Nghiên cứu và đề xuất giải pháp giảm nghèo tại huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu và đề xuất giải pháp giảm nghèo tại huyện hòa an tỉnh cao bằng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Cao Thanh Kiều
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đào Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Nghiên Cứu Và Đề Xuất Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Huyện Hòa An, Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Cao Bằng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.2. Một số quan niệm về đói nghèo
• 1.3. Chuẩn mực xác định đói nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia qua các giai đoạn
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.5. Thực trạng nghèo trên thế giới và khu vực hiện nay
• 1.6. Tình hình nghèo của Việt Nam và những nghiên cứu về giảm nghèo ở Việt Nam
• 1.7. Những thành công và kinh nghiệm về giảm nghèo của một số địa phương trong nước
• 1.8. Các bài học vận dụng vào khu vực nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu của đề tài
• 2.3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập các thông tin
• 2.5.2. Phương pháp điều tra hộ
• 2.5.3. Phương pháp phân tích
• 2.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng nghèo của các hộ nông dân huyện Hòa An dựa trên tiêu chí nghèo đa chiều
• 3.2. Thực trạng nghèo chung của huyện Hòa An
• 3.3. Thực trạng nghèo của nhóm hộ điều tra
• 3.4. Nguyên nhân nghèo và nhân tố chính ảnh hưởng đến nghèo tại các hộ điều tra
• 3.4.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.4.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.5. Một số chương trình giảm nghèo đang thực hiện tại huyện Hòa An
• 3.5.1. Các chương trình dự án giảm nghèo đang thực hiện
• 3.6. Những tồn tại, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong công tác giảm nghèo của địa phương
• 3.7. Đề xuất một số giải pháp giảm nghèo đối với huyện Hòa An
• 3.7.1. Mục tiêu cụ thể của công tác xóa đói giảm nghèo trong giai đoạn tới
• 3.7.2. Đề xuất một số giải pháp giảm nghèo đối với huyện Hòa An
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Giảm nghèo là một trong những vấn đề cấp bách và cần thiết trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt tại huyện Hòa An thuộc tỉnh Cao Bằng. Theo báo cáo của UNDP, số lượng người nghèo và cận nghèo trên toàn cầu vẫn ở mức cao, với nhiều người sống trong tình trạng nghèo đói cực kỳ nghiêm trọng. Tại Việt Nam, mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác xóa đói giảm nghèo, nhưng vẫn còn nhiều địa phương, đặc biệt là các huyện miền núi, chưa giải quyết tận gốc vấn đề này. Tình hình nghèo đói tại huyện Hòa An thể hiện rõ qua mức thu nhập bình quân thấp và tỷ lệ hộ nghèo cao. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp giảm nghèo không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.

II. Đánh giá thực trạng nghèo tại huyện Hòa An

Thực trạng nghèo tại huyện Hòa An cần được đánh giá dựa trên tiêu chí nghèo đa chiều. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tình hình nghèo chung của huyện vẫn còn nhiều hạn chế, với một số xã có tỷ lệ hộ nghèo cao. Nguyên nhân của tình trạng này không chỉ đến từ yếu tố khách quan như thiên tai, mà còn có nhiều nguyên nhân chủ quan như thiếu hụt kiến thức, kỹ năng sản xuất và sự thiếu hỗ trợ từ các chính sách giảm nghèo. Các chương trình giảm nghèo hiện tại chưa phát huy hiệu quả tối ưu, cần có sự điều chỉnh và cải tiến để phù hợp với thực tế địa phương. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc phân tích dữ liệu từ các hộ điều tra giúp nhận diện rõ hơn về nguyên nhân nghèo và những khó khăn mà người dân đang phải đối mặt.

