Phân tích thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại vườn quốc gia phong nha kẻ bàng giai đoạn 2020 2022

Phân tích thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng giai đoạn 2020 - 2022, khám phá tiềm năng và thách thức.

• Tác giả: Hoàng Thu Thảo
• Người hướng dẫn: TS.GVC Lê Thanh An
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế và phát triển
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH SINH THÁI TẠI CÁC VƯỜN QUỐC GIA
• 1.1. Tổng quan về du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia
• 1.1.1. Khái niệm về vườn quốc gia
• 1.1.2. Đặc điểm, vai trò của Vườn quốc gia
• 1.1.3. Các hoạt động của du lịch sinh thái
• 1.2. Các quy định của Việt Nam về công tác quản lý, khai thác và phát triển du lịch tại các Vườn quốc gia
• 1.3. Thực tiễn phát triển du lịch sinh thái tại một số vườn quốc gia trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.3.1. Trên thế giới
• 1.3.2. Tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI VƯỜN QUỐC GIA PHONG NHA – KẺ BÀNG
• 2.1. Tổng quan về Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Vị trí địa lý
• 2.1.3. Địa hình, khí hậu và thủy văn
• 2.1.4. Giá trị tài nguyên thiên nhiên. Tình hình kinh tế - xã hội
• 2.1.5. Tiềm năng và quy hoạch phát triển du lịch sinh thái
• 2.2. Thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.2.1. Các địa điểm du lịch khai thác tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.2.2. Kết quả kinh doanh du lịch sinh thái
• 2.2.3. Đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.2.3.1. Đặc điểm mẫu điều tra
• 2.2.3.2. Các hoạt động du lịch sinh thái tại VQG Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.2.3.3. Đánh giá của du khách về các đặc điểm tự nhiên và văn hóa – xã hội
• 2.2.3.4. Đánh giá của du khách về cơ sở hạ tầng, giao thông của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.2.3.5. Đánh giá của du khách về hoạt động dịch vụ
• 2.2.3.6. Một số quan tâm của du khách
• 2.2.4. Đánh giá chung về thực trạng triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 2.2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ DU LỊCH SINH THÁI TẠI VƯỜN QUỐC GIA PHONG NHA – KẺ BÀNG
• 3.1. Định hướng, mục tiêu phát triển ngành du lịch của Tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2021-2025
• 3.1.1. Định hướng phát triển ngành du lịch của Tỉnh
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển ngành du lịch
• 3.2. Các giải pháp phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức của xã hội về phát triển du lịch
• 3.2.2. Xây dựng chiến lược phát triển ngành Du lịch
• 3.2.3. Các giải pháp hỗ trợ nâng cao chất lượng dịch vụ tại khu du lịch sinh thái
• 3.2.4. Tổ chức các sự kiện, quảng bá, xúc tiến du lịch sinh thái
• PHẦN KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng là một trong những điểm đến du lịch sinh thái nổi bật tại Việt Nam. Với hệ sinh thái đa dạng và phong phú, nơi đây không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp tự nhiên mà còn bởi các hoạt động du lịch sinh thái hấp dẫn. Giai đoạn 2020-2022, du lịch sinh thái tại đây đã có những bước phát triển đáng kể, mặc dù vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.1. Đặc điểm nổi bật của Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng nổi bật với hệ thống hang động kỳ vĩ, đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Nơi đây là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm, góp phần bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch bền vững.

1.2. Tình hình phát triển du lịch sinh thái giai đoạn 2020 2022

Trong giai đoạn 2020-2022, du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã có sự phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19. Số lượng khách du lịch tăng lên đáng kể, cho thấy tiềm năng phát triển của loại hình du lịch này.

II. Những thách thức trong phát triển du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển du lịch sinh thái. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, sự ảnh hưởng của dịch bệnh và biến đổi khí hậu đang gây khó khăn cho ngành du lịch.

2.1. Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ

Cơ sở hạ tầng tại Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng chưa đáp ứng đủ nhu cầu của du khách. Việc thiếu các dịch vụ hỗ trợ như khách sạn, nhà hàng và phương tiện di chuyển đã ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách.

2.2. Ảnh hưởng của dịch bệnh COVID 19

Dịch bệnh COVID-19 đã gây ra sự suy giảm nghiêm trọng trong ngành du lịch. Mặc dù đã có sự phục hồi, nhưng du lịch sinh thái vẫn cần thời gian để trở lại mức trước đại dịch.

