Luận văn thạc sĩ chính sách phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo của trung quốc và bài học kinh nghiệm cho việt nam

Tài liệu chuyên sâu Chính sách phát triển ngành công nghiệp sáng tạo Trung Quốc và bài học cho Việt Nam, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền

• Tác giả: Hoàng Kim Cúc
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thế Công
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Ngành Công Nghiệp Sáng Tạo Trung Quốc Và Bài Học Kinh Nghiệm Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.4.1. Về lý luận
• 1.4.2. Về thực tiễn
• 1.5. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NỀN KINH TẾ SÁNG TẠO VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP SÁNG TẠO
• 2.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước

Tóm tắt

I. Chính sách phát triển ngành công nghiệp sáng tạo của Trung Quốc

Chính sách phát triển ngành công nghiệp sáng tạo của Trung Quốc đã được thiết lập với mục tiêu rõ ràng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế cạnh tranh toàn cầu. Chính phủ Trung Quốc đã nhận thức được tầm quan trọng của ngành công nghiệp sáng tạo trong việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ sản xuất truyền thống sang nền kinh tế dựa trên tri thức. Các chính sách này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Theo báo cáo của Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc, sản phẩm từ các ngành công nghiệp sáng tạo đã tăng trưởng mạnh mẽ, từ 30 tỷ nhân dân tệ năm 2003 lên 1807 tỷ nhân dân tệ năm 2014, chiếm 3,84% GDP. Điều này cho thấy sự thành công của chính sách phát triển trong việc tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

1.1. Các nhóm chính sách phát triển

Các nhóm chính sách phát triển ngành công nghiệp sáng tạo của Trung Quốc được phân loại theo lĩnh vực tác động, thời gian hiệu lực và cấp độ thực hiện. Chính sách được chia thành các nhóm như: chính sách hỗ trợ tài chính, chính sách khuyến khích đầu tư, và chính sách phát triển nguồn nhân lực. Mỗi nhóm chính sách đều có những giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp sáng tạo. Ví dụ, chính sách hỗ trợ tài chính bao gồm các khoản vay ưu đãi cho doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn khuyến khích đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực như công nghệ sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

II. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi từ chính sách phát triển của Trung Quốc để xây dựng một chiến lược phát triển ngành công nghiệp sáng tạo phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội hiện tại. Một trong những bài học quan trọng là việc xây dựng một khung chính sách rõ ràng và đồng bộ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc phát triển công nghệ sáng tạo. Việt Nam cần chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo. Việc áp dụng các chính sách hỗ trợ tài chính và khuyến khích đổi mới sáng tạo sẽ giúp Việt Nam tận dụng được tiềm năng của mình trong lĩnh vực này.

2.1. Định hướng chính sách cho Việt Nam

Để phát triển ngành công nghiệp sáng tạo, Việt Nam cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể trong chính sách phát triển. Điều này bao gồm việc xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về công nghệ sáng tạo và quản lý sáng tạo. Ngoài ra, việc thiết lập các quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo cũng là một giải pháp khả thi. Các chính sách này không chỉ giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nền kinh tế sáng tạo (KTST) đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Theo báo cáo của Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNCTAD) năm 2008, ngành công nghiệp sáng tạo (CNST) toàn cầu đóng góp khoảng 3,4% vào thương mại quốc tế với tốc độ tăng trưởng trung bình 8,7% mỗi năm trong giai đoạn 2000–2005. Giá trị thương mại của hàng hóa và dịch vụ sáng tạo trên thế giới đạt 892 tỷ đô la vào năm 2010. Ở châu Âu, CNST chiếm khoảng 3% GDP và tạo việc làm cho khoảng 6 triệu người. Tại châu Á, Trung Quốc là một trong những quốc gia phát triển nhanh nhất về CNST, với sản phẩm ngành này tăng từ 30 tỷ nhân dân tệ năm 2003 lên 1807 tỷ nhân dân tệ năm 2014, chiếm 3,84% GDP.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, CNST vẫn còn khá mới mẻ và phát triển tự phát, chủ yếu dựa vào nhập khẩu công nghệ và chưa có chính sách quốc gia tổng thể. Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển CNST nhờ nguồn lao động trẻ, linh hoạt và các thế mạnh về công nghiệp nhẹ, thiết kế mỹ thuật, du lịch, thủ công mỹ nghệ. Do đó, việc nghiên cứu chính sách phát triển CNST của Trung Quốc và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam là cấp thiết nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích, đánh giá chính sách phát triển CNST của Trung Quốc, từ đó đề xuất các bài học kinh nghiệm và giải pháp chính sách phù hợp cho Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005–2014 đối với Trung Quốc và 2008–2014 đối với Việt Nam, đặc biệt đi sâu vào ba ngành CNST trọng điểm: công nghiệp điện ảnh, trò chơi điện tử và du lịch. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chiến lược phát triển CNST, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về nền kinh tế sáng tạo và chính sách phát triển CNST. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình 5Cs về vốn sáng tạo (UNCTAD, 2008): Mô hình này xác định năm loại vốn quyết định sự phát triển sáng tạo gồm vốn con người, vốn công nghệ, vốn văn hóa, vốn xã hội và vốn thể chế. Sự tương tác giữa các loại vốn này tạo ra kết quả sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội.

