Phương Pháp Nghiên Cứu Xác Định Giá Trị Tài Sản Cố Định Và Khả Năng Ứng Dụng Tại Việt Nam

Nghiên cứu giá trị tài sản cố định là một quá trình quan trọng trong đánh giá tài sản. 63 trang.

• Chuyên ngành: Phương pháp nghiên cứu
• Đề tài: Phương Pháp Nghiên Cứu Xác Định Giá Trị Tài Sản Cố Định: Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Việt Nam

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. Phần một: Phương pháp Kiểm kê liên tiếp và cách tiếp cận của Tổ chức Năng suất Châu Á
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Phương pháp Kiểm kê liên tiếp và cách tiếp cận của Tổ chức Năng suất Châu Á
• 1.2.1. Phương pháp Kiểm kê liên tiếp
• 1.2.2. Cách tiếp cận của Tổ chức Năng suất Châu Á
• 2. Phần hai: Thử nghiệm tính giá trị tài sản cố định của Việt Nam theo phương pháp tiếp cận của APO
• 2.1. Khả năng đáp ứng của nguồn số liệu
• 2.1.1. Số liệu về đầu tư và tích lũy tài sản cố định
• 2.1.2. Khấu hao tài sản cố định
• 2.2. Thử nghiệm qui trình tính giá trị tài sản cố định theo cách tiếp cận của APO
• 2.2.1. Theo cách tiếp cận của David Owyong
• 2.2.2. Theo cách tiếp cận của Renuka và Oguchi
• Kết luận và kiến nghị
• Phụ lục
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Phương Pháp Nghiên Cứu Giá Trị Tài Sản Cố Định

Nghiên cứu giá trị tài sản cố định là một quá trình quan trọng trong đánh giá tài sản. Tại Việt Nam, việc áp dụng phương pháp nghiên cứu giá trị tài sản cố định đã trở thành một nhu cầu thiết yếu trong lĩnh vực kinh doanh và đầu tư. Việc xác định giá trị tài sản cố định giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác về mua bán, cho thuê và đầu tư.

1.1. Khái Niệm Và Phân Loại Tài Sản Cố Định

Tài sản cố định là những tài sản có giá trị lớn, được sử dụng trong sản xuất kinh doanh lâu dài. Phân loại tài sản cố định bao gồm đất đai, nhà xưởng, thiết bị và phương tiện vận tải. Việc phân loại này giúp cho việc quản lý và đánh giá tài sản trở nên dễ dàng hơn.

1.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Giá Trị Tài Sản Cố Định

Có nhiều phương pháp nghiên cứu giá trị tài sản cố định, bao gồm phương pháp so sánh, phương pháp thu nhập và phương pháp chi phí. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên chính xác hơn.

II. Vấn Đề Trong Việc Xác Định Giá Trị Tài Sản Cố Định

Việc xác định giá trị tài sản cố định tại Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là thiếu thông tin về thị trường tài sản cố định, dẫn đến việc đánh giá tài sản không chính xác. Ngoài ra, việc áp dụng phương pháp nghiên cứu giá trị tài sản cố định còn hạn chế do thiếu nguồn lực và kinh nghiệm.

2.1. Thiếu Thông Tin Về Thị Trường Tài Sản Cố Định

Thị trường tài sản cố định tại Việt Nam còn chưa phát triển, dẫn đến việc thiếu thông tin về giá trị tài sản. Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá tài sản và đầu tư.

2.2. Hạn Chế Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Nghiên Cứu

Việc áp dụng phương pháp nghiên cứu giá trị tài sản cố định tại Việt Nam còn hạn chế do thiếu nguồn lực và kinh nghiệm. Điều này dẫn đến việc đánh giá tài sản không chính xác và rủi ro trong đầu tư.

III. Giải Pháp Cho Vấn Đề Xác Định Giá Trị Tài Sản Cố Định

Để giải quyết vấn đề xác định giá trị tài sản cố định tại Việt Nam, cần áp dụng các giải pháp như tăng cường thông tin về thị trường tài sản cố định, đào tạo nguồn lực và kinh nghiệm cho các chuyên gia đánh giá tài sản. Ngoài ra, cần áp dụng công nghệ và phương pháp nghiên cứu hiện đại để đánh giá tài sản chính xác hơn.

