Nghiên Cứu Phát Triển Du Lịch Lễ Hội Tại Huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu phát triển du lịch lễ hội tại huế, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Đặng Hùng Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Phạm Hùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Nghiên Cứu Phát Triển Du Lịch Lễ Hội Tại Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Bảng danh mục nội dung phụ lục
• Danh mục các bảng và biểu đồ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp mới của luận văn
• Bố cục luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH LỄ HỘI VÀ ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH LỄ HỘI TẠI HUẾ
• 1.1. Tổng quan về du lịch lễ hội
• 1.1.1. Lễ hội và du lịch lễ hội
• 1.1.1.1. Du lịch Lễ hội
• 1.1.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến du lịch lễ hội
• 1.1.2.1. Thời gian và địa điểm tổ chức
• 1.1.2.2. Hình thức tổ chức
• 1.1.2.3. Nội dung lễ hội
• 1.1.2.4. Sự tham gia của cộng đồng địa phương
• 1.1.2.5. Nhu cầu của khách du lịch
• 1.1.3. Những nguyên tắc phát triển du lịch lễ hội
• 1.1.4. Những bài học kinh nghiệm về phát triển du lịch lễ hội
• 1.1.4.1. Kinh nghiệm quốc tế
• 1.1.4.2. Kinh nghiệm trong nước
• 1.2. Các điều kiện phát triển du lịch lễ hội ở thành phố Huế
• 1.2.1. Giới thiệu chung về thành phố Huế
• 1.2.2. Tài nguyên du lịch lễ hội ở Huế
• 1.2.3. Các điều kiện hỗ trợ cho du lịch lễ hội tại Huế
• 1.2.3.1. Vị trí địa lý
• 1.2.3.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng cơ sở
• 1.2.3.3. Thị trường khách
• 1.2.3.4. Khả năng đáp ứng nhu cầu của du khách
• 1.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH LỄ HỘI TẠI HUẾ
• 2.1. Thị trường khách du lịch lễ hội ở Huế
• 2.1.1. Khách nội địa
• 2.1.2. Khách quốc tế
• 2.2. Các sản phẩm du lịch lễ hội tại Huế
• 2.2.1. Khái quát về các lễ hội tại Huế
• 2.2.2. Hoạt động lễ hội hiện nay
• 2.2.3. Thực trạng một số lễ hội tiêu biểu ở thành phố Huế
• 2.2.3.1. Lễ hội truyền thống dân gian
• 2.2.3.2. Lễ hội truyền thống cung đình
• 2.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật của du lịch lễ hội ở Huế
• 2.4. Nhân lực du lịch lễ hội ở Huế
• 2.5. Tổ chức, quản lý du lịch lễ hội ở Huế
• 2.5.1. Các cơ quan quản lý chính quyền
• 2.5.2. Dân cư địa phương
• 2.6. Tuyên truyền quảng bá du lịch lễ hội ở Huế
• 2.7. Bảo tồn văn hóa trong du lịch lễ hội ở Huế
• 2.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH LỄ HỘI TẠI HUẾ
• 3.1. Căn cứ đề xuất giải pháp
• 3.1.1. Mục tiêu, chiến lược phát triển du lịch Huế
• 3.1.2. Quy hoạch du lịch Huế
• 3.1.3. Thực tiễn du lịch lễ hội tại Huế
• 3.1.3.1. Về hình thức tổ chức
• 3.1.3.2. Về nội dung lễ hội
• 3.2. Các nhóm giải pháp cụ thể
• 3.2.1. Giải pháp về chính sách, quy hoạch, tổ chức, quản lý lễ hội
• 3.2.2. Giải pháp về đầu tư, phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch lễ hội
• 3.2.3. Giải pháp về phát triển sản phẩm, thị trường du lịch lễ hội
• 3.2.4. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch lễ hội
• 3.2.5. Giải pháp về tuyên truyền, quảng bá du lịch lễ hội
• 3.2.6. Giải pháp bảo tồn văn hóa trong hoạt động du lịch lễ hội
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước
• 3.3.2. Đối với các doanh nghiệp du lịch
• 3.3.3. Đối với chính quyền và cư dân địa phương
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về du lịch lễ hội tại Huế và tiềm năng phát triển

Du lịch lễ hội tại Huế là một trong những sản phẩm du lịch đặc trưng, mang đậm bản sắc văn hóa của vùng đất cố đô. Huế không chỉ nổi tiếng với các di sản văn hóa vật thể mà còn với các lễ hội truyền thống phong phú. Những lễ hội này không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần bảo tồn và phát triển văn hóa địa phương. Việc nghiên cứu phát triển du lịch lễ hội tại Huế là cần thiết để khai thác tối đa tiềm năng này.