2. Lý thuyết về kinh tế sáng tạo của John Howkins: Khái niệm kinh tế sáng tạo được định nghĩa là quá trình sử dụng sáng tạo để tạo ra giá trị kinh tế, trong đó sáng tạo là yếu tố trung tâm. Howkins phân loại CNST bao gồm 15 ngành, trong đó tập trung vào các ngành văn hóa, nghệ thuật và công nghệ sáng tạo.

Các khái niệm chính được làm rõ trong luận văn gồm: sáng tạo, hàng hóa và dịch vụ sáng tạo, nền kinh tế sáng tạo, các ngành công nghiệp sáng tạo, đặc trưng và vai trò của CNST. Luận văn cũng phân tích sự khác biệt giữa CNST và công nghiệp văn hóa, đồng thời làm rõ vai trò của chính sách trong phát triển CNST.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp phân tích định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ các báo cáo chính thức của Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc, các tổ chức quốc tế như UNCTAD, WTO, các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước về CNST, cùng số liệu thống kê kinh tế - xã hội của Việt Nam giai đoạn 2008–2014.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích tài liệu để tổng hợp cơ sở lý luận và thực trạng phát triển CNST.
  • Phân tích so sánh chính sách phát triển CNST giữa Trung Quốc và Việt Nam.
  • Phân tích số liệu thống kê để đánh giá hiệu quả và tác động của chính sách.
  • Phương pháp tổng hợp và so sánh nhằm rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phù hợp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào ba ngành CNST trọng điểm (điện ảnh, trò chơi điện tử, du lịch) tại Trung Quốc và Việt Nam, với số liệu thu thập trong khoảng thời gian 2005–2014 (Trung Quốc) và 2008–2014 (Việt Nam). Việc lựa chọn các ngành này dựa trên tiềm năng phát triển và mức độ ảnh hưởng kinh tế - xã hội.

• Timeline nghiên cứu: Quá trình nghiên cứu kéo dài trong năm 2015, bao gồm thu thập số liệu, phân tích, so sánh và đề xuất giải pháp chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng vượt bậc của CNST Trung Quốc: Sản phẩm các ngành CNST Trung Quốc tăng 60 lần trong 10 năm, từ 30 tỷ nhân dân tệ năm 2003 lên 1807 tỷ nhân dân tệ năm 2014, chiếm 3,84% GDP. Tỷ lệ này cho thấy sự phát triển nhanh chóng và hiệu quả của chính sách phát triển CNST tại Trung Quốc.

2. Chính sách phát triển CNST đa dạng và đồng bộ: Trung Quốc áp dụng nhiều nhóm chính sách kinh tế, xã hội và văn hóa đồng bộ, bao gồm chính sách tài chính, đầu tư, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển nguồn nhân lực và công nghệ. Ví dụ, chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp sáng tạo đã thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp điện ảnh và trò chơi điện tử.

3. Thực trạng CNST Việt Nam còn hạn chế: CNST Việt Nam mới chỉ đóng góp khoảng 3-5% tổng giá trị xuất khẩu năm 2013, chủ yếu dựa vào nhập khẩu công nghệ và thiết bị. Nguồn nhân lực sáng tạo còn thiếu và chính sách phát triển chưa đồng bộ, dẫn đến sự tụt hậu so với các nước trong khu vực.

