Chương 1. Cơ sở lý luận quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp. Thực trạng quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông Hàn Thuyên, Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp. Biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng Trung học phổ thông Hàn Thuyên - Thành phố Bắc Ninh theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu v dạy học và dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp Xuất phát từ vai trò của dạy học và dạy học môn tiếng Anh để nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng phổ thông các cấp nên đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này ở các góc độ khoa học khác nhau nhƣ tâm lý học, giáo dục học, quản lý giáo dục, v.v… Sản phẩm của các công trình nghiên cứu thể hiện trong các bài báo khoa học, tài liệu, sách và các đề tài nghiên cứu khoa học cấp độ thạc sĩ, tiến sĩ. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau: a) Các nghi n c u về dạy học trong nhà trường phổ thông: Công trình “Dạy học theo định hướng hình thành và phát triển năng lực người học ở trường phổ thông” của Lê Đình Trung và Phan Thị Thanh Hội đã trình bày một số vấn đề chung về hình thành và phát triển năng lực ngƣời học ở trƣờng phổ thông trung học, định hƣớng dạy học theo tiếp cận năng lực ở trƣờng phổ thông trung học, kiểm tra đánh giá theo định hƣớng hình thành và phát triển năng lực ngƣời học [27]; “Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra đánh giá học tập theo định hướng phát triển năng lực của học sinh” mà Bộ Giáo dục và đào tạo ban hành đã đề xuất việc đổi mới đồng bộ phƣơng pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục [4]; Tác giả Phạm Đỗ Nhật Tiến với bài báo “Bài toán đổi mới đánh giá người học trong giáo dục theo tiếp cận năng lực” [26]; Phạm Văn Khanh viết “Dạy học phát triển 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phẩm chất năng lực trong mối quan hệ với phát triển nhân cách” [17]; Tạp chí Giáo chức số 115 tháng 11/2016 có bài: “Đổi mới hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực giao tiếp trung học cơ sở ở huyện Ea Kar, tỉnh Đak Lak” của Nguyễn Thanh Dƣơng đã đề ra một số biện pháp nhằm đổi mới quản lý hoạt động dạy học theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp ở các trƣờng tại địa phƣơng [6].
b) Các nghi n c u về dạy học môn tiếng Anh ở nhà trường phổ thông: Martin Borgan và Mak Vicars thuộc đại học Victoria- Úc (2010), với đề tài nghiên cứu “Ảnh hưởng của kinh tế địa phương và các chính sách toàn cầu tới dạy và học môn tiếng Anh tại Việt Nam” đã nêu bật đƣợc tác động của yếu tố môi trƣờng, đặc biệt là yếu tố kinh tế của địa phƣơng, chính sách của Nhà nƣớc và địa phƣơng đối với dạy học môn tiếng Anh ở môi trƣờng đó [20]. Tô Thị Thu Hƣơng (2010) “Các vấn đề về lý thuyết và thực tiễn - lý luận về phương pháp dạy ngoại ngữ trong thế kỷ XX và định hướng thế kỷ XXI”. Nội dung đề tài trình bày những vấn đề lý luận và đặc biệt là thực tiễn về phƣơng pháp dạy ngoại ngữ đã thực hiện và những định hƣớng về phƣơng pháp dạy ngoại ngữ trong thời kỳ đổi mới giáo dục của thế giới và Việt Nam [15]. Hoàng Thị Phƣơng Liên (2009), “Thực trạng sử dụng phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trung học phổ thông - nguy n nhân và biện pháp khắc phục” trình bày thực trạng sử dụng các phƣơng pháp dạy tiếng Anh cho học sinh trƣờng trung học phổ thông hiện nay.
Đánh giá những mặt mạnh, đồng thời chỉ ra những mặt yếu cùng nguyên nhân của những hạn chế trên để từ đó đƣa ra các biện pháp phát huy những phƣơng pháp giảng dạy tiếng Anh tốt và 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khắc phục những hạn chế của phƣơng pháp dạy tiếng Anh truyền thống nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn tiếng Anh trong nhà trƣờng phổ thông [19]. Nguyễn Văn Tụ (2009), “Bàn về cái đích của dạy học ngoại ngữ theo quan điểm giao tiếp - cá thể hóa”. Tác giả đã nêu lên hai vấn đề trong bài báo khoa học đăng trên tạp chí khoa học và công nghệ: a) Bàn về mục đích dạy học ngoại ngữ cho học sinh hiện nay; b) Bàn về quan điểm giao tiếp - cá thể hóa định hƣớng cho dạy học ngoại ngữ trong lý luận dạy học [29]. Các nghiên cứu v quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp a) Các tài liệu, bài báo: Mai Công Khanh (2006), Tổ ch c dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú đáp ng y u cầu đổi mới giáo dục [16]; Nguyễn Trọng Bảo (2012), Quản lý dạy học ở các trường trung học phổ thông Thành phố Đà Lạt, Lâm Đồng [3]; Vũ Trọng Hoàn (2016), Tổ ch c dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Điện Bi n theo hướng phát triển năng lực giao tiếp [10], Trần Trọng Thủy (2017), Quản lý dạy học trong các trường tiểu học Thành phố Hải Phòng [25].