3.1. Tăng Cường Thông Tin Về Thị Trường Tài Sản Cố Định

Cần tăng cường thông tin về thị trường tài sản cố định tại Việt Nam để giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên chính xác hơn. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc thu thập dữ liệu và công bố thông tin về thị trường tài sản cố định.

3.2. Đào Tạo Nguồn Lực Và Kinh Nghiệm

Cần đào tạo nguồn lực và kinh nghiệm cho các chuyên gia đánh giá tài sản để giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên chính xác hơn. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc tổ chức khóa học và huấn luyện.

IV. Kết Luận Về Phương Pháp Nghiên Cứu Giá Trị Tài Sản Cố Định

Kết luận về phương pháp nghiên cứu giá trị tài sản cố định tại Việt Nam, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp phù hợp để giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên chính xác hơn. Việc áp dụng công nghệ và phương pháp nghiên cứu hiện đại sẽ giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên dễ dàng và chính xác hơn.

4.1. Áp Dụng Các Phương Pháp Nghiên Cứu

Cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp để giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên chính xác hơn. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc lựa chọn phương pháp phù hợp với loại tài sản và mục đích đánh giá.

4.2. Đầu Tư Và Phát Triển

Cần đầu tư và phát triển công nghệ và phương pháp nghiên cứu hiện đại để giúp cho việc đánh giá tài sản trở nên dễ dàng và chính xác hơn. Điều này sẽ giúp cho việc đầu tư và kinh doanh trở nên an toàn và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu "Nghiên cứu phương pháp xác định giá trị tài sản cố định cho nền kinh tế và khả năng ứng dụng của Việt Nam" do Viện Khoa học Thống kê (Tổng cục Thống kê) chủ trì thực hiện, giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Làm thế nào để ước tính chỉ tiêu giá trị tài sản cố định (Fixed Capital Stock - TSCĐ) cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam một cách khoa học, khả thi trong bối cảnh thiếu hụt dữ liệu kiểm kê trực tiếp diện rộng?

Về phương pháp luận, đề tài hệ thống hóa phương pháp Kiểm kê liên tiếp (Perpetual Inventory Method - PIM) theo chuẩn mực của Hệ thống Tài khoản Quốc gia (SNA 1993), OECD, ESA 1995; đồng thời chuyển giao hai mô hình tiếp cận thực hành từ Tổ chức Năng suất Châu Á (APO): mô hình của David Owyong (2001) và mô hình của Renuka Mahadevan & Noriyoshi Oguchi (2003–2004). Nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu vĩ mô về tích lũy TSCĐ và vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Việt Nam giai đoạn 1976–2004, quy đổi đồng nhất về giá so sánh năm 1994.

Kết quả thực nghiệm đã xây dựng thành công chuỗi giá trị TSCĐ toàn nền kinh tế giai đoạn 1985–2004 theo nhiều kịch bản tỷ lệ khấu hao ($3% - 5%$). Nghiên cứu chứng minh phương pháp của Renuka & Oguchi với tỷ lệ khấu hao $3,5%$ là mô hình tối ưu nhất cho Việt Nam. Nghiên cứu này lấp đầy khoảng trống dữ liệu đầu vào then chốt, tạo tiền đề tính toán Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) và nâng cao năng lực hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Thực trạng lý luận và thực tiễn

Giá trị tài sản cố định là chỉ tiêu kinh tế vĩ mô trọng yếu trong Hệ thống Tài khoản Quốc gia (SNA), phản ánh quy mô của cải vật chất tích lũy và năng lực sản xuất thực tế của mỗi quốc gia. Chỉ tiêu này là biến số đầu vào bắt buộc trong các mô hình kinh tế lượng phân tích hàm sản xuất (như Cobb-Douglas), đánh giá hiệu quả sử dụng vốn (hệ số ICOR) và đo lường Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP).

Tuy nhiên, trên phạm vi toàn cầu, việc đo lường giá trị TSCĐ luôn là một bài toán phức tạp và tốn kém. Phương pháp điều tra kiểm kê trực tiếp đòi hỏi chi phí khổng lồ và nguồn lực nhân sự lớn, nên ngay cả các quốc gia phát triển thuộc OECD cũng chủ yếu dựa vào phương pháp ước tính gián tiếp PIM kết hợp với các cuộc điều tra chọn mẫu chuyên ngành.