1.1. Đặc điểm nổi bật của du lịch lễ hội tại Huế

Du lịch lễ hội tại Huế có nhiều đặc điểm nổi bật như sự đa dạng về hình thức tổ chức, nội dung phong phú và sự tham gia của cộng đồng. Các lễ hội như Festival Huế, lễ hội Cầu Ngư, và lễ hội truyền thống cung đình đều thể hiện rõ nét văn hóa đặc trưng của vùng đất này.

1.2. Tầm quan trọng của du lịch lễ hội đối với phát triển kinh tế

Du lịch lễ hội không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho địa phương mà còn góp phần nâng cao chất lượng đời sống của người dân. Sự kết hợp giữa lễ hội và du lịch giúp phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

II. Những thách thức trong phát triển du lịch lễ hội tại Huế

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng du lịch lễ hội tại Huế cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như quản lý lễ hội, bảo tồn văn hóa và sự tham gia của cộng đồng là những yếu tố cần được chú trọng. Việc thiếu sự đầu tư và nghiên cứu bài bản có thể làm giảm sức hấp dẫn của các lễ hội.

2.1. Vấn đề quản lý và tổ chức lễ hội

Quản lý lễ hội tại Huế hiện nay còn nhiều bất cập. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để tổ chức các lễ hội một cách hiệu quả và bền vững.

2.2. Bảo tồn văn hóa trong phát triển du lịch lễ hội

Bảo tồn các giá trị văn hóa trong lễ hội là rất quan trọng. Cần có các biện pháp cụ thể để bảo vệ những nét văn hóa đặc sắc, tránh tình trạng thương mại hóa quá mức.

III. Phương pháp nghiên cứu phát triển du lịch lễ hội tại Huế

Để phát triển du lịch lễ hội tại Huế, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Việc khảo sát thực địa, phỏng vấn chuyên gia và phân tích tài liệu sẽ giúp thu thập thông tin cần thiết cho việc phát triển bền vững.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa giúp nắm bắt được thực trạng tổ chức lễ hội và sự tham gia của cộng đồng. Qua đó, có thể đánh giá được mức độ thu hút của các lễ hội đối với du khách.

3.2. Phương pháp phỏng vấn và thu thập ý kiến

Phỏng vấn các chuyên gia và cư dân địa phương sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về giá trị văn hóa và tiềm năng phát triển của du lịch lễ hội tại Huế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu phát triển du lịch lễ hội

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp những thông tin quý giá cho việc phát triển du lịch lễ hội tại Huế. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

4.1. Các giải pháp phát triển sản phẩm du lịch lễ hội

Cần phát triển các sản phẩm du lịch lễ hội đa dạng, hấp dẫn, phù hợp với nhu cầu của du khách. Việc kết hợp giữa lễ hội và các hoạt động du lịch khác sẽ tạo ra trải nghiệm phong phú cho du khách.

4.2. Đánh giá tác động của du lịch lễ hội đến cộng đồng

Nghiên cứu sẽ đánh giá tác động của du lịch lễ hội đến đời sống của cộng đồng địa phương, từ đó đưa ra các biện pháp hỗ trợ và phát triển bền vững.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho du lịch lễ hội tại Huế

Nghiên cứu phát triển du lịch lễ hội tại Huế không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Định hướng phát triển bền vững cho du lịch lễ hội

Cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa. Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định cho sự thành công của các lễ hội.

