dân tộc thiểu số vùng khó khăn của tỉnh Cao Bằng. Tuy nhiên, các đề tài trên chỉ đề cập đến mặt lý luận cũng như thực tiễn của vấn đề dạy học chương trình tiểu học hoặc phương pháp dạy học Tiếng Việt đại trà và chủ yếu tập trung vào đối tượng học sinh dân tộc Kinh học Tiếng Việt với tư cách là ngôn ngữ thứ nhất - tiếng mẹ đẻ.

Nhưng những công trình nghiên cứu được đề cập ở trên là những tư liệu cần thiết trong quá trình nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài này. 9 Nghiên cứu “Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường tiểu học vùng dân tộc thiểu số huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên” là vấn đề chưa có công trình nào nghiên cứu. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý, quản lý giáo dục 1.

Khái niệm về quản lý Quản lý là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con người, xét từ những phạm vi cá nhân, tập đoàn đến quốc gia hoặc nhóm quốc gia. Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến một phạm vi rộng lớn hơn ở tầm quốc gia, quốc tế đều phải thừa nhận và phải chịu sự quản lý nào đó. Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào đó tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều dẫn đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung. Một người độc tấu vĩ cầm riêng lẻ tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [6, tr.Mác đã chỉ ra bản chất quản lý là một hoạt động lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu và quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người.

Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người.