Quản Lý Dạy Học Môn Tiếng Anh Ở Trường Trung Học Phổ Thông Hàn Thuyên - Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu quản lý dạy học tiếng Anh tại trường THPT Hàn Thuyên, Bắc Ninh, theo hướng phát triển năng lực giao tiếp.

• Tác giả: Đoàn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Xuân Thức
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Dạy Học Môn Tiếng Anh Ở Trường Trung Học Phổ Thông Hàn Thuyên - Thành Phố Bắc Ninh Theo Hướng Phát Triển Năng Lực Giao Tiếp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các biểu đồ, sơ đồ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghi n c u về dạy học và dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.1.2. Các nghi n c u về quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.1.3. Đánh giá các nghi n c u đi trước và xác định các vấn đề cần nghiên c u của luận văn
• 1.2. Năng lực và phát triển năng lực giao tiếp
• 1.2.1. Năng lực và năng lực giao tiếp
• 1.2.2. Phát triển năng lực giao tiếp
• 1.3. Dạy học môn tiếng Anh cho học sinh trung học phổ thông theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.3.1. Khái niệm dạy học và dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.3.2. Dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT với việc phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh
• 1.3.3. Mục tiêu của dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.3.4. Nội dung chương trình dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.3.5. Hình th c dạy học môn tiếng Anh
• 1.3.6. Phương pháp dạy học môn tiếng Anh
• 1.3.7. Các điều kiện dạy học môn tiếng Anh
• 1.3.8. Đặc điểm tâm lý l a tuổi học sinh trung học phổ thông
• 1.4. Quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp ở trƣờng trung học phổ thông
• 1.4.1. Khái niệm quản lý và quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.4.2. Nội dung quản lý dạy học môn tiếng Anh cho học sinh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.4.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý dạy học theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 1.4.3.1. Các yếu tố thuộc về các cấp quản lý trường trung học phổ thông
• 1.4.3.2. Các yếu tố thuộc về giáo viên trường trung học phổ thông
• 1.4.3.3. Các yếu tố về phía môi trường tổ ch c dạy học môn tiếng Anh trong nhà trường
• 1.5. KẾT LUẬN CHƢƠNG 1
• 2. CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÀN THUYÊN - THÀNH PHỐ BẮC NINH THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP
• 2.1. Khái quát về trƣờng Trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh
• 2.1.1. Vài nét về lịch sử hình thành và phát triển trường trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh
• 2.1.2. Tổ bộ môn tiếng Anh của trường trung học phổ thông (Tổ Ngoại ngữ)
• 2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Phương pháp khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp, cách cho điểm và chuẩn đánh giá
• 2.2.5. Địa bàn và mẫu khảo sát
• 2.3. Thực trạng dạy học môn tiếng Anh trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.3.1. Thực trạng thực hiện nội dung chương trình dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT Hàn Thuy n theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.3.2. Thực trạng thực hiện các hình th c dạy học môn tiếng Anh ở trường THTP theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện các phương pháp dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.3.4. Thực trạng các điều kiện đảm bảo dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.3.5. Tổng hợp m c độ thực hiện dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông Hàn Thuy n theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.3.6. Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông Hàn Thuyên
• 2.4. Thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.4.1. Thực trạng quản lý soạn bài của giáo vi n theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.4.2. Thực trạng quản lý giảng dạy trên lớp theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.4.3. Thực trạng quản lý hoạt động học tập môn tiếng Anh của học sinh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.4.4. Thực trạng quản lý đánh giá kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.4.5. Thực trạng quản lý phương tiện dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.5. Thực trạng mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.5.1. Thực trạng m c độ ảnh hưởng các yếu tố thuộc về nhà quản lý dạy học trong nhà trường trung học phổ thông
• 2.5.2. Thực trạng m c độ ảnh hưởng các yếu tố thuộc về giáo vi n trường trung học phổ thông
• 2.5.3. Thực trạng m c độ ảnh hưởng các yếu tố về phía môi trường tổ ch c dạy học môn tiếng Anh trong nhà trường
• 2.6. Đánh giá chung thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 2.6.1. Mặt hạn chế
• 2.7. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
• 3. CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÀN THUYÊN - THÀNH PHỐ BẮC NINH THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp (phù hợp với l a tuổi, môn tiếng Anh)
• 3.2. Biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh trƣờng Trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.2.1. Tổ ch c xác định các năng lực giao tiếp cụ thể trong học tập môn tiếng Anh của học sinh trung học phổ thông
• 3.2.2. Tổ ch c bồi dưỡng năng lực dạy học môn tiếng Anh cho giáo vi n trường trung học phổ thông theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.2.3. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh theo hướng hình thành kỹ năng, năng lực giao tiếp
• 3.2.4. Đánh giá dạy học môn tiếng Anh của giáo viên theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.2.5. Xây dựng môi trường dạy và học môn tiếng Anh heo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.4. Khảo nghiệm mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.4.1. Phương pháp, cách cho điểm và chuẩn đánh giá
• 3.4.2. Mẫu khách thể khảo nghiệm
• 3.5. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp
• 3.6. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC CỦA LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Tại Trường Hàn Thuyên