III. Phương pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Để phát triển du lịch sinh thái bền vững, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm bảo tồn thiên nhiên và nâng cao trải nghiệm của du khách. Các giải pháp như nâng cao nhận thức cộng đồng, phát triển cơ sở hạ tầng và quảng bá du lịch là rất cần thiết.

3.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng về du lịch sinh thái

Cần tổ chức các chương trình giáo dục và truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của du lịch sinh thái. Điều này sẽ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững.

3.2. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, dịch vụ lưu trú và các tiện ích khác sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho du khách. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm mà còn thu hút nhiều khách du lịch hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Nghiên cứu về du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các hoạt động du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn thiên nhiên và phát triển cộng đồng địa phương.

4.1. Lợi ích kinh tế từ du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái đã tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cho địa phương, giúp cải thiện đời sống của người dân. Các hoạt động du lịch như khám phá hang động, trekking và tham quan thiên nhiên đã thu hút nhiều du khách.

4.2. Bảo tồn thiên nhiên và phát triển cộng đồng

Các hoạt động du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn các hệ sinh thái và động thực vật quý hiếm. Điều này giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha Kẻ Bàng

Tương lai của du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Phong Nha - Kẻ Bàng rất hứa hẹn. Với những giải pháp đúng đắn và sự hợp tác giữa các bên liên quan, du lịch sinh thái có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển du lịch sinh thái bền vững

Cần xây dựng các chiến lược phát triển du lịch sinh thái bền vững, tập trung vào bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng dịch vụ. Điều này sẽ giúp thu hút du khách và tạo ra nguồn thu ổn định cho địa phương.

5.2. Hợp tác giữa các bên liên quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương là rất quan trọng trong việc phát triển du lịch sinh thái. Các bên cần cùng nhau xây dựng kế hoạch và thực hiện các giải pháp hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Phát triển du lịch được xác định là một trong hai chương trình kinh tế - xã hội trọng điểm của tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2016-2020 nhằm từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Quảng Bình sở hữu tài nguyên tự nhiên đặc sắc với gần 400 hang động lớn nhỏ, trong đó Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng hai lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới vào các năm 2001 và 2015 nhờ các giá trị địa mạo karst và đa dạng sinh học. Địa danh này đã nhận được nhiều sự công nhận từ các tổ chức trong nước và quốc tế: Quảng Bình xếp thứ 7 trong Bộ chỉ số năng lực cạnh tranh du lịch Việt Nam (VTCI) năm 2021; Trip Advisor bình chọn Phong Nha – Kẻ Bàng là 1 trong 25 vườn quốc gia đáng trải nghiệm nhất thế giới; AFAR vinh danh là 1 trong 39 điểm đến của thế giới năm 2022; hang Sơn Đoòng được CN Traveller xếp vào nhóm 7 kỳ quan thế giới năm 2022; sự kiện quảng bá Sơn Đoòng trên trang chủ Google tại 18 quốc gia và vùng lãnh thổ ngày 14/04/2022 tiếp cận hơn 500 triệu lượt người.

Mặc dù có tiềm năng phong phú, việc khai thác tài nguyên du lịch sinh thái tại địa phương còn gặp nhiều hạn chế do cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ. Đặc biệt, giai đoạn 2020-2022 ghi nhận ngành du lịch chịu ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch Covid-19, đi kèm với áp lực suy thoái kinh tế và lạm phát. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả Hoàng Thu Thảo thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kinh tế phát triển tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế với đề tài "Phân tích thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng giai đoạn 2020-2022".

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Phân tích và đánh giá thực trạng du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2020-2022; từ đó đề xuất một số giải pháp và định hướng phát triển du lịch sinh thái trong thời gian tới.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về phát triển du lịch sinh thái tại vườn quốc gia.
  2. Phân tích và đánh giá thực trạng du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trong giai đoạn 2020-2022.
  3. Đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
• Phạm vi không gian: Khu du lịch Phong Nha – Kẻ Bàng thuộc địa bàn các xã vùng đệm và vùng lõi thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu dữ liệu thực trạng giai đoạn 2020-2022 và đề xuất giải pháp định hướng đến năm 2025.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm học thuật và khung pháp lý chuyên ngành về quản lý rừng đặc dụng và hoạt động du lịch:

• Khái niệm và nguyên tắc du lịch sinh thái: Tác giả tổng hợp các định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO, 1991), Ceballos-Lascurain (1987), Hens (1998), Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES, 2006), Lê Huy Bá (2000, 2009) và Nguyễn Thị Kiều Viễn (2006). Hoạt động du lịch sinh thái được xác định dựa trên 4 nguyên tắc vận hành: (1) Giáo dục và diễn giải môi trường; (2) Bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái; (3) Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa bản địa; (4) Tạo việc làm và chia sẻ lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương.
• Khung pháp lý điều chỉnh: Khóa luận vận dụng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam, bao gồm:
  • Luật Lâm nghiệp số 16/2017/QH14 (khoản 2 Điều 5 quy định tiêu chí rừng đặc dụng; Điều 52 quy định nguyên tắc sử dụng rừng đặc dụng; Điều 63 về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng).
  • Nghị định số 156/2018/NĐ-CP (khoản 1 Điều 6 quy định tiêu chí Vườn quốc gia với diện tích liền vùng tối thiểu 7.000 ha, tỷ lệ che phủ rừng tối thiểu 70%; quy định về 3 hình thức kinh doanh: tự tổ chức, liên kết, cho thuê môi trường rừng với mức giá thuê không thấp hơn 1% tổng doanh thu theo Thông tư số 22/2017/TT-BNNPTNT; khống chế chiều cao công trình nghỉ dưỡng tối đa 12 m và tiêu chuẩn đường giao thông tối đa cấp IV miền núi trong phân khu phục hồi sinh thái).
  • Luật Du lịch số 09/2017/QH14 (Điều 5 về chính sách ưu tiên sản phẩm du lịch sinh thái, có so sánh mở rộng giới hạn thời gian lưu trú 1 năm so với Luật Du lịch 2005).
  • Luật Đa dạng sinh học số 32/VBHN-VPQH năm 2018 (Điều 5).
  • Nghị định số 141/2016/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập áp dụng cho Ban quản lý khu bảo tồn.

Phương pháp nghiên cứu:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập số liệu thống kê từ Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, Sở Du lịch tỉnh Quảng Bình, các báo cáo quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của UBND tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2014-2030, văn bản pháp luật và các công trình khoa học liên quan.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành điều tra, phỏng vấn khách du lịch tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trong năm 2022 thông qua bảng hỏi cấu trúc gồm 26 biến quan sát. Quy mô mẫu tối thiểu được xác định theo công thức: $$n = m \times 5 = 26 \times 5 = 130 \text{ mẫu}$$ Trong đó $m$ là số lượng biến quan sát ($m=26$). Thực tế tác giả đã thu thập thành công 190 phiếu khảo sát hợp lệ từ du khách.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Ứng dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích kinh tế so sánh chuỗi thời gian, phân tích các nhân tố cấu thành để đánh giá các chỉ tiêu về lượt khách, doanh thu và mức độ đánh giá chất lượng dịch vụ của du khách.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch sinh thái tại các Vườn quốc gia

Chương 1 hệ thống hóa khung lý luận về quản lý rừng đặc dụng và du lịch sinh thái:

• Phân định cấu trúc không gian vườn quốc gia thành 3 phân khu chức năng: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái và phân khu hành chính - dịch vụ, kết hợp cùng hệ thống vùng đệm nhằm hạn chế áp lực xâm lấn từ hoạt động dân sinh.
• Phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa du lịch sinh thái và du lịch bền vững; khẳng định du lịch sinh thái là một bộ phận của du lịch thiên nhiên nhưng đòi hỏi tính trách nhiệm cao đối với việc bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao phúc lợi xã hội.
• Khảo cứu kinh nghiệm thực tiễn quốc tế và trong nước:
  • Kinh nghiệm quốc tế: Mô hình phát triển du lịch sinh thái tại bang Sabah (Malaysia) thông qua Hành lang phát triển Sabah năm 2008 với quy mô vốn 105 tỷ Ringgit, đưa lượng khách năm 2019 đạt kỷ lục 4,2 triệu lượt và doanh thu 9 tỷ RM; mô hình đảo Nami (Hàn Quốc) với chiến lược 5 trụ cột (phục hồi sinh thái sau năm 2002, chuyển đổi không gian văn hóa nghệ thuật, liên kết tổ chức quốc tế như UNICEF, khai thác du lịch qua phim ảnh "Bản tình ca mùa đông" và thiết lập ngoại giao mạng lưới toàn cầu, đón xấp xỉ 3 triệu khách năm 2013).
  • Kinh nghiệm trong nước: Mô hình phân vùng du lịch theo độ cao (400 m, 600-700 m, 1.100 m) và khai thác di tích lịch sử thời Pháp thuộc tại Vườn quốc gia Ba Vì (đón khoảng 400.000 lượt khách/năm, doanh thu xấp xỉ 20 tỷ đồng); mô hình bảo tồn gắn với du lịch cộng đồng người Mường và cơ chế tuần tra chống cháy rừng, truy quét lâm tặc tại Vườn quốc gia Cúc Phương (diện tích 22.200 ha, bảo tồn 2.234 loài thực vật và 135 loài thú với biểu tượng voọc mông trắng).

