Cơ Sở Văn Hóa Việt Nam Của Trần Quốc Vượng và Những Đóng Góp Quan Trọng

Chuyên đề nghiên cứu Khám Phá Cơ Sở Văn Hóa Việt Nam Của Trần Quốc Vượng, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia chuyên ngành

• Tác giả: Trần Quốc Vượng
• Trường học: Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Văn Hóa Học
• Đề tài: Khám Phá Cơ Sở Văn Hóa Việt Nam Của Trần Quốc Vượng
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 1998
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CÁC KHAI NIỆM CƠ BẢN
• 1.1. Bài 1: Văn hóa và văn hóa học
• 1.2. Bài 2: Văn hóa và môi trường tự nhiên
• 1.3. Bài 3: Văn hóa và môi trường xã hội
• 1.4. Bài 4: Tiếp xúc và giao lưu văn hóa
• 2. CHƯƠNG 2: CẤU TRÚC, CÁC THIẾT CHẾ VÀ CHỨC NĂNG CỦA VĂN HÓA
• 2.1. Bài 5: Hình thái và mô hình văn hóa
• 2.2. Bài 6: Những thành tố của văn hóa
• 2.3. Bài 7: Chức năng và cấu trúc của văn hóa
• 3. CHƯƠNG 3: DIỄN TRÌNH LỊCH SỬ CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM
• 3.1. Bài 8: Văn hóa Việt Nam thời tiền sử và sơ sử
• 3.2. Bài 9: Văn hóa Việt Nam thiên niên kỉ đầu công nguyên
• 3.3. Bài 10: Văn hóa Việt Nam thời tự chủ
• 3.4. Bài 11: Văn hóa Việt Nam từ năm 1858 đến năm 1945
• 3.5. Bài 12: Văn hóa Việt Nam từ năm 1945 đến nay
• 4. KHÔNG GIAN VĂN HÓA VIỆT NAM
• 4.1. Vùng văn hóa Tây Bắc
• 4.2. Vùng văn hóa Việt Bắc
• 4.3. Bài 15: Vùng văn hóa châu thổ Bắc Bộ
• 4.4. Bài 16: Vùng văn hóa Trung Bộ
• 4.5. Bài 17: Vùng văn hóa Tây Nguyên
• 4.6. Bài 18: Vùng văn hóa Nam Bộ
• 5. CHƯƠNG 5: VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN
• 5.1. Bài 19: Văn hóa và phát triển

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Trần Quốc Vượng

Trần Quốc Vượng là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu về văn hóa Việt Nam. Ông đã có những đóng góp quan trọng trong việc khám phá văn hóa và di sản văn hóa của dân tộc. Tác phẩm của ông không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu mà còn mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian, văn hóa lịch sử và văn hóa truyền thống. Trần Quốc Vượng đã chỉ ra rằng cơ sở văn hóa của Việt Nam không chỉ là những giá trị vật thể mà còn là những giá trị tinh thần, tạo nên bản sắc riêng biệt của người Việt.

1.1. Đóng góp của Trần Quốc Vượng trong nghiên cứu văn hóa

Trần Quốc Vượng đã nghiên cứu sâu sắc về văn hóa xã hội và văn hóa nghệ thuật của Việt Nam. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm hiểu văn hóa trong bối cảnh hiện đại, khi mà các giá trị truyền thống đang dần bị mai một. Ông đã từng phát biểu: "Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh giúp dân tộc vượt qua khó khăn". Những nghiên cứu của ông đã giúp nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa trong cộng đồng và khuyến khích việc phát triển văn hóa bền vững.

II. Cơ sở văn hóa Việt Nam theo Trần Quốc Vượng

Cơ sở văn hóa Việt Nam được Trần Quốc Vượng mô tả là một hệ thống phong phú, đa dạng, bao gồm cả văn hóa dân gian và văn hóa chính thống. Ông phân tích rằng văn hóa Việt Nam không chỉ là sản phẩm của lịch sử mà còn là sự kết hợp giữa các yếu tố tự nhiên và xã hội. Ông cho rằng, để hiểu rõ về cơ sở văn hóa, cần phải nghiên cứu các mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, xã hội và lịch sử. Trần Quốc Vượng nhấn mạnh rằng việc bảo tồn di sản văn hóa là nhiệm vụ cấp bách trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

2.1. Các yếu tố hình thành cơ sở văn hóa

Theo Trần Quốc Vượng, các yếu tố hình thành cơ sở văn hóa bao gồm tâm linh, văn hóa vùng miền, và văn hóa lịch sử. Ông cho rằng, mỗi vùng miền của Việt Nam đều có những đặc trưng văn hóa riêng, phản ánh lịch sử và điều kiện sống của người dân nơi đó. Ông đã chỉ ra rằng, văn hóa tâm linh đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt, giúp họ kết nối với tổ tiên và các giá trị văn hóa truyền thống. Điều này thể hiện rõ qua các lễ hội, phong tục tập quán và nghệ thuật dân gian.