Quản lý dạy học môn tiếng Anh tại trường trung học phổ thông Hàn Thuyên, Bắc Ninh, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc dạy và học tiếng Anh không chỉ là một yêu cầu mà còn là một nhu cầu thiết yếu. Chương trình giáo dục hiện nay đã nhấn mạnh vào việc phát triển năng lực giao tiếp, giúp học sinh có thể sử dụng tiếng Anh một cách tự tin và hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tiếng Anh Trong Giáo Dục

Tiếng Anh là ngôn ngữ toàn cầu, giúp học sinh tiếp cận tri thức và cơ hội nghề nghiệp. Việc dạy học tiếng Anh không chỉ giúp học sinh giao tiếp mà còn phát triển tư duy và khả năng sáng tạo.

1.2. Mục Tiêu Của Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh

Mục tiêu chính của quản lý dạy học tiếng Anh là nâng cao chất lượng giảng dạy, phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh, và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Tại Trường Hàn Thuyên

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng quản lý dạy học tiếng Anh tại trường Hàn Thuyên vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao chất lượng dạy học.

2.1. Hạn Chế Trong Phương Pháp Dạy Học

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, chưa áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, dẫn đến việc học sinh không phát triển được kỹ năng giao tiếp.

2.2. Thiếu Cơ Sở Vật Chất Hỗ Trợ Dạy Học

Cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc dạy học tiếng Anh, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập của học sinh.

III. Phương Pháp Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Hiệu Quả

Để nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này sẽ giúp giáo viên và học sinh phát huy tối đa năng lực của mình.

3.1. Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như học tập hợp tác, dự án, và công nghệ thông tin để nâng cao sự tham gia của học sinh.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Giáo Viên

Cần tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, giúp họ cập nhật kiến thức và kỹ năng dạy học mới.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh

Việc áp dụng các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh tại trường Hàn Thuyên đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh ngày càng tự tin hơn trong việc sử dụng tiếng Anh.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Đổi Mới

Học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt trong kỹ năng giao tiếp, thể hiện qua các bài kiểm tra và hoạt động ngoại khóa.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh Và Phụ Huynh

Phụ huynh và học sinh đều đánh giá cao những cải tiến trong phương pháp dạy học, cho thấy sự hài lòng với chất lượng giáo dục.

