Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lí phát triển năng lực dạy học cho giáo viên trung học theo chuẩn nghề nghiệp Chương 2: Thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động phát triển năng lực dạy học cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp ở trường trung học phổ thông Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển năng lực dạy học cho giáo viên ở trường trung học phổ thông Tam Đảo tỉnh Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Ngoài nước Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về năng lực chuyên môn, năng lực dạy học và các vấn đề phát triển chuyên môn cho giáo viên cũng như các biện pháp quản lí mà lãnh đạo trường học đã tiến hành để phát triển năng lực chuyên môn, năng lực dạy học cho giáo viên.
Viết về năng lực chuyên môn, dạy học của giáo viên tác giả Liakopoulou (2011) đã đưa ra khái niệm năng lực chuyên môn và phân loại “năng lực chuyên môn của giáo viên” bao gồm các thành tố sau đây: 1. Tính cách, thái độ và niềm tin; 2. Kỹ năng sư phạm và kiến thức sư phạm (Kiến thức môn học, Kiến thức và hiểu biết về người học, Phương pháp giảng dạy, Kiến thức về chương trình giảng dạy); 3. Hiểu biết về bối cảnh xã hội; 4.
Hiểu biết về bản thân vầ về khoa học nói chung. Viện Giáo dục Quốc gia, Singapore, (2009), cũng xác định các năng lực chủ yếu của giáo viên như: có các kiến thức và phương pháp nuôi dạy trẻ em, có các năng lực tư duy, sáng tạo trong dạy học…có các kĩ năng sư phạm, quản lý con người, tự quản lý, kĩ năng công nghệ, tự đổi mới và kinh doanh, sự hiểu biết về xã hội và xúc cảm; có các kiến thức, hiểu biết về bản thân, học sinh, xã hội, nội dung môn học, sư phạm, nền tảng và chính sách giáo dục, chương trình giảng dạy, hiểu biết đa văn hóa, nhận thức toàn cầu, nhận thức về môi trường…. Ủy ban châu Âu (2007) nhận ra rằng "giáo viên có một vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho học sinh có chỗ đứng trong xã hội và nơi làm việc, vì thế đề ủy ban Châu Âu đề xuất rằng “Tại mỗi thời điểm trong sự nghiệp của mình, giáo viên cần phải có, và được yêu cầu có đầy đủ các kiến 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thức môn học, thái độ và kỹ năng sư phạm để giúp đỡ thế hệ trẻ phát huy tối đa tiềm năng của họ”. Phát triển chuyên môn cho giáo viên là trách nhiệm hàng đầu của hiệu trưởng ở một trường học nơi đặt chất lượng giáo dục lên vị trí hàng đầu.
Hiệu trưởng là người xây dựng các kế hoạch triển khai những nội dung mới về dạy học, giáo dục, đưa ra các bước thực hiện các hoạt động bồi dưỡng, phát triển tiềm năng lãnh đạo chuyên môn của giáo viên…Hiệu trưởng đưa ra các chỉ dẫn dạy học, kiểm tra, đánh giá, đôn đốc, động viên giáo viên và người học để họ học tập tốt và dạy học tốt. Ngày nay những chỉ dẫn này được tiến hành thông qua các phương tiện kĩ thuật số, qua trao đổi trực tiếp và qua hệ thống thư điện tử hay các diễn đàn dạy học. Nhờ các phần mềm, giáo viên có thể đưa các bài học, các tư liệu lên mạng và thay đổi hay bổ sung bài học cho nhau qua cấu trúc wiki hay các blogs (Senge, 2/1996) Tóm lại, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, phát triển chuyên môn, nâng cao năng lực giáo viên là một trong những trọng tâm được chú ý để tạo sự thay đổi và nâng cao chất lượng cho nhà trường. Người hiệu trưởng đóng vai trò quan tọng trong việc lãnh đạo và quản lí hoạt động bồi dưỡng chuyên môn trong nhà trường.
Trong nước Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận dạy học, lý luận quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng ở các cơ sở GD &ĐT. Các công trình nghiên cứu này đã được xuất bản thành các sách chuyên đề hoặc được chuyển tải dưới dạng chuyên đề cho cao học QLGD. Có thể kể đến các công trình nghiên cứu, các bài viết của các tác giả hàng đầu Việt Nam xung quanh vấn đề này như các tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Đức Chính, Trần Khánh Đức, Đặng Xuân Hải, Nguyễn Trọng Hậu, Đặng Bá Lam ̃ , Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Phạm Quang Sáng, Bùi Đức Thiệp, Phạm Viết Vượng. Một số hô ̣i thảo trong thời gian qua cũng đề cập đến vấn đề nêu trên , điể n hiǹ h là hô ̣i thảo của Khoa Sư Phạm 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (tiề n thân ĐHGD ) với tiêu đề “Chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học (10/2004) hay trong các bài viế t của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Đức Chính, “Chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục-Những vấn đề lí luận và thực tiễn”, Tham luận Hội thảo “Chuẩn và Chuẩn hoá trong giáo dục - Những vấn đề lí luận và thực tiễn -Hà Nội 27/1/2005 hoă ̣c như bài viế t của Hồ Viết Lương (2005), Chuẩn quốc gia về giáo dục phổ thông - thách thức lớn trong lí luận chương trình dạy học của giáo dục hiện đại, Kỷ yếu Hội thảo chuẩn và chuẩn hoá trong giáo dục – Những vấn đề lí luận và thực tiễn, Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục.