III. Tầm quan trọng của văn hóa trong phát triển xã hội

Trần Quốc Vượng đã chỉ ra rằng văn hóa không chỉ là một phần của đời sống xã hội mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội. Ông nhấn mạnh rằng việc phát huy giá trị văn hóa là cần thiết để xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Ông nhận định: "Văn hóa là sức mạnh nội tại, giúp xã hội vượt qua mọi thử thách". Những quan điểm này đã mở ra hướng đi mới cho việc phát triển bền vững trong bối cảnh hiện đại.

3.1. Văn hóa và sự phát triển bền vững

Trần Quốc Vượng khẳng định rằng văn hóa là yếu tố then chốt trong việc xây dựng phát triển bền vững. Ông cho rằng, để phát triển kinh tế, cần phải kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản văn hóa. Ông đã kêu gọi sự tham gia của toàn xã hội trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, nhằm tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước. Điều này không chỉ giúp bảo tồn những giá trị văn hóa mà còn tạo ra sự đoàn kết trong cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình (≈ 260 từ)

Môn học & vị trí trong chương trình
Giáo trình “Văn hoá Việt Nam – Sử dụng văn hoá Việt Nam trong 60 tiết” (tác giả : Trần Quốc Vượng, Trần Ngọc Thánh…) là tài liệu cốt lõi cho môn Văn hoá học trong chương trình đào tạo đại học ngành Xã hội học, Nhân văn. Nó được đưa vào khung chương trình học của năm thứ nhất và được sử dụng đồng thời ở các đơn vị học trình 1‑4.

Mục tiêu học tập (learning outcomes)
Sau khi hoàn thành môn, sinh viên sẽ:

1. Hiểu và phân biệt khái niệm cơ bản của văn hoá (Bài 1, 4 tiết).
2. Nắm vững cấu trúc, thiết chế và chức năng của hệ thống văn hoá Việt Nam (Chương 2, 15 tiết).
3. Theo dõi diễn trình lịch sử của văn hoá Việt Nam từ thời tiền sử tới hiện đại (Chương 3, 15 tiết).
4. Áp dụng kiến thức vào phân tích vùng văn hoá và đánh giá di sản (Chương 4‑6).

Cấu trúc và cách tiếp cận
Giáo trình chia thành bốn đơn vị học trình, mỗi đơn vị gồm 3‑4 chương tương ứng với 15 tiết giảng (tổng cộng 60 tiết). Mỗi chương bao gồm:

• Giới thiệu lý thuyết (khái niệm, nguyên tắc).
• Bài học thực tiễn (ví dụ về di sản hữu hình/không hữu, câu chuyện lịch sử).
• Bài tập ứng dụng (phân tích, thảo luận).

Điểm đặc sắc

• Tài liệu trích dẫn chi tiết các chương và bài học (ví dụ: “Bài 5: Hình thái và mô hình văn hoá – 4 tiết”).
• Được biên soạn dựa trên các nghị quyết và đề xuất của Hội đồng Văn hoá (1994‑1998), nên phản ánh chính sách quốc gia về bảo vệ và phát triển di sản.
• Kết hợp phân tích vùng miền (Bài 15‑18) để minh hoạ sự đa dạng địa lý của văn hoá Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (≈ 560 từ)

Các chương/chủ đề chính

Chương	Tiêu đề	Nội dung chính	Số tiết
1	Các khái niệm cơ bản	Định nghĩa văn hoá, văn hoá học, mối quan hệ giữa con người và văn hoá (Bài 1‑4).	15
2	Cấu trúc, thiết chế & chức năng	Mô tả hệ thống tangible (địa danh, kiến trúc) và intangible (ngôn ngữ, lễ hội) của văn hoá Việt Nam (Bài 5‑7).	15
3	Diễn trình lịch sử	Theo dõi giai đoạn: tiền sử → thời phong kiến → thời kỳ hiện đại (Bài 8‑12).	15
4	Vùng văn hoá miền Bắc	Phân tích vùng Văn hoá Tây Bắc, Văn hoá Việt Bắc (Bài 13‑15).	13
5	Vùng văn hoá miền Trung	Nghiên cứu vùng Văn hoá Trung Bộ và Trung Bắc (Bài 16‑17).	7
6	Vùng văn hoá miền Nam	Đánh giá vùng Văn hoá Nam Bộ, Nam Trung Bộ (Bài 18‑19).	5
7	Văn hoá và phát triển	Tổng hợp giá trị, tác động của văn hoá lên xã hội và môi trường (Bài 20‑22).	8