Khoảng trống nghiên cứu tại Việt Nam

Tại Việt Nam, từ sau năm 1976 đến thời điểm nghiên cứu (2005), Bộ Tài chính phối hợp cùng các bộ ngành chỉ tổ chức một số cuộc kiểm kê TSCĐ đơn lẻ, giới hạn trong khu vực doanh nghiệp và cơ quan nhà nước. Toàn bộ khu vực kinh tế tư nhân, hộ sản xuất kinh doanh cá thể và tài sản công cộng chưa được lượng hóa đầy đủ thành một chuỗi dữ liệu thời gian liên tục. Điều này tạo nên "vùng trũng thông tin" nghiêm trọng trong thống kê vĩ mô.

Tính cấp thiết và tác động tiềm năng

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh Đổi mới, gia nhập sâu rộng vào các tổ chức quốc tế và tham gia các chương trình đo lường năng suất của APO, việc xác lập phương pháp luận chuẩn xác để tính giá trị TSCĐ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đề tài mở ra hướng tiếp cận khả thi, giúp cơ quan thống kê quốc gia chủ động xây dựng chỉ tiêu vốn cố định mà không gây gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời chuẩn hóa số liệu theo thông lệ quốc tế.

---

Methodology và approach

                        [ Chuyển đổi & Nối chuỗi ]

Thiết kế nghiên cứu và Thu thập dữ liệu

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp phân tích đối sánh quốc tế. Dữ liệu đầu vào được khai thác từ Niên giám Thống kê và cơ sở dữ liệu của Vụ Hệ thống Tài khoản Quốc gia - Tổng cục Thống kê, bao gồm:

1. Chuỗi số liệu tích lũy gộp TSCĐ: Giai đoạn 1985–2004 theo giá so sánh 1994 (tăng từ 11.278 tỷ đồng năm 1985 lên 121.312 tỷ đồng năm 2004).
2. Chuỗi số liệu vốn đầu tư XDCB: Giai đoạn 1976–2004 qua các thời kỳ giá so sánh 1982, 1989 và 1994.

Kỹ thuật xử lý dữ liệu và Thuật toán tính toán

Nhóm nghiên cứu đã thực hiện các bước chuẩn hóa dữ liệu phức tạp:

• Nối chuỗi và chuyển đổi mặt bằng giá: Sử dụng hệ số chuyển đổi chỉ số giá đầu tư liên hoàn ($C_{89/82}$ và $C_{94/89}$) dựa trên các năm bản lề có 2 hệ giá (năm 1985 và 1995) để đưa toàn bộ chuỗi vốn đầu tư 1976–2004 về mặt bằng giá cố định 1994.
• Mô hình tiếp cận David Owyong (APO 2001):
  • Năm gốc ($t$): Ước tính bằng tổng vốn đầu tư 15 năm trước đó: $$K_t = \sum_{i=0}^{14} I_{t-i}$$
  • Ngoại suy các năm sau: $K_{t+1} = K_t + I_{t+1} - d \cdot K_t$
  • Truy hồi các năm trước: $K_{t-1} = \frac{K_t - I_t}{1 - d}$
• Mô hình tiếp cận Renuka Mahadevan & Noriyoshi Oguchi (APO 2003–2004):
  • Năm gốc ($t$): Giả định tỷ lệ tích lũy vốn tương thích với tài sản hiện có: $$K_t = \frac{I_t}{g + d}$$ (Trong đó $I_t$ là tích lũy gộp TSCĐ năm $t$, $g$ là tốc độ tăng trưởng tích lũy trung bình dài hạn, $d$ là tỷ lệ khấu hao thực tế).
  • Tính chuỗi thời gian: Áp dụng công thức tịnh tiến tương tự mô hình PIM.

Độ tin cậy và Độ nhạy

Nghiên cứu kiểm thử tính vững của mô hình bằng cách thiết lập ma trận độ nhạy trên 5 mức tỷ lệ khấu hao ($d = 3%; 3,5%; 4%; 4,5%; 5%$) kết hợp đổi chéo các năm gốc (1985, 1990, 1995) nhằm đánh giá mức độ sai lệch biên và kiểm soát sai số thống kê.