Bàn về vai trò của hiệu trưởng đối với việc nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên, tổng hợp các nghiên cứu của nhiều nghiên cứu trên thế giới, tác giả Trần Thị Bích Liễu, (2005), chỉ ra tầm quan trọng của hiệu trưởng trong việc chia sẻ trách nhiệm và bồi dưỡng giáo viên thành những nhà lãnh đạo chuyên môn vì hai lí do sau đây: Hiệu trưởng không thể có đủ thời gian để lãnh đạo toàn bộ các hoạt động dạy học và họ không thể hiểu rõ nhu cầu của lớp học như là giáo viên Giáo viên là người am hiểu chuyên môn của môn học mà họ dạy và họ hiểu rõ hơn bất kì ai học sinh và lớp học của mình. Vai trò lãnh đạo của giáo viên được các nhà nghiên cứu xem xét từ ba góc độ: a) giáo viên là những người quản lí, lãnh đạo trung gian ở các vị trí tổ trưởng chuyên môn, chủ nhiệm khoa hay chủ tịch, tổ trưởng công đoàn…b) Là chuyên gia môn học, con chim đầu đàn để kèm cặp các giáo viên khác; c) Là người xây dựng và duy trì văn hóa chia sẻ, cộng tác và học tập suốt đời để thực hiện tốt quá trình dạy học trong nhà trường. Họ chính là người thực hiện viễn cảnh của nhà trường, biến viễn cảnh thành hiện thực. Vì vậy, con đường thành công nhất để phát triển chuyên môn cho giáo viên trong nhà trường là bồi dưỡng vai trò lãnh đạo chuyên môn cho họ.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong các luâ ̣n văn thạc sỹ những năm gần đây cũng đã có những nghiên cứu liên quan đế n vấ n đề này như luâ ̣n văn của tác giả Bùi Thanh Bình (2008) với “Biện pháp quản lý hoạt động dạy của Hiệu trưởng ở trường Trung học phổ thông Hải An - Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay”; hay đề tài “Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trường Trung học phổ thông Hải An thành phố Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp” của Vũ Văn Huy (2011); đề tài: “Một số giải pháp nâng cao năng lực dạy học của đội ngũ giáo viên trường THCS Khánh Bình đến năm 2015” của tác giả Nguyễn Long Giao. Nghiên cứu về đội ngũ giáo viên tiểu học và QL đô ̣i ngũ này, đã có một số công trình nghiên cứu như : đề tài: " Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp GVTH" của tác giả Nguyễn Mạnh Tuân, hay đề tài: "Biện pháp quản lý bồi dưỡng GVTH thành phố Nam Định đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp" của tác giả Dương Thị Minh Hiền. Các đề tài trên đã đưa ra các biện pháp quản lý phát triển năng lực cho giáo viên thông các chức năng của quản lý. Các tác giả đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý bồ i dưỡng GV theo hướng chuẩ n hóa ở các nhà trường.
Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Giáo viên Theo từ điển Tiếng việt định nghĩa: “Giáo viên là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương”. Tại điều 70 Luật Giáo dục nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về nhà giáo và những tiêu chuẩn của nhà giáo 1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác.
Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây. Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt. Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn nghiệp vụ. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp. Lý lịch bản thân rõ ràng. Nhà giáo giảng dạy ở các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp được gọi là giáo viên; ở cở sở giáo dục Đại học được gọi là giảng viên. Giáo viên trường trung học: Điều 30, Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học (ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT – BGDĐT ngày 28/03/2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ) nêu rõ: “Giáo viên trường trung học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên làm công tác Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Bí thư, Phó bí thư hoặc trợ lý thanh niên, cố vấn Đoàn), giáo viên làm tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (đối với trường trung học có cấp tiểu học hoặc cấp THCS), giáo viên làm công tác tự vấn cho học sinh.
Trình độ chuẩn đào tạo của giáo viên trường THPT được quy định như sau: có bằng tốt nghiệp ĐHSP hoặc có bằng tốt nghiệp đại học và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm theo đúng chuyên ngành tại các khoa trường ĐHSP. Biện pháp quản lý 1.