Khảo sát phương pháp bảo quản thóc gạo tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Thái Nguyên

Khảo sát phương pháp bảo quản thóc gạo tại Chi cục Dự trữ Nhà nước Thái Nguyên, đánh giá hiệu quả và ứng dụng thực tiễn trong bảo quản lương thực.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nhi
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Hạnh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ sau thu hoạch
• Đề tài: Khảo Sát Phương Pháp Bảo Quản Thóc Và Gạo Tại Chi Cục Dự Trữ Nhà Nước Thành Phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục đích của đề tài
• 1.2.2. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu chung về thóc, gạo
• 2.2. Nguồn gốc và phân loại về thóc, gạo
• 2.3. Cấu tạo của hạt lúa
• 2.4. Cấu tạo của hạt gạo
• 2.5. Tổng quan tình hình trong nước và Thế Giới
• 2.5.1. Tình hình sản xuất thóc gạo tại Việt Nam
• 2.5.2. Tình hình sản xuất lúa, gạo trên Thế Giới
• 2.5.2.1. Thái Lan
• 2.5.2.2. Myanmar
• 2.5.2.3. Campuchia
• 2.5.2.4. EU
• 2.6. Các sản phẩm chế biến từ thóc, gạo
• 2.7. Thành phần hóa học của thóc, gạo
• 3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Vật tư, thiết bị, dụng cụ nghiên cứu
• 3.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu bảo quản thóc
• 3.6. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.7. Phương pháp phân tích
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu quá trình bảo quản gạo bằng khí Nitơ
• 3.9. Phương pháp lấy mẫu
• 3.10. Phương pháp thí nghiệm
• 3.11. Phương pháp xác định nồng độ N2
• 3.12. Phương pháp xác định độ ẩm (ISO 712)
• 3.13. Phương pháp xác định hạt vàng, hạt hư hỏng
• 3.14. Đánh giá cảm quan
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khảo sát quy trình bảo quản thóc tại Chi cục Dự trữ Nhà nước thành phố Thái Nguyên
• 4.1.1. Quy trình bảo quản thóc tại Chi cục Dự trữ Nhà nước thành phố Thái Nguyên được thực hiện trong điều kiện áp suất thấp, theo sơ đồ như sau
• 4.1.2. Thuyết minh quy trình
• 4.2. Đánh giá chất lượng sản phẩm thóc trong quá trình bảo quản
• 4.2.1. Sự biến đổi chỉ tiêu cảm quan thóc trong quá trình bảo quản
• 4.2.2. Sự biến đổi về chất lượng thóc trong quá trình bảo quản
• 4.2.3. Sự biến động về côn trùng trong quá trình bảo quản
• 4.3. Khảo sát quy trình bảo quản gạo bằng Nitơ tại Chi cục Dự trữ thành phố Thái Nguyên
• 4.3.1. Quy trình bảo quản gạo đóng bao sử dụng khí N2 trong điều kiện áp suất thấp
• 4.3.2. Thuyết minh quy trình
• 4.4. Đánh giá phương pháp bảo quản gạo sử dụng khí Nitơ
• 4.5. Đánh giá chất lượng gạo sau quá trình bảo quản
• 4.5.1. Biến đổi hàm lượng N2 sau 5 tháng bảo quản
• 4.5.2. Đánh giá chất lượng gạo sau thời gian bảo quản kín có nạp khí N2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bảo quản thóc gạo

Bảo quản thóc gạo là một trong những vấn đề quan trọng trong ngành nông nghiệp, đặc biệt tại Thái Nguyên, nơi có nhiều điều kiện thuận lợi cho sản xuất lúa gạo. Phương pháp bảo quản thóc gạo không chỉ giúp duy trì chất lượng sản phẩm mà còn giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch. Việc áp dụng các kỹ thuật bảo quản hiện đại như bảo quản trong điều kiện áp suất thấp hay sử dụng khí Nitơ đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc kéo dài thời gian bảo quản và giữ gìn giá trị dinh dưỡng của thóc gạo. Theo nghiên cứu, việc bảo quản thóc gạo đúng cách có thể giảm thiểu sự phát triển của côn trùng và nấm mốc, từ đó bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

1.1. Tầm quan trọng của bảo quản thóc gạo

Thóc gạo là nguồn lương thực chính của người dân Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực. Bảo quản thóc và bảo quản gạo không chỉ giúp duy trì chất lượng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Việc áp dụng các biện pháp bảo quản hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu tổn thất trong quá trình lưu trữ, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân và các doanh nghiệp chế biến. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các yếu tố môi trường ngày càng khắc nghiệt, việc nghiên cứu và áp dụng các cách bảo quản thóc và cách bảo quản gạo hiện đại là rất cần thiết.

II. Các phương pháp bảo quản thóc gạo

Có nhiều phương pháp bảo quản thóc gạo khác nhau, mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Trong đó, bảo quản ở điều kiện thường, bảo quản lạnh, và bảo quản bằng hóa chất là những phương pháp phổ biến nhất. Bảo quản ở điều kiện thường thường không đảm bảo chất lượng lâu dài, trong khi bảo quản lạnh có thể tốn kém và yêu cầu thiết bị chuyên dụng. Bảo quản bằng hóa chất, mặc dù hiệu quả, nhưng cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm. Gần đây, việc sử dụng khí Nitơ trong bảo quản gạo đã cho thấy nhiều hứa hẹn, giúp kéo dài thời gian bảo quản mà không làm giảm chất lượng sản phẩm.

2.1. Bảo quản thóc gạo bằng khí Nitơ

Bảo quản thóc gạo bằng khí Nitơ là một trong những kỹ thuật bảo quản tiên tiến nhất hiện nay. Phương pháp này giúp tạo ra môi trường không có oxy, từ đó ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng khí Nitơ không chỉ giúp bảo quản chất lượng thóc gạo mà còn giảm thiểu sự hư hỏng do côn trùng. Thực tế tại Chi cục Dự trữ Nhà nước thành phố Thái Nguyên cho thấy, gạo được bảo quản bằng khí Nitơ có chất lượng tốt hơn so với gạo bảo quản bằng phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng, việc áp dụng công nghệ bảo quản thóc gạo hiện đại là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

III. Đánh giá hiệu quả bảo quản thóc gạo tại Thái Nguyên

Đánh giá hiệu quả của các phương pháp bảo quản thóc gạo tại Thái Nguyên cho thấy sự cần thiết phải cải tiến công nghệ bảo quản. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp bảo quản hiện đại không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc bảo quản thóc gạo trong điều kiện áp suất thấp đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giữ gìn chất lượng và giá trị dinh dưỡng. Các số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ hư hỏng của thóc gạo giảm đáng kể khi áp dụng các phương pháp bảo quản tiên tiến.