---

Phát hiện chính

Chỉ tiêu / Kịch bản	Mô hình David Owyong (Gốc 1990)	Mô hình Renuka & Oguchi (Gốc 1985)	Mô hình Renuka & Oguchi (Gốc 1995)
Giá trị năm gốc ($K_{gốc}$)	189.751,20 tỷ đồng	65.298,40 tỷ đồng	287.844,40 tỷ đồng
Giá trị TSCĐ năm 1985 ($d=3,5%$)	129.965,72 tỷ đồng	65.298,40 tỷ đồng	74.103,70 tỷ đồng
Giá trị TSCĐ năm 1995 ($d=3,5%$)	381.902,40 tỷ đồng	244.606,10 tỷ đồng	287.844,40 tỷ đồng
Giá trị TSCĐ năm 2004 ($d=3,5%$)	1.100.506,98 tỷ đồng	877.020,70 tỷ đồng	881.495,40 tỷ đồng
Độ nhạy giá trị 2004 ($d=3% \to 5%$)	1.131.229 $\to$ 1.015.822 tỷ	903.671 $\to$ 805.259 tỷ	909.045 $\to$ 807.682 tỷ

1. Sự tăng trưởng vượt bậc của quy mô vốn cố định Việt Nam (1985–2004)

Theo phương pháp chuẩn hóa của Renuka & Oguchi (mức khấu hao $3,5%$, năm gốc 1985), giá trị TSCĐ toàn nền kinh tế đã tăng hơn 13,4 lần trong 20 năm Đổi mới, từ 65.298,4 tỷ đồng (1985) lên 877.020,7 tỷ đồng (2004) theo giá so sánh 1994. Tốc độ tích lũy tài sản tăng tốc mạnh mẽ kể từ năm 1992, phản ánh sự chuyển mình của nền kinh tế sang cơ chế thị trường và làn sóng thu hút đầu tư trong nước lẫn quốc tế.

2. Ưu thế vượt trội của phương pháp Renuka & Oguchi so với David Owyong

Mô hình David Owyong ước lượng năm gốc 1990 dựa trên tổng vốn đầu tư giai đoạn 1976–1990 đạt 189.751,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, giai đoạn này nền kinh tế Việt Nam vừa bước ra khỏi chiến tranh, cơ chế bao cấp khiến vốn đầu tư XDCB chưa phản ánh toàn diện tài sản xã hội, dẫn đến sai lệch khi ngoại suy. Trong khi đó, mô hình Renuka & Oguchi tính toán dựa trên tốc độ tăng tích lũy bình quân $g = 13,9%$ ($1986–2004$), gắn kết chặt chẽ với bản chất kinh tế học của phương pháp PIM và thích ứng tốt hơn với đặc thù nền kinh tế đang phát triển.

3. Quy luật phản ứng ngược chiều giữa các kỳ tính toán và độ nhạy khấu hao

Nghiên cứu phát hiện cơ chế vận động của số liệu:

• Đối với các năm sau năm gốc: Tỷ lệ khấu hao $d$ càng cao thì giá trị TSCĐ ước tính càng giảm (chênh lệch giữa mức khấu hao $3%$ và $5%$ vào năm 2004 lên tới gần 100.000 tỷ đồng).
• Đối với các năm trước năm gốc: Quy luật đảo ngược hoàn toàn trong mô hình Owyong (khấu hao càng cao, giá trị quá khứ tính ngược lại càng lớn do công thức chia mẫu số $1-d$).

4. Xác lập mức khấu hao thực tế chuẩn 3,5% cho Việt Nam

Đối chiếu với dữ liệu thời gian sử dụng tài sản của các nước OECD và các nền kinh tế đang phát triển tại Châu Á, nghiên cứu chỉ ra rằng các nước công nghiệp phát triển có tốc độ đổi mới công nghệ cao (khấu hao $4% - 6%$), còn Việt Nam có chu kỳ sử dụng máy móc thiết bị dài hơn, mức khấu hao thực tế hợp lý nhất nằm trong khoảng $3% - 4%$, trong đó kịch bản $3,5%$ mang lại kết quả cân đối và có độ tin cậy thống kê cao nhất.

