đặt vấn đề xây dựng luật an sinh xã hội và xây dựng các tiêu chí, tiêu chuẩn làm căn cứ dé thực hiện có hiệu quả các chính sách an sinh xã hội. 19 Ngoài những công trình tiêu biểu nêu trên, một số công trình khác cũng nghiên cứu cơ sở lý luận về chính sách an sinh xã hội ở nhiều khía cạnh khác nhau, chắng hạn: An sinh xã hội ở Việt Nam: Những quan điểm và cách tiếp cận can thống nhất [47]; An sinh xã hội Bắc Âu trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn câu và bài hoc cho Việt Nam [180]; Giáo trình nhập môn an sinh xã hội [104]; Đảng chính trị phương Tây và Cộng hoà Liên Bang Duc [107]; Quan hệ Việt - Duc: Quá khứ và hiện tại [131]; Mua thu Đức 1989 - Câu chuyện VỀ sự sup đồ bức tường Berlin và thong nhất nước Đức [105] v. Những nghiên cứu này sẽ được tham khảo, kế thừa trong quá trình triển khai luận án. Những công trình nghiên cứu về chính sách an sinh xã hội tại Cộng hòa Liên bang Đức Ké từ khi thống nhất đất nước năm 1990 đến nay là một giai đoạn lịch sử rất đặc biệt của nước Đức.
Vì vậy, từ thời điểm đó đến nay, đã có nhiều nghiên cứu về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa của Cộng hòa Liên bang Đức, trong đó có những nghiên cứu về về mô hình chính sách an sinh xã hội. Mỗi công trình nghiên cứu có những phương pháp tiếp cận, cách phân tích, đánh giá khác nhau, do vậy đã cung cấp cách nhìn đa chiều, tạo nên một bức tranh toàn cảnh về phát triển kinh tế, xã hội của Cộng hòa Liên bang Đức cũng như thực hiện chính sách an sinh xã hội. Trong khuôn khổ luận án, chúng tôi chú ý tới những nghiên cứu sau đây: Cuốn sách Sozialpolitik in Deutschland und EURpa (Chính sách xã hội ở Đức và Châu Âu) [204] của tác giả Micheal Henkel, xuất bản năm 2002. Tác giả đã tập trung phân tích bối cảnh của Châu Âu và nước Đức, sự ra đời của chính sách xã hội tại Đức, qua đó tác giả làm rõ các giai đoạn phát triển của chính sách xã hội tại Đức từ thế kỷ XIX cho đến những năm cuối thế kỷ XX.
Đặc biệt, tác giả còn đề cập tới những thách thức đặt ra đối với chính sách xã hội của Cộng hòa Liên bang Đức hiện nay, chăng hạn như sự phát triển dân số (vấn đề nhân khẩu học) và những tác động của nó, xu thế toàn cầu hóa và những tác động đến chính sách xã hội, hay van đê lạm dung cơ sở vật chat trong chính sách xã hội. 20 Cuốn hồi ký của Erich Hoko nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức (SED) đã được dịch và xuất bản tại Việt Nam “Mùa thu Đức 1989” [105]. Day là một trong số những cuốn sách thường được các độc giả Việt Nam quan tâm khi tìm hiểu về nước Đức. Trong cuốn sách này, tác giả đã có những phân tích về tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của nước Đức đứng trước ranh giới của sự thông nhất “thông qua tiếng nói của người trong cuộc”.
Cuốn sách Berlin Rules: EURpe and the German Way (Con đường từ Berlin đến EU - Cách của người Đức [145]. Cuén sách đã được dịch và xuất bản ở Việt Nam năm 2018 bởi Paul Lever - nguyên Đại sứ Anh tại Đức giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2003. Cuốn sách được đánh giá là một trong số những nghiên cứu tiêu biểu nhất về tình hình kinh tế của Cộng hòa Liên bang Đức sau khi thống nhất đất nước, cụ thé là, tác giả đã đưa ra những phân tích và đánh giá về những đặc trưng của nền kinh tế Đức - hướng trọng tâm vào xuất khâu với các sản phẩm hàng hóa có hàm lượng tri thức cao, cùng với đó là vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bên cạnh đó, tác gia còn phân tích những tác động cua quá trình thống nhất đất nước đối với nền kinh tế thị trường xã hội tại Đức, lý giải nguyên nhân của tình trạng tăng trưởng chậm của kinh tế Đức những năm 1990, cũng như phân tích và đánh giá tác động của những cải cách kinh tế mà Chính phủ Liên bang Đức đã thực hiện.
Cuốn sách Điều chỉnh chính sách phát triển của Cộng hòa Liên bang Đức sau khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu [62] của tác giả Đặng Minh Đức xuất bản năm 2013 là một nghiên cứu tiêu biểu về Cộng hòa Liên Bang Đức tại Việt Nam. Cuốn sách gồm 3 chương được tác giả tập trung phân tích làm rõ những yếu tố tác động tới sự phục hồi và phát triển của Cộng hòa Liên bang Đức trong giai đoạn sau khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu 2008-2013. Cuốn sách cũng phân tích làm rõ những điều chỉnh chính sách của Cộng hòa Liên bang Đức cả trong ngăn hạn và dài hạn cũng như đưa ra những phân tích dự báo về tác động tới thế giới, khu vực. Tác giả cũng đưa ra 21 những khuyến nghị nhằm phát triển quan hệ hợp tác toàn diện giữa Việt Nam với Cộng hòa Liên bang Duc trong trung hạn.