V. Kết Luận Về Quản Lý Dạy Học Tiếng Anh Tại Trường Hàn Thuyên

Quản lý dạy học tiếng Anh tại trường Hàn Thuyên cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Việc phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh là mục tiêu hàng đầu.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần xây dựng một kế hoạch dài hạn cho việc quản lý dạy học tiếng Anh, tập trung vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và cộng đồng để tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu của ngành giáo dục Việt Nam. Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020 cùng Chương trình Giáo dục phổ thông mới đã đặt ra mục tiêu then chốt: chuyển đổi căn bản phương pháp dạy và học tiếng Anh từ truyền thụ kiến thức ngữ pháp thụ động sang phát triển toàn diện năng lực giao tiếp ở bốn kỹ năng nghe, nói, đọc và viết. Tại trường Trung học phổ thông Hàn Thuyên, thành phố Bắc Ninh – ngôi trường có bề dày truyền thống thành lập từ năm 1940 với quy mô 45 lớp học, gần 2000 học sinh và 127 cán bộ, giáo viên – việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn tiếng Anh đóng vai trò quyết định đến chuẩn đầu ra của học sinh.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề bất cập giữa yêu cầu đổi mới giáo dục và thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh vốn còn nặng tính truyền thống tại nhà trường. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh trong năm học 2018 - 2019, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý khoa học, đồng bộ của Ban Giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại trường THPT Hàn Thuyên đối với đội ngũ cán bộ quản lý và 100% giáo viên tổ Ngoại ngữ. Luận văn mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp giải pháp gia tăng hơn 30% hiệu quả ứng dụng phương pháp dạy học tương tác, giúp học sinh đạt chuẩn Bậc 3 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, đồng thời tạo tiền đề nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của tỉnh Bắc Ninh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại của Harold Koontz và cộng sự, kết hợp quan niệm tiếp cận năng lực của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế Thế giới (OECD) cùng các nghiên cứu giáo dục của Franz Emanuel Weinert. Cấu trúc năng lực hành động được xác lập dựa trên 4 thành phần cốt lõi: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể.

Trong môn tiếng Anh cấp trung học phổ thông, năng lực giao tiếp được định nghĩa là khả năng vận dụng tổng hòa các kiến thức ngôn ngữ gồm ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp để thực hiện hiệu quả bốn hoạt động giao tiếp nghe, nói, đọc, viết trong các ngữ cảnh xã hội đa dạng. Theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chương trình tiếng Anh cấp THPT được thiết kế với tổng thời lượng 315 tiết cho toàn cấp học, phân bổ đồng đều 105 tiết mỗi năm học cho các khối lớp 10, 11 và 12 tương đương 3 tiết mỗi tuần. Khung lý thuyết của đề tài khẳng định quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến 5 nội dung then chốt: quản lý soạn bài, quản lý giờ dạy trên lớp, quản lý hoạt động học của học sinh, quản lý kiểm tra đánh giá và quản lý điều kiện phương tiện kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp nghiên cứu lý luận và phương pháp nghiên cứu thực tiễn nhằm đảm bảo tính khách quan, chuẩn xác. Nguồn dữ liệu thực chứng được thu thập từ khảo sát thực tế tại trường THPT Hàn Thuyên trong năm học 2018 - 2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 45 cán bộ quản lý và giáo viên, trong đó có toàn bộ 11 giáo viên thuộc tổ Ngoại ngữ của nhà trường. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cao cho các nhóm đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý và giảng dạy.

Hệ thống phương pháp thu thập dữ liệu gồm: điều tra bằng phiếu hỏi sử dụng thang đo Likert 5 mức độ chuẩn mực, phương pháp quan sát dự giờ sư phạm, phương pháp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và phương pháp lấy ý kiến chuyên gia giáo dục. Các dữ liệu định lượng được xử lý thông qua các công thức toán thống kê chuyên ngành như tính điểm trung bình cộng, độ lệch chuẩn, số trung vị và hệ số tương quan Pearson. Việc lựa chọn các phương pháp phân tích này cho phép kiểm định độ tin cậy của các tiêu chí đánh giá, đo lường chính xác mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan, khách quan và xác định mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý được đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng đội ngũ tại trường THPT Hàn Thuyên cho thấy tổ Ngoại ngữ có 11 giáo viên nữ với 100% đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, trong đó có 4 thạc sĩ (chiếm tỷ lệ 36,4%) và 7 cử nhân (chiếm tỷ lệ 63,6%), 100% giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp trường và cấp tỉnh. Đây là nguồn lực thuận lợi để triển khai đổi mới phương pháp dạy học.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát các nội dung chuyên môn chỉ ra nhiều khoảng cách đáng lưu ý:

• Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học phát triển năng lực giao tiếp đạt điểm trung bình chung là 3.65/5.00 ở mức khá. Dù vậy, việc tổ chức các hoạt động học tập tương tác như thảo luận nhóm, đóng vai và dạy học theo dự án chỉ chiếm khoảng 32,5% tổng thời lượng lên lớp, phần lớn thời gian còn lại vẫn dành cho phương pháp thuyết giảng ngữ pháp truyền thống.
• Về công tác quản lý chuyên môn, nội dung quản lý soạn bài và chuẩn bị lên lớp đạt điểm trung bình 3.82/5.00; quản lý phương tiện và thiết bị dạy học đạt điểm trung bình 3.70/5.00.
• Khâu quản lý kiểm tra đánh giá bộc lộ hạn chế lớn nhất với điểm đánh giá chỉ đạt 3.42/5.00. Thực tế kiểm tra định kỳ vẫn tập trung chủ yếu vào hình thức trắc nghiệm ngữ pháp và đọc hiểu (chiếm hơn 70% cấu trúc điểm số), trong khi kỹ năng nói và nghe chỉ chiếm dưới 30% tỷ trọng đánh giá.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh áp lực nặng nề từ định dạng các kỳ thi THPT Quốc gia vốn chủ yếu kiểm tra kiến thức ngôn ngữ trên giấy, khiến giáo viên và học sinh có xu hướng ưu tiên luyện giải đề thi hơn là rèn luyện kỹ năng giao tiếp thực tế. Bên cạnh đó, quy mô bình quân từ 40 đến 45 học sinh trong một lớp học tạo rào cản vật lý đáng kể cho việc tổ chức các hoạt động luyện nói cặp đôi hoặc nhóm nhỏ.

Dữ liệu khảo sát được tổng hợp chi tiết qua bảng đánh giá 5 khía cạnh quản lý và biểu đồ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi. Kết quả phân tích biểu đồ cho thấy sự đồng thuận cao giữa cán bộ quản lý và giáo viên với hệ số tương quan đạt trên 0.85, chứng minh tính đồng bộ của nhận thức trong hội đồng sư phạm. So sánh với các nghiên cứu tại địa bàn Hà Nội hay Kiên Giang, thực trạng tại trường THPT Hàn Thuyên mang tính điển hình cho các trường trung học phổ thông công lập khu vực đô thị: đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng nhưng công tác quản lý còn thiếu các tiêu chí kiểm tra định lượng về kỹ năng giao tiếp. Điều này khẳng định sự cần thiết phải chuyển dịch trọng tâm quản lý từ kiểm soát quy trình hành chính sang quản trị chất lượng đầu ra của từng kỹ năng ngôn ngữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng tại đơn vị, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý mang tính đột phá và khả thi:

1. Chuẩn hóa ma trận năng lực giao tiếp cụ thể cho từng khối lớp: Ban Giám hiệu chủ trì phối hợp cùng Tổ chuyên môn xây dựng bảng mô tả chi tiết các chuẩn đầu ra kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho khối 10, 11 và 12 bám sát Khung năng lực 6 bậc. Đích đến là 100% giáo viên hoàn thành kế hoạch bài dạy tích hợp tình huống thực hành trước tháng 8 hàng năm, đảm bảo tính liên thông và nâng cao năng lực tự chủ của tổ chuyên môn.
2. Tổ chức bồi dưỡng kỹ năng sư phạm và đổi mới phương pháp giảng dạy tương tác: Tổ trưởng tổ Ngoại ngữ định kỳ tổ chức tối thiểu 4 buổi sinh hoạt chuyên đề mỗi học kỳ về kỹ thuật dạy học đóng vai, giải quyết vấn đề và ứng dụng công nghệ thông tin. Mục tiêu phấn đấu đạt ít nhất 85% giờ dạy môn tiếng Anh được xếp loại tốt theo tiêu chí phát triển năng lực giao tiếp trong năm học 2019 - 2020.
3. Cải tiến quy trình kiểm tra đánh giá theo định hướng tích hợp 4 kỹ năng: Ban Giám hiệu chỉ đạo tái cấu trúc tỷ trọng điểm số, nâng thời lượng và tỷ lệ đánh giá kỹ năng nghe - nói lên mức 40% đến 50% trong các bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ. Quy trình đánh giá được thực hiện xuyên suốt 2 học kỳ chính khóa với các tiêu chí rubrics minh bạch.
4. Xây dựng môi trường giao tiếp ngoại ngữ và hoàn thiện cơ sở vật chất: Nhà trường đầu tư nâng cấp 100% phòng học có màn hình chiếu thông minh, hệ thống âm thanh chuẩn và mạng Internet cáp quang. Đồng thời, Đoàn Thanh niên phối hợp với tổ Ngoại ngữ duy trì Câu lạc bộ Tiếng Anh với tần suất sinh hoạt 2 tuần một lần, thu hút trên 70% học sinh toàn trường tham gia trải nghiệm giao tiếp thực tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và giải pháp trong công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý trường THPT (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Cung cấp khung năng lực 5 trụ cột quản lý dạy học toàn diện, giúp các nhà quản trị trường học quy mô từ 1500 đến 2000 học sinh thiết lập quy trình giám sát chuyên môn, phân bổ nguồn lực và đánh giá chất lượng dạy học môn ngoại ngữ một cách bài bản.
• Tổ trưởng bộ môn và Giáo viên Tiếng Anh cấp THPT: Cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp về phương pháp thiết kế giáo án 105 tiết mỗi năm, cách thức tổ chức các hoạt động nhóm, trò chơi ngôn ngữ và xây dựng tiêu chí đánh giá kỹ năng nói - nghe phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh trung học.
• Chuyên viên phụ trách chuyên môn tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo nguồn dữ liệu thực chứng và mô hình quản lý điển hình tại trường THPT Hàn Thuyên để xây dựng các văn bản hướng dẫn chỉ đạo, lập kế hoạch bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh trên quy mô toàn tỉnh Bắc Ninh và các địa phương lân cận.
• Học viên cao học, Nghiên cứu sinh ngành Quản lý Giáo dục: Khai thác hệ thống cơ sở lý luận, bảng hỏi khảo sát chuẩn hóa và phương pháp xử lý dữ liệu thống kê mô tả làm tài liệu đối chiếu khoa học cho các đề tài nghiên cứu về quản trị trường học và phát triển chương trình giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của việc quản lý dạy học tiếng Anh theo năng lực giao tiếp là gì? Mục tiêu cốt lõi là chuyển dịch trọng tâm quản lý từ việc kiểm soát truyền thụ ngữ pháp sang chỉ đạo phát triển toàn diện 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Quá trình này giúp học sinh sử dụng tiếng Anh thành thạo như một công cụ giao tiếp thực tế, hướng tới đạt chuẩn Bậc 3 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc Việt Nam khi tốt nghiệp THPT.

Chương trình dạy học tiếng Anh cấp THPT được phân bổ thời lượng như thế nào? Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, toàn bộ chương trình môn tiếng Anh cấp THPT có thời lượng 315 tiết, phân bổ đồng đều 105 tiết mỗi năm học cho các khối lớp 10, 11 và 12 với định mức 3 tiết mỗi tuần, đảm bảo cân đối giữa kiến thức ngôn ngữ và thực hành kỹ năng.

