Phương Pháp Dạy Học Hóa Học: Đề Tài Nghiên Cứu Chuỗi Hidrocacbon

Khóa luận trình bày chương trình trắc nghiệm khách quan trên máy vi tính bằng Visual Basic, nâng cao chất lượng dạy học hóa hữu cơ và hiđrocacbon.

• Tác giả: Phan Thị Vinh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Trọng Tín
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Cử Nhân Hóa Học
• Đề tài: Chuỗi Hidrocacbon
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
• 1.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT TRẮC NGHIỆM
• 1.1.1. CÁC LOẠI CÂU TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN
• 1.2. CÁC CHỈ SỐ ĐỂ ĐÁNH GIÁ MỘT CÂU HỎI HAY MỘT BÀI TRẮC NGHIỆM
• 1.3. QUY TRÌNH XÂY DỰNG MỘT BÀI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN TIÊU CHUẨN HÓA
• 1.4. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA CHƯƠNG ĐẠI CƯƠNG HÓA HỮU CƠ VÀ CHƯƠNG HIĐROCACBON NO
• 1.4.1. ĐẶC ĐIỂM HÓA HỮU CƠ VÀ CHẤT HỮU CƠ
• 1.4.2. PHÂN LOẠI CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ
• 1.4.3. CÔNG THỨC PHÂN TỬ CỦA HỢP CHẤT HỮU CƠ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Dạy Học Hóa Học Chuỗi Hidrocacbon

Phương pháp dạy học hóa học, đặc biệt là trong lĩnh vực chuỗi hidrocacbon, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Việc hiểu rõ về chuỗi hidrocacbon không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện. Các phương pháp dạy học hiện đại như học tập dựa trên dự án hay sử dụng công nghệ thông tin đang được áp dụng rộng rãi để tạo ra môi trường học tập tích cực.

1.1. Định Nghĩa Chuỗi Hidrocacbon Trong Hóa Học

Chuỗi hidrocacbon là các hợp chất hữu cơ chỉ chứa carbon và hydro. Chúng có thể được phân loại thành hidrocacbon no và không no, với các đặc điểm hóa học và vật lý khác nhau. Việc hiểu rõ cấu trúc và tính chất của chuỗi hidrocacbon là nền tảng cho việc nghiên cứu hóa học hữu cơ.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Phương Pháp Dạy Học Hóa Học

Phương pháp dạy học hóa học không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như thí nghiệm thực tế giúp học sinh hiểu rõ hơn về chuỗi hidrocacbon và ứng dụng của chúng trong đời sống.

II. Thách Thức Trong Giảng Dạy Chuỗi Hidrocacbon

Giảng dạy chuỗi hidrocacbon gặp nhiều thách thức, từ việc truyền đạt kiến thức đến việc khuyến khích học sinh tham gia tích cực. Một trong những vấn đề lớn là sự thiếu hụt tài liệu giảng dạy phù hợp và sự không đồng đều trong trình độ của học sinh. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có những phương pháp linh hoạt và sáng tạo để đáp ứng nhu cầu học tập của từng học sinh.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Truyền Đạt Kiến Thức

Việc truyền đạt kiến thức về chuỗi hidrocacbon có thể gặp khó khăn do tính chất trừu tượng của các khái niệm hóa học. Giáo viên cần sử dụng các phương pháp trực quan và thực tiễn để giúp học sinh dễ dàng tiếp thu.

2.2. Sự Không Đồng Đều Trong Trình Độ Học Sinh

Mỗi học sinh có một nền tảng kiến thức khác nhau, điều này tạo ra thách thức trong việc giảng dạy. Giáo viên cần phải điều chỉnh phương pháp giảng dạy để phù hợp với từng nhóm học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

III. Phương Pháp Giảng Dạy Hiệu Quả Chuỗi Hidrocacbon

Để nâng cao chất lượng dạy học chuỗi hidrocacbon, giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành và tư duy phản biện. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất cần thiết.