3.1. Tác động của bảo quản đến chất lượng thóc gạo

Chất lượng thóc gạo sau khi bảo quản là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Việc áp dụng các kỹ thuật bảo quản hiện đại giúp duy trì các chỉ tiêu cảm quan như màu sắc, mùi vị và độ ẩm của thóc gạo. Nghiên cứu cho thấy, thóc gạo được bảo quản bằng khí Nitơ có chỉ số chất lượng cao hơn so với thóc gạo bảo quản bằng phương pháp truyền thống. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị thương phẩm mà còn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp tại Thái Nguyên.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong chuỗi giá trị nông sản toàn cầu, lúa gạo đóng vai trò là nguồn lương thực chính nuôi sống hơn một nửa dân số thế giới. Tại Việt Nam, sản lượng lúa hàng năm đạt trên 43 triệu tấn, đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực quốc gia và vị thế xuất khẩu hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, theo số liệu từ Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch, tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch đối với lúa gạo ở nước ta dao động từ 10% đến 14%, trong đó giai đoạn tồn trữ, bảo quản chiếm từ 3% đến 5%. Đối với hệ thống Dự trữ Quốc gia (DTQG), nhiệm vụ lưu trữ hàng triệu tấn lương thực trong thời gian dài (24 đến 36 tháng) đặt ra bài toán cấp bách về việc duy trì chất lượng thương phẩm, giảm thiểu hao hụt khối lượng và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        BÀI TOÁN BẢO QUẢN LƯƠNG THỰC DỰ TRỮ                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| THỰC TRẠNG TRUYỀN THỐNG:               | GIẢI PHÁP TIÊN TIẾN:                     |
| - Hô hấp hiếu khí sinh nhiệt & ẩm      | - Màng kín PVC dày 0.5mm                 |
| - Phản ứng Melanoidin làm biến vàng    | - Áp suất âm duy trì >= 1000 Pa (100mm)  |
| - Thất thoát chất khô (1 - 3%)         | - Nạp khí trơ N2 ức chế sinh vật hại    |
| - Lạm dụng hóa chất Phosphine định kỳ  | - Không tồn dư hóa chất BVTV độc hại     |
+----------------------------------------+------------------------------------------+

Vấn đề cốt lõi trong bảo quản thóc gạo truyền thống tại các kho dự trữ bao gồm:

• Hiện tượng tự bốc nóng cục bộ: Do tính dẫn nhiệt kém của khối hạt kết hợp với cường độ hô hấp của hạt và vi sinh vật khi độ ẩm vượt ngưỡng giới hạn ($>14.0%$), làm nhiệt độ khối hạt tăng cao, gây biến tính protit và thủy phân lipit.
• Hiện tượng biến vàng nội nhũ: Phản ứng Melanoidin giữa đường khử và axit amin diễn ra mạnh mẽ trong điều kiện nhiệt - ẩm tích tụ, làm biến tính protein, hạt gạo mất màu trắng tự nhiên, cơm cứng và mất giá trị thương phẩm.
• Sự phá hoại của côn trùng và vi sinh vật: Mọt thóc (Sitophilus oryzae), mọt bột đỏ (Tribolium castaneum) và nấm mốc phát triển nhanh chóng, buộc phải can thiệp bằng hóa chất xông hơi độc hại (Phosphine, Malathion) gây tồn dư hóa chất và nguy cơ kháng thuốc.

Mục tiêu cụ thể của đề tài nghiên cứu:

1. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật bảo quản thóc đổ rời trong điều kiện áp suất thấp ($\Delta P \ge 1000\text{ Pa}$) tại hệ thống kho Chi cục Dự trữ Nhà nước TP. Thái Nguyên.
2. Thiết lập và đánh giá quy trình bảo quản gạo đóng bao sử dụng khí trơ Nitơ ($N_2$) kết hợp môi trường kín.
3. Định lượng mức độ biến đổi các chỉ tiêu lý - hóa - sinh (độ ẩm, tỷ lệ tạp chất, tỷ lệ hạt vàng, mật độ côn trùng hại) trong chu kỳ bảo quản thực nghiệm 9 tháng.
4. Đánh giá tính khả thi, hiệu quả kinh tế và xây dựng quy chuẩn xử lý sự cố công nghệ trong công tác lưu kho DTQG.

Phương pháp tiếp cận dựa trên nguyên lý kiểm soát khí quyển sinh học (Controlled Atmosphere Storage): cô lập hoàn toàn khối hạt với môi trường khí quyển bên ngoài bằng màng ngăn chuyên dụng (Polyvinylclorua - PVC), rút chân không tạo áp suất âm hoặc nạp khí trơ $N_2$ nhằm triệt tiêu oxy ($O_2$), hạ hệ số hô hấp $K$, ức chế hoàn toàn chu trình sinh trưởng của dịch hại và làm chậm quá trình lão hóa sinh hóa của hạt.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đối tượng thóc Đông Xuân (tỷ lệ tấm 15%) và gạo tẻ miền Nam vụ Đông Xuân tại Chi cục Dự trữ Nhà nước TP. Thái Nguyên, áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia TCN 04:2004, TCVN 5451:2008 và tiêu chuẩn quốc tế ISO 712.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Các phương pháp bảo quản lương thực truyền thống bộc lộ nhiều nhược điểm nghiêm trọng khi ứng dụng ở quy mô lưu kho công nghiệp:

Tiêu chí so sánh	Bảo quản thoáng tự nhiên	Bảo quản hóa chất định kỳ	Bảo quản áp suất thấp / Khí $N_2$
Cơ chế tác động	Trao đổi nhiệt/ẩm qua cửa kho	Xông hơi Phosphine ($PH_3$), Malathion	Cách ly màng kín, rút áp suất âm / nạp $N_2$
Kiểm soát côn trùng	Kém, mọt phát triển mạnh	Tốt ngắn hạn, dễ kháng thuốc	Tuyệt đối ($0\text{ con/kg}$), không hóa chất
Biến đổi chất lượng	Tỷ lệ hạt vàng tăng nhanh ($>0.27%$)	Dễ tồn dư chất độc hại	Giữ nguyên phẩm cấp hạt vàng ($\le 0.22%$)
Tổn thất chất khô	Cao ($1.0 - 3.0%$)	Trung bình ($0.8 - 1.5%$)	Rất thấp ($<0.2%$)
Chi phí nhân công	Rất cao (cào đảo liên tục)	Cao (chi phí hóa chất, khử trùng)	Thấp (vận hành tự động hóa định kỳ)

Phân loại yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW:

• Must Have (Bắt buộc): Túi màng kín PVC đạt độ dày tiêu chuẩn $0.5 \pm 0.03\text{ mm}$; độ kín khí duy trì áp suất âm từ $100\text{ mm } H_2O$ ($1000\text{ Pa}$) xuống $85\text{ mm } H_2O$ trong thời gian $\ge 40\text{ phút}$; độ ẩm thóc nguyên liệu nhập kho $\le 13.8%$.
• Should Have (Nên có): Hệ thống ống thu khí PVC $\Phi 100 - 200\text{ mm}$ xẻ rãnh đặt tại $1/3$ chiều cao đáy lô; áp kế chữ U (Manometer) kiểm tra trực quan liên tục.
• Could Have (Có thể có): Cảm biến điện tử đo nồng độ $O_2/N_2$ và nhiệt độ đa điểm tự động truyền dữ liệu; hệ thống van bù áp một chiều.
• Won't Have (Chưa áp dụng): Tự động hóa hoàn toàn việc xuất nhập hạt trong môi trường áp suất âm tuyệt đối.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp kỹ thuật bảo quản thóc đổ rời áp suất thấp được xây dựng theo mô hình phân lớp vật liệu và mạng lưới phân phối dòng khí:

graph TD
    A[Nền/Tường Kho Kiên Cố] --> B[Lớp Túi Bảo Vệ Ngoài - Xốp/Vải PE]
    B --> C[Túi Chính Màng PVC 0.5mm Kín Khí]
    C --> D[Lớp Túi Bảo Vệ Trong]
    D --> E[Khối Thóc Đổ Rời <= 300 Tấn]
    E --> F[Hệ Thống Ống Dẫn Khí Song Song Phi 100-200mm]
    F --> G[Cửa Hút Khí & Van Khóa Kín]
    G --> H[Máy Hút Khí Áp Suất Âm HiClean HC 30]
    G --> I[Áp Kế Chữ U - Manometer Đo Độ Kín]

Thông số kỹ thuật của trang thiết bị và vật tư sử dụng trong hệ thống:

• Màng PVC (Polyvinylclorua): Độ dày $0.5 \pm 0.03\text{ mm}$, độ trong suốt cao, hệ số dãn dài $>150%$, liên kết nhiệt hoặc keo dán chuyên dụng PVC solvent-cement.
• Ống dẫn và phân phối khí: Ống nhựa uPVC cứng đường kính $\Phi 110\text{ mm} - \Phi 160\text{ mm}$, xẻ rãnh so le rộng $1.5\text{ mm}$ (ngăn hạt thóc lọt vào trong ống), bố trí cách tường $1.0\text{ m}$ và cách nhau $3.0\text{ m}$.
• Thiết bị tạo áp suất âm: Máy hút khí công nghiệp HiClean HC 30 (công suất $1200\text{ W}$, lưu lượng khí $90\text{ L/s}$, khả năng tạo áp suất hút chân không $\ge 1000\text{ Pa}$).
• Thiết bị đo lường & kiểm chuẩn:
  • Áp kế chữ U (Manometer) chứa dung dịch chất lỏng màu, dải đo $0 - 200\text{ mm } H_2O$, vạch chia chính xác $1\text{ mm}$.
  • Máy đo độ ẩm ngũ cốc Kett F511 (Nhật Bản), dải đo $9 - 35%$, độ phân giải $0.1%$.
  • Xiên lấy mẫu chuyên dụng 3 tầng, chiều dài $0.5\text{ m} - 2.0\text{ m}$.

Methodology

Phương pháp nghiên cứu tuân thủ quy trình kiểm định chất lượng lương thực quốc gia:

• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng TCVN 5451:2008 cho khối hàng tĩnh. Lô thóc $\le 150\text{ tấn}$ lấy tối thiểu 5 điểm; lô $150 - 350\text{ tấn}$ lấy tối thiểu 8 điểm; độ sâu lấy mẫu đạt đến $2.0\text{ m}$, cách lớp kê lót $1.0\text{ m}$.
• Phương pháp chia mẫu: Dụng cụ chia mẫu hình nón (Boerner Divider) để thu mẫu phân tích đại diện $1.5\text{ kg}$.
• Lịch trình thực nghiệm: Khảo sát định kỳ theo các mốc 4 tháng đầu, tháng thứ 5, 6, 7, 8 và tháng thứ 9.
• Quy trình đảm bảo chất lượng (QA): Mọi chỉ tiêu phân tích vật lý (độ ẩm, tỷ lệ tạp chất, tỷ lệ hạt vàng) đều được thực hiện 3 lần lặp song song trên cùng một mẫu thử; độ sai lệch giữa các lần đo không vượt quá $1%$ giá trị trung bình.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quy trình công nghệ bảo quản thóc đổ rời trong điều kiện áp suất thấp được chuẩn hóa qua 5 giai đoạn nghiêm ngặt:

[Giai đoạn 1: Tiếp nhận & Kiểm định]
   ├── Kiểm tra độ ẩm (< 13.8%), tạp chất (< 2.0%), hạt vàng (< 0.5%)
   └── Cân nhập, lập phiếu kiểm nghiệm kỹ thuật ban đầu
[Giai đoạn 2: Gia công Túi & Kê lót]
   ├── Trải lớp bảo vệ ngoài -> Đặt túi chính PVC 0.5mm -> Trải lớp bảo vệ trong
   └── Định vị miệng túi lên thành tường kho (chiều cao dư 20 - 30cm)
[Giai đoạn 3: Bố trí Ống thu & Nhập hạt]
   ├── Lắp đặt ống uPVC đục lỗ tại 1/3 đáy lô (cách tường 1m, cách nhau 3m)
   └── Đổ thóc bằng cầu dẫn chống nén chặt; độ cao tối đa 3.5m (cách trần >= 1.5m)
[Giai đoạn 4: Dán kín & Kiểm chuẩn Áp suất]
   ├── Dán kín màng PVC mặt trên; lắp ống lấy mẫu và van khóa
   └── Hút khí đạt 1000 Pa (100mm H2O), đo thời gian giảm áp về 85mm H2O (>= 40 phút)
[Giai đoạn 5: Vận hành & Bảo dưỡng Chu kỳ]
   ├── Tháng 1 - 3: Duy trì áp suất âm tối thiểu 100 Pa (10mm H2O)
   ├── Tháng 4 - 9: Sau khi áp suất cân bằng, hút lại định kỳ 3 ngày/lần lên 1000 Pa
   └── Tháng 10+: Hút định kỳ 7 ngày/lần; kiểm tra cảm quan & nồng độ khí hàng tháng

Các công thức và thuật toán phân tích kỹ thuật áp dụng trực tiếp từ quy trình:

1. Công thức xác định tỷ lệ tạp chất ($X_{tc}$): $$X_{tc} = \frac{m_{tc}}{m} \times 100 \quad [%]$$ Trong đó: $m_{tc}$ là khối lượng tạp chất thu được sau sàng $1.60\text{ mm} \times 20.00\text{ mm}$ (gam); $m$ là khối lượng mẫu phân tích ban đầu ($500\text{ g}$).

2. Công thức xác định tỷ lệ hạt vàng biến tính ($X_{hv}$): $$X_{hv} = \frac{a_i}{m_{lật}} \times 100 \quad [%]$$ Trong đó: $a_i$ là khối lượng hạt gạo lật bị biến vàng sau khi xát trắng (gam); $m_{lật}$ là tổng khối lượng gạo lật phân tích ($100\text{ g}$).

3. Tiêu chuẩn kiểm định độ kín khí ($T_{\text{hold}}$): $$T_{\text{hold}} = t_{\Delta h = 85\text{mm}} - t_{\Delta h = 100\text{mm}} \ge 40 \quad [\text{phút}]$$ Nếu $T_{\text{hold}} < 40\text{ phút}$, hệ thống bị rò rỉ khí (Leakage), phải kích hoạt quy trình dò rỉ bằng thiết bị khuếch đại âm thanh và vá màng PVC.

Testing và validation

Quá trình kiểm tra độ kín màng PVC cho ngăn thóc 300 tấn tại Chi cục Dự trữ Nhà nước TP. Thái Nguyên cho kết quả thử nghiệm 3 lần liên tiếp:

• Lần 1: Thời gian giảm áp từ $100\text{ mm} \rightarrow 85\text{ mm } H_2O$ đạt $43\text{ phút } 15\text{ giây}$.
• Lần 2: Thời gian đạt $42\text{ phút } 40\text{ giây}$.
• Lần 3: Thời gian đạt $44\text{ phút } 10\text{ giây}$.
• Kết luận kiểm chuẩn: Lô hạt đạt trạng thái kín khí tuyệt đối theo tiêu chuẩn ngành DTQG.

Kết quả đạt được

Theo dõi thực nghiệm liên tục trong 9 tháng lưu kho, so sánh giữa lô bảo quản áp suất thấp ($C_1$) và lô đối chứng bảo quản thoáng tự nhiên ($ĐC$):

Thời điểm kiểm tra	Mẫu thí nghiệm	Độ ẩm hạt (%)	Tạp chất (%)	Tỷ lệ hạt vàng (%)	Mật độ mọt (con/kg)	Trạng thái cảm quan
Ban đầu	Đối chứng ($ĐC$)	13.80	1.20	0.20	0	Vàng sáng đặc trưng, mùi thơm tự nhiên
	Áp suất thấp ($C_1$)	13.80	1.20	0.20	0	Vàng sáng đặc trưng, mùi thơm tự nhiên
Sau 4 tháng	Đối chứng ($ĐC$)	13.70	1.25	0.22	0	Vàng đặc trưng, không mùi lạ
	Áp suất thấp ($C_1$)	13.80	1.20	0.20	0	Vàng sáng đặc trưng, vỏ trấu nguyên vẹn
Tháng thứ 6	Đối chứng ($ĐC$)	13.60	1.28	0.23	2	Bắt đầu có biểu hiện bốc ẩm nhẹ
	Áp suất thấp ($C_1$)	13.75	1.20	0.21	0	Vàng sáng, màng bóng, không côn trùng
Tháng thứ 8	Đối chứng ($ĐC$)	13.40	1.31	0.25	5	Hơi sẫm màu, xuất hiện mọt sống
	Áp suất thấp ($C_1$)	13.70	1.20	0.22	0	Vàng sáng đặc trưng, mùi tự nhiên
Tháng thứ 9	Đối chứng ($ĐC$)	13.40	1.32	0.27	8	Màu xỉn, tạp chất tăng, có mùi ngai ngái
	Áp suất thấp ($C_1$)	13.70	1.20	0.22	0	Giữ nguyên phẩm cấp ban đầu, 0 con/kg

BIẾN THIÊN TỶ LỆ HẠT VÀNG QUA 9 THÁNG BẢO QUẢN
Tỷ lệ (%)
0.28 |                                         [ĐC: 0.27%]
0.26 |                             [ĐC: 0.25%]
0.24 |                 [ĐC: 0.23%]
0.22 |     [ĐC: 0.22%] ........................ [C1: 0.22%]
0.20 | === [Ban đầu: 0.20%] =================== [C1: 0.20%]
     +---------------------------------------------------->
         Ban đầu        Tháng 4     Tháng 6     Tháng 8     Tháng 9

