CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở TRƯỜNG THCS 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Từ yêu cầu về công tác bồi dưỡng ĐNGV, vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng ĐNGV cũng được quan tâm kịp thời. Vấn đề này đã được các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục tiếp tực nghiên cứu và đã có những công trình nghiên cứu khoa học được ứng dụng tích cực trong các cơ sở giáo dục. Có thể kể đến một số nghiên cứu về lĩnh vực này của tác giả Đặng Quốc Bảo với “Khoa học tổ chức và quản lý“ (1999) và “Một số khái niệm về quản lý giáo dục“ (1997) ; Trần Kiểm với cuốn“ Khoa học quản lý nhà trường phổ thông” (2002) ; tác giả Phạm Minh Hạc với “Nghiên cứu con người phát triển và thế kỉ XXI” (1996); Đặng Thành Hưng với bài báo “Bản chất của quản lý giáo dục” đăng trên Tạp chí Khoa học giáo dục, số 60 tháng 9/2010; tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sĩ Thư với “Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (2012) .Tuy nhiên các nhà khoa học chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu hoặc bài báo khoa học nào về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp.
Một số năm gần đây, nhiều luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ đã chọn nghiên cứu đề tài quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp như : luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp tại tỉnh Cao Bằng” của thạc sĩ Lý Quế Anh ; luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên theo hướng chuẩn nghề nghiệp ở các trường THPT Thạch Thất - Hà Nội” của thạc sĩ Nguyễn Văn Dũng ; luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên ở các trường Trung học cơ sở huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Phạm Hồng Quân ; luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường mầm non huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non” của tác giả Chu Vân 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang còn thạc sĩ Triệu Thị Hồng Vân đã bảo vệ thành công luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn”. Nhìn chung các luận văn kể trên đã nghiên cứu tổng quan một số khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, bồi bưỡng, Chuẩn và Chuẩn nghề nghiệp giáo viên… từ mầm non, THCS, THPT. Bên cạnh đó, luận văn đã nghiên cứu, phân tích đúng thực trạng công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp. Qua nghiên cứu thực trạng, các luận văn đã đề xuất nhiều biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp có tính khả thi cao.
Bên cạnh các luận văn đề cập tới việc quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp cho cả một cấp học, một ngành học chung như trên cũng có những tác giả nghiên cứu về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp cụ thể ở đơn vị mình như : Luận văn “Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội trong giai đoạn 2013 – 2020”. Trong luận văn của mình, tác giả Đỗ Thị Minh Đức sau khi đánh giá thực trạng và các điểm mạnh, yếu trong việc quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội, đã đề xuất năm biện pháp quản lí cấp thiết với đơn vị mình là : nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và đội ngũ giảng viên về vai trò, nhiệm vụ được giao ; xây dựng kế hoạch tổng thể về công tác bồi dưỡng đội ngũ giảng viên của trường ; đa dạng hoá hình thức bồi dưỡng đội ngũ giảng viên ; tăng cường các điều kiện đảm bảo cho quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giảng viên ; đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá công tác bồi dưỡng giảng viên. Còn tác giả Vũ Thị Kim Oanh trong đề tài : “Quản lý bồi dưỡng giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp ở trường tiểu học Uy Nỗ, huyện Đông Anh - Hà Nội” đã đưa ra sáu biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở đơn vị mình. So với những biện pháp mà tác giả Đỗ Thị Minh Đức đã trình bày thì luận văn của tác giả Vũ Thị Kim Oanh ngoài một số điểm chung cũng có những 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biện pháp riêng phù hợp với đơn vị mình như : Xây dựng đội ngũ báo cáo viên vững vàng chuyên môn nghiệp vụ tham gia công tác bồi dưỡng giáo viên ; đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục, huy động nguồn lực xã hội nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục và phụ vụ công tác bồi dưỡng giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp.
Mặc dù các đề tài đã phân tích và đưa ra rất nhiều giải pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng ĐNGV theo Chuẩn nghề nghiệp nhưng chúng tôi nhận thấy việc áp dụng nó vào một trường THCS có đặc thù riêng như đơn vị của mình thi còn nhiều điểm hạn chế, chưa phù hợp. Vì vậy, chúng tôi đã sử dụng các đề tài nêu trên như những tài liệu quý có giá trị tham khảo để tiến hành nghiên cứu đề tài của mình. Trong luận văn này, tác giả sẽ phân tích, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ đáp ứng yêu cầu phát triển của nhà trường theo mô hình trường THCS Chất lượng cao của thành phố. Các khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm về quản lý Sự tiến hóa của các tư tưởng quản lý từ thời tiền sử cho đến khi loài người bước vào một xã hội công nghiệp đã hình thành các lý thuyết về khoa học quản lý.
Ngày nay quản lý đã trở thành một nhân tố của sự phát triển xã hội. Yếu tố quản lý tham gia vào mọi lĩnh vực trên nhiều cấp độ và liên quan đến mọi người. Có thể hiểu khái niệm quản lý theo nhiều quan niệm và cách tiếp cận khác nhau. Trong khuôn khổ của luận văn này chúng tôi chỉ đưa ra một số quan điểm chủ yếu sau đây: Theo Harold Koontz : Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm.
Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật còn kiến thức có tổ chức về quản lý là một khoa học.33] 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả Trần Kiểm đưa ra khái niệm : Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức.8] Còn TS Nguyễn Quốc Chí - GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc giới thiệu : Quản lý là quá trinh đạt được mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đao) và kiểm tra.9] Theo Fredenck, Taylor, tác giả của học thuật quản lý theo khoa học thì : Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất. Theo thuyết quản lý hành chính của Henry Fayol thì: Quản lý hành chính là dự báo và lập kế hoạch, tổ chức và điều khiển, phối hợp và kiểm tra. Mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý như đã nêu ở trên, nhưng chúng ta có thể nhận thấy điểm chung của quản lý mà các khái niệm đã đề cập là: - Quản lý bao giờ cũng có mục tiêu.
Hoạt động quản lý được thực hiện với một tổ chức hay một nhóm xã hội. Đây là điểm hội tụ cho những hoạt động cùng nhau của nhiều người. - Quản lý là thực hiện những tác động hướng đích từ chủ thể đến đối tượng. Yếu tố con người, trong đó người quản lý và người bị quản lý giữ vai trò trung tâm trong hoạt động quản lý.
- Quản lý không chỉ thể hiện ý chí của chủ thể mà còn là sự nhận thức và thực hiện hoạt động theo quy luật khách quan. Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để xã hội loài người tồn tại, vận hành và phát triển. Như vậy, từ những ý chung của các khái niệm và xét quản lý với tư cách là một hoạt động có thể lấy định nghĩa quản lý mà hai tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc giới thiệu làm căn cứ nghiên cứu : Quản lý là các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. 9] Từ việc tìm hiểu bản chất của khái niệm quản lý như đã trình bày trên có thể hiểu : Quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là sự tác động có hướng đích của các cán bộ quản lý đến đội ngũ giáo viên tham gia bồi dưỡng nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng giáo dục.
Chức năng của quản lý Quản lý phải thực hiện các chức năng khác nhau, mỗi chức năng có tính độc lập tương đối nhưng chúng được liên kết hữu cơ trong một hệ thống nhất. Theo quan điểm quản lý hiện đại có bốn chức năng quản lý cơ bản: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra : *Kế hạch hóa : là chức năng cơ bản nhất trong số các chức năng quản lý. Nhiều lý thuyết gia quản lý cho rằng kế hoạch hóa là cái khởi nguyên của mọi hoạt động, mọi chức năng quản lý khác. Kế hoach hóa bao gồm: xác định những mục tiêu “đúng” và lựa chọn những biện pháp “đúng” để thực hiện mục tiêu đã xác định.