---

Đóng góp khoa học

Đóng góp về mặt lý thuyết

Nghiên cứu làm sáng tỏ và chuẩn hóa hệ thống khái niệm theo SNA 1993, phân biệt rõ ranh giới học thuật giữa:

• Vốn đầu tư phát triển và Vốn đầu tư xây dựng cơ bản.
• Tích lũy gộp tài sản cố định và Tiêu dùng tài sản cố định (khấu hao thực tế).
• Phân loại chuẩn hóa giữa tài sản cố định hữu hình, vô hình và tài sản phi sản xuất.

Đổi mới về mặt phương pháp luận

• Bản địa hóa mô hình PIM quốc tế: Lần đầu tiên đưa khung lý thuyết PIM của OECD/APO vào thực tế xử lý số liệu vĩ mô tại Việt Nam, giải quyết bài toán thiếu số liệu kiểm kê thực tế kéo dài nhiều thập kỷ.
• Quy trình nối chuỗi giá: Xây dựng thuật toán quy đổi chuỗi dữ liệu đầu tư trải qua 3 thời kỳ bảng giá khác nhau (1982, 1989, 1994) về một mặt bằng giá cố định duy nhất mà vẫn bảo toàn xu hướng tăng trưởng thực.

Ý nghĩa thực tiễn và chính sách

• Cung cấp công cụ cho Tổng cục Thống kê: Đề xuất quy trình tính toán định kỳ chỉ tiêu giá trị TSCĐ toàn nền kinh tế với chi phí thấp nhất, phục vụ trực tiếp việc biên soạn Niên giám Thống kê và Báo cáo Tài khoản Quốc gia.
• Nền tảng cho phân tích chính sách: Giúp các cơ quan hoạch định (Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, Ban Kinh tế Trung ương) có số liệu tin cậy để đo lường chính xác đóng góp của vốn vào tăng trưởng GDP, tính toán hệ số TFP và hiệu quả sử dụng vốn của nền kinh tế.

---

Đối tượng quan tâm

• Nhà nghiên cứu học thuật và Kinh tế lượng: Các chuyên gia phân tích vĩ mô, giảng viên, nghiên cứu sinh trong lĩnh vực kinh tế phát triển cần chuỗi dữ liệu vốn cố định chuẩn hóa để chạy mô hình hồi quy tăng trưởng, hàm sản xuất và năng suất lao động.
• Chuyên gia Thống kê và Cơ quan hoạch định chính sách: Đội ngũ chuyên viên tại Tổng cục Thống kê, Vụ Tài khoản Quốc gia, Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT ứng dụng trực tiếp quy trình PIM vào công tác thống kê định kỳ và lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm, 10 năm.
• Chuyên gia thẩm định, Tư vấn đầu tư và Tổ chức tài chính quốc tế: Các chuyên gia phân tích thị trường vốn tại các tổ chức như World Bank, ADB, IMF, APO cần số liệu tổng tài sản quốc gia của Việt Nam để đối chiếu và xếp hạng năng lực cạnh tranh quốc gia.

---

FAQ (Hỏi đáp nhanh)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Nghiên cứu chứng minh rằng Việt Nam hoàn toàn có thể xác định được chuỗi giá trị tài sản cố định toàn nền kinh tế thông qua phương pháp gián tiếp PIM theo cách tiếp cận của Renuka & Oguchi, với chuỗi số liệu ước tính đạt 877.020,7 tỷ đồng vào năm 2004 (theo giá cố định 1994, mức khấu hao $3,5%$).

2. Phương pháp luận của nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Điểm đặc biệt là phương pháp ước tính gián tiếp dựa trên tích lũy gộp TSCĐ và tỷ lệ tăng trưởng dài hạn $g$ kết hợp với tỷ lệ khấu hao thực tế $d$, cho phép khắc phục nhược điểm tốn kém hàng trăm tỷ đồng của phương pháp điều tra kiểm kê trực tiếp diện rộng, đồng thời giải quyết bài toán nối chuỗi dữ liệu lịch sử qua các thời kỳ đổi tiền và đổi mặt bằng giá.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa (generalize) không?

Có thể tổng quát hóa cao. Khung phương pháp luận này áp dụng được cho từng ngành kinh tế riêng biệt (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ) cũng như cho từng thành phần kinh tế (nhà nước, ngoài nhà nước, FDI), miễn là có dữ liệu phân tổ về tích lũy TSCĐ hoặc vốn đầu tư hàng năm.

