VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI _________________ HỒ NGỌC CHÂM AN SINH XÃ HỘI CỦA LAO ĐỘNG TRONG KHU VỰC PHI CHÍNH THỨC: NGHIÊN CỨU BẢO HIỂM Y TẾ VÀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÃ HỘI HỌC Hà Nội, năm 2019 166 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI _________________ HỒ NGỌC CHÂM AN SINH XÃ HỘI CỦA LAO ĐỘNG TRONG KHU VỰC PHI CHÍNH THỨC: NGHIÊN CỨU BẢO HIỂM Y TẾ VÀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI Ngành: Xã hội học Mã số: 9 31 03 01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. ĐẶNG NGUYÊN ANH 2. BÙI THỊ THANH HÀ Hà Nội, năm 2019 167 luan an MỤC LỤC MỤC LỤC . vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . vii DANH MỤC CÁC BẢNG . Tính cấp thiết của đề tài . Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án . Mục đích nghiên cứu của luận án . Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án . Đối tượng nghiên cứu của luận án . Khách thể nghiên cứu của luận án . Phạm vi nghiên cứu của luận án . Câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp luận nghiên cứu của luận án . Phương pháp luận. Khung phân tích . Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Ý nghĩa thực tiễn . Hạn chế của luận án . Cấu trúc của luận án . 12 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Tình hình nghiên cứu trên thế giới . Việc làm trong khu vực phi chính thức . An sinh xã hội của người lao động trong khu vực phi chính thức. Chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội với lao động khu vực phi chính thức . Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam . Việc làm trong khu vực phi chính thức . An sinh xã hội của lao động trong khu vực phi chính thức . Chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội với lao động khu vực phi chính thức ở Việt Nam . 35 Tiểu kết chƣơng 1:. 40 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Khái niệm nghiên cứu . An sinh xã hội . Tự an sinh . Bảo hiểm xã hội. Bảo hiểm y tế . Khu vực phi chính thức . Lao động trong khu vực phi chính thức . Cách tiếp cận và lý thuyết nghiên cứu . Lý thuyết lựa chọn hợp lý . Lý thuyết mạng lưới xã hội . Cách tiếp cận an sinh xã hội dựa trên chu trình vòng đời . Phƣơng pháp nghiên cứu, mẫu nghiên cứu và địa bàn nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Mẫu nghiên cứu . Giới thiệu địa bàn nghiên cứu . 71 Tiểu kết chƣơng 2:. 73 CHƢƠNG 3: THAM GIA BẢO HIỂM Y TẾ VÀ BẢO HIỂM XÃ HỘI CỦA NGƢỜI LAO ĐỘNG . Đặc điểm việc làm của ngƣời lao động . Nhận thức của ngƣời lao động về an sinh xã hội . Tham gia bảo hiểm y tế của ngƣời lao động . Đặc trưng của người lao động tham gia bảo hiểm y tế . Nhận thức của người lao động về bảo hiểm y tế . 86 ii luan an 3. Đánh giá của người lao động về bảo hiểm y tế. Rào cản trong tham gia bảo hiểm y tế. Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của ngƣời lao động. Đặc trưng của người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện . Nhận thức của người lao động về bảo hiểm xã hội tự nguyện. Đánh giá của người lao động về bảo hiểm xã hội tự nguyện . Rào cản trong tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện . 106 Tiểu kết chƣơng 3:. 108 CHƢƠNG 4: MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN THAM GIA BẢO HIỂM Y TẾ VÀ BẢO HIỂM XÃ HỘI CỦA NGƢỜI LAO ĐỘNG . Yếu tố ảnh hƣởng đến tham gia bảo hiểm y tế của ngƣời lao động . Yếu tố chính sách . Yếu tố về đặc điểm cá nhân và gia đình người lao động. Yếu tố ảnh hƣởng đến tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của ngƣời lao động . Yếu tố chính sách . Yếu tố đặc điểm cá nhân và gia đình của người lao động . Chiến lƣợc tự an sinh của ngƣời lao động. Dựa vào sự giúp đỡ của người thân trong gia đình . Tham gia bảo hiểm thương mại . Tiết kiệm bằng tiền mặt . Chiến lược tự an sinh khác . Dự định trang trải cho cuộc sống khi về già . 