4. Tiềm năng phát triển CNST Việt Nam lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả: Việt Nam có nguồn lao động trẻ, năng động, cùng thế mạnh về du lịch, thủ công mỹ nghệ và thiết kế mỹ thuật. Tuy nhiên, thiếu chiến lược phát triển tổng thể và chính sách hỗ trợ cụ thể khiến các ngành CNST chưa phát huy hết tiềm năng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự phát triển vượt bậc CNST Trung Quốc là do chính sách phát triển có chiến lược rõ ràng, đồng bộ và được thực thi hiệu quả. Trung Quốc chú trọng phát triển các ngành CNST trọng điểm như điện ảnh, trò chơi điện tử và du lịch, đồng thời xây dựng hệ sinh thái sáng tạo với sự phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu.

So sánh với Việt Nam, sự thiếu hụt về chính sách tổng thể và nguồn lực đầu tư là nguyên nhân khiến CNST Việt Nam phát triển chậm. Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm xây dựng chính sách đa chiều, tập trung phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và phát triển thị trường xuất khẩu sản phẩm sáng tạo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng sản phẩm CNST Trung Quốc giai đoạn 2003–2014, bảng so sánh tỷ lệ đóng góp CNST vào GDP và xuất khẩu giữa Trung Quốc và Việt Nam, cũng như biểu đồ phân bổ ngân sách đầu tư cho các ngành CNST tại hai quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chiến lược phát triển CNST quốc gia đồng bộ và dài hạn

   • Mục tiêu: Tăng tỷ trọng CNST trong GDP lên khoảng 5-7% trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
   • Hành động: Xây dựng khung pháp lý, chiến lược phát triển tổng thể, xác định ngành CNST trọng điểm phù hợp với tiềm năng Việt Nam.

2. Hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ tài chính và thuế cho doanh nghiệp CNST

   • Mục tiêu: Thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước, tăng số lượng doanh nghiệp CNST lên 20% mỗi năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, các cơ quan quản lý thuế.
   • Hành động: Áp dụng ưu đãi thuế, hỗ trợ vay vốn, quỹ đầu tư mạo hiểm cho các doanh nghiệp sáng tạo.

3. Phát triển nguồn nhân lực sáng tạo chất lượng cao

   • Mục tiêu: Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho khoảng 10.000 lao động trong các ngành CNST trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, viện nghiên cứu.
   • Hành động: Xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về CNST, hợp tác quốc tế, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong giáo dục.

4. Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền

   • Mục tiêu: Giảm thiểu vi phạm bản quyền xuống dưới 10% trong các ngành CNST trọng điểm trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Sở hữu trí tuệ, các cơ quan thực thi pháp luật.
   • Hành động: Củng cố hệ thống pháp luật, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, nâng cao nhận thức xã hội về quyền sở hữu trí tuệ.

5. Phát triển thị trường xuất khẩu sản phẩm CNST

   • Mục tiêu: Tăng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm CNST lên 15% mỗi năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, các hiệp hội ngành nghề.
   • Hành động: Xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm sáng tạo, mở rộng thị trường quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Hiểu rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển CNST, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng chiến lược phát triển CNST quốc gia và địa phương.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực CNST

   • Lợi ích: Nắm bắt xu hướng phát triển, chính sách ưu đãi, cơ hội đầu tư và hợp tác.
   • Use case: Lập kế hoạch kinh doanh, tìm kiếm nguồn vốn và đối tác.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế sáng tạo

   • Lợi ích: Có tài liệu tham khảo hệ thống về lý thuyết, mô hình và thực trạng CNST tại Trung Quốc và Việt Nam.
   • Use case: Phát triển nghiên cứu chuyên sâu, so sánh quốc tế.

4. Các tổ chức đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

   • Lợi ích: Hiểu nhu cầu và xu hướng phát triển nhân lực trong CNST để thiết kế chương trình đào tạo phù hợp.
   • Use case: Xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao kỹ năng sáng tạo cho sinh viên và người lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. CNST là gì và tại sao nó quan trọng đối với kinh tế quốc gia?
   CNST là các ngành công nghiệp dựa trên sự sáng tạo, kỹ năng và sở hữu trí tuệ để sản xuất hàng hóa và dịch vụ có giá trị văn hóa và kinh tế. Nó quan trọng vì tạo ra việc làm, tăng trưởng GDP và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế.

2. Tại sao Trung Quốc phát triển CNST nhanh hơn Việt Nam?
   Trung Quốc có chiến lược phát triển CNST rõ ràng, chính sách đồng bộ và đầu tư mạnh mẽ vào nguồn nhân lực, công nghệ và bảo vệ sở hữu trí tuệ, trong khi Việt Nam còn thiếu chính sách tổng thể và nguồn lực đầu tư hạn chế.