Khó khăn lớn nhất trong việc phát triển năng lực giao tiếp tiếng Anh tại trường THPT là gì? Rào cản lớn nhất đến từ sĩ số lớp học đông (từ 40 đến 45 học sinh mỗi lớp) và áp lực từ các kỳ thi chuẩn hóa nặng về trắc nghiệm giấy. Tình trạng này khiến việc rèn luyện kỹ năng nghe và nói trong thời lượng 45 phút của một tiết học gặp nhiều hạn chế về mặt tương tác cá nhân.

Tổ Ngoại ngữ trường THPT Hàn Thuyên có những thế mạnh nổi bật nào? Tổ Ngoại ngữ gồm 11 giáo viên nữ với 100% đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn (36,4% có trình độ thạc sĩ). Toàn bộ giáo viên đều đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp trường và cấp tỉnh, có tinh thần đổi mới sáng tạo cao và đạt nhiều thành tích xuất sắc trong các kỳ thi hùng biện tiếng Anh.

Tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất trong luận văn được kiểm chứng ra sao? Các biện pháp quản lý đã được khảo nghiệm thông qua phương pháp lấy ý kiến chuyên gia và khảo sát cán bộ quản lý, giáo viên. Kết quả xử lý toán thống kê cho thấy hệ số tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi đạt mức cao trên 0.85, khẳng định tính thực tế và khả năng áp dụng rộng rãi.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết về quản lý dạy học môn tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực giao tiếp, bám sát các tiêu chuẩn của Chương trình Giáo dục phổ thông mới.
• Đánh giá khách quan thực trạng tại trường THPT Hàn Thuyên, khẳng định thế mạnh về đội ngũ với 100% giáo viên đạt chuẩn nhưng đồng thời chỉ rõ những điểm nghẽn trong khâu kiểm tra đánh giá 4 kỹ năng.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp quản lý từ chuẩn hóa chuẩn đầu ra, bồi dưỡng chuyên môn, cải tiến đánh giá đến xây dựng môi trường học tập hiện đại.
• Xác lập lộ trình thực thi rõ ràng cho giai đoạn 2020 - 2025 nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế.
• Khuyến nghị các cơ sở giáo dục phổ thông nhanh chóng đổi mới tư duy quản trị trường học, lấy năng lực thực hành ngôn ngữ của học sinh làm thước đo cao nhất cho chất lượng đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp. Thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên, Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp. Biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng Trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu v dạy học và dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp Xuất phát từ vai trò của dạy học và dạy học môn tiếng Anh để nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng phổ thông các cấp nên đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này ở các góc độ khoa học khác nhau nhƣ tâm lý học, giáo dục học, quản lý giáo dục, v.v… Sản phẩm của các công trình nghiên cứu thể hiện trong các bài báo khoa học, tài liệu, sách và các đề tài nghiên cứu khoa học cấp độ thạc sĩ, tiến sĩ. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau: a) Các nghi n c u về dạy học trong nhà trường phổ thông: Công trình “Dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học ở trường phổ thông” của Lê Đình Trung và Phan Thị Thanh Hội đã trình bày một số vấn đề chung về hình thành và phát triển năng lực ngƣời học ở trƣờng phổ thông trung học, định hƣớng dạy học theo tiếp cận năng lực ở trƣờng phổ thông trung học, kiểm tra đánh giá theo định hƣớng hình thành và phát triển năng lực ngƣời học [27]; “Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá học tập theo định hướng phát triển năng lực của học sinh” mà Bộ Giáo dục và đào tạo ban hành đã đề xuất việc đổi mới đồng bộ phƣơng pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục [4]; Tác giả Phạm Đỗ Nhật Tiến với bài báo “Bài toán đổi mới đánh giá người học trong giáo dục theo tiếp cận năng lực” [26]; Phạm Văn Khanh viết “Dạy học phát triển 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phẩm chất năng lực trong mối quan hệ với phát triển nhân cách” [17]; Tạp chí Giáo chức số 115 tháng 11/2016 có bài: “Đổi mới hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực giao tiếp trung học cơ sở ở huyện Ea Kar, tỉnh Đak Lak” của Nguyễn Thanh Dƣơng đã đề ra một số biện pháp nhằm đổi mới quản lý hoạt động dạy học theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp ở các trƣờng tại địa phƣơng [6].

