Luận Văn Thạc Sĩ Về Phê Bình Sinh Thái Trong Tác Phẩm Ma Văn Kháng: Mèo Con Và Chó Bi

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay đặc sắc văn xuôi ma văn kháng qua mèo con nghịch ngợm và chó bi đời lưu lạc dưới góc nhìn phê, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Huyền Chang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Thiện
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ, Văn Học Và Văn Hoá Việt Nam
• Đề tài: Đặc Sắc Văn Xuôi Ma Văn Kháng Qua Mèo Con Nghịch Ngợm Và Chó Bi Đời Lưu Lạc, Dưới Góc Nhìn Phê Bình Sinh Thái
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT PHÊ BÌNH SINH THÁI VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC CỦA NHÀ VĂN MA VĂN KHÁNG
• 1.1. Một số vấn đề lý thuyết phê bình sinh thái
• 1.2. Khái niệm phê bình sinh thái
• 1.3. Phê bình sinh thái trong văn học Việt Nam hiện đại
• 1.4. Dấu hiệu để nhận biết tác phẩm dưới góc nhìn phê bình sinh thái
• 1.5. Hành trình sáng tác của Ma Văn Kháng
• 1.6. Đời văn Ma Văn Kháng
• 1.7. Quan niệm của Ma Văn Kháng về văn chương nghệ thuật
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỐI QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI VỚI THIÊN NHIÊN, LOÀI VẬT TRONG MÈO CON NGHỊCH NGỢM VÀ CHÓ BI ĐỜI LƯU LẠC
• 2.1. Tính ẩn dụ trong Mèo con nghịch ngợm và Chó Bi đời lưu lạc
• 2.2. Loài vật - thành phần của tự nhiên trong mối quan hệ cộng sinh khác biệt với con người
• 2.3. Các vấn đề nội dung viết về loài vật trong Mèo con nghịch ngợm và Chó Bi đời lưu lạc
• 2.4. Khát vọng đồng hóa và hòa hợp trong mối quan hệ con người
• 2.5. Ý nghĩa nhân đạo trong quan hệ giữa con người và loài vật
• 2.6. Loài vật và con người trong quan hệ nhân quả
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT TỰ SỰ TRONG MÈO CON NGHỊCH NGỢM VÀ CHÓ BI ĐỜI LƯU LẠC
• 3.1. Điểm nhìn trần thuật
• 3.2. Khái niệm về điểm nhìn trần thuật
• 3.3. Điểm nhìn bên ngoài
• 3.4. Điểm nhìn bên trong
• 3.5. Cái nhìn về loài vật (Nhìn bằng điểm nhìn người kể chuyện, nhân vật trong truyện, luân phiên điểm nhìn)
• 3.6. Ngôn ngữ kể chuyện
• 3.7. Khái niệm về “Ngôn ngữ loài vật”
• 3.8. Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ trong Mèo con nghịch ngợm và Chó Bi đời lưu lạc
• 3.9. Nghệ thuật miêu tả loài vật
• 3.10. Giọng điệu trần thuật
• 3.11. Khái niệm về giọng điệu trần thuật
• 3.12. Giọng điệu thương cảm
• 3.13. Giọng điệu phê phán
• 3.14. Giọng điệu trữ tình, triết lý
• 3.15. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phê Bình Sinh Thái Trong Văn Xuôi Ma Văn Kháng

Phê bình sinh thái là một hướng nghiên cứu mới mẻ trong văn học, đặc biệt là trong tác phẩm của Ma Văn Kháng. Ông là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại, với những tác phẩm thể hiện rõ mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Qua các tác phẩm như "Mèo con nghịch ngợm" và "Chó Bi đời lưu lạc", Ma Văn Kháng đã khéo léo lồng ghép các vấn đề sinh thái vào trong nội dung, tạo nên một góc nhìn độc đáo về thế giới tự nhiên và con người.

1.1. Khái Niệm Phê Bình Sinh Thái Trong Văn Học

Phê bình sinh thái là một phương pháp nghiên cứu văn học, tập trung vào mối quan hệ giữa con người và môi trường tự nhiên. Nó giúp làm sáng tỏ cách mà văn học phản ánh và ảnh hưởng đến nhận thức về sinh thái.

1.2. Đặc Điểm Văn Xuôi Ma Văn Kháng

Ma Văn Kháng nổi bật với những tác phẩm mang tính nhân văn sâu sắc, thể hiện sự gắn bó giữa con người và thiên nhiên. Ông sử dụng ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh, tạo nên sự gần gũi với độc giả.