3.1. Sử Dụng Thí Nghiệm Thực Tế

Thí nghiệm thực tế là một trong những phương pháp hiệu quả nhất trong giảng dạy hóa học. Học sinh có thể quan sát và thực hành các phản ứng hóa học liên quan đến chuỗi hidrocacbon, từ đó hiểu rõ hơn về tính chất và ứng dụng của chúng.

3.2. Áp Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng sinh động và hấp dẫn hơn. Việc sử dụng phần mềm mô phỏng hóa học giúp học sinh hình dung rõ hơn về các phản ứng và cấu trúc của chuỗi hidrocacbon.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chuỗi Hidrocacbon Trong Đời Sống

Chuỗi hidrocacbon có nhiều ứng dụng quan trọng trong đời sống hàng ngày, từ nhiên liệu đến hóa chất công nghiệp. Việc hiểu rõ về các ứng dụng này không chỉ giúp học sinh thấy được giá trị của kiến thức mà còn khuyến khích các em tìm hiểu sâu hơn về hóa học.

4.1. Ứng Dụng Trong Ngành Công Nghiệp

Chuỗi hidrocacbon được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp, từ sản xuất nhiên liệu đến hóa chất. Việc nắm vững kiến thức về chuỗi hidrocacbon giúp học sinh có cái nhìn tổng quan về ngành công nghiệp hóa học.

4.2. Vai Trò Của Hidrocacbon Trong Cuộc Sống Hàng Ngày

Hidrocacbon có mặt trong nhiều sản phẩm tiêu dùng hàng ngày như xăng dầu, nhựa, và các sản phẩm hóa học khác. Việc hiểu rõ về chúng giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của hóa học trong cuộc sống.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Dạy Học Hóa Học Chuỗi Hidrocacbon

Phương pháp dạy học hóa học chuỗi hidrocacbon cần được cải tiến và đổi mới để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và khuyến khích học sinh phát triển tư duy sáng tạo.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Hóa Học

Tương lai của phương pháp dạy học hóa học sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ. Việc áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp giảng dạy tích cực sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến trong giảng dạy hóa học, bao gồm việc phát triển tài liệu giảng dạy, đào tạo giáo viên và áp dụng các phương pháp dạy học mới. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong lĩnh vực hóa học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phương pháp kiểm tra đánh giá truyền thống bằng hình thức tự luận trong môn Hóa học thường bộc lộ nhiều điểm hạn chế, khi mỗi bài kiểm tra chỉ bao quát được từ 5 đến 6 câu hỏi tổng quát. Cách làm này khó phát hiện toàn diện các lỗ hổng kiến thức của học sinh, dễ dẫn đến hiện tượng học tủ và khiến giáo viên mất hàng chục giờ chấm bài thủ công. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, đề tài tập trung nghiên cứu giải pháp thiết kế hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan kết hợp ứng dụng ngôn ngữ lập trình Visual Basic để xây dựng phần mềm kiểm tra trên máy tính.

Mục tiêu cụ thể của công trình là số hóa quy trình kiểm tra đánh giá, xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa cho chương Đại cương Hóa học hữu cơ và chương Hiđrocacbon no thuộc chương trình Hóa học lớp 11. Đề tài được triển khai thực nghiệm sư phạm trong thời gian 6 tuần tại trường THPT Nguyễn Công Trứ, Thành phố Hồ Chí Minh trên 4 lớp học sinh khối 11.

Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao 100% tính khách quan và độ chính xác trong khâu chấm điểm, triệt tiêu hoàn toàn sự sai lệch do yếu tố chủ quan của người chấm. Đồng thời, giải pháp công nghệ này giúp tiết kiệm khoảng 70% thời gian kiểm tra và xử lý số liệu của giáo viên, cung cấp phản hồi kết quả tức thì để kịp thời điều chỉnh phương pháp dạy và học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự kết hợp liên ngành giữa lý luận dạy học, hóa học chuyên ngành và công nghệ thông tin:

• Lý thuyết đo lường và đánh giá giáo dục: Ứng dụng lý thuyết trắc nghiệm cổ điển để kiểm định chất lượng câu hỏi. Hai chỉ số then chốt được lượng hóa gồm: độ khó $P$ duy trì trong khoảng tối ưu từ 30% đến 70%, và độ phân biệt $D$ đạt ngưỡng tin cậy từ 0,30 đến 0,50 đối với đề thi từ 20 đến 50 câu hỏi. Hệ thống phân loại 4 dạng câu trắc nghiệm khách quan gồm: câu nhiều lựa chọn, câu đúng sai, câu ghép đôi và câu điền khuyết.
• Cơ sở lý thuyết Hóa học hữu cơ: Vận dụng thuyết cấu tạo hóa học của Butlerov và Kekulé nhằm làm rõ trật tự liên kết và hóa trị 4 không đổi của cacbon. Đi sâu vào bản chất liên kết $\sigma$ bền vững, liên kết $\pi$ kém bền, cùng ba trạng thái lai hóa obitan $sp^3$ (góc liên kết $109^\circ 28'$), $sp^2$ (góc $120^\circ$), $sp$ (góc $180^\circ$). Khung lý thuyết bao quát hiện tượng đồng phân cấu tạo, đồng phân hình học $cis-trans$, danh pháp $E-Z$ theo quy tắc Cahn-Ingold-Prelog và cơ chế phản ứng thế gốc tự do $S_R$ của ankan.
• Cơ sở công nghệ phần mềm: Áp dụng phương pháp lập trình hướng đối tượng trên môi trường Visual Basic, cấu trúc dự án chuẩn gồm các tệp giao diện, mô-đun mã nguồn và đóng gói thành tệp thực thi độc lập.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và chọn mẫu: Đề tài tiến hành thu thập dữ liệu thực nghiệm trên cỡ mẫu gồm 208 học sinh thuộc 4 lớp (11A10, 11A6, 11A7, 11A8) tại trường THPT Nguyễn Công Trứ. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho các nhóm học lực từ yếu, trung bình đến khá, giỏi.
• Phương pháp phân tích: Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê toán học trong giáo dục để xử lý số liệu định lượng, tính toán các tham số: điểm trung bình cộng, phương sai, độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê này là nhằm lượng hóa chính xác mức độ phân tán của điểm số, đo lường sự tiến bộ thực chất của học sinh và kiểm chứng độ tin cậy khoa học của phần mềm khảo thí.
• Trục thời gian nghiên cứu: Quá trình điều tra thực trạng, thiết kế phần mềm, lập trình ngân hàng đề và thực nghiệm giảng dạy được thực hiện liên tục trong tiến trình 6 tuần thực tập sư phạm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra định lượng qua bài kiểm tra 15 phút chương Đại cương Hóa học hữu cơ ban đầu trên 4 lớp đã chỉ ra sự phân hóa rõ rệt:

• Khảo sát thực trạng ban đầu: Lớp 11A10 có điểm trung bình là 5,00 với tỷ lệ học sinh yếu kém chiếm tới 31,37% (yếu 23,53%, kém 7,843%) và tỷ lệ giỏi chỉ đạt 7,843%. Lớp 11A6 đạt điểm trung bình 5,93, độ lệch chuẩn 1,56 với tỷ lệ giỏi 3,70% và yếu kém 14,81%. Lớp 11A7 đạt điểm trung bình 6,50 với tỷ lệ giỏi 34,69%. Lớp 11A8 đạt điểm trung bình 6,83, độ lệch chuẩn 1,48 với tỷ lệ học sinh đạt loại khá và giỏi lên tới 64,15%.
• Phân tích sai sót điển hình: Kết quả định lượng chỉ ra hơn 50% học sinh không giải quyết được các câu hỏi liên quan đến bài tập thực nghiệm phân tích nguyên tố. Tương tự, hơn 50% học sinh chọn sai đáp án khi xác định độ bất bão hòa và tính số liên kết $\pi$ trong phân tử hữu cơ.
• Hiệu quả sau can thiệp: Sau khi tiến hành củng cố 4 tiết học chuyên sâu tại lớp 11A8 kết hợp kiểm tra tự động trên phần mềm, kết quả bài kiểm tra 1 tiết ghi nhận sự chuyển biến tích cực, điểm trung bình được duy trì vững chắc và tỷ lệ học sinh yếu kém giảm về 0%.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu thống kê được trực quan hóa thông qua hệ thống 16 bảng biểu và 11 đồ thị phân phối điểm số trong công trình. Đồ thị phân phối tần số điểm kiểm tra của các lớp khảo sát ban đầu cho thấy dạng đường cong lệch trái ở lớp 11A10, phản ánh nhiều lỗ hổng kiến thức căn bản. Ngược lại, đồ thị kết quả của lớp thực nghiệm 11A8 chuyển dịch hoàn toàn sang dạng đường cong chuẩn đối xứng với đỉnh tập trung ở thang điểm 7 và 8. Hệ số biến thiên giảm mạnh từ 0,28 xuống các ngưỡng an toàn, minh chứng cho việc trình độ học sinh trở nên đồng đều hơn.

