Chương I. Bối cảnh quốc tế và tình hình Trung Quốc — Nhật Ban đầu thế ki XXI I. Bối cảnh quốc tế và khu vực đầu thế ki XXI 1. Bối cảnh quốc tế Mười năm cuối thế ki XX, sau khi chế độ XHCN ở Đông Âu và Liên Xô sụp 46, sự tan rã của Dang Cộng Sản Liên Xô và sự biển dang của các Dang Cộng Sản ở nhiêu nước đã làm cho cục điện thế giới có những sự thay đổi căn bản.
Thế giới đã chuyển từ trật tự hai cực sang trật tự “hắt siêu, đa cưởng” = Mỹ đã từng bước điều chỉnh chiến lược, khẳng định vai trò siêu cường của mình khi tiến hảnh các cuộc chiến tranh chống các quốc gia mà người Mi cho rằng các nước này thuộc “Truc liên minh ma quỷ`"'. Nguy cơ xảy ra các cuộc chiến tranh manh tính quốc tế, rộng lớn là không nhiều, xong luôn tiểm an ở mức độ rất cao nguy cơ của các cuộc chiến tranh cục bộ, và các cuộc xung đột quan sự. Thể giới trong những năm đầu thế kì XXI có nhiều dién biến hết sức sôi động. phức tạp và khó lường.
Sau sự kiện 11/9/2001 ở Mỹ. hau hết các quốc gia đều điểu chỉnh chiến lược đối nội và đối ngoại, trong đó vấn đề chống khúng bố quốc tế được ưu tiền hàng đầu và đã có những biện pháp nỗ lực ứng phó phù hợp với lợi ích toàn câu cũng như lịch sử của quốc gia mình. Trong bối cảnh đó các điểm nóng tiềm tàng ở thế ki trước tiếp tục nỗi lên làm cho thé giới vốn đã nóng. nay càng nóng hơn do quan hệ quốc tế đã mat đi thé cân bằng hai cực và Mỹ cùng đồng minh luôn sử dụng biện pháp can thiệp vũ trang để thực hiện các mục tiêu lãnh đạo thế giới.
Những vấn dé thời sự của quan hệ quốc tế, từ các giải pháp cho cuộc chiến Iraq đến những xung đột và tranh chap ! Cụm từ ma cựu Tổng Thống Mĩ G.Bush goi các nước Iraq. Iran, CHDCND Triểu Tiên. Trang 10 : Quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản trong. ở Kasmir, từ quan điểm vẻ chính sách một nước Trung Quốc đến những khủng hoảng hạt nhân tại bán đảo Triều Tién., đó không chỉ là mỗi quan tâm của các nhà lãnh đạo và ngoại giao của các cường quốc mả vấn đẻ đó có ảnh hưởng rõ rệt đến sự nghiệp phát triển kinh tế va sự mở rộng bang giao quốc tế của tất cả các nước trên thế giới.
Toàn cầu hóa cũng đang là một xu thế phát triển khách quan tác động đến mọi quốc gia dân tộc trên thế giới, nhưng toàn cầu hóa đang bị CNTB lợi dung triệt để để xâm nhập và thôn tính các nền kinh tế và đời sống chính trị các dan tộc trên thế giới. Toàn cầu hóa đang khoét sâu mâu thuẫn Bắc - Nam, gia tăng khoảng cách giàu nghèo, ban cùng hóa một bộ phận lớn nhân dân các nước nghéo trên thế giới. Nó làm bùng né sự xung đột giữa tính dân tộc và tính toàn cầu hóa, đe dọa độc lập chủ quyền, bản sắc văn hóa nhiều dan tộc.Ngày cảng xuất hiện nhiều phong trào đân tộc rằm rộ trên khắp các châu lục chống mặt trái, mặt tiêu cực của toàn cau hóa. Thế ki XXI đang mở ra trước mắt nhân loại nhiều cơ hội về một tương lai tốt đẹp cho thế giới.