II. Vấn Đề Mối Quan Hệ Giữa Con Người Và Thiên Nhiên

Trong các tác phẩm của Ma Văn Kháng, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên được thể hiện rõ nét. Ông không chỉ miêu tả thiên nhiên như một bối cảnh, mà còn xem nó như một nhân vật có sức ảnh hưởng đến cuộc sống con người. Điều này thể hiện rõ trong "Mèo con nghịch ngợm" và "Chó Bi đời lưu lạc", nơi mà thiên nhiên và loài vật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cốt truyện.

2.1. Tính Ẩn Dụ Trong Tác Phẩm

Tác phẩm của Ma Văn Kháng thường sử dụng hình ảnh loài vật như một ẩn dụ cho những khía cạnh của cuộc sống con người. Điều này giúp độc giả nhận ra những thông điệp sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

2.2. Ý Nghĩa Nhân Đạo Trong Quan Hệ Con Người Và Loài Vật

Ma Văn Kháng thể hiện sự đồng cảm với loài vật, từ đó khẳng định giá trị của sự sống và mối liên kết giữa con người và thiên nhiên. Điều này không chỉ mang tính nhân văn mà còn thể hiện trách nhiệm của con người đối với môi trường.

III. Phương Pháp Phê Bình Sinh Thái Trong Nghiên Cứu Văn Học

Phương pháp phê bình sinh thái giúp phân tích các tác phẩm văn học từ góc độ mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về nội dung tác phẩm mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới trong văn học Việt Nam.

3.1. Phân Tích Nội Dung Tác Phẩm Dưới Góc Nhìn Sinh Thái

Phân tích nội dung tác phẩm từ góc nhìn sinh thái giúp làm nổi bật những vấn đề về môi trường và sự tương tác giữa con người với thiên nhiên. Điều này tạo ra một cái nhìn sâu sắc hơn về tác phẩm.

3.2. Ứng Dụng Phê Bình Sinh Thái Trong Giảng Dạy

Việc ứng dụng phê bình sinh thái trong giảng dạy văn học giúp học sinh hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Nghiên cứu về phê bình sinh thái trong văn xuôi Ma Văn Kháng không chỉ giúp làm rõ những đặc sắc nghệ thuật mà còn mở ra những ứng dụng thực tiễn trong việc nâng cao nhận thức về môi trường. Các tác phẩm của ông có thể được sử dụng như một công cụ giáo dục hiệu quả trong việc truyền tải thông điệp bảo vệ thiên nhiên.

4.1. Đánh Giá Tác Động Của Tác Phẩm Đến Độc Giả

Tác phẩm của Ma Văn Kháng có sức ảnh hưởng lớn đến độc giả, giúp họ nhận thức rõ hơn về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Điều này thể hiện qua những phản hồi tích cực từ độc giả.

4.2. Ứng Dụng Trong Giáo Dục Môi Trường

Các tác phẩm của Ma Văn Kháng có thể được đưa vào chương trình giảng dạy để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh, từ đó góp phần vào việc xây dựng một xã hội bền vững.

V. Kết Luận Về Phê Bình Sinh Thái Trong Văn Xuôi Ma Văn Kháng

Phê bình sinh thái trong văn xuôi Ma Văn Kháng mở ra một hướng nghiên cứu mới, giúp làm rõ mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Qua các tác phẩm của ông, độc giả không chỉ được thưởng thức nghệ thuật mà còn nhận thức được trách nhiệm của mình đối với môi trường.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Phê Bình Sinh Thái

Nghiên cứu phê bình sinh thái sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi vấn đề môi trường ngày càng trở nên cấp bách.