3. Ba ngành CNST trọng điểm được nghiên cứu trong luận văn là gì?
   Ba ngành trọng điểm gồm công nghiệp điện ảnh, trò chơi điện tử và du lịch, vì đây là những ngành có tiềm năng phát triển cao và ảnh hưởng lớn đến kinh tế - xã hội.

4. Việt Nam cần làm gì để phát triển CNST hiệu quả?
   Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát triển CNST tổng thể, hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và mở rộng thị trường xuất khẩu.

5. Làm thế nào để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong CNST?
   Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, nâng cao nhận thức xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đăng ký và bảo vệ bản quyền, sáng chế.

Kết luận

• CNST là ngành kinh tế trọng điểm toàn cầu, đóng góp đáng kể vào GDP và tạo việc làm.
• Trung Quốc đã phát triển CNST vượt bậc nhờ chính sách đồng bộ, chiến lược rõ ràng và đầu tư mạnh mẽ.
• Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển CNST nhưng còn hạn chế về chính sách và nguồn lực.
• Luận văn đề xuất các giải pháp chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển CNST tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng chiến lược quốc gia, hoàn thiện khung pháp lý, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường bảo vệ sở hữu trí tuệ.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng nền kinh tế sáng tạo bền vững cho Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, mục lục, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu 04 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về nền kinh tế sáng tạo và chính sách phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo Chƣơng 2. Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng và kinh nghiệm về chính sách phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo của Trung Quốc Chƣơng 4.

Thực trạng và giải pháp về chính sách phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo ở Việt Nam 6 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NỀN KINH TẾ SÁNG TẠO VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÁC NGÀNH CÔNG NGHIỆP SÁNG TẠO 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc CNST tuy là ngành công nghiệp mới nhƣng lại thu hút đƣợc sự quan tâm nghiên cứu và phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là ở các nƣớc phát triển. Trên thế giới có rất nhiều tài liệu, báo cáo về CNST với nội dung phong phú và tính chuyên sâu cao.

- Báo cáo của Liên Hiệp Quốc về kinh tế sáng tạo năm 2008 “Thách thức của nền Kinh tế sáng tạo: Xây dựng chính sách” là nghiên cứu đầu tiên của Liên Hợp Quốc với cái nhìn toàn cảnh về kinh tế sáng tạo. Mục đích chính của báo cáo là cung cấp khung chính sách và khái niệm về kinh tế sáng tạo, tìm ra những công cụ phân tích để xây dựng các chính sách. Báo cáo này đã xem xét lại các khái niệm, tìm ra những đặc điểm và thông số nhằm đo lƣờng tác động của công nghiệp sáng tạo ở cấp độ quốc gia và quốc tế. Những nghiên cứu định hƣớng chính sách đƣợc đƣa ra thể hiện tƣ duy kinh tế hiện đại và công cụ phân tích so sánh đƣợc sử dụng để xây dựng chính sách ở cấp quốc gia và quốc tế.

Báo cáo đã đƣa ra rằng trí tuệ sáng tạo của con ngƣời là yếu tố để phát triển bền vững chứ không phải là những yếu tố sản xuất truyền thống nhƣ lao động và sản xuất tập trung. Đây là một nguồn tham khảo hữu ích cho các nƣớc đang phát triển đế xây dựng kinh tế sáng tạo và tối đa hóa sự phát triển đất nƣớc thông qua việc nhận ra kinh tế sáng tạo là lựa chọn khả thi nhất để kết nối các lĩnh vực kinh tế, kĩ thuật và phát triển văn hóa – xã hội của đất nƣớc trong bối cảnh toàn cầu hóa. 7 z - Báo cáo của Liên Hiệp Quốc về kinh tế sáng tạo năm 2010 “Kinh tế sáng tạo: Sự lựa chọn khả thi” là một bƣớc nghiên cứu tiếp theo và sâu hơn của báo cáo năm 2008. Trong đó, kinh tế, văn hóa, xã hội và phát triển công nghệ đƣợc tái hiện trong bối cảnh toàn cầu cùng với những hệ quả của khủng khoảng kinh tế và suy thoái môi trƣờng.