III. Đề xuất giải pháp giảm nghèo

Để đạt được mục tiêu giảm nghèo, huyện Hòa An cần triển khai một loạt các giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần có chính sách giảm nghèo phù hợp với đặc thù địa phương, tập trung vào việc nâng cao trình độ dân trí và kỹ năng sản xuất cho người dân. Tiếp theo, việc tăng cường hỗ trợ từ các chương trình hỗ trợ người nghèo và các dự án phát triển kinh tế là rất cần thiết. Ngoài ra, cần đẩy mạnh công tác khảo sát xã hội để nắm bắt kịp thời tình hình và nhu cầu của người dân, từ đó xây dựng các chính sách hiệu quả hơn. Cuối cùng, việc phát triển các mô hình hợp tác xã và hỗ trợ khởi nghiệp cho người dân cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo ra việc làm và tăng thu nhập bền vững.

IV. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Đề tài nghiên cứu không chỉ có giá trị lý luận mà còn mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các chính sách giảm nghèo trong tương lai, góp phần nâng cao đời sống người dân tại huyện Hòa An. Bên cạnh đó, những giải pháp được đề xuất sẽ giúp các cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình nghèo đói tại địa phương, từ đó có những điều chỉnh kịp thời. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học trong thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo, đồng thời góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của địa phương và quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) năm 2014, trên thế giới có khoảng 2,2 tỷ người nghèo và cận nghèo, trong đó gần 1,5 tỷ người tại các quốc gia đang phát triển sống trong cảnh nghèo đói. Ở Việt Nam, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 7,8% năm 2013 xuống còn khoảng 6% năm 2014, tuy nhiên vẫn còn nhiều vùng nông thôn, miền núi có tỷ lệ nghèo cao, đặc biệt là các huyện vùng cao như Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Huyện Hòa An có dân số gần 66.000 người, với hơn 85% hộ dân sống bằng nghề nông nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn còn cao và chưa bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng nghèo đa chiều tại huyện Hòa An trong giai đoạn 2014-2016, phân tích nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đói, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm nghèo phù hợp. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại 3 xã Dân Chủ, Trưng Vương và Bình Dương, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả các chương trình giảm nghèo, cải thiện đời sống người dân, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển nông thôn và giảm nghèo đa chiều.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Khái niệm nghèo đa chiều: Được UNDP và Liên Hiệp Quốc định nghĩa là tình trạng thiếu hụt không chỉ về thu nhập mà còn về các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin. Chuẩn nghèo đa chiều được xây dựng dựa trên các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

• Mô hình phân tích SWOT: Được sử dụng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác giảm nghèo tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

• Tiêu chí nghèo đa chiều của Việt Nam giai đoạn 2016-2020: Kết hợp tiêu chí thu nhập và mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản, bao gồm 10 chỉ số như tiếp cận y tế, bảo hiểm y tế, trình độ giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt, vệ sinh, tiếp cận thông tin.

Các khái niệm chính bao gồm: nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, nghèo đa chiều, chuẩn nghèo đa chiều, và các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đói như điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, trình độ dân trí, cơ sở hạ tầng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu chính sách, số liệu thống kê của huyện Hòa An và các nghiên cứu liên quan; dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa tại 3 xã Dân Chủ, Trưng Vương và Bình Dương.

• Phương pháp thu thập thông tin: Sử dụng phương pháp Đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) và phỏng vấn sâu cán bộ, người dân; bảng câu hỏi bán định hướng với 90 hộ dân (60 hộ nghèo, 15 hộ cận nghèo, 15 hộ trung bình).

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn ngẫu nhiên trong từng nhóm hộ, đảm bảo tính đại diện theo tiêu chí địa bàn, tỷ lệ hộ nghèo, nguồn thu nhập chính từ nông nghiệp.

• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, so sánh các chỉ số kinh tế - xã hội giữa các nhóm hộ; phân tích SWOT để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp; xử lý số liệu bằng phần mềm thống kê, biểu diễn qua bảng biểu và biểu đồ.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 6/2015 đến tháng 8/2016, tập trung thu thập và phân tích số liệu giai đoạn 2014-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tăng theo chuẩn nghèo đa chiều: Đến cuối năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Hòa An là 35,78% (4.814 hộ), tăng so với 7,75% năm 2014 theo chuẩn nghèo thu nhập truyền thống. Tỷ lệ hộ cận nghèo là 13,40%. Các xã có tỷ lệ nghèo cao nhất là Đức Xuân (82,24%), Quang Trung (77,38%) và Lê Chung (76,87%).