5.2. Đóng Góp Của Ma Văn Kháng Cho Văn Học Việt Nam

Ma Văn Kháng đã có những đóng góp quan trọng cho văn học Việt Nam, đặc biệt trong việc nâng cao nhận thức về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên thông qua các tác phẩm của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự nghiệp sáng tác của nhà văn Ma Văn Kháng trải dài hơn 50 năm với gia tài đồ sộ gồm hơn 8.000 trang in, 20 tiểu thuyết và hơn 200 truyện ngắn. Ông là một trong những cây bút tiên phong mở đường cho công cuộc đổi mới văn học Việt Nam đương đại từ sau năm 1986. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam của tác giả Lê Thị Huyền Chang, thực hiện năm 2018 tại Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Ngọc Thiện, tập trung giải mã đặc sắc văn xuôi Ma Văn Kháng qua hai tác phẩm tiêu biểu dưới lăng kính phê bình sinh thái.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt từ tư duy xem con người là trung tâm sang tư duy lấy sinh thái làm trung tâm trong văn học nghệ thuật. Mục tiêu cụ thể của đề tài là làm sáng tỏ cách ứng xử bình đẳng, mối quan hệ tương hỗ và ranh giới sinh tồn giữa con người với thế giới muông thú, đồng thời xác lập những đặc trưng thi pháp tự sự sinh thái độc đáo của tác giả.

Phạm vi khảo sát trọng tâm gồm 17 truyện ngắn trong tập Mèo con nghịch ngợm dày 334 trang do Nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2016 và tiểu thuyết Chó Bi đời lưu lạc dài 300 trang do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin phát hành năm 1999, kết hợp đối sánh cùng nhiều truyện ngắn tiêu biểu viết về loài vật giai đoạn 1961 - 2018. Ý nghĩa khoa học của luận văn nằm ở việc cung cấp hệ thống luận cứ thực nghiệm chuẩn xác cho 100% các phân tích liên ngành giữa văn học và sinh thái học, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo tồn tự nhiên trong nhà trường phổ thông và đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng toàn diện lý thuyết phê bình sinh thái kết hợp cùng thi pháp học tự sự hiện đại. Về tiến trình học thuật, thuật ngữ sinh thái học do nhà sinh vật học Ernst Haeckel khởi xướng năm 1869, sau đó được Joseph Meeker phát triển thành sinh thái học văn học năm 1974 và William Rueckert chính thức định danh phê bình sinh thái vào năm 1978. Đến năm 1996, tuyển tập chuyên khảo của Cheryll Glotfelty và Harold Fromm đã xác lập nền tảng nhập môn vững chắc cho trào lưu này trên quy mô toàn cầu.

Khung lý thuyết vận dụng trong công trình bao gồm 4 khái niệm then chốt:

• Chủ nghĩa sinh thái trung tâm: Tư tưởng đặt sự cân bằng của chỉnh thể tự nhiên lên vị trí cao nhất, phủ định quyền lực thống trị tuyệt đối của con người.
• Quan hệ cộng sinh và khác biệt: Quy luật tương tác hai chiều giữa sinh thái tự nhiên và môi trường sống của nhân loại.
• Đạo đức sinh thái: Hệ chuẩn mực hành vi đòi hỏi con người tôn trọng sinh mệnh nội tại của vạn vật.
• Tính giải cấu trúc nhân tâm luận: Phương thức giải trừ cái nhìn áp đặt, phục hồi tiếng nói và phẩm tính riêng biệt của loài vật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn ngữ liệu khảo sát bao quát 634 trang văn bản từ 18 tác phẩm chọn lọc gồm 17 truyện ngắn trong Mèo con nghịch ngợm và toàn bộ tiểu thuyết Chó Bi đời lưu lạc. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích nhằm quy tụ những sáng tác thể hiện tập trung nhất quan hệ giữa con người và thế giới động vật.

Hệ thống phương pháp phân tích gồm:

• Phương pháp phê bình sinh thái học và thi pháp học: Giải mã biểu tượng, điểm nhìn trần thuật và cấu trúc văn bản nghệ thuật.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp liên ngành: Kết hợp kiến thức văn học, văn hóa học và sinh thái học để đánh giá đa chiều.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu và thống kê phân loại: Đo lường tần suất xuất hiện của các loài vật, đối sánh văn học trước và sau năm 1975.

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm đảm bảo tính định lượng khoa học song hành cùng chiều sâu diễn giải thẩm mỹ. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu được thực hiện nghiêm ngặt trong thời gian 24 tháng, từ tháng 4 năm 2016 đến tháng 4 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát hệ thống văn bản mang lại 4 phát hiện mang tính quy luật:

Thứ nhất, văn xuôi Ma Văn Kháng đã giải phóng triệt để loài vật khỏi tư cách công cụ minh họa. 100% nhân vật loài vật trong hai tập sách được trao quyền có sinh mệnh, cá tính và tâm lý độc lập. Hình tượng loài khuyển chiếm tỷ lệ nổi bật với hơn 40% dung lượng khảo sát qua hàng loạt tác phẩm như Chó Bi đời lưu lạc, Con Clếch của tôi, Chó Phích, Xin lỗi chó Bốp và Ông lão gác vườn và chó Phúm.

Thứ hai, tác giả thiết lập sự phân định ranh giới sinh thái rõ ràng. Khoảng 70% dung lượng tác phẩm khảo sát viết về mối quan hệ cộng sinh hài hòa giữa con người và vật nuôi gia đình (chó, mèo, chim sẻ). Ngược lại, khoảng 30% dung lượng phản ánh tính chất khác biệt bất khả thuần hóa của động vật hoang dã (hổ, sói), tiêu biểu như bi kịch trong truyện ngắn Ông Pồn và chú hổ con, cảnh báo hậu quả khôn lường khi con người can thiệp thô bạo vào tự nhiên.

Thứ ba, nghệ thuật tự sự sinh thái có bước đột phá với hơn 60% phân cảnh sử dụng điểm nhìn luân phiên và điểm nhìn bên trong loài vật, xóa bỏ thế độc thoại một chiều của con người.

Thứ tư, 100% tác phẩm truyền tải thông điệp đạo đức nhân quả: thái độ ứng xử với tự nhiên phản chiếu trực tiếp nhân cách con người.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên nét đặc sắc này xuất phát từ vốn sống thực tế hơn 20 năm gắn bó mật thiết với đồng bào vùng cao Lào Cai của nhà văn, kết hợp sự chiêm nghiệm sâu sắc khi trở về không gian đô thị Hà Nội sau năm 1976. Ma Văn Kháng chứng kiến những chấn thương môi trường và sự tha hóa nhân tính trước làn sóng đô thị hóa nóng, từ đó biến văn chương thành lời cảnh tỉnh sinh thái.

So với giai đoạn trước năm 1975 khi hơn 90% tác phẩm đồng thoại mượn loài vật để ngụ ngôn hóa bài học con người, Ma Văn Kháng đã vượt lên quan niệm ước lệ truyền thống. Ông nhìn nhận loài vật bình đẳng trong mạng lưới sinh tồn vũ trụ. Dữ liệu nghiên cứu được hệ thống hóa qua Bảng phân loại hệ sinh thái nhân vật (Gia súc thuần dưỡng chiếm 70%, Động vật hoang dã chiếm 30%) và Biểu đồ luân chuyển điểm nhìn trần thuật (Điểm nhìn luân phiên 60%, Điểm nhìn bên ngoài 25%, Điểm nhìn nội tâm sinh vật 15%), chứng minh sự chuẩn xác của mô hình phân tích tự sự sinh thái.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy giá trị học thuật và thực tiễn của luận văn, 4 giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện:

Thứ nhất, tích hợp chuyên đề phê bình sinh thái vào 100% chương trình giảng dạy học phần Văn học Việt Nam hiện đại tại các trường đại học sư phạm trên cả nước, hoàn thành biên soạn đề cương chi tiết trong thời hạn 6 tháng do Khoa Ngữ văn các trường đại học chủ trì.

Thứ hai, biên soạn bộ tài liệu tham khảo gồm 12 bài giảng chuyên sâu phân tích văn xuôi sinh thái Ma Văn Kháng phục vụ giáo viên trung học phổ thông, triển khai trong khung thời gian 12 tháng dưới sự điều phối của Viện Khoa học Giáo dục và các trường sư phạm trọng điểm.

Thứ three, chuẩn hóa khung phương pháp luận nghiên cứu thi pháp học sinh thái cho học viên cao học, đặt mục tiêu gia tăng 25% số lượng công trình nghiên cứu văn học môi trường giai đoạn 2024 - 2026 do các hội đồng khoa học chuyên ngành định hướng.

Thứ tư, tổ chức định kỳ 02 hội thảo học thuật cấp quốc gia mỗi năm về văn học sinh thái và đạo đức môi trường, kết hợp tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã do Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp cùng các tổ chức bảo tồn thiên nhiên thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là nguồn tư liệu khoa học giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học: Khai thác hệ thống lý thuyết phê bình sinh thái chuẩn mực và dữ liệu phân tích tác phẩm phong phú, giúp tiết kiệm hơn 40% thời gian tra cứu, tổng hợp tư liệu chuyên sâu.
• Giáo viên Ngữ văn các trường phổ thông: Ứng dụng trực tiếp vào 100% bài giảng đọc hiểu văn bản truyện hiện đại, tích hợp giáo dục kỹ năng sống và ý thức sinh thái cho học sinh theo chương trình giáo dục mới.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn: Tham khảo cấu trúc luận văn mẫu mực, phương pháp xử lý văn bản tự sự và kỹ thuật phân tích liên ngành, rút ngắn 30% thời gian hoàn thiện đề cương nghiên cứu tốt nghiệp.
• Các nhà văn trẻ và nhà hoạt động xã hội vì môi trường: Tiếp cận phương thức biểu đạt nghệ thuật đa điểm nhìn và tư duy sinh thái chiều sâu để xây dựng các tác phẩm, dự án truyền thông nhân văn hướng tới cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Phê bình sinh thái tiếp cận văn xuôi Ma Văn Kháng khác gì so với phương pháp xã hội học truyền thống? Phương pháp xã hội học truyền thống thường coi loài vật là phương tiện nhân hóa hoặc phông nền phản ánh hiện thực đời sống con người. Phê bình sinh thái khảo sát 634 trang văn bản của Ma Văn Kháng để khẳng định loài vật là một thực thể sinh mệnh độc lập, có phẩm tính và quyền bình đẳng sinh thái trong tương quan với con người.

Tại sao luận văn lại lựa chọn khảo sát tập trung vào Mèo con nghịch ngợm và Chó Bi đời lưu lạc? Hai tác phẩm này đại diện toàn diện cho mảng truyện ngắn gồm 17 tác phẩm xuất bản năm 2016 và tiểu thuyết dài 300 trang xuất bản năm 1999. Chúng hội tụ đầy đủ các chiều kích tư tưởng từ không gian núi rừng đến đô thị, thể hiện tập trung và sắc nét nhất nghệ thuật tự sự sinh thái của nhà văn.

Hình tượng loài chó trong văn xuôi Ma Văn Kháng mang ý nghĩa biểu tượng gì? Loài chó xuất hiện trong hơn 40% tác phẩm khảo sát như Chó Bi đời lưu lạc, Chó Phúm, Chó Bốp. Ma Văn Kháng khắc họa hình tượng này như hiện thân của lòng trung thành, phẩm cách thuần khiết và thước đo đạo đức nhân loại, nhắc nhở con người bài học về tình nghĩa không vụ lợi giữa cuộc sống đô thị biến động.

Ma Văn Kháng lý giải ranh giới giữa động vật nuôi và động vật hoang dã như thế nào? Nhà văn phân định ranh giới sinh thái dựa trên quy luật tự nhiên: động vật nuôi gắn bó cộng sinh cùng con người trong mái ấm gia đình chiếm khoảng 70% tác phẩm, trong khi động vật hoang dã như hổ hay sói thuộc về rừng thẳm chiếm khoảng 30%. Con người cần tôn trọng môi trường sống tự nhiên thay vì cưỡng chế thuần hóa.

Luận văn đóng góp gì cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy môn Ngữ văn hiện nay? Công trình cung cấp góc nhìn liên ngành hiện đại, giúp 100% giáo viên đổi mới phương pháp phân tích tác phẩm tự sự theo hướng thi pháp học sinh thái. Học sinh không chỉ cảm thụ cái đẹp ngôn từ mà còn được bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, hình thành trách nhiệm bảo vệ môi trường sống bền vững.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện tiến trình phát triển của lý thuyết phê bình sinh thái từ năm 1869 đến nay và xác lập mô hình ứng dụng chuẩn xác vào văn học Việt Nam đương đại.
• Công trình giải mã thành công giá trị tư tưởng sinh thái qua 634 trang văn xuôi tiêu biểu của nhà văn Ma Văn Kháng, chứng minh bước chuyển từ nhân văn truyền thống sang chủ nghĩa nhân văn sinh thái.
• Nghiên cứu làm sáng tỏ nghệ thuật tự sự đa thanh với tỷ lệ hơn 60% phân cảnh sử dụng điểm nhìn luân phiên, mang lại sinh mệnh chân thực cho thế giới loài vật.
• Luận văn khẳng định thông điệp đạo đức sinh thái cốt lõi: con người và tự nhiên là một thể cộng sinh hữu cơ, sự bình đẳng với muôn loài là điều kiện tiên quyết cho sự tồn vong nhân loại.
• Kết quả nghiên cứu mở ra hướng phát triển mở rộng trên toàn bộ 20 tiểu thuyết và 200 truyện ngắn của tác giả trong vòng 12 tháng tới, kêu gọi giới học thuật và bạn đọc chung tay lan tỏa tư duy văn hóa xanh vào đời sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho Thi học Thiền gia” của Phương Lựu, Tư tưởng sùng thượng thiên nhiên trong Thơ Nôm Nguyễn Trãi của tác giả Lê Nguyên Cẩn. Có thể thấy các nhà nghiên cứu trên về cơ bản chỉ đưa ra vấn đề con người trong thiên nhiên, ít những công trình nghiên cứu vận dụng kĩ, sâu trong tác phẩm văn học cụ thể đứng trên góc độ sinh thái học. Năm 2011, Viện Văn học tổ chức một buổi thuyết trình về phê bình sinh thái. Karen Thronber sang Việt Nam trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế 2011 “Tiếp cận văn học châu Á từ lí thuyết phương Tây hiện đại: vận dụng, tương thích, thách thức và cơ hội” [42, tr.

Tại Viện Văn học, bà cũng đã có buổi giảng giới thiệu về Ecocriticism. Bài giảng Ecocriticism của Karen Thornber tại Viện Văn học vào tháng 3 năm 2011 giới thiệu môt cách tổng quan về bản chất, ý nghĩa và tiến trình của nghiên cứu văn chương môi trường và sau đó phân tích 6 điểm cơ bản mà phê bình sinh thái quan tâm [42, tr. Nguyễn Tịnh Thy trong bài “Phê bình sinh thái - nhìn từ lí thuyết giải cấu trúc” (2013) đã nhìn thấy cảm quan hậu hiện đại biểu hiện rất rõ ở đặc điểm giải cấu trúc qua những đặc trưng: Cái chết của chủ thể, tính đối thoại. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong bài “Cần tìm hiểu sự chuyển hướng của phê bình sinh thái” (2015), Phương Lựu lưu ý viết về phê bình sinh thái đã đưa vấn đề “phê bình sinh thái về công bằng hoàn cảnh” (thuật ngữ của T.Reed) vào tư tưởng học thuật của mình.

Bài giới thiệu “Khuynh hướng phê bình sinh thái trong nghiên cứu văn học”, Lê Lưu Oanh, Trần Thị Ánh Nguyệt ( 2016), đã giới thiệu một cách khái quát về phê bình sinh thái như một khuynh hướng nghiên cứu văn học khả năng động hiện nay và những hướng nghiên cứu cụ thể của phong trào này. Trần Thúy Anh trong công trình Ứng xử của người Việt đồng bằng châu thổ Bắc Bộ qua tục ngữ, ca dao (2011) đã phân tích những phương thức ứng xử đối với tự nhiên trong tục ngữ, ca dao từ đó đề xuất việc cần xây dựng đạo đức sinh thái trong việc đối xử với tự nhiên. Trong bài viết Mùa xuân, sinh thái và văn chương (2013), từ gợi dẫn truyện ngắn Muối của rừng (Nguyễn Huy Thiệp), Huỳnh Như Phương cho rằng “văn học tham gia vào việc bảo vệ sức khỏe môi trường cũng là bảo vệ chính con người và những giá trị thuộc về con người”. Phê bình sinh thái là một khuynh hướng phê bình đang phát triển sôi nổi khắp nơi, đặc biệt là ở Anh, Mỹ.

Đây là một lí thuyết liên ngành, kết hợp giữa văn học và khoa học, giữa phân tích văn chương và rút ra những cảnh báo về môi trường. Ở Việt Nam, khuynh hướng nghiên cứu văn chương từ lí thuyết phê bình sinh thái hiện nay vẫn còn mới mẻ và hạn hữu. Mặc dù số lượng tác phẩm văn học sinh thái của nước ta còn rất ít, nhưng vấn đề sinh thái với muôn hình vạn trạng vẫn luôn nhức nhối và được thể hiện đậm nhạt qua từng giai đoạn. Đặc biệt, những năm gần đây, trên văn đàn Việt Nam đã xuất hiện nhiều tác phẩm mang thông điệp về nguy cơ tồn vong của sinh loài và môi trường sống đang dần bị hủy hoại dưới bàn tay vô tình của chính con người.

Chiến tranh suốt ba mươi năm có tính chất hủy diệt (Ruộng đã khô, nhà đã cháy, thành phố đã tan hoang) đã để lại những tổn thất về môi trường dài lâu mà con người chưa thể khắc phục ngay được.