b) Các nghi n c u về dạy học môn tiếng Anh ở nhà trường phổ thông: Martin Borgan và Mak Vicars thuộc đại học Victoria- Úc (2010), với đề tài nghiên cứu “Ảnh hưởng của kinh tế địa phương và các chính sách toàn cầu tới dạy và học môn tiếng Anh tại Việt Nam” đã nêu bật đƣợc tác động của yếu tố môi trƣờng, đặc biệt là yếu tố kinh tế của địa phƣơng, chính sách của Nhà nƣớc và địa phƣơng đối với dạy học môn tiếng Anh ở môi trƣờng đó [20]. Tô Thị Thu Hƣơng (2010) “Các vấn đề về lý thuyết và thực tiễn - lý luận về phương pháp dạy ngoại ngữ trong thế kỷ XX và định hướng thế kỷ XXI”. Nội dung đề tài trình bày những vấn đề lý luận và đặc biệt là thực tiễn về phƣơng pháp dạy ngoại ngữ đã thực hiện và những định hƣớng về phƣơng pháp dạy ngoại ngữ trong thời kỳ đổi mới giáo dục của thế giới và Việt Nam [15]. Hoàng Thị Phƣơng Liên (2009), “Thực trạng sử dụng phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trung học phổ thông - nguy n nhân và biện pháp khắc phục” trình bày thực trạng sử dụng các phƣơng pháp dạy tiếng Anh cho học sinh trƣờng trung học phổ thông hiện nay.

Đánh giá những mặt mạnh, đồng thời chỉ ra những mặt yếu cùng nguyên nhân của những hạn chế trên để từ đó đƣa ra các biện pháp phát huy những phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh tốt và 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khắc phục những hạn chế của phƣơng pháp dạy tiếng Anh truyền thống nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn tiếng Anh trong nhà trƣờng phổ thông [19]. Nguyễn Văn Tụ (2009), “Bàn về cái đích của dạy học ngoại ngữ theo quan điểm giao tiếp - cá thể hóa”. Tác giả đã nêu lên hai vấn đề trong bài báo khoa học đăng trên tạp chí khoa học và công nghệ: a) Bàn về mục đích dạy học ngoại ngữ cho học sinh hiện nay; b) Bàn về quan điểm giao tiếp - cá thể hóa định hƣớng cho dạy học ngoại ngữ trong lý luận dạy học [29]. Các nghiên cứu v quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp a) Các tài liệu, bài báo: Mai Công Khanh (2006), Tổ ch c dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú đáp ng y u cầu đổi mới giáo dục [16]; Nguyễn Trọng Bảo (2012), Quản lý dạy học ở các trường trung học phổ thông Thành phố Đà Lạt, Lâm Đồng [3]; Vũ Trọng Hoàn (2016), Tổ ch c dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Điện Bi n theo hướng phát triển năng lực giao tiếp [10], Trần Trọng Thủy (2017), Quản lý dạy học trong các trường tiểu học Thành phố Hải Phòng [25].