Chương 2: Phân tích thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hoạt động kinh doanh du lịch tại điểm nghiên cứu:

• Đặc điểm địa chất, sinh thái và nhân văn:
  • Vườn quốc gia có diện tích 123.326 ha (phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 100.296 ha, phân khu phục hồi sinh thái 19.619 ha, phân khu hành chính dịch vụ 3.411 ha). Địa hình karst chiếm 2/3 diện tích vùng lõi, có tuổi địa chất trên 400 triệu năm hình thành từ kỷ Devon qua 4 chu kỳ kiến tạo lớn, chứa đựng trên 368 hang động với hơn 231 km chiều dài đã được khảo sát.
  • Đa dạng sinh học gồm 2.952 loài thực vật bậc cao có mạch (hơn 230 loài trong Sách đỏ), quần thể Bách xanh đá cổ thụ 500 tuổi rộng khoảng 4.000 ha; 1.394 loài động vật (82 loài Sách đỏ Việt Nam, 116 loài Sách đỏ IUCN, 10 loài linh trưởng chiếm 50% tổng số loài linh trưởng toàn quốc, 42 loài mới phát hiện trong 20 năm).
  • Dân cư vùng đệm năm 2016 có 67.196 nhân khẩu (16.416 hộ), mật độ trung bình 20 người/km², gồm người Kinh (83,1%), Bru-Vân Kiều (12,6%) và Chứt (4,3%).
• Hiện trạng quy hoạch và tuyến điểm du lịch: Quy hoạch tài nguyên du lịch được chia thành 6 nhóm: hang động, miếu thờ, cầu đường bộ, đèo dốc, sân bay, bến phà trải dài trên 10 xã vùng đệm (Trọng Hóa, Dân Hóa, Thượng Hóa, Xuân Trạch, Phúc Trạch, Sơn Trạch, Hưng Trạch, Phú Định, Tân Trạch, Thượng Trạch). Khai thác các tuyến điểm chủ lực: động Phong Nha (đạt 7 tiêu chí nhất do BCRA công nhận), hang Sơn Đoòng (dài gần 9 km, rộng 150 m, cao trên 200 m, thể tích 38,5 triệu m³, tour thám hiểm 5 ngày 4 đêm), suối Nước Moọc, tuyến Hang Én, tuyến Hang Ba (thử nghiệm năm 2021), tuyến Hang Ô Rô - Hang Hoàn Mỹ 2 ngày 1 đêm (bổ sung năm 2022).
• Kết quả kinh doanh giai đoạn 2020-2022: Ghi nhận sự suy giảm mạnh do dịch bệnh trong năm 2021 và đà phục hồi trong năm 2022 khi Việt Nam mở cửa du lịch quốc tế từ 15/03/2022.

Chỉ tiêu theo dõi	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020	Biến động 2022/2021
Tổng lượt khách tại VQG (ngàn lượt)	383,0	99,0	324,0	-74,2% (-284,0)	+227,3% (+225,0)
- Khách nội địa (ngàn lượt)	367,0	96,4	309,0	-73,7% (-270,6)	+220,5% (+212,6)
- Khách quốc tế (ngàn lượt)	16,0	2,6	15,0	-83,8% (-13,4)	+476,9% (+12,4)
Doanh thu du lịch VQG (tỷ đồng)	118,0	61,0	169,0*	-48,3% (-57,0)	+177,0% (+108,0)
Tổng lượt khách toàn tỉnh QB (ngàn lượt)	1.838,0	569,8	2.000,0	-69,0%	+251,0%
Doanh thu du lịch toàn tỉnh QB (tỷ đồng)	2.127,0	477,0	1.430,0*	-77,6%	+199,8%

*Ghi chú: Số liệu doanh thu năm 2022 của VQG và toàn tỉnh ghi nhận trong 8 tháng đầu năm 2022.

• Khảo sát du khách: Mẫu điều tra 190 khách du lịch phản ánh các đánh giá về đặc điểm tài nguyên tự nhiên, môi trường sinh thái hoang sơ, nét văn hóa bản địa, hiện trạng hạ tầng giao thông và mức độ thỏa mãn đối với chất lượng cung ứng dịch vụ tại vườn quốc gia.