4. Các bước nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) là gì?

• Tổng cục Thống kê cần triển khai các cuộc điều tra chọn mẫu chuyên đề về thời gian sử dụng thực tế và tài sản thanh lý của từng nhóm máy móc/công trình để xác định chính xác "hàm tử vong" và tỷ lệ khấu hao riêng cho từng ngành.
• Xây dựng hệ thống chỉ số giá tài sản cố định chuyên biệt để tính toán chuỗi giá trị TSCĐ theo cả giá hiện hành lẫn giá so sánh.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của nghiên cứu này là gì?

Cung cấp chuỗi dữ liệu biến số vốn ($K$) phục vụ tính toán chỉ số Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) của Việt Nam theo chương trình hàng năm của Tổ chức Năng suất Châu Á (APO), đồng thời hỗ trợ thẩm định hiệu quả đầu tư công và phân bổ vốn vĩ mô.

---

Kết luận

Nghiên cứu của Viện Khoa học Thống kê (Tổng cục Thống kê) là công trình tiên phong đặt nền móng phương pháp luận vững chắc cho việc đo lường giá trị tài sản cố định toàn nền kinh tế Việt Nam. Bằng việc kết hợp hài hòa lý thuyết Kiểm kê liên tiếp quốc tế (SNA/OECD) với các kỹ thuật tiếp cận linh hoạt của APO, đề tài đã giải quyết thành công bài toán dữ liệu vốn cố định thời kỳ 1985–2004.

Trong tương lai, việc kết hợp phương pháp ước tính gián tiếp PIM với các cuộc điều tra vi mô về tỷ lệ thanh lý và tuổi thọ tài sản sẽ giúp nâng cao độ chính xác tuyệt đối của chỉ tiêu này. Các cơ quan quản lý và viện nghiên cứu cần tiếp tục ứng dụng, cập nhật chuỗi số liệu này để phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và hiệu quả chiều sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Giá trị tài sản cố định là chỉ tiêu kinh tế quan trọng trong hệ thống tài khoản quốc gia, là cơ sở vững chắc cho việc hoạch định các chính sách và chương trình phát triển kinh tế phù hợp hơn với tiềm năng của đất nước. Đồng thời nó còn là một nhân tố chủ yếu để phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa tăng trưởng kinh tế và các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất. Song trên thực tế, việc đo tính chỉ tiêu này là hết sức khó khăn và phức tạp, đặc biệt là trên phạm vi toàn nền kinh tế. Hầu hết các nước trên thế giới, ngay cả các nước phát triển cũng đều phải sử dụng kết hợp cả phương pháp điều tra trực tiếp và ước tính gián tiếp.

Phương pháp điều tra trực tiếp đòi hỏi chi phí cao về tiền của và công sức. Do vậy, chủ yếu phương pháp này chỉ có thể áp dụng đối với một số ngành kinh tế nhất định, không thể áp dụng cho phạm vi toàn nền kinh tế. Phương pháp ước tính gián tiếp được sử dụng trong những trường hợp không thể thu thập được số liệu bằng phương pháp điều tra. Trong điều kiện của Việt Nam hiện nay, việc thu thập và tổng hợp chỉ tiêu này cũng còn nhiều bất cập.

Từ năm 1976 đến nay, Bộ Tài chính, phối hợp với một số bộ/ngành (trong đó có Tổng cục Thống kê), đã tiến hành một số cuộc kiểm kê tài sản cố định. Nhưng chỉ thực hiện được đối với một số lĩnh vực thuộc khu vực kinh tế nhà nước, không có số liệu cho toàn ngành hoặc cho toàn nền kinh tế. Vì vậy, thực hiện đề tài: “Nghiên cứu phương pháp xác định giá trị tài sản cố định cho nền kinh tế và khả năng ứng dụng của Việt nam” là rất cần thiết, đang được sự quan tâm cho các nhà nghiên cứu và thực hành thống kê. Mặc dù đây không phải là vấn đề mới, nhưng lại là một vấn đề tương đối phức tạp và phạm vi nghiên cứu rộng.