b) Các luận văn thạc sĩ khoa học chuy n ngành quản lý giáo dục: Vũ Quỳnh Hoa (2012), Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt trong các trường tiểu học Thành phố Hải Dương [9]; Nguyễn Thị Thành (2014), Quản lý dạy học môn Địa Lý trong các trường trung học cơ sở Thành phố Hà Nội [24]; Nguyễn Văn Hùng (2015), Quản lý dạy học môn Toán trong các trường trung học phổ thông Thành phố Hồ Chí Minh theo tiếp cận năng lực [13]; Nguyễn Thúy Ngàn (2018), Quản lý dạy học môn Ngữ Văn trong các trường Trung học phổ thông huyện Trùng Khánh tỉnh Cao Bằng theo hướng phát triển năng lực [21]; Vũ Trung Hoàn (2017), Quản lý dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Điện Bi n theo hướng phát triển năng lực [10];…“Quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông quận Hồng Bàng - Thành phố Hải Phòng”, Vũ Quang 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nguyễn Thị Lan Hƣơng (2010), Biện pháp quản lý của phòng giáo dục và đào tạo Thành phố Hải Dương đối với hoạt động dạy học môn Tiếng Anh [14]; Nguyễn Thị Mai Anh (2007), Biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội [1]; Phan Thị Mỹ Ánh (2015), Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông huyện Châu Thành, tỉnh Ki n Giang [2] Các luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành quản lý giáo dục trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học môn tiếng Anh nói riêng ở nhà trƣờng các cấp nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học và dạy học môn tiếng Anh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Ví dụ đề tài của tác giả Phan Thị Mỹ Ánh, trên cơ sở xây dựng khung lý luận về quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông (lý luận về dạy học môn tiếng Anh, quản lý dạy học môn tiếng Anh theo tiếp cận hoạt động cùng các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn tiếng Anh; tr n cơ sở thực tiễn được khảo sát tr n 32 cán bộ quản lý cấp trường và tổ chuy n môn cùng giáo vi n dạy tiếng Anh của 2 trường trung học phổ thông Châu Thành và Mong Thọ, huyện Châu Thành, tỉnh Ki n Giang đã phát hiện thực trạng dạy học môn tiếng Anh và quản lý dạy học môn tiếng Anh để từ đó đề xuất 9 biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông: Nâng cao nhận th c, nâng cao chất lượng quản lý dạy học môn tiếng Anh cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo vi n tiếng Anh; Tăng cường quản lý việc chỉ đạo dạy học môn tiếng Anh của tổ chuy n môn; Tăng cường quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh của giáo vi n; Tăng cường quản lý nâng cao chất 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lượng học tập môn tiếng Anh của học sinh; Tăng cường quản lý kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn tiếng Anh nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh; Tăng cường công tác bồi dưỡng các kỹ năng vận dụng phương pháp dạy học mới, ng dụng CNTT trong giảng dạy cho đội ngũ giáo vi n tiếng Anh và vào quản lý dạy học môn tiếng Anh; Quản lý các điều kiện hỗ trợ việc nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh; Phối hợp chặt chẽ hoạt động cả Hội cha mẹ học sinh và các lực lượng giáo dục khác; Tăng cường việc tạo động lực cho hoạt động dạy học nghiệm về phương pháp dạy học môn tiếng Anh 1. Đánh giá các nghiên cứu đi trước và xác định các vấn đ cần nghiên cứu của luận văn - Các nghiên cứu đi trƣớc tập trung nghiên cứu về quản lý dạy học nói chung ở trƣờng phổ thông các cấp Tiểu học, trung học phổ thông, Trung học phổ thông.

- Nghiên cứu về quản lý dạy học theo tiếp cận khác nhau: Tiếp cận phức hợp, tiếp cận tích hợp, tiếp cận năng lực nội dung… còn nghiên cứu tiếp cận phát triển năng lực giao tiếp của học sinh đã có nhƣng chƣa nhiều. - Nghiên cứu quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực ở các môn khác nhau nhƣ Toán, Văn, Lịch Sử…. còn nghiên cứu quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp, đặc biệt ở Thành phố Bắc Ninh chƣa đƣợc nghiên cứu.