2. Ảnh hưởng của lao động và trình độ học vấn đến nghèo đói: Bình quân lao động/hộ của nhóm hộ nghèo là 2,02 người, thấp hơn nhóm cận nghèo (2,13) và nhóm trung bình (2,33). Tỷ lệ lao động làm việc phi nông nghiệp ở nhóm nghèo chỉ chiếm 5,79%, thấp hơn nhiều so với nhóm cận nghèo (21,88%) và nhóm trung bình (37,14%). Tỷ lệ người có bằng THPT trở lên ở nhóm nghèo chỉ 10%, trong khi nhóm trung bình đạt 93,33%.

3. Sự khác biệt về tài sản và đất đai: Hộ nghèo có diện tích đất thổ cư bình quân đầu người thấp nhất (51,47 m²/người), trong khi diện tích đất lâm nghiệp chiếm tỷ lệ cao (81,43%). Diện tích đất sản xuất nông nghiệp bình quân của hộ nghèo là 517,72 m²/người, thấp hơn nhóm cận nghèo (600 m²/người). Tài sản vật chất như tivi, xe máy, tủ lạnh cũng thấp hơn rõ rệt ở nhóm nghèo.

4. Thu nhập bình quân thấp và không ổn định: Thu nhập bình quân đầu người/tháng của hộ nghèo là khoảng 513.000 đồng, thấp hơn nhiều so với nhóm cận nghèo (841.000 đồng) và nhóm trung bình (1.514.000 đồng). Thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, trong khi các nguồn thu khác chiếm tỷ lệ thấp.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc áp dụng chuẩn nghèo đa chiều làm tăng tỷ lệ hộ nghèo do tính đến cả các yếu tố phi thu nhập như tiếp cận dịch vụ xã hội. Tỷ lệ lao động làm việc phi nông nghiệp và trình độ học vấn có ảnh hưởng lớn đến khả năng thoát nghèo, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của giáo dục và đa dạng hóa sinh kế trong giảm nghèo.

Sự chênh lệch về tài sản và diện tích đất cho thấy mặc dù hộ nghèo có đất đai nhưng chưa khai thác hiệu quả do thiếu vốn, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ. Thu nhập thấp và không ổn định khiến các hộ dễ rơi vào vòng luẩn quẩn nghèo đói, đặc biệt khi gặp rủi ro thiên tai hoặc biến động thị trường.

Biểu đồ tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và trình độ học vấn có thể minh họa rõ sự khác biệt giữa các nhóm hộ, trong khi bảng phân tích tài sản và diện tích đất thể hiện sự phân hóa rõ ràng về điều kiện sản xuất và sinh hoạt. So sánh với các huyện lân cận cho thấy Hòa An còn nhiều khó khăn hơn, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao trình độ học vấn

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ lao động làm việc phi nông nghiệp lên ít nhất 30% trong 3 năm tới.
   • Chủ thể: UBND huyện phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề, trường học địa phương.
   • Giải pháp: Tổ chức các lớp đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường, khuyến khích học sinh tiếp tục học lên cao, hỗ trợ học bổng cho con em hộ nghèo.

2. Hỗ trợ phát triển sản xuất và đa dạng hóa sinh kế

   • Mục tiêu: Tăng thu nhập bình quân hộ nghèo lên 1,2 triệu đồng/người/tháng trong 5 năm.
   • Chủ thể: Phòng Nông nghiệp, các tổ chức tín dụng chính sách xã hội.
   • Giải pháp: Cung cấp vốn vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, phát triển mô hình kinh tế phù hợp như trồng cây ăn quả, nuôi cá, chăn nuôi lợn.