Một trong số những công trình được nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam trích dẫn trong các nghiên cứu về an sinh xã hội tại châu Âu đó là cuốn sách Hệ thống an sinh xã hội của một số nước EU giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính - kinh té toàn cầu [179] xuất bản năm 2013 do Dinh Công Tuấn làm chủ biên. Tiếp nối cuốn sách Hệ thống an sinh xã hội của EU và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam [178] (được tổng quan ở mục 1.3), trong cuốn sách này các tác giả đã đưa ra những phân tích về bối cảnh của các nước EU trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và nợ công, làm rõ những điều chỉnh chính sách an sinh xã hội của các nước, trong đó có Cộng hòa Liên bang Đức. Cuốn sách cũng nhắn mạnh: mặc dù chịu tác động của khủng hoảng kinh tế tài chính thế giới, cũng như những biến động của tình hình địa chính trị trong khu vực và quốc tế, nhưng Cộng hòa Liên bang Đức vẫn là nhà nước phúc lợi với mô hình chính sách an sinh xã hội điển hình ở châu Âu và thế giới. Trong điều kiện những nghiên cứu về chính sách an sinh xã hội về Cộng hòa Liên bang Đức được xuất bản tại Việt Nam còn ít thì cuốn sách Những thách thức và giải pháp đối với chính sách an sinh xã hội bên vững cho tất cả mọi người tại Việt Nam và Đức [137] của nhà xuất bản Chính trị Quốc gia phát hành năm 2013 rất có ý nghĩa.
Cuốn sách là tập hợp những bài tham luận rất có giá trị của các nhà khoa học hàng đầu về về an sinh xã hội của Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức. Các bài viết trong cuốn sách đã tập trung làm rõ mục tiêu, động lực và những nguyên tắc cơ bản; những thách thức của chính sách an sinh xã hội tại Cộng hòa Liên bang Đức; Ở Việt Nam, các bài viết đã tập trung làm rõ lịch sử hình thành, phát triển hệ thống an sinh xã hội, thực trạng và định hướng hoàn thiện chính sách an sinh xã hội cơ bản. Cuốn sách cũng làm rõ những khả năng cho sự hợp tác giữa Cộng hòa Liên bang Đức và Việt Nam trong phát triển hệ thông an sinh xã hội. Chúng tôi cho răng kêt quả nghiên cứu của cuôn sách cũng 22 phản ánh sự hợp tác ngày càng chặt chẽ và hiệu quả giữa Cộng hòa Liên bang Đức và Việt Nam, trong đó có hợp tác về an sinh xã hội.
Nghiên cứu Germany Case Study Analysis of National Strategies for Sustainable Development (Nghiên cứu trường hợp Đức: phân tích chiến lược quốc gia vì sự phát triển bên vững) [197] do Trung tâm nghiên cứu chính sách môi trường (Environmental Policy Research Centre - Freie Universitat Berlin) công bố năm 2004. Các chuyên gia đã phân tích chiến lược quốc gia vì su phát triển bền vững tại Cộng hòa Liên bang Đức. Chiến lược này góp phần định hình chính sách phát triển kinh tế, xã hội và chính trị của Chính phủ Liên bang từ đầu thé kỷ XXI, bao gồm cả chiến lược an sinh xã hội. Năm 2004, tác giả Guenther Sandleben đã công bố nghiên cứu: Agenda 2010: Sozialkahlschlag, Griinde, Alternativen (Chương trình nghị sự 2010: Cắt giảm an sinh xã hội, lý do và giải pháp thay thé) [203].
Công trình đã phân tích những cơ sở đưa đến các nội dung trong Chương trình nghị sự. Tác giả cũng tóm tắt nội dung Chương trình Nghị sự 2010 trên cơ sở 4 nội dung, bao gồm: (1) cải cách giáo dục, (2) cải cách nhà nước phúc lợi, (3) cải cách dịch vụ việc làm, và (4) cải cách chính sách nhập cư. Năm 2012, tác giả Michael Dauderstädt và Julian Dederke đã công bố nghiên cứu Reformen und Wachstum - Die Deutsche Agenda 2010 als Vorbild fiir EURpa? (Cải cách và tăng trưởng - Có phải chương trình nghị sự Duc 2010 với tu cách là một hình mẫu cho châu Âu?) [227]. Các tác giả cho rang mặc dù Chương trình Nghị sự 2010 của nước Đức vẫn còn gây tranh cãi thì nó vẫn có thé được coi là giải pháp phù hợp nhất dé đối mặt với tình trạng thất nghiệp và suy thoái kinh tế.
Biéu hiện cho thành công đó ở Cộng hòa Liên bang Đức chính là: tăng trưởng kinh tế và việc làm, phúc lợi cho người dân được đảm bảo, tỷ lệ nợ công thấp (điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng nợ công diễn ra ở châu Âu). Dé đi đến kết luận hai tác giả đã so sánh các chỉ số phát triển trước khi Đức thực hiện chương trình Agenda 2010. 23 Tán đồng với quan điểm về những tác dụng tích cực của Chương trình Agenda 2010 đối với phát triển kinh tế - xã hội của Đức, năm 2013, nhóm các học giả gồm: Henry Goecke, Jochen Pimpertz, Holger Schiifer, Christoph Schréder đã công bố công trình nghiên cứu Zehn Jahre Agenda 2010 - Eine empirische Bestandsaufnahme ihrer Wirkungen (Chương trình nghị sự năm 2010 - một thong kê thực tế về những tác động của nó) [205]. Các tác giả đã đánh giá một cách toàn diện về Chương trình Nghị sự 2010 thông qua các thống kê về thị trường lao động, việc làm; an sinh xã hội; y tế; giáo dục.
Nghiên cứu của nhóm tác giả dựa trên nguồn tư liệu chính thống từ Tổng cục thống kê Liên bang Đức, cơ quan việc làm của Chính phủ. do vậy đã phản ánh khách quan những chuyên biến về an sinh xã hội tại nước Đức.