5.2. Tăng cường quảng bá du lịch lễ hội tại Huế

Việc tăng cường quảng bá du lịch lễ hội sẽ giúp thu hút nhiều du khách hơn. Cần sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để giới thiệu về các lễ hội và giá trị văn hóa của Huế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Huế sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa đồ sộ với hơn 600 năm lịch sử hình thành, nổi bật là Quần thể di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 1993 và Nhã nhạc cung đình Huế được vinh danh năm 2003. Trong 10 tháng đầu năm 2015, ngành du lịch Thừa Thiên Huế đã đón hơn 2,14 triệu lượt khách, tăng 2,35% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù địa phương lưu giữ tới 49 lễ hội tiêu biểu phân bố đều khắp 27 phường xã trên tổng diện tích 71,68 km², các sản phẩm du lịch lễ hội vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng vốn có. Hoạt động lễ hội phần lớn còn mang nặng tính nghi lễ truyền thống, tính tương tác trải nghiệm dành cho du khách chưa cao và chưa tạo được sự liên kết chặt chẽ với chuỗi cung ứng dịch vụ lữ hành.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch lễ hội, đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức và khai thác các sự kiện văn hóa dân gian lẫn cung đình tại địa bàn thành phố Huế trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015. Trên cơ sở đó, luận văn xác định các điểm nghẽn về hạ tầng, nguồn nhân lực và phương thức quảng bá để đề xuất hệ thống giải pháp chiến lược nhằm định vị du lịch lễ hội thành sản phẩm văn hóa đặc trưng. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng đến mục tiêu gia tăng thời gian lưu trú trung bình của du khách từ 1,8 ngày lên 2,5 ngày, thúc đẩy doanh thu du lịch tăng trưởng khoảng 20% đến 30% mỗi năm và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng cư dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết du lịch sự kiện và du lịch văn hóa để làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa bảo tồn di sản và thương mại hóa dịch vụ du lịch. Đồng thời, mô hình phát triển du lịch bền vững dựa vào cộng đồng được tích hợp nhằm xem xét sự cân bằng giữa bốn chủ thể trọng tâm: cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp lữ hành, cộng đồng dân cư bản địa và du khách.

Khung khái niệm của luận văn tập trung vào năm nội hàm cơ bản:

• Lễ hội: Sinh hoạt văn hóa cộng đồng tổng hợp mang tính định kỳ, phản ánh đời sống tinh thần, tôn giáo và phong tục tập quán.
• Lễ hội truyền thống: Hệ thống nghi lễ dân gian và cung đình được trao truyền qua nhiều thế hệ, dung hòa giữa yếu tố linh thiêng và đời thường.
• Lễ hội du lịch: Sự kiện văn hóa hiện đại do ngành du lịch chủ trì hoặc phối hợp tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh điểm đến.
• Du lịch lễ hội: Loại hình du lịch chuyên đề mà du khách lấy việc tham quan, trải nghiệm và hòa nhập vào các hoạt động lễ hội làm động cơ chuyến đi.
• Sản phẩm du lịch lễ hội: Tập hợp các dịch vụ lưu trú, vận chuyển, ẩm thực và hoạt động trải nghiệm được đóng gói xoay quanh không gian văn hóa lễ hội.

Mô hình nghiên cứu phân tích tác động đa chiều của các nhân tố: thời gian, không gian tổ chức, nội dung nghi lễ, mức độ tham gia của cộng đồng và chất lượng dịch vụ bổ trợ đối với sự hài lòng của du khách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thừa Thiên Huế, Tổng cục Du lịch giai đoạn 2012–2015 cùng hệ thống báo cáo quy hoạch du lịch tỉnh đến năm 2020. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp khảo sát thực địa tại các không gian lễ hội tiêu biểu như Điện Hòn Chén, Lễ hội Cầu ngư, Hội vật làng Sình và Lễ tế Nam Giao.

Cỡ mẫu điều tra xã hội học gồm 350 phiếu khảo sát, phân bổ cho 200 khách du lịch nội địa, 100 khách du lịch quốc tế và 50 chuyên gia quản lý cùng đại diện doanh nghiệp lữ hành. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao theo độ tuổi, quốc tịch và mục đích chuyến đi. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phương pháp giải mã văn hóa và so sánh liên ngành là để vừa lượng hóa chính xác mức độ thỏa mãn của du khách, vừa bóc tách sâu sắc giá trị biểu trưng lịch sử của vùng đất cố đô. Timeline nghiên cứu được triển khai liên tục từ năm 2012 đến đầu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tài nguyên lễ hội tại Huế vô cùng dồi dào nhưng phân bố thị trường khách có sự chênh lệch lớn theo mùa. Địa phương có 49 lễ hội tiêu biểu gồm 44 lễ hội dân gian và 5 lễ hội tôn giáo lớn, tuy nhiên lượng khách nội địa chỉ tập trung đột biến vào 4 tháng cao điểm là tháng 6, 7, 11 và 12 với quy mô vượt 200.000 lượt khách mỗi tháng, trong khi các tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 91.000 đến 130.000 lượt khách.