b) Các luận văn thạc sĩ khoa học chuy n ngành quản lý giáo dục: Vũ Quỳnh Hoa (2012), Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt trong các trường tiểu học Thành phố Hải Dương [9]; Nguyễn Thị Thành (2014), Quản lý dạy học môn Địa Lý trong các trường trung học cơ sở Thành phố Hà Nội [24]; Nguyễn Văn Hùng (2015), Quản lý dạy học môn Toán trong các trường trung học phổ thông Thành phố Hồ Chí Minh theo tiếp cận năng lực [13]; Nguyễn Thúy Ngàn (2018), Quản lý dạy học môn Ngữ Văn trong các trường Trung học phổ thông huyện Trùng Khánh tỉnh Cao Bằng theo hướng phát triển năng lực [21]; Vũ Trung Hoàn (2017), Quản lý dạy học ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Điện Bi n theo hướng phát triển năng lực [10];…“Quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông quận Hồng Bàng - Thành phố Hải Phòng”, Vũ Quang 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nguyễn Thị Lan Hƣơng (2010), Biện pháp quản lý của phòng giáo dục và đào tạo Thành phố Hải Dương đối với hoạt động dạy học môn Tiếng Anh [14]; Nguyễn Thị Mai Anh (2007), Biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội [1]; Phan Thị Mỹ Ánh (2015), Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông huyện Châu Thành, tỉnh Ki n Giang [2] Các luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành quản lý giáo dục trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học môn tiếng Anh nói riêng ở nhà trƣờng các cấp nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học và dạy học môn tiếng Anh đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Ví dụ đề tài của tác giả Phan Thị Mỹ Ánh, trên cơ sở xây dựng khung lý luận về quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông (lý luận về dạy học môn tiếng Anh, quản lý dạy học môn tiếng Anh theo tiếp cận hoạt động cùng các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn tiếng Anh; tr n cơ sở thực tiễn được khảo sát tr n 32 cán bộ quản lý cấp trường và tổ chuy n môn cùng giáo vi n dạy tiếng Anh của 2 trường trung học phổ thông Châu Thành và Mong Thọ, huyện Châu Thành, tỉnh Ki n Giang đã phát hiện thực trạng dạy học môn tiếng Anh và quản lý dạy học môn tiếng Anh để từ đó đề xuất 9 biện pháp quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông: Nâng cao nhận th c, nâng cao chất lượng quản lý dạy học môn tiếng Anh cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo vi n tiếng Anh; Tăng cường quản lý việc chỉ đạo dạy học môn tiếng Anh của tổ chuy n môn; Tăng cường quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh của giáo vi n; Tăng cường quản lý nâng cao chất 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng học tập môn tiếng Anh của học sinh; Tăng cường quản lý kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn tiếng Anh nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh; Tăng cường công tác bồi dưỡng các kỹ năng vận dụng phương pháp dạy học mới, ng dụng CNTT trong giảng dạy cho đội ngũ giáo vi n tiếng Anh và vào quản lý dạy học môn tiếng Anh; Quản lý các điều kiện hỗ trợ việc nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh; Phối hợp chặt chẽ hoạt động cả Hội cha mẹ học sinh và các lực lượng giáo dục khác; Tăng cường việc tạo động lực cho hoạt động dạy học nghiệm về phương pháp dạy học môn tiếng Anh 1. Đánh giá các nghiên cứu đi trước và xác định các vấn đ cần nghiên cứu của luận văn - Các nghiên cứu đi trƣớc tập trung nghiên cứu về quản lý dạy học nói chung ở trƣờng phổ thông các cấp Tiểu học, trung học phổ thông, Trung học phổ thông.
- Nghiên cứu về quản lý dạy học theo tiếp cận khác nhau: Tiếp cận phức hợp, tiếp cận tích hợp, tiếp cận năng lực nội dung… còn nghiên cứu tiếp cận phát triển năng lực giao tiếp của học sinh đã có nhƣng chƣa nhiều. - Nghiên cứu quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực ở các môn khác nhau nhƣ Toán, Văn, Lịch Sử…. còn nghiên cứu quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trƣờng trung học phổ thông theo hƣớng phát triển năng lực giao tiếp, đặc biệt ở Thành phố Bắc Ninh chƣa đƣợc nghiên cứu.