Phân tích động học các chỉ số:

• Độ ẩm hạt: Mẫu đối chứng giảm sâu từ $13.8% \rightarrow 13.4%$ do hiện tượng bốc thoát ẩm liên tục ra không khí khô bên ngoài; trong khi mẫu áp suất thấp $C_1$ duy trì độ ẩm tối ưu ($13.7% - 13.8%$), bảo toàn độ tươi và khả năng xay xát thu hồi gạo nguyên.
• Tạp chất: Mẫu đối chứng tăng $10%$ (từ $1.20% \rightarrow 1.32%$) do quá trình cào đảo thủ công làm gãy mày trấu và côn trùng cắn phá; mẫu $C_1$ giữ nguyên $1.20%$.
• Tỷ lệ hạt vàng: Mẫu đối chứng tăng mạnh $35%$ (từ $0.20% \rightarrow 0.27%$) do phản ứng Melanoidin khi tiếp xúc oxy; mẫu $C_1$ khống chế mức tăng chỉ $10%$ (đạt $0.22%$, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng giới hạn cho phép $\le 0.5%$).
• Mật độ côn trùng: Môi trường yếm khí áp suất âm tiêu diệt $100%$ trứng, ấu trùng và mọt trưởng thành ($0\text{ con/kg}$ suốt 9 tháng).

---

Đổi mới và đóng góp

1. Ứng dụng hiệu ứng áp suất âm kết hợp màng Polymer chuyên dụng: Đề tài đã giải quyết triệt để bài toán rò rỉ khí trong kho chứa khẩu độ lớn bằng giải pháp túi màng PVC $0.5\text{ mm}$ kép có lớp bảo vệ đệm, triệt tiêu sự thẩm thấu ẩm và oxy từ môi trường nhiệt đới gió mùa.
2. Loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng hóa chất độc hại thường xuyên: Thay vì phải định kỳ xông hơi thuốc bảo vệ thực vật 3-6 tháng/lần, công nghệ áp suất thấp chỉ cần dự phòng tối đa 1 lần trong cả chu kỳ lưu kho 24-36 tháng, giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm độc tính cho thủ kho và loại bỏ tồn dư Phosphine trong lương thực cứu trợ.
3. Hiệu quả ức chế biến vàng nội nhũ vượt trội: Giảm tốc độ tạo thành Melanoit tới $71.4%$ so với bảo quản thoáng truyền thống, duy trì độ dẻo và giá trị dinh dưỡng của hạt gạo sau thời gian dự trữ chiến lược.
4. Chuẩn hóa quy trình vận hành và kiểm soát sự cố: Xây dựng hệ thống bảng biểu, công thức tính toán thời gian giảm áp và sơ đồ xử lý bốc nóng cục bộ, đóng góp trực tiếp vào cẩm nang kỹ thuật của Tổng cục Dự trữ Nhà nước.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

• Mô hình ứng dụng thực tế: Triển khai tại toàn bộ các hệ thống kho chứa DTQG khu vực phía Bắc (kho A1, kho cuốn, kho Tiệp, kho nhà bằng kiên cố) với quy mô ngăn chứa từ 150 đến 300 tấn/lô.
• Yêu cầu triển khai:
  • Nhà kho kiên cố, nền bê tông phẳng nhẵn chống ẩm, tường không nứt nẻ, cách ly nguồn ô nhiễm.
  • Nguồn cấp điện 220V ổn định cho máy hút khí chân không và thiết bị kiểm tra nồng độ khí.
  • Đội ngũ kỹ thuật viên được đào tạo bài bản về kỹ thuật dán màng PVC và đo áp kế chữ U.
• Phân tích chi phí - lợi ích (ROI):
  • Chi phí đầu tư ban đầu: Màng PVC, ống dẫn khí, máy hút khí HiClean HC 30 ước tính khoảng 25.000 - 35.000 VNĐ/tấn thóc.
  • Chi phí tiết kiệm: Tiết kiệm $1.5 - 2.5%$ hao hụt khối lượng chất khô do hô hấp; giảm $100%$ chi phí hóa chất phun xịt định kỳ; giảm $80%$ nhân công cào đảo đống hạt.
  • Thời gian hoàn vốn (Payback Period): Hệ thống hoàn vốn đầu tư chỉ sau $1.5$ chu kỳ bảo quản (khoảng 3 năm).

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật hiện tại:
  • Công đoạn gia công và kiểm tra độ kín các mối dán màng PVC vẫn phụ thuộc lớn vào tay nghề thủ công của công nhân.
  • Giám sát áp suất và nhiệt độ trong khối hạt vẫn phải thực hiện định kỳ bằng phương pháp thủ công qua áp kế chữ U và xiên đo nhiệt.
  • Rủi ro thủng màng cơ học do chuột hoặc gặm nhấm nếu công tác vệ sinh vòng ngoài không được đảm bảo.
• Hướng phát triển tương lai:
  • Tích hợp IoT & Mạng cảm biến không dây (WSN): Lắp đặt mạng lưới cảm biến áp suất âm, nồng độ $O_2/CO_2$, nhiệt độ và độ ẩm kỹ thuật số truyền dữ liệu thời gian thực về trung tâm điều hành qua giao thức LoRa/Zigbee.
  • Tự động hóa chu trình hút bù áp: Kết hợp máy hút khí tự động kích hoạt khi áp suất âm giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt ($< 100\text{ Pa}$).
  • Ứng dụng vật liệu màng sinh học nano: Nghiên cứu màng phủ tự hủy sinh học hoặc màng composite nhiều lớp có khả năng cản khí tuyệt đối và chống côn trùng cắn phá.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Giảng viên ngành Công nghệ sau thu hoạch / Công nghệ thực phẩm: Tiếp cận bộ số liệu thực nghiệm chuẩn xác, công thức tính toán và quy trình bảo quản lương thực quy mô công nghiệp làm tài liệu học tập, giảng dạy.
• Kỹ sư vận hành & Thủ kho Dự trữ Nhà nước: Nắm vững cẩm nang kỹ thuật thực hành chuẩn, quy trình kiểm chuẩn độ kín áp suất âm và phương pháp xử lý sự cố bốc nóng, mốc hạt.
• Doanh nghiệp chế biến, kinh doanh & xuất khẩu lúa gạo: Ứng dụng công nghệ màng kín áp suất thấp và nạp khí $N_2$ để duy trì chất lượng gạo cao cấp (Jasmine, ST24, ST25) lưu kho chờ xuất khẩu mà không bị biến vàng hay giảm giá trị thương phẩm.
• Cơ quan quản lý Nhà nước & Nhà nghiên cứu: Cơ sở dữ liệu khoa học để hoàn thiện hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) và Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia (QCVN) trong lĩnh vực an ninh lương thực.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu của nhà kho để có thể áp dụng phương pháp bảo quản áp suất thấp là gì? Kho phải là loại kho kiên cố (kho cuốn, kho A1, kho Tiệp hoặc kho nhà bằng), nền kho cao ráo, phẳng, nhẵn, có lớp cách ẩm tốt; tường không bị rạn nứt hay thấm nước mùa mưa; trần kho cách đỉnh khối hạt tối thiểu $1.5\text{ m}$; hệ thống cửa kín khít, ngăn chặn được chuột bọ và thuận tiện khi cần thông gió tự nhiên.