Chương 3: Một số giải pháp về du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng

Trên cơ sở định hướng phát triển du lịch tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2021-2025 và Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí VQG Phong Nha – Kẻ Bàng giai đoạn 2021-2030, chương 3 xây dựng 4 nhóm giải pháp:

1. Nâng cao nhận thức của xã hội về phát triển du lịch: Tuyên truyền cộng đồng dân cư vùng đệm hiểu rõ vai trò của bảo tồn thiên nhiên và du lịch bền vững; tổ chức đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp để giảm thiểu việc khai thác lâm sản trái phép.
2. Xây dựng chiến lược phát triển ngành du lịch: Hoàn thiện quy hoạch phân khu chức năng, kết nối các tuyến du lịch di tích lịch sử cách mạng (đường 20 Quyết Thắng, hang Tám Cô, bến phà Xuân Sơn) với các tuyến thám hiểm hang động; đảm bảo quản lý sức chứa du lịch.
3. Hỗ trợ nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch sinh thái: Hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối, cơ sở lưu trú và dịch vụ ăn uống (F&B); đa dạng hóa sản phẩm (tour khám phá động Phong Nha ban đêm, thung lũng Hung Thòng); nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ hướng dẫn viên bản địa.
4. Tổ chức sự kiện, quảng bá và xúc tiến du lịch: Khai thác các kênh truyền thông số; đón tiếp các đoàn Famtrip, travel blogger, vlogger; tổ chức các giải thể thao mạo hiểm (giải marathon "Quảng Bình Discovery Marathon"); đẩy mạnh liên kết kích cầu du lịch tại các thị trường trọng điểm như Hà Nội.

---

Kết quả và đóng góp

• Hệ thống hóa các chỉ tiêu tăng trưởng du lịch: Khóa luận phản ánh chính xác tác động của dịch Covid-19 và sự phục hồi của du lịch Phong Nha – Kẻ Bàng qua các mốc số liệu: lượng khách chạm đáy năm 2021 với 99 ngàn lượt và phục hồi lên 324 ngàn lượt vào năm 2022 (tăng gần 2,3 lần); doanh thu 8 tháng đầu năm 2022 đạt 169 tỷ đồng, vượt tổng thu của cả năm 2020 (118 tỷ đồng) và 2021 (61 tỷ đồng).
• Lượng hóa đánh giá của du khách: Sử dụng dữ liệu sơ cấp từ 190 phiếu khảo sát du khách năm 2022 để kiểm định thực tế cảm nhận của người tiêu dùng về chất lượng dịch vụ, hạ tầng giao thông và mức độ phong phú của tài nguyên tự nhiên - văn hóa tại khu du lịch.
• Đóng góp giải pháp quản lý: Khóa luận gắn kết các giải pháp đề xuất với các đề án quy hoạch thực tế của địa phương, nổi bật là Đề án Du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí giai đoạn 2021-2030; cụ thể hóa phương thức phát triển sản phẩm mới (hang Ba, hang Ô Rô - hang Hoàn Mỹ, tour khám phá ban đêm) và cơ chế chia sẻ lợi ích kinh tế với đồng bào thiểu số (Bru-Vân Kiều, Chứt) tại các xã vùng đệm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Chuỗi dữ liệu phân tích tập trung vào giai đoạn biến động bất thường (2020-2022) do đại dịch Covid-19, khiến một số chỉ tiêu so sánh tăng trưởng chưa phản ánh chu kỳ hoạt động kinh tế bình thường dài hạn.
  • Số liệu doanh thu năm 2022 trong văn bản mới dừng lại ở mốc 8 tháng đầu năm, chưa tổng hợp trọn vẹn cả năm tài chính 2022.
  • Mẫu khảo sát sơ cấp ($n=190$) được thực hiện trong năm 2022 chủ yếu tập trung tại một số điểm khai thác chính, chưa bao quát đồng đều tất cả các điểm du lịch tiềm năng tại các xã vùng đệm xa xôi như Thượng Hóa, Dân Hóa, Trọng Hóa.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Đánh giá sức chịu tải môi trường (carrying capacity) chi tiết tại các hang động ngập nước và phân khu bảo vệ nghiêm ngặt khi lượng khách tăng trưởng trở lại sau đại dịch.
  • Nghiên cứu cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) theo quy định của Luật Lâm nghiệp 2017 đối với các doanh nghiệp thuê môi trường rừng kinh doanh du lịch mạo hiểm tại vườn quốc gia.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Các chuyên ngành Kinh tế phát triển, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản lý tài nguyên môi trường tham khảo về phương pháp xây dựng khung lý thuyết, cách lập mẫu điều tra du khách ($n = m \times 5$) và kỹ thuật phân tích số liệu thứ cấp ngành du lịch.
• Cơ quan quản lý và doanh nghiệp lữ hành: Ban quản lý các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên và Sở Du lịch các tỉnh tham khảo hệ thống chính sách quản lý rừng đặc dụng (Nghị định 156/2018/NĐ-CP, Nghị định 141/2016/NĐ-CP), các bài học kinh nghiệm quốc tế (Sabah, Nami) và định hướng phát triển sản phẩm du lịch sinh thái thích ứng sau khủng hoảng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Kích thước mẫu điều tra sơ cấp của đề tài được xác định theo công thức nào và thực tế khảo sát bao nhiêu người?
Kích thước mẫu được xác định theo công thức $n = m \times 5$, trong đó $m$ là số biến quan sát ($m=26$), tương ứng mẫu tối thiểu cần đạt là $26 \times 5 = 130$ mẫu. Trong nghiên cứu thực tế năm 2022, tác giả đã thu thập ý kiến trả lời của 190 du khách tham quan tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