Thứ hai, cơ cấu tổ chức lễ hội còn mất cân đối giữa phần Lễ và phần Hội. Khoảng 85% các lễ hội truyền thống dành phần lớn thời lượng cho các nghi thức cúng tế cổ truyền kéo dài từ 3 đến 5 tiếng, trong khi phần Hội với các trò chơi dân gian và hoạt động biểu diễn nghệ thuật chỉ chiếm chưa đầy 30% tổng thời lượng chương trình, khiến du khách khó tiếp cận và tương tác trực tiếp.

Thứ ba, thị trường khách quốc tế đánh giá cao giá trị văn hóa nhưng thiếu sản phẩm tour chuyên biệt. Du khách từ các quốc gia như Pháp dẫn đầu với gần 6.900 lượt tham quan mỗi tháng, theo sau là Nhật Bản, Úc và Mỹ. Dù 78% du khách quốc tế được phỏng vấn bày tỏ sự ngưỡng mộ với Nhã nhạc và nghi lễ cung đình, mức chi tiêu bình quân cho dịch vụ lễ hội vẫn ở mức thấp do các công ty du lịch chưa xây dựng được lịch trình kết nối cố định.

Thứ tư, bài học so sánh với đô thị cổ Hội An nơi khai thác thành công 53 lễ hội hàng năm cho thấy Huế chưa tận dụng tối đa vai trò chủ thể của cư dân địa phương. Tại Huế, mức độ tham gia chủ động của cộng đồng trong việc cung cấp dịch vụ trải nghiệm văn hóa chỉ đạt khoảng 35%, phần lớn vẫn phụ thuộc vào sự điều hành của các cơ quan quản lý nhà nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thực trạng trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ giữa công tác bảo tồn di sản và chiến lược thương mại hóa du lịch. Phần lớn ban tổ chức lễ hội tại các đình làng giữ tâm lý khép kín, e ngại việc du lịch hóa sẽ làm biến dạng tính trang nghiêm của nghi lễ. Sự thiếu hụt các nghiên cứu thị trường bài bản dẫn đến tình trạng quảng bá thông tin lễ hội còn chậm trễ, du khách và công ty lữ hành thường không nắm được lịch trình chi tiết trước 3 đến 6 tháng.

Để trực quan hóa các kết quả nghiên cứu, dữ liệu biến động khách du lịch 12 tháng nên được trình bày qua biểu đồ cột kép nhằm làm rõ sự đối lập giữa luồng khách nội địa và quốc tế. Đồng thời, mức độ thỏa mãn của du khách đối với 5 tiêu chí: không gian, an ninh, tính đặc sắc của nghi lễ, vệ sinh môi trường và dịch vụ bổ trợ cần được cấu trúc thành bảng ma trận điểm đánh giá theo thang đo Likert 5 mức độ, giúp nhận diện rõ các hạn chế cần can thiệp khẩn cấp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc không gian và kịch bản lễ hội: Tiến hành chuẩn hóa và giản lược các nghi thức rườm rà trong phần Lễ, rút ngắn thời gian tế tự khoảng 25% đến 30% nhưng vẫn bảo tồn trọn vẹn tính trang nghiêm; đồng thời mở rộng không gian phần Hội với các hoạt động tương tác như đua thuyền, kéo co, đập niêu đất từ quý 2 năm 2016. Đơn vị chủ trì thực hiện là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Ủy ban nhân dân các phường xã.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng và quy hoạch chuỗi điểm đến: Xây dựng 5 bến thuyền du lịch đạt chuẩn dọc sông Hương và hoàn thiện hệ thống bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng đạt chuẩn tại các khu vực diễn ra lễ hội lớn như Điện Hòn Chén, làng Sình trong giai đoạn 2016–2018. Mục tiêu nâng công suất tiếp đón khách du lịch đồng thời tại mỗi điểm lên 3.000 người, do Ủy ban nhân dân thành phố Huế chỉ đạo ban ngành liên quan thực hiện.

Thứ ba, đóng gói sản phẩm và đa dạng hóa tuyến tour chuyên đề: Thiết kế 6 chương trình tour du lịch lễ hội kết hợp trải nghiệm ẩm thực và làng nghề truyền thống kim hoàn, hoa giấy Thanh Tiên, áo dài cố đô. Phấn đấu nâng tỷ lệ khách mua tour lễ hội trọn gói tăng 20% vào năm 2018, giao trách nhiệm cho Hiệp hội Du lịch tỉnh Thừa Thiên Huế và các doanh nghiệp lữ hành hàng đầu triển khai.

Thứ tư, chuẩn hóa nguồn nhân lực và đẩy mạnh du lịch cộng đồng: Tổ chức 12 khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng thuyết minh văn hóa lễ hội, kỹ năng phục vụ homestay cho 500 cán bộ văn hóa cơ sở và người dân địa phương hoàn thành trước năm 2017. Trường Cao đẳng Nghề Du lịch Huế phối hợp cùng chính quyền địa phương chịu trách nhiệm điều phối công tác đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa và du lịch: Cán bộ thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để ban hành cơ chế quản lý, bảo tồn di sản phi vật thể gắn với chiến lược phát triển kinh tế ban đêm và quy hoạch không gian lễ hội giai đoạn 2016–2025.

Nhóm doanh nghiệp lữ hành và đơn vị tổ chức sự kiện: Các giám đốc điều hành, nhà phát triển sản phẩm du lịch có thể ứng dụng các mô hình liên kết tour mẫu, lịch trình thống kê 49 lễ hội theo tháng để xây dựng sản phẩm tour chuyên đề độc đáo, thu hút phân khúc khách chi trả cao từ thị trường Tây Âu và Đông Á.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Du lịch, Văn hóa học: Tài liệu cung cấp hệ thống lý luận chặt chẽ, phương pháp tiếp cận liên ngành và bộ số liệu khảo sát thực chứng có giá trị tham khảo cao cho các công trình nghiên cứu về quản trị điểm đến, du lịch di sản và xã hội học du lịch.

Nhóm cộng đồng cư dân và ban trị sự làng nghề truyền thống: Giúp các nghệ nhân, ban quản lý di tích tại các làng cổ nắm bắt phương thức chuyển đổi lễ hội dân gian thành mô hình sinh kế du lịch cộng đồng bền vững, nâng cao thu nhập mà vẫn giữ gìn nguyên vẹn cốt cách văn hóa truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

Du lịch lễ hội tại Huế có những thế mạnh vượt trội nào so với các địa phương khác? Huế sở hữu hệ thống di sản kép gồm 49 lễ hội truyền thống kết hợp hài hòa giữa nghi thức cung đình triều Nguyễn trang nghiêm và lễ hội dân gian sông nước đặc sắc, diễn ra trong không gian kiến trúc cổ kính được UNESCO vinh danh từ năm 1993.

Tại sao du lịch lễ hội ở Huế chưa khai thác hết tiềm năng thương mại? Nguyên nhân chủ yếu do cơ cấu tổ chức nghiêng nặng về phần Lễ kéo dài nhiều giờ, phần Hội thiếu hoạt động trải nghiệm thực tế cho khách, cùng với việc thông tin quảng bá chưa được đồng bộ hóa sớm trước 6 tháng cho các hãng lữ hành quốc tế.

Mô hình phát triển lễ hội tại Hội An mang lại bài học kinh nghiệm gì cho Huế? Hội An đã thành công trong việc tinh giản thời lượng tế lễ, đẩy mạnh phần Hội với các trò diễn dân gian như bài chòi, hát hò khoan và trao quyền chủ thể sáng tạo cho người dân, giúp biến 53 lễ hội hàng năm thành chuỗi sản phẩm du lịch có sức hút cao.

Làm thế nào để dung hòa giữa tính linh thiêng của lễ hội và mục tiêu phục vụ du lịch? Cần phân định rõ không gian hành lễ tôn nghiêm dành riêng cho phần nghi thức và không gian ngoại vi dành cho các hoạt động phụ trợ, đồng thời nâng cao nhận thức của du khách qua các bảng hướng dẫn quy tắc ứng xử văn hóa trước khi tham quan.

Kỳ vọng phát triển của du lịch lễ hội tại thành phố Huế đến năm 2020 là gì? Định hướng đến năm 2020 là nâng thời gian lưu trú bình quân của du khách lên trên 2,5 ngày, hình thành ít nhất 6 tour chuyên đề lễ hội cố định và đưa du lịch lễ hội trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đóng góp trên 45% cơ cấu dịch vụ của tỉnh.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về du lịch lễ hội và chứng minh tiềm năng vượt trội của 49 lễ hội tiêu biểu tại thành phố Huế.
• Công trình chỉ rõ sự mất cân đối giữa phần Lễ và phần Hội, đồng thời phân tích tính mùa vụ sâu sắc qua chuỗi số liệu khảo sát thực tế giai đoạn 2012–2015.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược bao gồm đổi mới kịch bản lễ hội, hoàn thiện hạ tầng, liên kết doanh nghiệp lữ hành và đào tạo nguồn nhân lực bản địa.
• Lộ trình triển khai giải pháp được phân kỳ chi tiết từ năm 2016 đến năm 2020, gắn liền trách nhiệm của từng cấp quản lý và cộng đồng dân cư.
• Nghiên cứu là tài liệu tham khảo thiết thực, kêu góp các cơ quan ban ngành và doanh nghiệp du lịch chung tay xây dựng thương hiệu Cố đô Huế thành thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH LỄ HỘI VÀ ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH LỄ HỘI TẠI HUẾ 1. Tổng quan về du lịch lễ hội 1. Lễ hội và du lịch lễ hội 1. Lễ hội  Khái niệm chung về Lễ hội Lễ hội: “Lễ hội là loại hình sinh hoạt văn hóa tổng hợp hết sức đa dạng và phong phú, là một kiểu sinh hoạt tập thể của nhân dân sau thời gian lao động mệt nhọc, hoặc là một dịp để con người hướng về một sự kiện lịch sử trọng đại, ngưỡng mộ tổ tiên, ôn lại truyền thồng, hoặc là giải quyết những nỗi lo âu, những khao khát, ước mơ mà cuộc sống hiện tại chưa giải quyết được” [29 trang 67] “Lễ hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật truyền thống của cộng đồng” Lễ hội là nhu cầu sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đồng thời là sự kiện có thể thu hút đông đảo khách du lịch.

Khi bàn về khái niệm, mối tương quan giữa lễ hội và sự kiện, các chuyên gia có cho rằng “Lễ hội là thuật ngữ dùng để chỉ một loại hình sinh hoạt văn hóa phổ biến, có thể tổng hợp nhiều loại hình văn hóa khác nhau (văn học nghệ thuật, tôn giáo tín ngưỡng, phong tục tập quán.) qua hình thức sân khấu hóa hoặc cảnh diễn hóa. tại một địa điểm, một không gian - thời gian nhất định bằng những nghi thức, nghi vật, nghi trượng. Lễ hội sản sinh từ nhu cầu tất yếu của lịch sử. Lễ hội không đặt nặng vấn đề kinh tế trong khi du lịch thì ngược lại.

Lễ hội truyền thống: GS. Nguyễn Duy Qúy có định nghĩa về lễ hội truyền thống như sau “Lễ hội truyền thống là một sinh hoạt văn hóa tổng hợp bao gồm các 18 mặt tinh thần và vật chất, tôn giáo tín ngưỡng và văn hóa nghệ thuật, linh thiêng và đời thường. Đó còn là một sinh hoạt có qui mô lớn về tầm vóc và có sức cuốn hút một số lượng lớn những hiện tượng của đời sống xã hội.” - Lễ hội truyền thống bao giờ cũng xuất phát từ nhu cầu nội tại của con người, hướng tới một đối tượng cụ thể để suy tôn và được chú trọng về không gian lễ hội. - Bản sắc văn hóa Việt Nam mang đậm chất văn hóa làng.

Lễ hội truyền thống là điển hình của sinh hoạt văn hóa dân gian truyền thống. - Bản chất và nội dung của “lễ hội truyền thống là một sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Dù bất cứ nơi đâu vào bất cứ thời gian nào, lễ hội cũng do chính nhân dân tiến hành. Không bao giờ lễ hội chỉ thuộc về một nhóm người nào đó trong xã hội” Lễ hội truyền thống xưa nhấn mạnh phần lễ.

Lễ hội truyền thống nay nhấn mạnh phần hội. * Lễ hội hiện đại: Do nhu cầu của cuộc sống và sự phát triển văn hóa xã hội. Các địa phương tổ chức các lễ hội hướng đến sự kiện cụ thể. Trong sinh hoạt lễ hội có sự tham gia của các sinh hoạt văn hóa bên ngoài du nhập vào, trong lễ hội phần “hội” được chú trọng, nội dung đan xen giữa truyền thống và hiện đại.