Hơn nữa, trong quá trình nghiên cứu, Ban chủ nhiệm đề tài chủ yếu dựa vào tài liệu của nước ngoài, nên trong phạm vi một đề tài cấp cơ sở, kinh phí quá hạn hẹp, đề tài chủ yếu chỉ nhằm: e_ Giới thiệu nội dung phương pháp Kiểm kê liên tiếp và cách tiếp cận của Tổ chức Năng suất Châu á (APO); e Thử nghiệm phương pháp ước tính chỉ tiêu giá trị tài sản cố định cho toàn nền kinh tế của Việt nam; Kết quả nghiên cứu của đề tài được thể hiện trong báo cáo tổng hợp gồm: Phần một: Phương pháp Kiểm kê liên tiếp và cách tiếp cận của tổ chức Năng suất Châu Á (APO). Phần hai: Thử nghiệm qui trình tính chỉ tiêu “giá trị tài sản cố định” theo cách tiếp cận của APO. Ban chủ nhiệm đề tài mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp và xin chân thành cảm ơn. PHAN MOT PHUONG PHAP KIEM KE LIEN TIEP VA CACH TIEP CAN CUA TO CHUC NANG SUAT CHAU A L MOT SO KHAI NIEM CO BẢN () Tài sản thể hiện sự giàu có /phồn thịnh của mỗi quốc gia, được thể hiện dưới đạng vật chất và phi vật chất, thuộc sở hữu hoặc sử dụng của các đơn vị thể chế.

Tùy theo mục đích nghiên cứu, tài sản được phân chia theo các tiêu. thức khác nhau, chẳng hạn như: - _ Căn cứ vào thời gian sử dụng và hình thái biến đổi trong quá trình sản xuất, tài sản được chia thành: tài sản cố định và tài sản lưu động. - __ Căn cứ vào hình thức hạch toán, tài sản được chia thành: tài sản tài chính và phi tài chính. - Căn cứ hình thái tổn tại, tài sản gồm: tài tản hữu hình và tài sản vô hình.

- __ Căn cứ vào quá trình hình thành có: tài sản sản xuất và tài sản phi sản xuất. Trong khuôn khổ đề tài, chúng tôi xin trình bày một số khái niệm như Sau: 1. Giá trị tài sản cố định(): chúng tôi xin trích dẫn ba khái niệm theo tài khoản quốc gia 1993 (SNA 1993), theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và của Việt Nam. * Tài khoản Quốc gia 1993: “Giá trị tài sản cố định” là giá trị của toàn bộ tài sản cố định còn sử dụng được trong thực tế không xét đến thời gian sử dụng của tài sản.

Giá trị tài sản cố định có thể tính theo giá cố định và giá hiện hành bằng cách sử dụng các chỉ số giá. Giá trị thuần túy hoặc giá trị còn lại của tài sản là bằng với () Những khái niệm không ghi chú nguồn tài liệu trích là được lấy từ tài liệu “Systerm of. Nationnal Accounts 1993”, C) Chi tiéu “ Giá trị tài sản cố định” được đề cập trong đề tài này là chỉ tiêu “Giá trị tài sản cố định” được tính đến thời điểm cuối nãm của mỗi năm. giá trị thực tế hoặc giá trị được đánh giá lại theo giá mua hiện hành của những tài sản mới cùng loại trừ đi tổng giá trị tài sản đã tiêu dùng tính đến một thời điểm cần nghiên cứu.

« OECD: “Giá trị tài sản cố định” bao gồm toàn bộ giá trị tài sản cố định được tính đến một thời điểm nào đó của một đơn vị, một ngành hoặc của toàn bộ các đơn vị sản xuất. Phần lớn các nước thành viên OECD đều thống nhất theo đề xuất của Hệ thống Tài khoản quốc gia của Liên Hợp quốc (SNA 1993) về phạm vi tính tài sản cố định. Nó bao gồm các loại hàng hóa lâu bền được đề cập trong phạm vi của chỉ tiêu “Tích lũy gộp tài sản cố định”. Hàng hóa lâu bên, tức là những hàng hóa có thời gian sử dụng trên một năm, được tính là tài sản cố định gồm các đặc điểm sau: là hàng hóa hữu hình (không bao gồm tài sản vô hình như các bằng sáng chế, bản quyền), là tài sản cố định (không tính hàng tồn kho và các hàng hóa dở dang mặc dù các thiết bị riêng lẻ có thể được tính), và là hàng hóa có thể được sử dụng để tạo ra các loại hàng hóa khác (không bao gồm rừng tự nhiên, đất đai và mỏ trầm tích).