2. Động Phong Nha đạt những tiêu chí đặc biệt nào theo đánh giá của các nhà thám hiểm hang động?
Theo Hội nghiên cứu hang động Hoàng gia Anh (BCRA), động Phong Nha là hang động duy nhất tại Việt Nam đạt 7 tiêu chí: (1) Cửa hang cao và rộng nhất; (2) Bãi cát, bãi đá ngầm đẹp nhất; (3) Sông ngầm đẹp nhất; (4) Hồ nước ngầm đẹp nhất; (5) Thạch nhũ kỳ ảo và tráng lệ nhất; (6) Hang khô rộng và đẹp nhất; (7) Hang nước dài nhất.

3. Hang Sơn Đoòng có những thông số kỹ thuật địa chất nào được ghi nhận trong nghiên cứu?
Hang Sơn Đoòng được hình thành cách đây khoảng 2-5 triệu năm, chiều rộng 150 m, chiều cao hơn 200 m, chiều dài gần 9 km với dung tích ước tính 38,5 triệu m³ (vượt qua hang Deer tại Vườn quốc gia Gunung Mulu, Malaysia). Hang có vòm cao tới 243,84 m, chứa sông ngầm dài 2,5 km, cột nhũ đá cao tới 70 m, cùng 2 giếng trời đón ánh sáng tự nhiên tạo nên khu rừng nhiệt đới bên trong hang gọi là "vườn Edam". Tuyến du lịch chinh phục Sơn Đoòng được thiết kế vận hành với thời gian 5 ngày 4 đêm.

4. Khung pháp lý Việt Nam quy định mức chi trả tiền thuê môi trường rừng để kinh doanh du lịch sinh thái là bao nhiêu?
Theo Thông tư số 22/2017/TT-BNNPTNT ngày 15/11/2017 hướng dẫn thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng căn cứ trên Luật Lâm nghiệp, mức giá cho thuê môi trường rừng do các bên tự thỏa thuận nhưng không được thấp hơn 1% tổng doanh thu thực hiện trong năm của bên thuê môi trường rừng trong phạm vi diện tích thuê.