3. Cải thiện cơ sở hạ tầng và tiếp cận dịch vụ xã hội

   • Mục tiêu: Đảm bảo 100% hộ nghèo tiếp cận đầy đủ các dịch vụ y tế, giáo dục, nước sạch trong 3 năm.
   • Chủ thể: Ban chỉ đạo giảm nghèo huyện, các phòng ban liên quan.
   • Giải pháp: Đầu tư nâng cấp đường giao thông, trường học, trạm y tế; triển khai các chương trình bảo hiểm y tế cho hộ nghèo; cải thiện hệ thống cấp nước sạch và vệ sinh môi trường.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức

   • Mục tiêu: 90% hộ nghèo nhận thức đúng về giảm nghèo và chủ động tham gia các chương trình trong 2 năm.
   • Chủ thể: Các tổ chức đoàn thể, chính quyền xã.
   • Giải pháp: Tổ chức các buổi tuyên truyền, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm; vận động người dân tích cực tham gia phát triển kinh tế, nâng cao ý chí vươn lên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách địa phương

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng nghèo đa chiều, nguyên nhân và các giải pháp phù hợp để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng chương trình giảm nghèo bền vững, phân bổ nguồn lực hợp lý.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành phát triển nông thôn, kinh tế nông nghiệp

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và phân tích chuyên sâu về nghèo đói tại vùng miền núi.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, bài báo khoa học liên quan.

3. Tổ chức phi chính phủ và các dự án phát triển

   • Lợi ích: Nắm bắt nhu cầu thực tế, điểm mạnh, điểm yếu của địa phương để thiết kế dự án hỗ trợ phù hợp.
   • Use case: Triển khai các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế, cải thiện cơ sở hạ tầng.

4. Người dân và cộng đồng địa phương

   • Lợi ích: Hiểu rõ các tiêu chí nghèo đa chiều, quyền lợi và các chính sách hỗ trợ hiện hành.
   • Use case: Tăng cường tham gia các chương trình giảm nghèo, nâng cao đời sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuẩn nghèo đa chiều khác gì so với chuẩn nghèo truyền thống?
   Chuẩn nghèo đa chiều không chỉ dựa trên thu nhập mà còn tính đến các yếu tố như tiếp cận y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin. Ví dụ, một hộ có thu nhập trên chuẩn nhưng thiếu tiếp cận dịch vụ xã hội vẫn được xem là nghèo theo chuẩn đa chiều.

2. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở Hòa An lại tăng khi áp dụng chuẩn nghèo đa chiều?
   Vì chuẩn mới đánh giá toàn diện hơn, bao gồm cả các thiếu hụt về dịch vụ xã hội, nên nhiều hộ trước đây không được xem là nghèo nay được xác định là nghèo, phản ánh thực trạng khó khăn đa diện hơn.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến nghèo đói tại huyện Hòa An là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu gồm điều kiện tự nhiên khó khăn, trình độ dân trí thấp, thiếu vốn và kỹ thuật sản xuất, thu nhập chủ yếu dựa vào nông nghiệp truyền thống, ít lao động làm việc phi nông nghiệp.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm nghèo bền vững tại địa phương?
   Đào tạo nghề và nâng cao trình độ học vấn giúp người dân có việc làm ổn định ngoài nông nghiệp, kết hợp với hỗ trợ vốn và kỹ thuật sản xuất, cải thiện cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội là các giải pháp hiệu quả.

5. Làm thế nào để người dân nghèo tiếp cận được các chương trình hỗ trợ?
   Cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và các tổ chức đoàn thể để người dân hiểu rõ quyền lợi, thủ tục và chủ động tham gia các chương trình.

K

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số quan niệm về đói nghèo Hiện nay trên thế giới đang tồn tại nhiều quan niệm về đói nghèo, dưới đây xin đưa ra một số quan niệm được sử dụng nhiều nhất. Theo UNDP, 2012 [25] đói nghèo có thể được định nghĩa là một cuộc sống thiếu thu nhập vật chất hay tiêu dùng, trình độ giáo dục và y tế thấp, dễ bị tổn thương và rủi ro cao, không có quyền và không có tiếng nói trong xã hội.

Vì thế xóa đói giảm nghèo có thể được định nghĩa là làm giảm đi những thiếu thốn trong cuộc sống. Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tùy theo địa phương và theo thời gian. Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập.

Theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm của quốc gia (Nguyễn Văn Phẩm, 2012 [21]). Việt Nam thừa nhận định nghĩa chung về đói nghèo do Hội nghị chống đói nghèo khu vực châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Cốc, Thái Lan tháng 9/1993: Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của địa phương (UNDP, 2012 [25]). Khái niệm về hộ nghèo: hộ nghèo là tình trạng một số hộ gia đình chỉ thỏa mãn một phần nhu cầu tối thiểu của cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện (Nguyễn Văn Phẩm, 2012 [21]). Nghèo được chia thành các mức khác nhau: nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối hoặc nghèo có nhu cầu tối thiểu.

* Nghèo tuyệt đối: Theo tác giả Robert McNamara (giám đốc của Ngân hàng thế giới) trích trong bách khoa toàn thư mở Wikipedia, 2016 [3] đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt 5 đối như sau: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng mang dấu ấn của cảnh ngộ may mắn của giới trí thức chúng ta”. Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đô la Mỹ/ngày theo sức mua tương đương của địa phương so với (đô la thế giới) để thỏa mãn nhu cầu sống như là chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối. Trong những bước sau đó các trị ranh giới nghèo tuyệt đối (chuẩn) cho từng địa phương hay từng vùng được xác định từ 2 đô la cho châu Mỹ La tinh và Carribean đến 4 đô la cho những nước Đông Âu cho đến 14,40 đô la cho những nước công nghiệp (Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, 2016 [3]).

Đối với Việt Nam, Chính phủ Việt Nam đã 5 lần nâng mức chuẩn nghèo trong thời gian từ 1993 đến cuối năm 2010 * Nghèo tương đối: Theo Nguyễn Văn Phẩm, 2012 [21], nghèo tương đối có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Nghèo tương đối có thể là khách quan, tức là sự hiện hữu không phụ thuộc vào cảm nhận của những người trong cuộc. Người ta gọi là nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm thấy nghèo không phụ thuộc vào sự xác định khách quan. Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất (tương đối), việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có tầm quan trọng hơn.

Việc nghèo đi về văn hóa - xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội do thiếu hụt tài chính một phần được các nhà xã hội học xem như là một thách thức xã hội nghiêm trọng. Khái niệm nghèo đa chiều Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị 6 bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh” (Oxfam và ActionAid, 2012 [20]) Vấn đề nghèo đa chiều có thể đo bằng tiêu chí thu nhập và các tiêu chí phi thu nhập.

Sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng là những nội dung được quan tâm trong khái niệm nghèo đa chiều. Thiếu đi sự tham gia và tiếng nói về kinh tế, xã hội hay chính trị sẽ đẩy các cá nhân đến tình trạng bị loại trừ, không được thụ hưởng các lợi ích phát triển kinh tế - xã hội và do vậy bị tước đi các quyền con người cơ bản (Bùi Hữu Cường, 2010 [6]). Tuy nhiên, chuẩn nghèo đa chiều có thể là một chỉ số không liên quan đến mức thu nhập mà bao gồm các khía cạnh khác liên quan đến sự thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (Oxfam và ActionAid, 2012 [20]). Chỉ số nghèo đa chiều (Multidimensional Poverty Index) của quốc tế, với ba chiều cạnh chính là: y tế, giáo dục và điều kiện sống, hiện là một thước đo quan trọng nhằm bổ sung cho phương pháp đo lường nghèo truyền thống dựa trên thu nhập.

Các khái niệm trên cho thấy sự thống nhất cao của các quốc gia, các nhà chính trị và các học giả với quan điểm nghèo là một hiện tượng đa chiều, cần được chú ý nhìn nhận là sự thiếu hụt hoặc không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người. Nghèo đa chiều là tình trạng con người không được đáp ứng ở mức tối thiểu các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống. Khái niệm nghèo đa chiều được đề cập ở Việt Nam từ năm 2013. Đo lường nghèo đa chiều cần được áp dụng để dựng nên một bức tranh đầy đủ và toàn diện hơn về thực trạng nghèo ở nước ta.