Điều đó phụ thuộc vào ý thức hành động của mỗi quốc gia, dân tộc, đặc biệt là vai trò tích cực của các nước lớn. Hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế. Bối cảnh khu vực Dong Bắc A Đông Bắc Á là một khu vực có đân số và mật độ dân số đông nhất trên hành tỉnh, khu vực này gồm các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Cộng hòa dan chủ nhân dân Triều Tiên (Trong một số trường hợp, người ta đông ¥ quan diém rằng khu vực này còn bổ sung thêm một số quốc gia và vùng lãnh thé như: Mông Cỏ, phần lãnh thé viễn Đông của Nga, Dai Loan và cả Hong Kong). Đây cũng là nơi diễn ra các hoạt động kinh tế sôi nổi bậc nhất Đông ban cẩu, cũng là khu vực nóng bởi van đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, sự trỗi day mạnh mẽ của Trung Quốc, tình hình hai bờ co biển Đài Loan, đòi hỏi chủ quyền lãnh thổ của các nước lớn.
Quan hệ quốc tế của khu vực này luôn có tác động rat lớn tới tình hình thé giới va ảnh hưởng tới đường lỗi ngoại giao, quốc phỏng của các nước tiếp giáp trong khu vực Trang 11 Quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản trong. Các quốc gia Đông Bắc A có cơ hội hợp tác rat lớn trong nhiêu lĩnh vực nhất là van đẻ kinh tế. Tuy nhiên, do khác nhau về thé chế chính trị, ý thức hệ va van dé lịch sử nên giữa các nước này van còn tốn tại rất nhiều bat đồng mà việc không giải quyết tốt các vấn dé trên chắc chắn sẽ gây lên sự cản trở không nhỏ cho van dé hợp tác giữa các quốc gia, thậm chí còn có thé gây lên những nguy cơ khó lường trước. Có thể nói rằng mối quan hệ giữa các nước trong khu vực Đông Bắc A là vô cùng chồng chéo va phức tạp, vi trong chiến tranh thế giới thứ 2, chủ nghĩa quân phiệt Nhật đã xâm lược Trung Quốc và đô hộ cả bán đảo Triều Tiên, lên các nước này vẫn e ngại sự quay trở lại của chủ nghĩa hiếu chiến trên vốn đã gây ra không ít tội ác va sự căm hận nơi dan chúng Trung Quốc, Hàn Quốc, ở các quốc gia này luôn luôn có một bộ phận dân chúng không may thiện cảm với người Nhật và ngược lại, tắt nhiên điều này được duy trì cho đến nay.
Tuy nhiên, trước sự trỗi dậy mạnh mẽ về kinh tế và nhất là quân sự của Trung Quốc cũng tạo ra một mỗi bận tâm lớn cho Nhật Bản và Hàn Quốc, cũng như những người ở bên kia eo biến Đài Loan. Về quan hệ song phương, Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên đã có mỗi thâm giao hơn nửa thé ki kể từ sau cuộc chiến trên bán đảo Triều Tiên (1950 — 1953), hai nước này có mối quan hệ toàn diện và chiến lược, trong đó Bắc Kinh luôn có sự ảnh hưởng nhất định với Bình Nhưỡng bởi vị trí kinh tế vả vai trò cường quốc chính trị của Trung Quốc.Trong các vấn đề quốc tế hóc búa, Bình Nhưỡng luôn có Bắc Kinh là thế lực hậu thuẫn, chống lưng phía sau. Nhưng không phải lúc nao chính quyền Kim Chính Nhật cũng nghe theo những yêu cầu của Trung Nam Hải. Cho đến thời điểm này, bán đảo Triều Tiên vẫn đang trong tình trạng chiến tranh, bởi cuộc chiến 1950 - 1953 chỉ được tạm hoãn bởi một hiệp định ngừng bắn chứ không phải là một hiệp định hỏa bình, van dé hỏa binh trên bán đảo nay vẫn rất xa xăm và mong manh khi Binh Nhudng một mực theo đuổi chương trình hạt nhân của họ, đặc biết khi các nguyên tố phóng xạ được Bình Nhường quyết định làm giàu lên cap độ vũ khi, điều nay được thẻ hiện sâu sắc vả tập trung thông qua các lần thứ hạt nhân của quốc gia phía bắc bán dao bat Trang 12 Quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản trong.