5. Hoạt động du lịch tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và tỉnh Quảng Bình năm 2021 biến động ra sao so với năm 2020?
Năm 2021, do đại dịch Covid-19, tổng lượt khách đến Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng giảm 74,2% (đạt 99 ngàn lượt so với 383 ngàn lượt năm 2020), doanh thu tại vườn giảm hơn 48% (từ 118 tỷ đồng xuống còn 61 tỷ đồng). Trên phạm vi toàn tỉnh Quảng Bình, lượng khách đạt 569.826 lượt (giảm 69% so với 2020, chỉ đạt 11% kế hoạch) và doanh thu du lịch toàn tỉnh giảm 77,6% (đạt 477 tỷ đồng so với 2.127 tỷ đồng năm 2020).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thu Thảo đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, cơ chế pháp lý quản lý rừng đặc dụng và phân tích chi tiết thực trạng du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng giai đoạn 2020-2022. Các số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát 190 du khách đã lượng hóa cụ thể mức độ suy giảm do dịch Covid-19 trong năm 2021 cũng như đà phục hồi mạnh mẽ về lượng khách và doanh thu trong năm 2022. Các nhóm giải pháp đề xuất về nâng cao nhận thức, quy hoạch chiến lược, hoàn thiện chất lượng dịch vụ và đẩy mạnh xúc tiến quảng bá mang tính ứng dụng thực tiễn cao đối với định hướng phát triển du lịch bền vững của tỉnh Quảng Bình đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về du lịch sinh thái tại các Vườn quốc gia Chương 2: Phân tích thực trạng phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong N ha – Kẻ Bàng Chương 3: Một số giải pháp về du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Phong N ha – Kẻ Bàng 3 PHẦ II - ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ DU LNCH SI H THÁI TẠI CÁC VƯỜ QUỐC GIA 1.1 Tổng quan về du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia 1.1 Khái niệm về vườn quốc gia Về khái niệm rừng đặc dụng thì khoản 2 Điều 5 Luật Lâm nghiệp 2017 quy định cụ thể rằng: rừng đặc dụng được sử dụng chủ yếu để bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, tín ngưỡng, danh lam thắng cảnh kết hợp du lịch sinh thái; nghỉ dưỡng, giải trí trừ phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng; cung ứng dịch vụ môi trường rừng bao gồm: a) Vườn quốc gia; b) Khu dự trữ thiên nhiên; c) Khu bảo tồn loài - sinh cảnh; d) Khu bảo vệ cảnh quan bao gồm rừng bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; rừng tín ngưỡng; rừng bảo vệ môi trường đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao; đ) Khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học; vườn thực vật quốc gia; rừng giống quốc gia. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 6 N ghị định 156/2018/N Đ-CP hướng dẫn Luật Lâm nghiệp (Có hiệu lực thi hành từ 01/01/2019) thì tiêu chí xác định Vườn quốc gia được quy định cụ thể như sau: - Có ít nhất 01 hệ sinh thái tự nhiên đặc trưng của một vùng hoặc của quốc gia, quốc tế hoặc có ít nhất 01 loài sinh vật đặc hữu của Việt N am hoặc có trên 05 loài thuộc Danh mục loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; - Có giá trị đặc biệt về khoa học, giáo dục; có cảnh quan môi trường, nét đẹp độc đáo của tự nhiên, có giá trị du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí; - Có diện tích liền vùng tối thiểu 7.000 ha, trong đó ít nhất 70% diện tích là các hệ sinh thái rừng. 4 Đối với quy định về sử dụng rừng đặc dụng thì tại Điều 52 Luật Lâm nghiệp 2017 quy định đối với vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài - sinh cảnh cụ thể như sau: - Không khai thác lâm sản trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng; không khai thác tận thu cây gỗ đã chết, cây gãy đổ trong phân khu phục hồi sinh thái của rừng đặc dụng; - Được khai thác tận thu cây gỗ đã chết, cây gãy đổ, nấm trong phân khu dịch vụ; hành chính của rừng đặc dụng; - Được khai thác tận dụng gỗ, củi, thực vật rừng ngoài gỗ, nấm trong phạm vi giải phóng mặt bằng để xây dựng công trình được cơ quan nhà nước có thNm quyền phê duyệt; - Được thu thập mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng, nấm, nguồn gen sinh vật theo nhiệm vụ khoa học và công nghệ sau khi được cơ quan nhà nước có thNm quyền phê duyệt.2 Đặc điểm, vai trò của Vườn quốc gia Vườn quốc gia phải có những đặc điểm nhất định như có giá trị tự nhiên cao, có tính đặc biệt và tính kỳ dị nhất định của hệ động thực vật. N ó cần nhận được sự quan tâm ưu tiên và chăm sóc đặc biệt của chính phủ.

Được công bố là vườn quốc gia, khu bảo tồn quốc gia, phải chứa một hệ thống tự nhiên đại diện. Một khu vực rộng lớn cho phép sự tiến hóa tự nhiên của các quá trình sinh thái và ít có sự can thiệp của con người vào giá trị tự nhiên của nó. Hệ thống sinh thái trong khu Vườn quốc gia (VQG) phải được giữ nguyên trạng, không có sự can thiệp của con người vào môi trường vật lí và các hệ động vật, thực vật. Các mối quan hệ qua lại giữa hệ sinh vật và môi trường, giữa các hệ sinh vật và bên trong mỗi hệ sinh vật vận hành theo quy luật cân bằng tự nhiên.

Các chức năng sản xuất, điều hoà và bảo vệ trong hệ thống triển khai một cách bình thường. VQG là đối tượng quản lí theo một quy chế nghiêm ngặt do nhà nước ban hành. VQG được phân thành 3 phân khu: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái, phân khu hành chính - dịch vụ. Các khu dịch vụ dành cho hoạt động tham quan, giải trí và trụ sở cơ quan quản lí; có thể thiết kế đường sá, vườn 5 cây, hồ nước và công trình phục vụ khách tham quan.