Hiện nay Bộ LĐ-TB&XH đang đề xuất xây dựng bộ tiêu chí nghèo đa chiều, đồng thời rà soát cơ chế, chính sách nhằm thực hiện giảm nghèo theo hướng đa chiều ở Việt Nam. Tiêu chí nghèo đa chiều Thực hiện nghị quyết 76/2014/QH13 của Quốc hội, ý kiến chỉ đạo của Chính phủ về việc xây dựng chuẩn nghèo tiếp cận phương pháp đo lường nghèo đa chiều áp dụng trong giai đoạn 2016 - 2020, Bộ Lao Động - Thương Binh xã hội đã phối hợp với các bộ ngành liên quan, tổ chức phát triển Liên hiệp quốc (UNDP), các địa 7 phương tiến hành nghiên cứu, xây dựng đề án chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020. Ngày 15/9/2015 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 1614/QĐ-TTg phê duyệt Đề án tổng thể “Chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020" (Chính phủ, 2015 [10]). Chuẩn nghèo giai đoạn 2016 - 2020 của Việt Nam được xây dựng theo hướng sử dụng kết hợp cả chuẩn nghèo về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

Các tiêu chí trong tiếp cận đo lường nghèo đa chiều: * Tiêu chí thu nhập: - Chuẩn mức sống tối thiểu: là mức chi tiêu/thu nhập nhằm đáp ứng chi trả những nhu cầu tối thiểu nhất mà mỗi người cần phải có để sinh sống. Chuẩn mức sống tối thiểu được xây dựng dựa trên cơ sở các nhu cầu tối thiểu về tiêu dùng lương thực, thực phẩm và nhu cầu chi tiêu phi lương thực, thực phẩm. Đây là tiêu chí mang tính khách quan, không phụ thuộc vào khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước, còn được gọi là chuẩn phúc lợi xã hội đầy đủ. - Chuẩn nghèo chính sách: xây dựng dựa trên cơ sở đáp ứng nhu cầu chi tiêu lương thực, thực phẩm và một số nhu cầu chi tiêu phi lương thực, thực phẩm thiết yếu như y tế, giáo dục, nhà ở./ - Chuẩn mức sống trung bình: theo kết quả nghiên cứu, tiêu chí mức sống trung bình cao gấp 1,5 lần chuẩn mực sống tối thiểu.

* Các nhu cầu xã hội cơ bản: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt và vệ sinh, tiếp cận thông tin. - Xác định các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt: gồm 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các nhu cầu xã hội cơ bản. - Xác định ngưỡng thiếu hụt và điểm số: ngưỡng thiếu hụt của từng chỉ số có thể xác định ở mức độ tối thiểu hoặc mục tiêu cần hướng tới và phải được quy định trong các văn bản Luật, văn bản quy phạm pháp luật, tùy theo điều kiện kinh tế-xã hội, ngưỡng thiếu hụt có thể thay đổi hoặc điều chỉnh cho phù hợp. - Xác định ngưỡng thiếu hụt đa chiều: là mức độ thiếu hụt mà nếu hộ gia đình thiếu nhiều hơn mức độ này thì bị coi là thiếu hụt các nhu cầu cơ bản.

Theo quan niệm của các tổ chức quốc tế, ngưỡng thiếu hụt đối với một hộ gia đình là 8 thiếu từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt trở lên. Ngưỡng thiếu hụt đa chiều sẽ không thay đổi trong thời gian nhất định (5 năm), không phụ thuộc khả năng ngân sách, không thay đổi khi thay đổi mục tiêu hay khi tình hình thay đổi do tác động chính sách. Chuẩn mực xác định đói nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia qua các giai đoạn Sẽ không có chuẩn nghèo nào chung cho tất cả các nước, vì nó phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng, từng quốc gia. Phương pháp thông dụng để đánh giá mức độ đói nghèo là xác định mức thu nhập có thể đáp ứng nhu cầu tối thiểu cho cuộc sống con người, sau đó xác định xem ở trong nước hay vùng đó có bao nhiêu người có mức thu nhập dưới mức đó.

Theo chuẩn nghèo đa chiều tiêu chí tiếp cận đo lường chuẩn nghèo còn dựa vào mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin.