MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Ngày nay du lịch đã là một xu hƣớng phổ biến trên toàn cầu, du lịch đã trở thành một trong những ngành kinh tế phát triển nhanh nhất trên thế giới. Đối với nhiều quốc gia, du lịch mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn nhất góp phần vào sự phát triển và thịnh vƣợng của các quốc gia đó. Với các nƣớc đang phát triển, các khu vực ở vùng sâu vùng xa, du lịch góp phần tạo công ăn việc làm, đem lại việc làm, xóa đói, giảm nghèo cho ngƣời dân.
Trong những năm qua, Việt Nam là đất nƣớc có tình hình chính trị xã hội ổn định. Đất nƣớc hội nhập ngày càng sâu và toàn diện với khu vực và trên thế giới với chính sách ngoại giao rộng mở, vị thế của Việt Nam trên trƣờng quốc tế ngày càng cao, cùng với tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn phong phú, đa dạng đậm đà bản sắc dân tộc đã thu hút đông đảo khách quốc tế đến Việt Nam du lịch. Cao nguyên Mộc Châu thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, nằm trên hành lang Tây Bắc. Cao nguyên Mộc Châu có nhiều điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý cũng nhƣ tài nguyên du lịch để phát triển du lịch.
Trong những năm qua tỉnh Sơn La đã ban hành nhiều văn bản nhằm phát triển du lịch. Tuy nhiên do xuất phát điểm thấp, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch còn thiếu, chƣa đồng bộ, đội ngũ nhân lực du lịch còn thiếu và yếu nên sản phẩm du lịch của Mộc Châu còn nghèo nàn, đơn điệu, chất lƣợng thấp, du lịch Mộc Châu chƣa phát triển một cách mạnh mẽ. Đây chính là lý do hình thành đề tài” Phát triển sản phẩm du lịch Mộc Châu đến năm 2020” với mong muốn đề ra một số giải pháp nhằm phát triển sản phẩm du lịch 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Mộc Châu, đáp ứng nhu cầu du lịch ngày càng cao của du khách, góp phần phát triển du lịch Mộc Châu 2. Lịch sử nghiên cứu Trong những năm gần đây tỉnh Sơn La rất quan tâm đến phát triển du lịch Mộc Châu, Tỉnh đã tiến hành trên 10 đợt khảo sát về tài nguyên du lịch Mộc Châu với sự tham gia của nhiều chuyên gia trong và ngoài nƣớc.
Một số đề tài khoa học nghiên cứu về du lịch Mộc Châu đã đƣợc thực hiện nhƣ Đề án phát triển khu du lịch Mộc Châu thành khu du lịch trọng điểm quốc gia, Quy hoạch tổng thể phát triển khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2020 của Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch. Một số bài viết, luận văn cũng đã đề cập đến phát triển du lịch Mộc Châu. Tác giả Nguyễn Thị Hồng Vân trong luận văn" Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển du lịch homestay ở Mộc Châu" đã thống kê, đánh giá, phân tích các điều kiện phát triển du lịch homestay ở Mộc Châu, đƣa ra các thực trạng và kết quả hoạt động du lịch homestay; phân tích, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức, từ đó đƣa ra các giải pháp cơ bản nhằm phát triển du lịch homestay ở Mộc Châu. Bài viết" Để du lịch Mộc Châu phát triển xứng tiềm năng" của tác giả Nguyễn Văn Bình, Trƣởng Ban quản lý Du lịch Mộc Châu trên trang web: www.com, cập nhật ngày 09/3/2012 đã đề cập đến sản phẩm du lịch Mộc Châu.
Theo tác giả, Mộc Châu có một nền văn hoá đặc sắc, đa dạng của nhiều dân tộc với khả năng thu hút khách cao, có hệ sinh thái phong phú với tiểu vùng khí hậu đặc thù mát mẻ của thảo nguyên có thể tổ chức tốt các loại hình du lịch nghỉ dƣỡng, sinh thái, mạo hiểm. Tuy nhiên sản phẩm du lịch Mộc Châu còn nghèo nàn, đơn điệu, khả năng cạnh tranh không cao. Tác giả cũng khẳng định để du lịch Mộc Châu 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phát triển mạnh mẽ, tƣơng xứng với tiềm năng, sớm trở thành một khu du lịch quốc gia, điểm nhấn của vùng du lịch Tây Bắc, cần tập trung ƣu tiên xây dựng và triển khai chiến lƣợc sản phẩm, đặc biệt là các sản phẩm có thế mạnh, có khả năng cạnh tranh cao. Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu đến năm 2020 đã phân tích khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, phân tích đánh giá tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch huyện Mộc Châu, phân tích các lợi thế và hạn chế của Mộc Châu trong quá trình phát triển thành khu du lịch quốc gia, từ đó đề xuất các cơ chế chính sách và các giải pháp thực hiện quy hoạch.
Có thể nhận thấy các bài viết, luận văn, đề án và quy hoạch đã đề cập đến sản phẩm du lịch, tuy nhiên luận văn mới chỉ đề cập đến du lịch homestay, đề án mới chỉ đƣa ra chiến lƣợc phát triển sản phẩm và quy hoạch mới chỉ dừng lại ở việc định hƣớng phát triển sản phẩm du lịch của Mộc Châu chứ chƣa đƣa ra các giải pháp cụ thể để phát triển sản phẩm du lịch Mộc Châu. Giải quyết những vấn đề còn bỏ ngỏ đó là nhiệm vụ tôi đặt ra cho Luận văn của mình. Mong muốn của tác giả là kết quả nghiên cứu của Luận văn mang tính thực tiễn cao, có thể làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý nhà nƣớc về du lịch, các doanh nghiệp kinh doanh du lịch, các hộ gia đình tham gia phục vụ khách du lịch ở Mộc Châu, góp phần phát triển du lịch và kinh tế xã hội của Mộc Châu 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 3.Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu là đƣa ra các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch Mộc Châu đến năm 2020.Nhiệm vụ nghiên cứu: - Cơ sở lý luận về sản phẩm du lịch; 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Điều kiện phát triển và sản phẩm du lịch Mộc Châu; - Các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch Mộc Châu đến năm 2020.
Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian: Luận văn nghiên cứu về cao nguyên Mộc Châu. - Về thời gian: Luận văn nghiên cứu hiện trạng du lịch Mộc Châu giai đoạn 2010-2012 và tiếp theo đến năm 2020 5. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là sản phẩm du lịch Mộc Châu 6. Phƣơng pháp nghiên cứu: 6.
Thu thập số liệu thứ cấp Thu thập dữ liệu từ các tài liệu chính thức khác nhau đã tồn tại trƣớc đó về các điều kiện tự nhiên, xã hội của Mộc Châu, về hoạt động du lịch của Mộc Châu, về các điều kiện để phát triển sản phẩm du lịch. Các nguồn tài liệu thứ cấp đƣợc sử dụng là các báo cáo của Viện nghiên cứu phát triển Du lịch, của cơ quan quản lý về du lịch tại Mộc Châu, niên giám thống kê, sách, báo, tạp chí, giáo trình, luận văn, luật Du lịch và các bài viết trên internet… 6. Phƣơng pháp điều tra xã hội học Phƣơng pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi nhằm mục đích thu thập số liệu sơ cấp liên quan đến luận văn. Đối tƣợng điều tra là ngƣời nƣớc ngoài và ngƣời Việt Nam đang đi du lịch tại Mộc Châu.
Phạm vi điều tra là điều tra chọn mẫu khách du lịch. Phiếu điều tra đƣợc thiết kế dƣới dạng bảng hỏi khách du lịch, đƣợc chia làm hai loại: ” Bảng hỏi khách du lịch” áp dụng cho khách du lịch là ngƣời Việt Nam và ” Survey” áp dụng cho khách du lịch là ngƣời nƣớc ngoài. Phiếu điều tra đƣợc tiến hành điều tra tại Mộc Châu từ tháng 9 năm 2012 đến tháng 5 năm 2013 6. Phân tích số liệu sơ cấp, thứ cấp 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là phƣơng pháp lựa chọn, sắp xếp, tổng hợp các số liệu sơ cấp, thứ cấp đã thu thập đƣợc, từ đó đƣa ra những nhận định, đánh giá hoặc kết luận về đối tƣợng nghiên cứu 6.
Nghiên cứu thực địa Là phƣơng pháp có mặt tại thực địa để khảo sát, đối chiếu, kiểm tra những thông tin, số liệu thứ cấp đã thu thập đƣợc, bổ sung những thông tin, số liệu cần thiết khác mà các tài liệu khác không cung cấp hoặc cung cấp không cập nhật, chƣa chính xác. Nghiên cứu thực địa còn để trực tiếp thẩm định các giá trị của tài nguyên, nắm đƣợc các vấn đề thực tế để trên cơ sở đó đƣa ra các giải pháp cho vấn đề nghiên cứu. Phƣơng pháp này đƣợc tiến hành làm 3 đợt: - Đợt 1: Từ 01/5/2012 - 04/5/2012 - Đợt 2: Từ 01/9/2012 - 05/9/2012 - Đợt 3: Từ 30/4/2013 - 02/5/2013 6. Phƣơng pháp chuyên gia Luận văn sử dụng chuyên gia du lịch là những ngƣời am hiểu sâu về lĩnh vực du lịch để đánh giá về đối tƣợng nghiên cứu, đồng thời sản phẩm du lịch có liên quan đến một số lĩnh vực khác nhƣ xây dựng, kiến trúc, thƣơng mại, giao thông, do vậy Luận văn có sử dụng chuyên gia ở các lĩnh vực này 7.
Cấu trúc của luận văn Cấu trúc của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về sản phẩm du lịch Chƣơng 2: Điều kiện phát triển và thực trạng sản phẩm du lịch Mộc Châu Chƣơng 3: Định hƣớng, quan điểm và giải pháp phát triển sản phẩm du lịch Mộc Châu đến năm 2020 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SẢN PHẨM DU LỊCH 1.Khái niệm về sản phẩm du lịch 1. Khái niệm về sản phẩm Trong mọi cuốn kinh tế học, qúa trình sản xuất đƣợc trình bầy bằng mô hình đầu vào-đầu ra: Đầu vào Đầu ra Quá trình sản xuất Đầu vào bao gồm các nguồn lực sản xuất, trong đó có 3 đầu vào chính: + Nguồn tài nguyên thiên nhiên + Vốn + Lao động Đầu ra là sản phẩm hay mọi thứ ngƣời ta mong muốn có, chính vì vậy: - Sản phẩm là quá trình kết hợp các hoạt động của con ngƣời có liên quan lẫn nhau hoặc tƣơng tác với nhau để kết hợp các đầu vào thành đầu ra theo mong muốn. - Theo từ điển Tiếng Việt: Sản phẩm là cái do lao động của con ngƣời tạo ra.
Sản phẩm bao hàm cả những yếu tố vật chất và phi vật chất, những vật thể hữu hình đƣợc gọi là sản phẩm vật chất và vô hình đƣợc gọi là dịch vụ.