Để bảo đảm an toàn việc bảo tồn các hệ động vật, hệ thực vật, hệ sinh thái có vùng đệm. Vùng đệm là vùng đất đai được phép khai thác hạn chế vì mục đích dân sinh nằm liền kề với VQG hay khu bảo tồn thiên nhiên, là hành lang an toàn bảo vệ, kiểm soát, ngăn chặn sự xâm nhập từ bên ngoài vào VQG. VQG thường được xây dựng tại các danh lam thắng cảnh, nơi có nhiều tài nguyên quý giá, nhất là tài nguyên sinh vật, dùng làm nơi nghiên cứu tự nhiên nguyên sinh hoặc làm nơi du lịch, nghỉ ngơi.2 Các hoạt động của du lịch sinh thái 1. Khái niệm về du lịch Tổ chức Du lịch Thế giới (UN WTO), một tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc, đưa ra định nghĩa: “Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn; cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là làm tiền.

Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trường sống khác hẳn nơi định cư [1]”. Hội nghị quốc tế về du lịch và lữ hành được tổ chức ở Ottawa, Canada vào tháng 6/1991 đã thống nhất đưa ra định nghĩa về du lịch như sau: “Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, với mục đích tham quan, khám phá hoặc với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn; cũng như mục đích kinh doanh và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư.” N gành Du lịch Việt N am có lịch sử hình thành và phát triển hơn 60 năm (ngành du lịch Việt N am được thành lập vào ngày 9/7/1960), nhưng chỉ thực sự phát triển nhanh vào những năm đầu của thập kỷ 90 của thế kỷ trước. N ếu so sánh với các ngành kinh tế khác, Du lịch được xếp vào một trong những ngành mới. Do đó, hệ thống các thuật ngữ, khái niệm cơ bản của ngành Du lịch chỉ mới được chuNn hoá trong thời gian gần đây.

Trước khi Luật Du lịch được Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt N am thông qua năm 2005, ở nước ta khái niệm “du lịch” cũng được hiểu theo nhiều 6 cách khác nhau, tuỳ thuộc cách tiếp cận mỗi tác giả. Khi Luật Du lịch ra đời (2005) [2], khái niệm du lịch ở nước ta được sử dụng tương đối thống nhất theo cách giải thích thuật ngữ của Luật Du lịch như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.Theo Luật du lịch năm 2017 [3] của Việt N am định nghĩa “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”. So với năm 2005, Luật du lịch năm 2017 đã định rõ giới hạn về thời gian của chuyến du lịch ngoài nơi cư trú thường xuyên là 1 năm và du lịch được hiểu theo nghĩa rộng hơn bao hàm các hoạt động nghỉ dưỡng, tham quan, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch kết hợp với các hoạt động hợp pháp khác. Định nghĩa du lịch ngày càng được làm rõ, có tính khái quát và thống nhất.

Du lịch bao hàm các khía cạnh: là hoạt động di chuyển khỏi nơi cư trú thường xuyên trong khoảng thời gian nhất định; du lịch là hành trình di chuyển tới điểm đến có sử dụng các dịch vụ nghỉ dưỡng, giải trí, ăn uống, khám phá.và tham gia các hoạt động khác nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng; cuối cùng du lịch còn bao gồm là một chuyến đi riêng hoặc kết hợp với các mục địch khác. Khái niệm về du lịch sinh thái Có nhiều định nghĩa khác nhau về Du lịch sinh thái được các chuyên gia, các tổ chức và các quốc gia đề xuất theo các quan điểm, mục đích khác nhau được thể hiện trong các nghiên cứu, báo cáo, các quy định của các quốc gia nhằm đạt được các mục tiêu, chiến lược, định hướng nghiên cứu. Có những quan điểm, đề xuất định nghĩa về du lịch sinh thái như sau: “DLST là du lịch vào những khu tự nhiên hầu như không bị ô nhiễm hoặc ít bị xáo trộn với mục tiêu đặc biệt: nghiên cứu, thưởng ngoạn, trân trọng khung cảnh và muông thú hoang dã và các biểu thị văn hóa được khám phá trong các khu vực này”. (Cebllos – Lascurain, H, 1987) “DLST là du lịch tại các vùng còn chưa bị con 7 người làm biến đổi.

N ó phải đóng góp vào BTTN và phúc lợi của dân địa phương”. Hens, 1998) Hiệp hội DLST Hoa kỳ, 1998 định nghĩa “DLST là du lịch có mục đích với các khu tự nhiên, hiểu biết về lịch sử văn hóa và lịch sử tự nhiên của môi trường, không làm biến đổi tình trạng của hệ sinh thái, đồng thời ta có cơ hội để phát triển kinh tế, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và lợi ích tài chính cho cộng đồng địa phương”.