Trong báo cáo, những phân tích, số liệu và bảng biểu đƣợc cập nhật thể hiện thị phần phát triển của các sản phẩm công nghiệp sáng tạo trên thị trƣờng thế giới. - Báo cáo của Liên Hiệp Quốc về kinh tế sáng tạo năm 2013 “Xuất bản đặc biệt. Các phƣơng thức mở rộng phát triển địa phƣơng” đã đƣa ra những bằng chứng về hoạt động, kinh nghiệm và nguồn lực nhằm phát triển công nghiệp sáng tạo ở cấp độ địa phƣơng. Các yếu tố tác động đến phát triển công nghiệp sáng tạo ở địa phƣơng cũng đƣợc đƣa ra phân tích theo hƣớng phát triển nhân văn và bền vững.

Các nghiên cứu cũng cung cấp những chỉ số đánh giá hiệu quả và thành công của công nghiệp sáng tạo cho các nhà xây dựng chính sách. - Viện chính sách Fiscal (2009) với nghiên cứu “Những đóng góp của các ngành CNST Thái Lan” đã giới thiệu về các ngành công nghiệp sáng tạo ở Thái Lan, và đóng góp của các ngành này vào nền kinh tế chung trong thời điểm hiện tại và dự kiến trong tƣơng lai. Báo cáo xác định những đóng góp này thông qua phân tích đầu vào và đầu ra của các ngành công nghiệp sáng tạo đƣợc lựa chọn; đƣa ra đặc điểm chuỗi giá trị có đƣợc trong mỗi ngành. Bên cạnh đó báo cáo còn cung cấp số liệu so sánh các ngành công nghiệp sáng tạo của Thái Lan với các nƣớc khác; đánh giá tác động của việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và đƣa ra một vài kiến nghị đối với chính sách của chính phủ nhằm đạt hiệu quả cao hơn trong việc phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo tại Thái Lan.

(2012) với nghiên cứu “Hallyu 2.0: Làn sóng Hàn Quốc mới trong ngành CNST” đã tái hiện lại làn sóng văn hóa Hàn Quốc du nhập vào 8 z các nƣớc Asean (Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam…) và nhiều nƣớc khác trên toàn thế giới. Một số các hoạt động giải trí Hàn Quốc nhƣ các chƣơng trình tivi, phim truyện, nhạc (K-pop), trò chơi điện tử (trò chơi điện tử trực tuyến) đã trở nên phổ biến ở các nƣớc này. Bài báo cũng phân tích và đánh giá vai trò và tác động của công nghệ kĩ thuật, truyền thông xã hội và sở hữu trí tuệ đến làn sóng Hàn Quốc. - Nhóm tác giả Jeong-gon Kim, Eun-Ji Kim, Yun-ok Kim (2013) với nghiên cứu “Các mô hình thức đẩy kinh tế sáng tạo và cách thức thực hiện” đã nêu ra các biện pháp chính sách phát triển công nghiệp sáng tạo ở một số nƣớc nhƣ Anh, Phần Lan, Đức, Nhật, và Singapore đƣợc đƣa ra phân tích.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng bàn luận về việc thực thi chính sách đúng đắn nhằm phát triền công nghiệp sáng tạo tại Hàn Quốc. - Can-seng Ooi (2006) với nghiên cứu “Du lịch và CNST ở Singapore” đã nhận định rằng nhiều thành phố trên thế giới đang nỗ lực phát triển công nghiệp sáng tạo và thu hút đầu tƣ. Bài báo trình bày trƣờng hợp phát triển công nghiệp sáng tạo tại Singapore. Tác giả nhấn mạnh du lịch đóng vai trò quan trọng đối với văn hóa và nghệ thuật của Singapore.

Tác giả đồng thời cũng phân tích thực trạng và tác động tích cực của chính phủ trong việc phát triển công nghiệp sáng tạo tại quốc gia này. Xét một cách tổng thể, nhiều tài liệu đã khẳng định ý nghĩa và tầm quan trọng của phát triển các ngành CNST ở nhiều nƣớc trên thế giới. Đồng thời, những nghiên cứu cũng luận giải chuyên sâu về quá trình phát triển, thành tựu đạt đƣợc cũng nhƣ những thách thức của việc phát triển các ngành CNST tại nhiều nƣớc. Qua đó, các giải pháp đúc kết kinh nghiệm từ phát triển ngành công nghiệp sáng tạo của các nƣớc này bao gồm: (1) tạo công ăn việc làm và thị trƣờng thông qua đổi mới và sáng tạo, (2) tăng cƣờng lãnh đạo toàn cầu đối với nền kinh tế sáng tạo của quốc gia trong mối tƣơng quan với các nền kinh tế quốc tế khác, và (3) tôn trọng tính sáng tạo và khuyến khích sáng tạo trong xã hội.