Những loại hàng hóa thuộc phạm vi thống kê của chỉ tiêu “Tích lũy gộp tài sản cố định” gồm: máy móc và thiết bị, phương tiện vận tải; nhà ở và các công trình nhà cửa khác; công trình xây dựng không phải nhà cửa; cải tạo đất, vườn cây ăn quả, vườn ươm; khai hoang vùng đất rộng; súc vật nuôi để lấy sữa, lông và để sinh sản và làm sức kéo. Không tính những hàng hóa phục vụ cho các hoạt động quân sự như: vũ khí, xe tăng, tàu chiến, doanh trại, trường và sân bay quân sự,. tài sản cố định có thể được tính theo ba loại giá: theo giá cố định, giá hiện hành và theo nguyên giá. Việt Nam: Giá trị tài sản cố định là toàn bộ giá trị của tài sản vật chất, gồm: nhà cửa; máy móc, thiết bị vận tải; vật nuôi, cây trồng và những tài sản khác được tích dồn đến thời điểm cần nghiên cứu [4].

Tài sản cố địnhC) là những tài sản hữu hình và vô hình do quá trình sản xuất tạo ra, được sử dụng nhiều lần trong quá trình sản xuất và có thời gian sử dụng trên một năm. Ỳ Hiện nay, theo qui định của Bộ Tài chính: tài sản cố định là những tài sản tham gia vào nhiều chu kỳ sản suất, có giá trị từ 10.000đồng trở lên và có thời hạn sử dụng trên một năm e Tài sản cố định hữu hình bao gồm nhà ở, các công trình xây dựng và vật kiến trúc khác; trạng thiết bị, máy móc, vật nuôi, vườn cây ăn quả và cây trồng lâu nãm đủ tiêu chuẩn là tài sản cố định. *' Nhà ở: là những công trình được xây dựng dùng để ở hoặc chủ yếu đùng để ở bao gồm bất kể vật kiến trúc nào kèm theo như gara, các trang thiết bị cố định được lắp đặt theo công trình nhà ở. Nhóm này bao gồm cả: nhà thuyền, sà lan, các dạng nhà lưu động được sử dụng với mục đích chính là để ở của các hộ gia đình; các công trình mang tính lịch sử được coi như là công trình nha 6; chi phí giải phóng và chuẩn bị mặt bằng.

Nhóm này bao gồm cả những công trình nhà ở đang xây dựng dở dang nếu người sử dụng cuối cùng có quyền sở hữu vì công trình xây dựng thuộc tài sản của họ và đây là bằng chứng cho sự tồn tại một hợp đồng mua bán. Nhà ở dùng cho quân nhân cũng được tính trong nhóm này vì chúng được dùng với mục đích chính là để ở như dân sự, hoặc để cung cấp các dịch vụ nhà ở. * Các công trình xây dưng và vât kiến trúc khác là những công trình xây dựng không phải là công trình nhà ở: bao gồm cả vật cố định, trang thiết bị nội thất, chỉ phí dọn đẹp và chuẩn bị mặt bằng. Phần này bao gồm cả những công trình lịch sử được xác định là công trình không phải nhà ở như: cửa hàng và công trình công nghiệp, khu nhà thương mại, những khu nhà dành cho giải trí công cộng, khách sạn, nhà hàng, trung tâm đào tạo, chăm sóc - sức khoẻ.Nhóm này bao gồm cả những công trình đang thi công do dang; các công trình xây dựng phục vụ cho an ninh, quốc phòng nếu như chúng được sử dụng để sản xuất và làm các công việc khác tương tự như các công trình dân sự.

Những công trình xây dưng khác bao gồm những công trình không phải nhà cửa, có tính cả những chi phí cho việc làm đường, cống rãnh, chi phí cho việc dọn dẹp và những chi phi chuẩn bị cho việc bàn giao các tòa nhà để ở và không phải để ở. Nhóm này còn bao gồm cả những công trình kỷ niệm mang tính lịch sử khác mà chưa được phân tổ vào nhóm công trình nhà ở hay không phải nhà ở khác; các công trình xây dựng hầm lò, đường hầm và những công trình khác liên quan tới việc khai thác các tài sản dưới lòng đất. Máy móc, thiết bị gồm máy mốc, thiết bị vận tải và các máy móc, thiết bị khác không phải sử dụng cho mục đích tiêu dùng cuối cùng của các hộ gia đình.