143 Tiểu kết chƣơng 4 . 145 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 152 iii luan an PHỤ LỤC . 163 Phụ lục 1: Danh sách mẫu phỏng vấn sâu . 163 Phụ lục 2: Hƣớng dẫn phỏng vấn sâu . 165 Phụ lục 3: Bảng hỏi thu thập thông tin tại thực địa. 167 iv luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu của người nào khác. Tác giả luận án Hồ Ngọc Châm v luan an LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, trước hết tôi xin gửi lời biết ơn chân thành tới GS. Đặng Nguyên Anh và TS. Bùi Thị Thanh Hà. Chính thày và cô là những người khơi gợi cho tôi ý tưởng nghiên cứu cũng như khuyến khích tôi thực hiện luận án. Sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tâm của thày và cô đã giúp tôi vượt qua những khó khăn, bế tắc không chỉ trong quá trình thực hiện luận án mà còn trong hoạt động nghiên cứu của mình. Tôi cũng xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến các thày cô trong Hội đồng bảo vệ các chuyên đề, Hội đồng bảo vệ cấp Khoa, Hội đồng bảo vệ cấp Cơ sở và 02 thày cô là phản biện độc lập. Những góp ý chân thành, thẳng thắn về mặt học thuật của các thày cô đã giúp tôi ngày càng hoàn thiện hơn nội dung luận án, từ đó giúp tôi trưởng thành hơn về mặt chuyên môn. Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thày cô và cán bộ Khoa Xã hội học, Phòng Đào tạo - Học viện Khoa học Xã hội. Nếu không có sự giúp đỡ nhiệt tình của họ, tôi khó có thể hoàn thành luận án đúng thời gian quy định. Có được thuận lợi trong quá trình học tập, tôi không thể quên sự ủng hộ của Lãnh đạo Viện Xã hội học và các đồng nghiệp trong phòng Đô thị, các bạn bè, đồng nghiệp ở Viện Xã hội học - những người đã tạo điều kiện và luôn động viên, giúp đỡ tôi về chuyên môn cũng như chia sẻ những kinh nghiệm quý báu liên quan đến quá trình học tập. Sau cùng, tôi xin cảm ơn những người vô cùng quan trọng đối với cuộc đời mình, bố mẹ, chồng và những thành viên trong gia đình. Họ đã ủng hộ tôi hết mình và luôn là động lực lớn để tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, tháng …. năm 2020 Hồ Ngọc Châm vi luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ASXH: An sinh xã hội BHTN: Bảo hiểm thất nghiệp BHYT: Bảo hiểm y tế BHXH: Bảo hiểm xã hội ILO: Tổ chức Lao động quốc tế KHXH: Khoa học xã hội LĐ: Lao động NCT: Người cao tuổi PCT: Phi chính thức PVS: Phỏng vấn sâu SXKD: Sản xuất kinh doanh TB - XH: Thương binh xã hội TCTK: Tổng cục Thống kê TH: Trường hợp THCS: Trung học cơ sở THPT: Trung học phổ thông TP: Thành phố UN: Liên Hợp Quốc vii luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. 1: Chọn mẫu định lượng. 2: Đặc điểm mẫu nghiên cứu . 1 : Nguồn thông tin về ASXH của người lao động (N = 38) . 2: Một số đặc trưng cơ bản của người tham gia BHYT . 3: Lý do người lao động không mua BHYT (N = 94) . 4: Lý do người lao động không tham gia BHXH tự nguyện (N = 287) . 1: Mức độ tham gia BHYT theo một số đặc điểm cá nhân . 2: Mức độ tham gia BHYT theo một số đặc điểm gia đình . 3: Ước lượng mô hình hồi quy logistic về tham gia BHYT (N = 300) . 4: Ước lượng mô hình hồi quy logistic về dự định nhờ gia đình và con cái giúp đỡ, chăm sóc khi về già (N = 300). 5: Giá trị thể hiện mức độ phù hợp và mức độ giải thích của mô hình . 6: Tham gia Bảo hiểm Nhân thọ theo một số đặc điểm cá nhân và gia đình người lao động (N = 300) . 7: Hình thức đảm bảo cuộc sống của người lao động khi về già . 143 DANH MỤC CÁC HÌNH, HỘP, SƠ ĐỒ Hình 2. 1: Hệ thống ASXH Việt Nam giai đoạn 2012 - 2020 . 