2. Làm thế nào để phát hiện và xử lý chính xác các điểm rò rỉ khí trên màng PVC? Chọn thời điểm không gian xung quanh tuyệt đối yên tĩnh, bật máy hút khí tạo độ chênh lệch cột nước áp kế đạt $100\text{ mm } H_2O$ ($1000\text{ Pa}$). Sử dụng ống nghe y tế hoặc thiết bị khuếch đại âm thanh chuyên dụng rà soát dọc các đường dán mép màng, các van khóa và chân ống dẫn khí. Khi phát hiện tiếng rít lọt khí, làm sạch bề mặt và dán phủ miếng vá PVC cùng loại bằng keo chuyên dụng có kích thước trùm qua mép thủng ít nhất $5\text{ cm}$.

3. Phương pháp bảo quản trong điều kiện áp suất thấp có làm giảm tỷ lệ nảy mầm của thóc giống không? Có ảnh hưởng nhẹ nếu thời gian bảo quản kéo dài trên 24 tháng do hạt chuyển sang trạng thái hô hấp yếm khí tích lũy một lượng nhỏ rượu và axit hữu cơ. Do đó, phương pháp áp suất thấp tối ưu nhất cho thóc lương thực thương phẩm dự trữ chiến lược. Đối với thóc giống, cần duy trì thời gian lưu kho ngắn hơn ($< 12\text{ tháng}$) hoặc sử dụng phương pháp thông gió lạnh tích cực.

4. Tần suất hút khí duy trì áp suất âm trong suốt chu kỳ bảo quản 24 - 36 tháng như thế nào? Trong 3 tháng đầu: hút đạt $\Delta P = 1000\text{ Pa}$ và duy trì áp suất âm thường xuyên $\ge 100\text{ Pa}$ ($10\text{ mm } H_2O$). Từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 9: khi cột nước về thăng bằng, sau mỗi 3 ngày hút lại 1 lần lên $1000\text{ Pa}$. Từ tháng thứ 10 trở đi: khi cột nước về thăng bằng, định kỳ sau 7 ngày hút lại 1 lần.

5. Chi phí đầu tư ban đầu cho một ngăn kho 300 tấn là bao nhiêu và thời gian khấu hao vật tư? Tổng chi phí đầu tư cho một ngăn kho 300 tấn dao động từ 8 đến 12 triệu VNĐ (bao gồm màng PVC, ống dẫn khí, van khóa và phụ kiện). Màng PVC và hệ thống ống nhựa uPVC có thể tái sử dụng từ 2 đến 3 chu kỳ bảo quản (tương đương 6 - 8 năm), giúp giảm chi phí bảo quản bình quân hàng năm xuống mức rất thấp.

---

Kết luận

Đề tài "Khảo sát phương pháp bảo quản thóc và gạo tại Chi cục Dự trữ Nhà nước thành phố Thái Nguyên" đã chứng minh tính ưu việt vượt trội của công nghệ bảo quản thóc đổ rời trong điều kiện áp suất thấp và bảo quản gạo bằng khí trơ $N_2$. Sau 9 tháng thực nghiệm, phương pháp áp suất thấp đã bảo toàn trọn vẹn chất lượng cảm quan, giữ độ ẩm ổn định ở mức $13.70%$, khống chế tỷ lệ hạt vàng ở mức $0.22%$ (thấp hơn nhiều so với chuẩn cho phép $\le 0.5%$), và triệt tiêu hoàn toàn sự phát sinh của côn trùng gây hại ($0\text{ con/kg}$) mà không cần sử dụng hóa chất xông hơi định kỳ. Đây là giải pháp kỹ thuật mang lại giá trị kinh tế - xã hội to lớn, sẵn sàng để chuyển giao và nhân rộng trên toàn hệ thống kho dự trữ lương thực quốc gia và các doanh nghiệp chế biến nông sản xuất khẩu. Hãy liên hệ với các đơn vị chuyển giao công nghệ sau thu hoạch để nhận tài liệu hướng dẫn quy chuẩn và tư vấn triển khai thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong đời sống hàng ngày lương thực là loại hàng hóa thuộc nhu cầu thiết yếu của con người. Ở nước ta, lương thực chủ yếu là thóc gạo có vai trò quan trọng trong đời sống, cũng như tác động tới sản xuất nông nghiệp nói riêng, sự phát triển kinh tế, xã hội nói chung. Lương thực đặc biệt là thóc, gạo là nguồn thực phẩm chính cung cấp hơn một nửa nhu cầu năng lượng cho con người. Hạt gạo chứa 80% tinh bột, 7,5% protein, nước 12%, vitamin và khoáng chất 0,5% cần thiết cho con người.

Trong bữa ăn hàng ngày, lương thực được tiêu thụ với tỉ lệ cao nhất so với tất cả các loại thực phẩm khác chiếm 2/3 khối lượng thức ăn. Ngành sản xuất thóc gạo còn tạo ra công ăn việc làm cho hàng triệu người dân ở nông thôn lẫn thành thị, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế. Vậy nên có thể nói lương thực là mặt hàng nhận được sự ưu tiên hàng đầu của các quốc gia, các chính sách, kế hoạch về lương thực là chủ đề nóng hổi trên Thế giới. Với vị trí có tầm ảnh hưởng lớn như vậy nhưng ở nước ta sản xuất lương thực vẫn trong điều kiện thủ công, địa hình nằm trong khí hậu nhiệt đới, bão lũ, mất mùa thường xuyên xảy ra nên lương thực vẫn trong tình trạng dù thu hoạch được mùa vẫn còn ngày giáp hạt, khan hiếm lương thực giá tăng cao.

Đối với ngành dự trữ quốc gia (DTQG), công tác bảo quản hàng hóa là nhiệm vụ trọng tâm, giữ vai trò then chốt, quyết định đến sự thành công trong hoạt động của ngành. Lương thực DTQG chủ yếu là thóc gạo được Tổng cục Dự trữ Nhà nước trực tiếp quản lí và công tác bảo quản gạo DTQG được thực hiện khá tốt đáp ứng được mục tiêu và chiến lược của ngành. Tuy nhiên, hệ thống kho tồn trữ, bảo quản thóc gạo hiện nay nhìn chung vừa ít về số lượng, vừa nhỏ về năng lực dự tồn trữ, bảo quản với công nghệ và thiết bị còn lạc hậu. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến tổn thất sau thu hoạch nói chung và trong bảo quản nói riêng [8].

Đối với mặt hàng thóc, Tổng cục DTNN đang bảo quản trong điều kiện áp suất thấp. Với mặt hàng gạo bảo quản trong môi trường chân không, môi trường khí N2, môi trường khí CO2. Luan van 2 Việc bảo quản lương thực dự trữ quốc gia với số lượng lớn trong thời gian dài mà vẫn đảm bảo được giá trị thương phẩm là một đề tài khoa học cần được quan tâm nghiên cứu. Trên cơ sở đó em đã tiến hành đề tài: “Khảo sát phương pháp bảo quản thóc gạo tại Chi cục Dự trữ Nhà nước thành phố Thái Nguyên”.

Mục đích và yêu cầu nghiên cứu 1. Mục đích của đề tài Khảo sát và đánh giá được một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm thóc, gạo tại Chi cục Dữ trữ Nhà nước thành phố Thái Nguyên. Yêu cầu của đề tài Rèn luyện kỹ năng thực hành, nắm chắc được quy trình kỹ thuật bảo quản lương thực, hàng hóa trong kho theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của ngành Dự trữ Nhà nước. Biết cách phòng ngừa, xử lý có hiệu quả các sự cố xảy ra trong quá trình bảo quản thóc và gạo.

Thiết lập, duy trì môi trường bảo quản thóc trong điều kiện áp suất thấp môi trường kín. Thiết lập duy trì bảo quản gạo bằng khí Nitơ. Nâng cao hiệu quả kinh tế trong DTQG. Luan van 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Giới thiệu chung về thóc, gạo 2. Nguồn gốc và phân loại về thóc, gạo Lúa là nguồn lương thực chính của gần một nửa dân số trên trái đất. Lúa được trồng nhiều ở Đông Nam Châu Á. Về diện tích canh tác, lúa đứng hàng thứ hai sau lúa mì, nhưng năng suất của lúa nước lại cao nhất.

Theo nhiều nguồn tài liệu thì cây lúa có nguồn gốc ở vùng Đông Nam Châu Á từ hơn 3.000 năm trước công nguyên [4]. Đến nay, rất nhiều nước trên khắp các châu lục đều trồng lúa, đặc biệt ở châu thổ các sông lớn thuộc vùng khí hậu ôn đới và nhiệt đới. Cây lúa thuộc họ cây Hòa thảo (graminae) và có tới trên 20 loại khác nhau. Phổ biến nhất và có ý nghĩa kinh tế lớn hơn cả là loại lúa nước (Orizasativa).

Lúa nước được chia làm hai loại là lúa ngắn hạt (O.S brevis) và lúa hạt bình thường (O. Lúa nước hạt bình thường là loại phổ biến hơn cả và đã tồn tại đến ngày nay. Lúa nước hạt bình thường gồm có hai nhánh. Thứ nhất là nhánh Ấn Độ (O.Indica) có dạng hình hạt thon dài, tỉ lệ chiều dài so với chiều rộng hạt vào khoảng 3,0/1,0 đến 3,5/1,0.

Loại thứ hai là nhánh Nhật Bản (0.Japonica) có dạng hình hạt hơi bầu, tỉ lệ chiều dài so với chiều rộng hạt vào khoảng từ 1,4/1,0 đến 1,9/1,0 [4]. Ở nước ta còn phân theo lúa nếp và lúa tẻ (phân biệt theo sự khác nhau về thành phần và tính cách cách của nội nhũ). Luan van 4 Lúa nước (Oriza sativa) Lúa hạt ngắn Lúa hạt bình thường (Oriza sativa brevis) (Oriza sativa communis) Nhánh Ấn Độ Nhánh Nhật Bản (O.C Japonica) Nhánh Việt Nam (Oryza Sativa L) Hình 2. 1: Bảng phân loại lúa nước Cây lúa ở Việt Nam (Ozyza-sativa L) còn được gọi là lúa Châu Á vì nó được thuần hóa từ lúa dại từ 3 trung tâm đầu tiên ở Châu Á: Ấn Độ, biên giới Thái Lan – Myanma và Trung Du Tây Bắc Việt Nam.

Theo đặc điểm lúa trồng Việt Nam thì chủ yếu là các giống Indica [5]. Cấu tạo của hạt lúa Lúa là loại lương thực có vỏ trấu bao bọc. Đầu của vỏ trấu có râu, râu lúa có thể dài hoặc ngắn tùy theo giống và điều kiện sinh chủng của cây. Ở cuống của vỏ trấu có mày.