Nguyên nhân chính của các lỗi sai phổ biến xuất phát từ thói quen học vẹt công thức toán học mà bỏ qua bản chất thuyết cấu tạo hóa học và hóa trị 4 của cacbon. Việc ứng dụng phần mềm trắc nghiệm trên nền tảng Visual Basic mang lại tính tương tác cao: học sinh được làm quen với việc quản lý thời gian, xem đáp án chi tiết và tự nhận diện lỗi sai ngay sau khi kết thúc bài thi. So sánh với các phương pháp kiểm tra truyền thống, mô hình này giúp nâng cao rõ rệt phản xạ tư duy lý thuyết và năng lực tự học của học sinh phổ thông.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, công trình đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng dạy học và khảo thí môn Hóa học:

• Chuẩn hóa ngân hàng đề thi trắc nghiệm: Tiến hành biên soạn và thẩm định ngân hàng câu hỏi từ 300 đến 500 câu phân bố đều theo ma trận 2 chiều cho toàn bộ chương trình Hóa học 11. Đảm bảo 100% câu hỏi đưa vào phần mềm đều đạt chỉ số độ khó từ 30% đến 70% và độ phân biệt trên 0,30. Timeline thực hiện trong 3 tháng đầu mỗi năm học do Tổ chuyên môn Hóa học đảm trách.
• Hoàn thiện và đóng gói phần mềm khảo thí: Nâng cấp mã nguồn Visual Basic, tích hợp thuật toán hoán vị câu hỏi ngẫu nhiên để triệt tiêu 100% hiện tượng gian lận khi kiểm tra trong phòng máy. Đóng gói toàn bộ mã nguồn thành tệp EXE kèm các tệp thư viện MSVBVM50.DLL để vận hành ổn định trên mọi hệ thống máy tính trường học. Timeline triển khai trong vòng 6 tháng do Ban Công nghệ thông tin phụ trách.
• Đổi mới phương pháp giảng dạy lý thuyết gắn liền trực quan: Giáo viên cần tăng cường sử dụng mô hình phân tử không gian ba chiều khi giảng dạy về góc liên kết $109^\circ 28'$ của ankan và liên kết $\pi$ linh động, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh nắm vững bản chất cấu tạo lên trên 85%. Kế hoạch thực hiện xuyên suốt 35 tuần của năm học.
• Tổ chức tập huấn khảo thí cho đội ngũ sư phạm: Triển khai định kỳ 2 khóa bồi dưỡng nghiệp vụ mỗi năm về kỹ thuật viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan và kỹ năng ứng dụng phần mềm máy tính trong kiểm tra đánh giá, hướng tới mục tiêu 100% giáo viên bộ môn làm chủ công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính với các use case cụ thể:

• Giáo viên môn Hóa học tại các trường THPT: Tài liệu cung cấp trọn bộ ma trận đề kiểm tra 15 phút, 1 tiết và hệ thống giáo án mẫu về hiđrocacbon no. Use case: Khai thác trực tiếp phần mềm và bộ câu hỏi để tổ chức kiểm tra định kỳ cho các lớp học từ 40 đến 50 học sinh, cắt giảm hoàn toàn thời gian chấm bài thủ công.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Hóa học: Tài liệu mang lại cái nhìn toàn diện về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm trong thời gian 6 tuần và kỹ thuật ứng dụng tin học vào giáo dục. Use case: Vận dụng khung lý thuyết và phương pháp thống kê toán học để xây dựng các đề tài khóa luận, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Phương pháp dạy học.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và khảo thí: Nghiên cứu cung cấp công thức và quy trình 8 bước chuẩn hóa câu trắc nghiệm. Use case: Ứng dụng để thẩm định ngân hàng đề thi học kỳ từ 20 đến 50 câu, đánh giá chất lượng dạy học của các tổ bộ môn một cách minh bạch.
• Học sinh trung học phổ thông: Cung cấp hệ thống lý thuyết tinh gọn, phân biệt rõ liên kết $\sigma$ và $\pi$, cách tính độ bất bão hòa cùng mẹo giải nhanh bài tập hữu cơ. Use case: Tự luyện tập trắc nghiệm trên máy tính để củng cố kiến thức và đạt điểm từ 8,0 trở lên trong các kỳ thi.

Câu hỏi thường gặp

Phần mềm trắc nghiệm trên Visual Basic mang lại lợi ích gì vượt trội so với chấm thi truyền thống?

Phần mềm tự động hóa hoàn toàn quy trình chấm điểm và trả kết quả chính xác 100% chỉ sau 0,1 giây. Giáo viên không còn phải chấm tay hàng trăm bài kiểm tra cho các lớp từ 40 đến 50 học sinh, từ đó loại bỏ hoàn toàn các sai sót và thiên kiến chủ quan trong đánh giá.

Tiêu chí định lượng nào xác định một câu hỏi trắc nghiệm Hóa học đạt chuẩn?

Một câu hỏi đạt chuẩn kỹ thuật phải có chỉ số độ khó dao động từ 30% đến 70% và độ phân biệt nằm trong khoảng từ 0,30 đến 0,50. Chỉ số này đảm bảo phân loại chính xác giữa nhóm 27,5% học sinh điểm cao nhất và nhóm 27,5% học sinh điểm thấp nhất.

Tại sao học sinh thường mất điểm ở câu hỏi về liên kết pi và độ bất bão hòa?

Hơn 50% học sinh chọn sai đáp án do thói quen học vẹt công thức mà không nắm vững thuyết cấu tạo hóa học và lai hóa obitan. Học sinh thường quên nguyên tắc cacbon luôn có hóa trị 4, dẫn đến việc tính sai số liên kết $\pi$ và viết thiếu các đồng phân mạch vòng.

Phần mềm viết bằng Visual Basic có yêu cầu cấu hình máy tính phức tạp không?

Phần mềm có dung lượng rất nhẹ, được biên dịch thành tệp thực thi EXE độc lập và chỉ cần đi kèm tệp thư viện MSVBVM50.DLL để chạy trực tiếp trên hệ điều hành Windows. Giáo viên chỉ mất khoảng 5 phút làm quen là có thể sử dụng thành thạo mà không cần kỹ năng tin học chuyên sâu.

Đề tài giải quyết vấn đề học tủ, học vẹt của học sinh như thế nào?

Bằng cách thay thế bài tự luận 5 đến 6 câu bằng bài trắc nghiệm khách quan gồm 20 đến 30 câu hỏi bao quát toàn diện chương trình, học sinh bắt buộc phải nắm vững toàn bộ lý thuyết từ danh pháp, đồng phân đến tính chất hóa học, triệt tiêu hoàn toàn thói quen đoán đề hay học tủ.

Kết luận

• Đóng góp lý luận: Chuẩn hóa quy trình 8 bước xây dựng và thẩm định ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan chuyên ngành Phương pháp dạy học Hóa học.
• Đóng góp công nghệ: Thiết kế thành công phần mềm khảo thí tương tác trên Visual Basic, đóng gói tệp EXE chạy độc lập phục vụ kiểm tra tự động trên phòng máy tính.
• Đóng góp thực nghiệm: Thu thập và xử lý bộ dữ liệu thực nghiệm tin cậy từ 208 học sinh thuộc 4 lớp tại trường THPT Nguyễn Công Trứ với hệ thống 16 bảng và 11 đồ thị chi tiết.
• Đóng góp phương pháp: Đề xuất phác đồ củng cố kiến thức 4 tiết học giúp khắc phục triệt để các lỗi sai kinh điển về thuyết cấu tạo, độ bất bão hòa và phản ứng thế của ankan.
• Khả năng ứng dụng: Mở ra giải pháp đổi mới kiểm tra đánh giá chi phí thấp, dễ dàng chuyển giao cho các trường phổ thông chưa có hạ tầng mạng phức tạp.

