CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE BẢO HIỂM XÃ HỘI (CHO LAO ĐỘNG KHU VỰC PHI CHÍNH THUC VA SỰ DIEU CHINH CUA PHÁP LUAT 11. Một số vấn dé ly luận vé bao hiểm xã hội cho lao động khu vực phi 1. Khái quát về khu vực phi chinh thite Xuyên suốt chiều dai lịch sử hình thành va phát triển của loài người, sau khi trải qua thời kỷ săn ban hái lượm va chuyển sang sản xuất, trong trọt ‘va chấn nuôi, hoạt đồng thương mai, buôn bán, trao đổi hang hóa là hoat động, không thể thiểu trong đời sống con người.
Ban đầu, họ trao đổi hang hóa qua lại với nhau. Về sau, công cụ thanh toán như võ sò, khoáng sẵn, trang sức và tiên tế ra đời thì hoạt động giao thương cơ bản đã trở nên hoan thiện nhất Song song với sự phát triển kinh tế thi các quan hệ mua bản cũng dẫn tré nên phức tap, khiến cho các chủ thể quản lý, điển hình là Nha nước, phải tiến ảnh các hoạt động kiểm soát nhằm đưa hoạt động thương mại nằm trong khuôn khổ để quản lý, tránh các hâu quả hình thánh sau nảy. Tuy nhiên, trên thị trưởng mua bán, trao déi hàng hóa, dich vụ thi vẫn còn những mô hình kinh tế truyền thống, chưa chịu sự quản lý của Nha nước hay chỉ được Nhà rước quản lý một phan, đó chính là khu vưc PCT + hái niệm về khu vực phi chink thite Cho đến nay, mét số tổ chức, cá nhân đã đưa ra những khái niệm khác nhau. về khu vực PCT, có thể kế đến như sau: Vào năm 1993, tai Hội nghị Thông kê Lao động quốc tế lần thứ 15 (1CLS lần thứ 15) đã cho ra định nghĩa về khu vực PCT là một nhém các đơn vị tham gia sẵn xuất hàng hóa hoặc dich vụ với muc tiêu chính là tạo ra việc làm và tìm nhập cho những người có liên quan Các dom vi này thường hoạt động ở trình độ tổ cinức thấp, it hoặc không có sự phân công lao động.
có vốn it vat qng mô nhỏ 3 Theo Tạp chi Thi trưởng linh tế của nước Anh (Market Business News), kin vực pht chính thức (nựờrmai sector), hay cồn got là kim vực khi: tế ngằm (underground economy) hay kim vực kinh tế den (black economy) là một phan của nên linh tế trong một quốc gia mà không được công nhận là một nguén đóp góp tìm nhập thông thường, trong đồ, người lao động không công Rhat khoản thu nhập của minh và không đồng thuế theo khoản tìm nhập 64 Tại Việt Nam, thuật ngữ nay lẫn đầu được định nghĩa trong các văn bản chính thức của Tổng cục Thống kê khi thực hiện các cuộc điều tra Lao động — Việc lam & giai đoạn những năm 2007 ~ 009 như sau. “Tat cả các doch nghigp tr nhân Rhông đi tư cách pháp nhân, sản xuất ít nhất một số hằng hỏa. và địch vụ dB bán hoặc trao đối, không có gidy pháp kinh doanh và tham gia vào các hoạt đồng trong li vực phi nông nghiệp ” Theo Viên Khoa học thống kẽ Việt Nam thông qua những nghiên cứu va học hỗi kinh nghiêm của. một số quốc gia khác đã đưa ra khái niệm vẻ khu vực phi chính thức như sau: “Kim vực phi chính thức là kim vực hoạt động của tat cả các cơ sở sản xuất kinh doanh không có te cách pháp nhan sản xuất it nhất một hoặc một vài sản phẩm và dich vụ dé bán hoặc trao đối, không đăng ib kinh doanh ( có giấy pháp kh doanh) và không thude ngành nông, lâm nghiệp và thấp sẩm ” *Theo đó, khu vực phi chính thức bao gồm các cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẽ, phi nông nghiệp không có đăng ký kinh doanh, không phân biết nơi diễn ra hoạt động kinh doanh.
Khu vực phí chỉnh thức được tao ra nhằm. tạo cơ hội về việc làm và thu nhập cho các cá nhân và những người liên quan. ** Đặc điểm về khm vực phi chính thite "eps vir to rgigbulfeykhragbchobrsrapaagblbenufaifBJCMS 4364095: enfin ten 20109382 Ch 300 30120Ö/0050ermatosulesgloyos. ‘20m 20am “ps IBagikeiuetegadt comifnancial-gosstryafomn sctr-denition meenng! “Dio Léc Binh, Nguyễn Hit Nein, “Hi long php ý cho hoat đồng out pa chin te ð Pit Naw Dabur”, Tap Ove Mắt, 3017, S 4, ang 50 8 Do mang tính chất trái ngược với khu vực chính thức, nên có thể suy a, khu vực PCT sẽ mang những đặc trưng đễ nhận thay như sau: Thứniát, Khu vực PCT là một khu vực khó do lường ‘Mac dù khu vực phi chính thức bao gồm những lao động có sé lượng lớn bởi khu vực nảy mang lại số lượng việc lam khổng 16, không yêu cầu nhiều điều kiến mà hoàn toàn có thể bắt đâu công việc một cách nhanh chóng, đơn giãn và dé dàng, Thể nhưng các đơn vi trong khu vực PCT thưởng hoạt động véi quy mồ tổ chức nhỏ, Theo đó, các cơ sở sản xuất - kinh doanh thuộc khu vực PCT sẽ không phải đăng ký kinh doanh, hợp pháp với quy mô nhỏ (heo doanh thu hoặc lao đồng), có số sách kế toán không hoán chỉnh, chi phí sản xuất thường không phân biệt với chỉ tiêu của hô gia đính va các tải sin như nha cửa, xe cô.
thường được str dụng cing với nhu câu tiên dùng của hộ gia định. Thứ hat, quan hệ lao động trong khu vực PCT thường chủ yêu dựa trên lao đông thời vụ, quan hệ họ hang hay quan hệ cả nhân hơn là những quan hề qua hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật lao động hiện hành. Người lao động trong khu vực nảy thường là người dan di cư lên thảnh thị, có hoàn cảnh khỏ khăn cùng công việc bắp bênh, thiều tinh én định. Việc giao kết việc làm chỗ yêu hình thành từ việc giao kết miếng, hay những quan hệ thân cận giữa người lao động và người sử dung lao đông.
Đôi với những lao đông làm việc tai những dia phương khác nhau, việc giao kết viếc làm cũng chỉ dựa trên hình thức giao kết miệng bit thời gian lam việc ngắn, mang tính chất thời vụ, với tính chất công việc không quả phức tạp. Thứ ba, khu vực PCT là khu vực mà gin như không được tác động, điều chỉnh và bao phủ hết bai các chính sách hay pháp luật cia Nhà nước "Với những tinh chất như lao động quy mô nhỏ lẽ, việc làm không cổ định, su thay đổi công tác, thay đổi môi trường lam việc và di chuyển đến các. vùng miễn khác nhau khiến cho Nha nước vả các cơ quan có thẩm quyền khó. có thể kiểm soát bằng hệ thông pháp luật va áp dụng, triển khai thực hiện các.
chính sách về kinh tế, chính trị, văn hóa. Theo đó, có thể thay rõ một số tác. đông gây ảnh hưởng đến đời sống của chính những lao đông trong khu vực PCT va ảnh hưởng đền hoạt đồng quản lý Nha nước trên các lĩnh vực, cụ thể là @ __ Lao động trong khu vực phi chính thức khó tiếp cân được những công việc ding hoảng, Gi) Chính phủ bé lỡ một nguồn thu thuế đáng kể, (ii) Chính phủ bỏ lỡ thông tin để phát triển, hoạch định chính sách thông qua kết quả thu thập thực tế Bên cạnh đó, các cả nhân, người kinh doanh và người lao động trong khu vực PCT không được hưởng các chính sách hỗ trợ, chính sách A SXH của Nhà nước. Chẳng hạn như các cá nhân, người kinh doanh sẽ khó có thé nhân.
được hỗ trợ về nguồn vốn, quyền thé chấp tai sản và các quyền lợi hợp pháp khác trong các giao dịch của minh. Người lao động khu vực phí chỉnh thức cũng khó có thể tiếp cận được với các chính sách ASXH như BHXH, chỉnh sach về mức lương tối thiểu, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi. bởi doanh nghiệp hay cơ sở sản xuất họ tham gia công tac không có đăng ký kinh doanh Thứ te, kinh tế PCT tạo ra giá trị kinh tế nhưng không được tính vào tổng sản phẩm nội địa (GDP) vả tổng sản phẩm quốc dân (GNP) của quốc gia. Cũng chính vi không được tính vào các ti số cia nên kinh tế quốc dân mà khu vực kanh tế phí chính thức sẽ không thé có được chính sách quan lý triệt để và hỗ trợ hợp lý từ Nhà nước.
Việc nay đến từ hai phía, tir chính người lao đông khu vực phi chính thức va các cơ quan có thẩm quyền thu thập thông, tin, lấy kết quả lam căn cứ thực hiên tính toán các chỉ số, số liêu cho các hoạt đông bảo cao. Ví như người lao đông khu vực PCT làm việc cho người nha, không có căn cứ pháp lý nào chứng minh cho sự giao kết lao đồng giữa người lao đông và người sử dung lao đông. Người sử dụng lao đông cho đủ có khai áo lao đông nhưng cũng không có giấy tờ chứng minh theo đúng quy định 10 pháp luật, thể nhưng trường hợp tự khai bao lao động từ người sử dung lao đông trong những trường hợp nay rất hiểm trên thực tế. Bên cạnh đó, các cơ quan, chủ thé có thẩm quyển thu thập thông tin, số liệu cũng không thể di từng dia phương, từng gia đình để zin thông tin về lao động, doanh thu, lợi nhuận của hộ gia đỉnh tổ chức kinh doanh đó, cũng như thu nhập của người lâm việc cho hô gia định để có kết quả báo cáo về GDP hay GNP của ving cho đến quốc gia.
Ngoài trường hợp trên, còn rất nhiễu lao động ở khu vực PCT khác với những ngành nghề, công việc khác ma khó có thể nấm bất được thông tin chính sác để thực hiện báo cáo số liêu đóng góp vào GDP và GNP của cả nước + Vai trò của km vực phủ chính thức Hiện nay, tuy côn nhiễu quan điểm khác nhau về khu vực PCT nhưng những giá tri ma khu vực phi chính thức đem lại là không thể phủ nhân bởi khu vực PCT cũng là một thành phân trong nén kinh tế của mọi quốc gia trên thể giới. Thứ nhất, khu vực PCT là một thi trường lao đông rộng lớn, hỗ trợ chủ yến cho những lao đông cỏ hoản cảnh khó khăn, yéu thiếu về mặt kinh tế Trong các quốc gia đang phát triển, khu vực phi chỉnh thức mang lại cơ hội việc làm cho bộ phân lớn người dân, giúp cho ho có một nguồn thu nhập để trang tréi các chi phí trong cuộc sống Đôi với một số cơ sé kinh doanh trong khu vực PCT, đây là những nha cung cấp chính cho những hang hóa, dich vụ cho các nhóm có thu nhập thấp trong quốc gia, ngoài ra dem lại việc làm cho những người dân trong khu vực có trình độ chuyên môn, kỹ thuật thấp.