ổn này, và mới đây nhất là vụ tàu chiến Cheonan của Hàn Quốc bị dim trên biển Hoàng Hải khiến 46 thủy thủ Hàn Quốc tử nạn mà nguyên nhân của vụ chìm tau hiện vẫn chưa được các bên liên quan thống nhất, lại ngay sau đó tưởng chừng như bán đảo này lại một lân nữa chim trong khói lửa khi pháo binh của CHDCND Triểu Tiên pháo kích vào một hòn đảo ở Hoàng Hải của Hàn Quốc khiến 4 người thiệt mạng. Rất may, các bên đã kịp kiểm chế vì ý thức được những điều tdi tệ sẽ xảy ra nếu sự việc nảy leo thang thảnh chiến tranh. Một điều đáng chú ý khác đó là mặc dù quan hệ của Nhật Bản và Hàn Quốc có những "vết nho” trong qua khứ, nhưng hiện nay cả hai nước nảy cùng là đồng minh thân cận của siêu cường Mĩ, và xu hướng hợp tác đang là xu hướng chủ đạo trong quan hệ hai nước, mặc đù hai nước này cũng đang có những tranh chap vé chủ quyền biển đảo, nhất là trong bối cảnh hai quân của PLA không ngừng phô trương sức mạnh. Ngoài ra cũng không thé bỏ quên vai trò to lớn của siêu cường Mĩ trong khu vực khi mà số binh sĩ hiện diện của nước nay tại khu vực luôn mang lại sự an tâm nhất định cho Nhật Bản, Hàn Quốc, và ngược lại là mối bất an thường trực của Bắc Kinh.
Có lẽ nỗi bật nhất và có tính quyết định trong quan hệ quốc tế ở khu vực Đông Bắc A là mỗi quan hệ của tam giác Hoa Ki - Nhật Bản - Trung Quốc, mặc dù xét về mặt địa lý Hoa Kì không phải là nước trong khu vực, nhưng đã từ lâu sự hiện diện của Mĩ trong khu vực đã mang lại cho nước này một vị thế cực ki quan trọng trong việc giải quyết những van dé lớn trong khu vực. Trong tam giác quan hệ nảy, Hoa Ki là siêu cường số 1, Trung Quốc là cường quốc kinh tế - chính trị và đang dẫn trở thành thể lực quân sự đáng gờm. Riêng Nhật Ban, do bị rang buộc bởi một số diéu khoản trong hiệp ước với Hoa Ki, va bị khống chế vẻ Hiến Pháp nên Nhật Bản chỉ được coi như “Người khổng lò một chân”. Tokyo cũng không phài là thành viên của Hội Đồng Bảo An nên trong các vấn dé quốc tế, tiếng nói của Nhat Bản cũng không có trọng lượng bằng hai cường quốc còn lại.
Hiện nay, Nhật Bản dang ra sức vận động đẻ trở thanh thành viên thường trực của Hội Đồng Bảo An day quyền lực này. Khi đã nói đến tam giác quan hệ Hoa Kì ~ Nhật Bản - Trung Quốc thi có lẽ không thể không nói đến vấn để Đải Loan một điểm nóng vẻ an ninh ở Trang 13 Quan hệ Trung Quốc — Nhật Bản trong. khu vực Đông Bắc Á. Một con bài quan trọng để Hoa Kì và đồng minh kiểm chế Trung Quốc.
Như vậy, quan hệ quốc tế ở Đông Bắc A đầu thê ki XXI có rất nhiều van đẻ nóng thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế trong đó nỗi bật lên hai van dé sự trỗi dậy của Trung Quốc và tinh hình bắt ổn trên ban đảo Triéu Tiên. Tình hình Trung Quốc — Nhật Ban đầu thé ki XXI 11. Tình hình Trung Quốc II. Khái quát Trung Quốc là một nước lớn ở Châu A va thế giới.