9 z Các chiến lƣợc mà các quốc gia đƣa ra để phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo bao gồm: (1) xây dựng hệ sinh thái kinh tế trong đó tính sáng tạo đƣợc tôn vinh xứng đáng và các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển thuận lợi; (2) khuyến khích các hãng tài chính và doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế sáng tạo và thâm nhập vào thị trƣờng toàn cầu; (3) tạo động lực tăng trƣởng đối với ngành công nghiệp mới và thị trƣờng của nó (4) phát triển nguồn nhân lực có tài mang tính sáng tạo, có tầm nhìn và có đủ năng lực để trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế sáng tạo; (5) phát triển năng lực khoa học và công nghệ và đổi mới công nghệ thông tin và truyền thông và coi đó là cơ sở của nền kinh tế sáng tạo; và (6) hình thành nền văn hóa kinh tế sáng tạo khuyến khích sự tham gia của cả chính phủ và ngƣời dân. Tình hình nghiên cứu CNST ở Trung Quốc - Nhóm tác giả Hongman Zhang, Jing Wang và Di Liu (2011) với nghiên cứu “Kinh nghiệm phát triển các ngành CNST tại các nƣớc phát triển”. Trong bài báo này, các tác giả đã tổng kết các kinh nghiệm phát triển công nghiệp sáng tạo ở các nƣớc phát triển và đƣa ra chiến lƣợc phát triển của Trung Quốc, Anh, Mỹ và Đức là các quốc gia có nền công nghiệp sáng tạo phát triển với nhiều đặc điểm khác biệt đƣợc đƣa ra trong bài báo. - Hai tác giả Chee Yew Wong và Ruihong Gao (2008) với nghiên cứu “Công nghiệp sáng tạo ở Anh, Nhật và Trung Quốc: toàn cảnh quản lý chuỗi cung ứng” đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về các ngành công nghiệp sáng tạo và so sánh những ví dụ từ các nƣớc Anh, Nhật và Trung Quốc.

Từ 10 z đó, tác giả muốn tạo dựng một nền tảng để quản lý và nghiên cứu chuỗi cung ứng của các ngành công nghiệp sáng tạo. - Báo cáo về Công nghiệp sáng tạo Trung Quốc 2012 – 2013 của tạp chí Xuất bản – Truyền thông Trung Quốc đã phân tích 06 xu hƣớng phát triển công nghiệp sáng tạo ở Trung Quốc hiện nay, đồng thời cũng đƣa ra những thách thức trong và ngoài nƣớc trong việc phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo. Các nghiên cứu về CNST ở Trung Quốc đều cho thấy sự phát triển vƣợt bậc của các ngành CNST ở nƣớc này trong thập kỷ vừa qua. Trong đó, vai trò của chính sách chiến lƣợc phát triển CNST đóng vai trò chủ chốt trong quá trình phát triển này.

Tình hình nghiên cứu trong nƣớc Ở Việt Nam, do đặc thù mới mẻ và chƣa đƣợc quan tâm nhiều, các tài liệu về CNST còn rất hạn chế. Nguồn tài liệu trong nƣớc ít về số lƣợng và chƣa có những nghiên cứu mang tính chất tổng quan, hệ thống và chính xác về CNST. - Phan Tất Thứ (2013) với nghiên cứu “Đổi Mới và Sáng tạo Trong Kinh Doanh: Một Cách Tiếp Cận Thực Tiễn” trong “Hội thảo quốc tế “Kinh doanh trong công nghiệp sáng tạo” đã đƣa ra vấn đề về đổi mới và sáng tạo trong hoạt động kinh doanh. Tác giả đã đƣa ra kết luận rằng đổi mới kinh doanh có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp.

Nghiên cứu chia hoạt động đổi mới trong doanh nghiệp làm 6 vấn đề: Cải tiến chiến lƣợc; đổi mới tổ chức, cải tiến sản phẩm, đổi mới marketing, cải tiến quy trình và đổi mới công nghệ. Phan Tất Thứ (2013) cũng đề cập đến vấn đề khởi tạo kinh doanh từ ý tƣởng và coi đó là nền tảng tƣ duy để có thể tiến hành xây dựng nên nền CNST. Nghiên cứu mới chỉ đƣa một ý tƣởng sáng tạo vào kinh doanh chứ chƣa đi vào vấn đề phát triển ngành CNST.