Đây cũng là hoạt động có tính tương tác cao giữa địa phương và khách du lịch, là yếu tố thúc đẩy hoạt động “du lịch lễ hội” phát triển. *Lễ hội du lịch: Đây là một loại “lễ hội hiện đại (lễ hội mới) do ngành du lịch chủ động phối hợp với các ngành xã hội khác nhau đứng ra tổ chức, nhằm tạo ra sản phẩm hoặc tuyên truyền quảng bá và xúc tiến du lịch” Huế từng tổ chức “lễ hội bếp Việt”, “lễ hội làng nghề truyền thống”, “lễ hội áo dài”, đặc biệt “lễ hội Festival” định kỳ 2 năm tổ chức một lần. 19  Đặc điểm lễ hội - Tổ chức định kỳ hoặc một thời điểm duy nhất, có tính lặp lại thường xuyên. - Mang đậm tính chất lễ hội nông nghiệp nhưng không phải nông nghiệp thuần túy.

- Chịu ảnh hưởng của văn hóa, lịch pháp Trung Hoa nhưng đã có những chuyển dịch thay đổi về thời gian và nội dung, hình thức thể hiện.  Phân loại lễ hội Lễ hội là một bộ phận của nền văn hóa dân gian được sáng tạo và bảo tồn, lưu truyền lâu đời trong lòng xã hội từ xưa đến nay. Việt Nam là quốc gia đa sắc tộc và đa lễ hội, tùy theo mỗi góc độ, mục đích, quan điểm nghiên cứu mà có sự phân loại lễ hội khác nhau và trong các loại lễ hội được phân ra cũng sẽ có những cấp độ lễ hội khác nhau. Các hình thức phổ biến của lễ hội và sự kiện trong lịch sử:  Căn cứ vào nơi tổ chức: Hội chùa, Hội đình.

Tất cả dều ảnh hưởng, mang tính chất lễ hội nông nghiệp. Nguồn gốc lễ hội: Hình thành và phát triển cùng với lịch sử dân tộc, đất nước, phản ánh đời sống của cư dân nông nghiệp lúa nước. “Tháng Giêng ăn tết ở nhà, tháng Hai cờ bạc, tháng Ba hội hè”  Căn cứ vào nội dung phản ánh: Lễ hội nông nghiệp. Lễ hội danh nhân, anh hùng lịch sử.

Lễ hội tôn giáo tín ngưỡng.  Căn cứ vào hoạt động tổ chức trong lễ hội: Có lễ hội truyền thống, lễ hội hiện đại hoặc lễ hội cung đình, lễ hội dân gian (thực ra lễ hội cung đình và lễ hội dân gian thuộc về lễ hội truyền thống) - Lễ hội truyền thống: Có lễ hội truyền thống dân gian, lễ hội truyền thống cung đình. 20 - Lễ hội truyền thống dân gian là một loại hình sinh hoạt văn hóa, xã hội của quần chúng nhân dân lao động ở một cộng đồng, địa phương nhất định mang đậm tính chất tổng hợp các hình thái tư tưởng, tín ngưỡng, phong tục tập quán… của cộng đồng địa phương đó. Nhìn chung Lễ hội truyền thống dân gian có sự lặp đi lặp lại một cách ổn định về thời gian, không gian hội, sự định kỳ ngày hội.

Ngày nay với chủ trương phát triển văn hóa kết hợp với du lịch. Lễ hội truyền thống dân gian ngày càng được quan tâm chú trọng để phát triển và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương, Lễ hội được đông vui hơn… nhằm mục đính chuyển tải truyền thống và nội dung giáo dục của ngày hội đến các thế hệ nối tiếp, đồng thời giới thiệu, gìn giữ, phát triển những tinh hoa của lễ hội truyền thống dân gian. - Lễ hội cung đình: Lễ hội cung đình phản ánh sinh hoạt lễ nghi của triều Nguyễn, phần lớn chỉ chú trọng về “lễ” hơn “hội”. “Lễ hội cung đình diễn ra trong cung đình dưới triều Nguyễn (1802 - 1945).

Hầu hết là những đại lễ của triều đình như lễ tế Nam Giao, lễ tế Văn Miếu, lễ tế Xã Tắc, lễ tế Thái Miếu, lễ tế Thế Miếu, lễ Tịch Điền, lễ tế Kỳ Đạo, lễ khai trạo của thủy quân, lễ đăng quang, lễ mừng thọ tứ tuần, ngũ tuần của hoàng đế, hoàng hậu, và lễ Hưng quốc Khánh niệm (mồng 2 tháng 5 âm lịch).vn) - Lễ hội dân gian: là một sinh hoạt tổng hợp bao gồm các mặt: Tôn giáo tín ngưỡng và văn hóa nghệ thuật, tinh thần và cả vật chất, linh thiêng và đời thường. Lễ hội dân gian gồm nhiều loại rất phong phú, tiêu biểu như: lễ hội Huệ Nam ở Điện Hòn Chén hay còn gọi là lễ rước sắc nữ thần Pônagar theo tín ngưỡng của người Chăm Pa sau này được Việt hóa Thiên y A na, lễ hội tưởng niệm các vị khai sinh các ngành nghề truyền thống, lễ hội tưởng nhớ các vị khai 21 canh thành lập làng. Trong những dịp tế lễ, nhiều sinh hoạt văn hóa bổ ích như đua thuyền, kéo co, đấu vật. còn được tổ chức và thu hút đông người xem.

 Căn cứ vào không gian (phạm vi) của lễ hội: Có lễ hội quốc gia (cả nước), Lễ hội vùng, lễ hội làng. - Lễ hội quốc gia: như Giỗ tổ Hùng Vương, các ngày lễ kỷ niệm chiến thắng. - Lễ hội vùng: Là loại hội lễ có tầm thu hút ảnh hưởng rộng lớn, mang tính chất tiêu biểu, sự tham gia của cả vùng. - Lễ hội làng: Đa số gắn với tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp.

Diễn ra tại Đình làng, Miếu, Đền, Lăng… “Đó là một hình thức sinh hoạt văn hóa định kỳ, cộng đồng tổng hợp và tiêu biểu nhất của xã hội nông thôn ở đơn vị làng” [41trang 15] Bao gồm: + Lễ hội thờ đức Thành Hoàng: Diễn ra ở các đình làng, còn gọi là hội đình hay đình đám. + Lễ hội thờ các nhân vật lịch sử: Đa số diễn ra ở các Lăng, Đền thờ các vị có công với nước. + Lễ hội thờ cúng Cá Voi: Diễn ra tại các làng ven biển + Lễ - Hội Tết: Đây là sinh hoạt mang tính cộng đồng cao. Là một loại hội mùa gắn với các nghi lễ của tín ngưỡng dân gian hoặc tôn giáo dựa theo âm lịch như lễ tết Nguyên Đán.

+ Lễ hội tôn giáo: Gắn liền với những cộng đồng tín đồ tôn giáo đồng thời cũng là dịp hội họp, sinh hoạt văn hóa quần chúng của nhân dân sở tại. Các loại hình lễ hội tông giáo đó là: Lễ hội rằm tháng bảy hay còn gọi lễ vu lan; Lễ hội Phật đản; Lễ thiên chúa giáo (Lễ Noel, lễ Phục sinh.) 22 + Lễ hội các dân tộc ít người: Mang màu sắc nghiêng về tâm lý, tín ngưỡng, phong tục tập quán…của các cộng đồng người dân tộc. + Lễ hội Vùng + Lễ hội gia đình (cưới, tang, giỗ…)  Căn cứ vào thời gian tổ chức Lễ hội: Có Lễ hội mùa xuân, lễ hội mùa Thu.  Căn cứ vào mục đích, tính chất của lễ hội: - Lễ hội thờ Tổ nghiệp truyền thống (Kim hoàn, Sân khấu, nghề may…) - Lễ hội thờ cá voi (ngư dân miền biển) - Lễ hội tôn giáo (Phật Đản, Noel, lễ hội thờ Mẫu - Nữ thần.) Ngoài ra tùy theo hoạt động của lễ hội, mục đích lễ hội và tùy từng địa phương mà có cách gọi tên khác nhau về lễ hội như: Lễ hội tôn vinh các vị thần; Lễ hội làng nghề; Lễ hội văn hóa (ví dụ như lễ hội văn hóa các dân tộc ít người.)  Chức năng của lễ hội - Gắn kết cộng đồng, nơi thể hiện đời sống tinh thần của cộng đồng.

- Không gian thể hiện sự sáng tạo của cá nhân cộng đồng.  Vai trò, vị trí của lễ hội trong đời sống văn hóa cộng đồng Lễ hội là nơi thể hiện những giá trị văn hóa của cộng đồng, đề cao nhân vật được tôn thờ, hành lễ. Thể hiện tính chất xã hội hóa và sức sống của cộng đồng (Nâng cao đời sống văn hóa cộng đồng. Lễ hội là linh hồn của các kiến trúc văn hóa, đời sống của cộng đồng.