Màu sắc của trấu cũng khác nhau tùy thuộc vào điều kiện môi trường, thường có màu vàng nhạt, vàng nâu hoặc nâu đen. Tỉ lệ của vỏ trấu so với khối lượng toàn hạt dao động trong phạm vi khoảng 10 - 35%, thông thường là 17 - 23% [4]. Tiếp theo lớp vỏ trấu đến lớp vỏ hạt. Vỏ hạt là lớp vỏ mỏng bao bọc nội nhũ, có màu trắng đục.

Cấu tạo từ ngoài vào gồm có quả bì, chủng bì và tầng alơron. Trung bình lớp vỏ hạt chiếm 5,6 - 6,1% khối lượng hạt gạo lật (hạt thóc sau khi tách lớp vỏ trấu) [11]. Lớp alơron có thành phần cấu tạo chủ yếu là protit và lipit. Khi xay xát nếu còn sót nhiều trong gạo sẽ làm cho gạo dễ bị oxi hóa gây chua gạo hoặc ôi khét do lipit bị oxi hóa.

Luan van 5 Sau lớp vỏ hạt là nội nhũ chiếm 65 - 67%. Đây là thành phần chính và chủ yếu của thóc. Trong nội nhũ chủ yếu là gluxit, chiếm tới 90% lượng gluxit toàn hạt. Phôi nằm ở góc dưới nội nhũ.

Phôi hạt chiếm tỉ lệ 2,2 - 3%. Phôi chứa nhiều protit, lipit, vitamin (vitamin B1 trong phôi chiếm tới 66% của toàn hạt thóc) [12]. Hạt lúa có kích thước chiều dài khoảng 4,5 đến 10,0mm (không kể râu). Chiều rộng từ 1,2 đến 3,5mm.

Chiều dày từ 1,0 đến 3,0mm, khối lượng của 1000 hạt vào khoảng 16 - 38g [4]. Cấu tạo của hạt gạo Gạo là thành phần còn lại của hạt thóc thuộc các giống lúa (Oryza sativa.L) sau khi đã tách hết vỏ trấu, tách một phần hay toàn bộ cám và phôi [4]. Đây là một sản phẩm lương thực chứa nhiều chất dinh dưỡng. Quá trình sản xuất gạo từ thóc: 2.

Tổng quan tình hình trong nước và Thế Giới 2. Tình hình sản xuất thóc gạo tại Việt Nam • Gieo trồng, thu hoạch Gieo trồng: Tính đến hết tháng 8 năm 2019, cả nước đã gieo cấy được 6.806,6 nghìn ha lúa, giảm 75,5 nghìn ha so với cùng kì. Trong đó, các địa phương phía Bắc gieo cấy được 2.367,3 nghìn ha, giảm 35,5 nghìn ha. Đối với lúa hè thu, tính đến trung tuần tháng 8, cả nước gieo cấy được 2.011,4 nghìn ha lúa Hè thu, giảm 3% so với cùng kì năm trước, trong đó các địa phương phía Bắc đạt 171 nghìn ha, tăng nhẹ so với cùng kì năm trước.

Thu hoạch: Sản lượng thu hoạch ước đạt 26,7 triệu tấn, tăng 591,7 nghìn tấn (mặc dù diện tích và năng suất giảm so với cùng kì nhưng do tiến độ thu hoạch nhanh hơn nên sản lượng thu hoạch tăng). Riêng vụ Đông Xuân, năng suất ước đạt 66 tạ/ha, giảm 0,2 tạ/ha. Sản lượng ước đạt 20,6 triệu tấn, giảm 36,3 ngàn tấn so với vụ Đông xuân năm trước. Đến tháng 8, cả nước đã thu hoạch xong vụ Đông xuân, đang tiến hành thu hoạch vụ Hè thu, gieo cấy vụ Thu đông và Luan van 6 vụ mùa.

Về lúa hè thu, hiện nay các địa phương phía Nam, thu hoạch đạt 1081,1 nghìn ha, tăng 12,4% so với cùng kì, trong đó vùng Đồng bằng sông Cửu Long đạt 987,5 nghìn ha, tăng 11,8%. Tiến độ thu hoạch lúa Hè thu nhanh hơn so thời điểm cùng kì năm trước, do nông dân thực hiện theo lịch xuống giống tập trung và sớm hơn khoảng 10 đến 20 ngày so với thời điểm xuống giống vụ Hè thu năm trước [1]. • Xuất khẩu Theo thống kê sơ bộ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, khối lượng gạo xuất khẩu tháng 8 ước đạt 591 nghìn tấn với giá trị đạt 265 triệu USD. Qua đó, đưa khối lượng xuất khẩu gạo 8 tháng đầu năm 2019 ước đạt 4,54 triệu tấn và gần 2 tỉ USD, tăng 0,3% về khối lượng nhưng giảm 14,9% về giá trị so với cùng kì năm trước.

Philippines đứng vị trí thứ nhất về thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam với 34,5% thị phần. Xuất khẩu gạo sang thị trường này trong 7 tháng đầu năm nay đạt 1,46 triệu tấn và 589,4 triệu USD, gấp 3,2 lần về khối lượng và gấp 2,7 lần về giá trị so với cùng kì năm 2018 [1]. Bên cạnh đó, sau một thời gian dài giảm, nhu cầu gạo từ thị trường Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu tăng trưởng trở lại. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu gạo sang Trung Quốc đạt 318,2 tấn, tương đương 159,5 triệu USD, giảm 65,7% về lượng và giảm 67,5% về kim ngạch so với cùng kì năm trước; giá giảm 5,4%, đạt 501,2 USD/tấn.

Theo các chuyên gia trả lời Reuters cho biết, Trung Quốc chiếm 30% tổng sản lượng cũng như tổng tiêu thụ gạo toàn cầu, là nước sản xuất và tiêu dùng gạo lớn nhất thế giới [1]. Tình hình sản xuất lúa, gạo trên Thế Giới Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO) cho biết, sản lượng sản xuất gạo thế giới trong tháng 8 năm 2019 đạt 43,1 triệu tấn, tăng nhẹ so với cùng kì năm trước.