2: Đảm bảo ASXH của Việt Nam theo chu trình vòng đời . 1: Thời gian làm việc theo giới tính và nghề nghiệp (%) . 2: Thu nhập bình quân/ tháng theo một số đặc điểm cá nhân và nghề nghiệp (1,000 đồng) . 3: Địa điểm làm việc của người lao động tại xã Tân Lập . 4: Đánh giá mức độ cần thiết của BHYT ( N = 300). 5: Đánh giá mức độ cần thiết của BHXH tự nguyện (%) . 1: Nhờ cậy ai khi gặp khó khăn đột xuất trong cuộc sống (N = 300) . 2: Phương án quan trọng nhất để đảm bảo cuộc sống khi về già . 1: Người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện: họ là ai? . 1: Tham gia/ không tham gia BHXH theo giới . 1: Chân dung người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện . 2: Sơ đồ con đường tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của người lao động . 105 viii luan an PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đảm bảo an sinh xã hội (ASXH) hướng tới thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội là một trong những mục tiêu trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta. Xây dựng và phát triển hệ thống an sinh xã hội là quan điểm xuyên suốt trong chủ trương của Đảng qua các kỳ Đại hội. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII tiếp tục nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện chính sách an sinh xã hội phù hợp với quá trình phát triển kinh tế - xã hội; mở rộng đối tượng và mở rộng độ che phủ của hệ thống an sinh xã hội đến mọi người dân; chuyển từ hỗ trợ nhân đạo sang đảm bảo quyền an sinh xã hội của công dân [53]. Trong những năm qua, việc thực hiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam đã đạt được một số thành tựu đáng kể.
Luận án tiến sĩ về an sinh xã hội cho lao động trong khu vực phi chính thức tại Hà Nội
Luận án tiến sĩ nghiên cứu an sinh xã hội của lao động trong khu vực phi chính thức nghiên cứu bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề
Trường đại học
Học viện Khoa học Xã hộiChuyên ngành
Xã hội họcNgười đăng
Ẩn danhThể loại
luận án tiến sĩPhí lưu trữ
45 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Hồ Ngọc Châm
Người hướng dẫn: GS. Đặng Nguyên Anh
Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
Chuyên ngành: Xã hội học
Đề tài: An Sinh Xã Hội Của Lao Động Trong Khu Vực Phi Chính Thức: Nghiên Cứu Bảo Hiểm Y Tế Và Bảo Hiểm Xã Hội Tại Thành Phố Hà Nội
Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
Năm xuất bản: 2019
Địa điểm: Hà Nội
Bài luận án tiến sĩ mang tiêu đề "Luận án tiến sĩ về an sinh xã hội cho lao động trong khu vực phi chính thức tại Hà Nội" của tác giả Hồ Ngọc Châm, dưới sự hướng dẫn của GS. Đặng Nguyên Anh và TS. Bùi Thị Thanh Hà, tập trung vào việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội cho lao động trong khu vực phi chính thức tại Hà Nội. Nghiên cứu này không chỉ làm rõ thực trạng an sinh xã hội của nhóm lao động này mà còn đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện tình hình, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho họ. Bài viết sẽ mang lại cho độc giả cái nhìn sâu sắc về những thách thức mà lao động phi chính thức đang phải đối mặt, cũng như tầm quan trọng của việc đảm bảo an sinh xã hội cho nhóm này.
Để mở rộng thêm kiến thức về bảo hiểm xã hội và các chính sách liên quan, bạn có thể tham khảo các bài viết sau: Hợp Đồng Bảo Hiểm Trách Nhiệm Dân Sự, nơi phân tích các khía cạnh pháp lý của bảo hiểm, và Đảm Bảo Tài Chính Cho Bảo Hiểm Xã Hội Việt Nam, nghiên cứu về các giải pháp tài chính cho bảo hiểm xã hội. Cả hai bài viết này đều liên quan đến chủ đề bảo hiểm xã hội, giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về lĩnh vực này.
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