Kế hoạch tiếp theo hướng tới việc mở rộng ngân hàng dữ liệu lên 1000 câu hỏi trắc nghiệm và nâng cấp giao diện phần mềm trong vòng 12 tháng tới. Kính mời quý thầy cô giáo, các nhà nghiên cứu và học sinh tải về, tham khảo và ứng dụng tài liệu này để nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn dé tài: Việc kiểm tra đánh giá tình hình học sinh theo phương pháp truyền thống như từ trước đến nay chi dùng hình thức trắc nghiệm tự luận sẽ không tránh khỏi một vài hạn chế như chỉ kiểm tra được một lượng it kiến thức. việc đánh giá , chấm điểm không khách quan vì đôi khi còn phụ thuộc vào chủ quan người chấm , tốn nhiều thời gian và công sức cho người giáo viên „. Trong khi đó , với hình thức kiểm tra trắc nghiệm khách quan có thể kiểm tra học sinh một lượng lớn kiến thức trong một thời gian tương đối ngắn giúp người giáo viên dễ đàng phát hiện một cách đẩy đủ những ming kiến thức còn sai xót cẩn bổ sung và sửa chữa cho học sinh , việc chấm điểm vừa ít tốn nhiều công sức mà kết quả lai rất khách quan và chính xác.

Tuy nhiên , không có phương pháp nào là tốt tuyệt đối mà cắn có sự kết hợp của cả hai hình thức trắc nghiệm. Do đó , để nắng cao hơn chất lượng dạy học thì cẩn đổi mới phương pháp thi cử và đó cũng chính là xu hướng mới hiện nay Mặt khác , để hòa nhập vào sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới , việc đưa tin học vào dạy học là một yêu cẩu bức thiết. Vừa qua , tại đại hội Dang lẩn IX, chính sách giáo dục ứng dung tin học vào dạy học đã được thông qua. Vì vậy , em đã chọn để tài này này để được nghiên cứu ,học hỏi, và góp chút sức mình vào sự nghiệp giáo dục của đất nước ch sử vấn 2.

Lị để : Ở một số nước khác trên thế giới , việc kiểm tra đánh giá học sinh , sinh viên bằng hình thức thi trắc nghiệm khách quan trên máy tính là một diéu phổ biến , điển hình như các kì thi TOEFL , IELTS .Tuy nhiên, ở Việt Nam , đây là một điều mới mẻ. Mặc dd , các lập trình viên tin học ở nước ta cũng như Dai Học Quốc Gia TP HCM đã xây dung được nhiều chương trình trắc nghiệm trên máy tính chuẩn bị cho các kì thi tuyển sinh trong tương lai. Nhưng nó vẫn chưa được sử dụng rộng rãi trong các trường phổ thông do nhiều nguyên nhân hạn chế mà một trong những nguyên nhân đó là các chương trình trên chưa phù hợp nội dung và khó sử dung. Do đó , vấn để đặt ra là làm sao xây đựng được một chương trình trắc nghiệm phù hợp với khả nang ứng dụng của giáo viên và học sinh có mang những đặc điểm sau : Thiết kế với mức độ đơn giản để một giáo viên với một chút kiến thức về tin học cũng có thể sử dụng Giáo viên có thể thay đổi để kiểm tra một cách linh hoạt , tùy trình độ học sinh từng lớp khác nhau mà có thể ra để sát với trình độ học sinh Học sinh sau khi làm bài kiểm tra „ có thể xem đáp án và tự rút ra ngay những sai sót của bản thân 3.

Mục đích của để tai: Thiết kế câu hỏi trắc nghiệm khách quan chương Dai Cương Hóa Hữu Cơ, đưa vào máy dựa trên ngôn ngữ lập trình Visual Basic giúp học sinh có thể tự kiểm tra kiến thức và đặc biệt giúp người giáo viên kiểm tra kiến thức học sinh nhằm nâng cao chất lượng day học 4. Nhiệm vụ nghiên cứu: Cơ sở lí thuyết trắc nghiệm Lý thuyết chuyên ngành chương Đại Cương Hóa Hữu Cơ và chương Hidrocacbon no Nắm vững ngôn ngữ lập trình Visual Basic Điều tra tình hình thực tế Thực nghiệm sư phạm, xử lí kết quả bằng thống kê Ý kiến để xuất 5. Đối tượng và khách thể nghiên cứu: Khách thể : quá trình dạy học hóa học ở các trường phổ thông Đối tượng : trắc nghiệm khách quan trên máy tính và bài lên lớp hóu học 6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu : Phương pháp luân : dựa trên nền ting của triết học duy vật biện chứng về quá trình dạy và học của giáo viên , học sinh Phương pháp nghiên cứu: _Tim đọc các tài liệu có liên quan đến dé tài _Phân tích , tổng hợp cơ sở lí luận đạy học , cơ sở lí luận chuyên ngành , ngôn ngữ lập trình để viết câu hỏi trắc nghiệm cho học sinh trên máy tính _Diéu wa , tổng kết số liệu thực nghiệm 7.

Giả thuyết khoa học: Nếu thiết kế được một ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm trên máy tính thì sẽ nâng cao chất lượng day và học ở trường phổ thông 8. Giới hạn để tài: _ Xây dựng nguyên tấc chung của chương trình trắc nghiệm trên máy tính để dùng cho việc thiết kế trắc nghiệm khách quan trên mấy tính cho bài 15 phút , 1 tiết , hay thi học kì ở bất cứ chương nào của chương trình Trung Học Phổ Thông hay Trung Học Cơ Sở _ Vì thời gian thực tập sư phạm có sáu tuần nên chỉ vận dụng nguyên tắc trên để làm bài kiểm tra 15 phút chương ĐCHHC và chương Hiđrocacbon nơ CHUONG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT TRẮC NGHIỆM : 1.1 CÁC LOẠI CÂU TRAC NGHIỆM KHÁCH QUAN : 1.1 Câu hỏi có nhiều lựa chọn : Câu hỏi thuộc loại nhiều lựa chọn gồm có hai phan : phan “gốc” và phấn “lựa chọn”. Phắn gốc là một câu hỏi hay một cấu bỏ lửng ( chưa hoàn tất ). Phần lựa chọn gồm một số( thường là 4 hay 5 ) câu trả lời hay cầu bổ túc để cho học sinh lựa chọn.

Phan gốc , dd là câu hỏi hay câu bỏ lửng , phải tạo căn bản cho sự lựa chon bằng cách đặt ra một vấn để hay đưa ra một ý tưởng rõ rang giúp cho người làm bài có thể hiểu rõ câu trắc nghiệm ấy muốn hỏi diéu gì để lựa chọn câu trả lời thích hợp. Phin lựa chon gồm có nhiều lối giải đáp có thể lựa chọn trong số đó có một lựa chọn được dự định cho là đúng hay đúng nhất , còn những phần còn lại là những “mồi nh”. Điều quan trọng là làm sao cho những môi nhử ấy đều hấp dẫn ngang nhau đối với những học sinh chưa học kỹ hay chưa hiểu kỹ bài học. La một dang đặc biệt của loại trắc nghiệm khách quan có nhiều lựa chọn.

Học sinh phải chọn , trong cùng một tập hợp các lựa chọn , cầu nào hay từ nào phù hợp nhất với câu trắc nghiệm đã cho .3 Câu hỏi đúng sai : Là một dạng đặc biệt của trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn ở chỗ chỉ có 2 cách lựa chon. Loại này được trình bày đưới dang mot câu phái biểu , học sinh phải trả lời bằng cách lựa chọn đúng hay sai.4 Câu điển khuyết ( hoặc điển vào chỗ trống cho cầu ): Là loại câu hỏi trắc nghiệm đòi hỏi phải điển hay liệt kê ra một hay hai từ vào chỗ đã để trống cho trả lời. Do những bất tiên khi chấm bài ( không thể sử dụng máy chấm ) và sự chấm điểm không phải bao giờ cũng hoàn toàn khách quan , cho nên loại câu điển khuyết chỉ nên ding trong những trường hợp sau : Khi câu trả lời rất ngắn và ý nghĩa đúng sai là rất rõ rệt. Khi ta không tim được đủ số câu nhiễu làm mồi nhử .2 CAC CHỈ SỐ ĐỂ ĐÁNH GIA MỘT CÂU HỎI HAY MỘT BÀI TRAC NGHIEM: Có nhiều chỉ số để đánh giá một câu hỏi hay một bài trắc nghiệm như độ khó „ độ phân biệt.

độ giá trị, độ tin cậy. Thông thường , người giáo viên quan tâm trước tiên đến độ khó và độ phân biệt Tổng số học sinh làm được câu hỏi đó Độ khó = ———ễ=: Tổng số học sinh không làm được Có thể thay đổi đôi chút công thức trên Tổng số học sinh làm được câu hỏi đó OO ————— x100)% Tổng số học sinh tham gia kiểm tra Ta thấy ngay giá trị thấp nhất của chỉ số khó là 0% và cao nhất là 100%. Độ khó có giá trị càng lớn thì câu hỏi kiểm tra càng dé. Không nên chọn câu hỏi quá dễ hoặc quá khó.

Thông thường nên chọn câu hỏi có độ khó trong khoảng lớn hơn 30% đến nhỏ hơn 70% Độ phân biệt : (H-L) H: Số học sinh trả lời đúng xét trong Độ phân biệt = ————— 31,5% học sinh có điểm cao nhất 0.: Số học sinh trả lời đúng xét trong số 27,5 % học sinh có điểm thấp nhất N: Tổng số học sinh dự kiểm tra Độ phân biệt cho biết khả năng giải quyết cùng một câu hỏi kiểm tra giữa nhóm học sinh làm tốt với nhóm học sinh làm kém. Một câu hỏi được biên soạn tốt sẽ có nhiều học sinh giỏi làm được hơn là số học sinh kém. Do vậy , độ phân biệt cũng cho biết khả năng của một câu hỏi phân tách được trình độ học sinh. Nếu tất cả học sinh giỏi đều trả lời đúng , còn tất cả học sinh kém đều trả lời sai thì độ phân biệt có giá trị cao nhất.

Nếu kết quả ngược lại thì câu hỏi cắn được xem xét lại. Thông thường đối với bài có từ 20 đến $0 câu hỏi thì độ phân biệt từ 0,3 đến 0,5 là có thể dùng một cách tin tưởng. Câu hỏi có độ phân biệt đưới 0,2 thì nên biên soạn lại .3 QUY TRÌNH XÂY DỰNG MỘT BÀI TRAC NGHIỆM KHÁCH QUAN TIÊU CHUẨN HÓA : Xây dựng bảng đặc trưng hai chiều của môn học : Đó là thiết lập một dan bài trắc nghiệm trong đó xác định rõ những trọng tâm kiến thức cắn kiểm tra, số lượng câu kiểm tra cho từng phẩn , tỷ lệ câu hỏi ứng với bốn trình độ học sinh. Cá nhân viết câu hỏi.

Trao đổi trong nhóm. Duyệt lại câu hỏi. Làm để trắc nghiệm thử. Trắc nghiệm thử.

Phân tích kết quả trắc nghiệm thử. Chỉnh lý các câu hỏi để đưa vào ngân hàng. Lập để thi từ ngân hàng. Tổ chức thi.

Chấm thi và phân tích kết quả. Phối hợp phương pháp trắc nghiệm khách quan và những phương pháp kiểm tra truyền thống sẽ góp phẩn nắng cao chất lượng day học .2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA CHƯƠNG ĐẠI CƯƠNG HÓA HỮU CƠ VÀ CHƯƠNG HIĐROCACBON NO : 1.