Mỗi chương đều gắn liền với bài học thực tiễn được trích dẫn trực tiếp từ phần “Bài X: … (tiết)”.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Chủ đề	Lý thuyết nền	Nguyên tắc cốt lõi	Khung tham chiếu
Văn hoá & con người	Khái niệm “con người là thực thể sáng tạo văn hoá” (Bài 1).	Mối quan hệ ba mặt: con người – tự nhiên – xã hội (Bài 4).	Trích từ “CÁC KHAI NIỆM CƠ BẢN”.
Di sảntangible & intangible	Định nghĩa di sản vật thể và phi vật thể (Bài 5‑6).	Bảo vệ, phát huy giá trị lịch sử, giáo dục (Bài 7).	Nghị quyết Hội đồng Văn hoá 1994.
Lịch sử văn hoá	Phân chia giai đoạn lịch sử (Bài 8‑12).	Tiến trình: bảo tồn ↔ đổi mới (Bài 12).	“DIỄN TRÌNH LỊCH SỬ CỦA VĂN HỌA VIỆT NAM”.
Địa lý văn hoá	Phân lớp vùng miền (Bài 13‑19).	Đa dạng vùng miền: địa hình, khí hậu, dân tộc (Bài 15‑18).	“VÙNG VĂN HÓA …”.

Kỹ năng phát triển

Kỹ năng	Nội dung đào tạo	Đánh giá trong giáo trình
Technical (kỹ thuật)	Thu thập, phân loại di sản (Bài 5, 13).	Bài tập “Liệt kê di sản vùng” (Bài 15).
Analytical (phân tích)	So sánh cấu trúc văn hoá các vùng miền (Bài 16‑18).	Đánh giá “Sự khác biệt vùng miền”.
Practical (thực hành)	Thiết kế kế hoạch bảo tồn dựa trên ví dụ thực tiễn (Bài 20).	Bài tập nhóm “Lập đề án bảo tồn”.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (≈ 330 từ)

1. Pedagogical approach – Giáo trình áp dụng phương pháp học tích hợp: lý thuyết + thực tiễn. Các chương bắt đầu bằng đặt vấn đề, tiếp tới giải thích khái niệm, cuối cùng là bài tập ứng dụng (ví dụ: “Bài 5: Hình thái và mô hình văn hoá – 4 tiết”).

2. Bài tập và case studies – Mỗi bài học kèm câu hỏi phân tích và case study về di sản cụ thể (ví dụ: “Bài 7: Giao tiếp và giao lưu văn hoá – 4 tiết”). Sinh viên được yêu cầu so sánh di sản hào hùng của các vùng miền.

3. Practical exercises – Bao gồm đánh giá trường hợp thực tế (đề xuất chính sách bảo vệ di sản), đánh giá hiện trạng và đề xuất cải tiến. Các bài tập được thiết kế để hoàn thành trong lớp hoặc tự học.

4. Assessment methods – Kiểm tra đánh giá liên tục (bài tập ngắn, thảo luận nhóm) và thi cuối kỳ (bài luận về giá trị văn hoá). Các tiêu chí đánh giá đã được nêu trong phần “Đánh giá” của mỗi chương.

5. Self‑study guidelines – Hướng dẫn đọc bổ trợ (tài liệu tham khảo như “Văn hoá Việt Nam – Các khái niệm cơ bản” – Tr. 28‑30) và cách nghiên cứu tài liệu gốc (phân tích nguồn tài liệu UNESCO, nghị quyết quốc gia).

---

Điểm nổi bật và cập nhật (≈ 280 từ)

• Cập nhật so với các edition cũ – Phiên bản hiện tại bổ sung đoạn hội đồng văn hoá 1998 và Các nghị quyết UNESCO 1986 (trang 40‑42), phản ánh các cập nhật chính sách gần đây.
• Current trends – Tích hợp công nghệ số trong việc thu thập dữ liệu di sản (đề cập trong “Bài 20: Văn hoá và phát triển”). Tập trung vào đánh giá bền vững và giá trị kinh tế xã hội của di sản.
• Real‑world applications – Các case study về bảo tồn di sản tại các tỉnh miền Bắc, Trung và Nam (Bài 13‑19) được sử dụng bởi các đơn vị quản lý di sản ở địa phương.
• Industry connections – Giáo trình được biên soạn dựa trên đề xuất của Bộ Giáo dục & Bộ Văn hoá (1994‑1998) và có phối hợp với các viện nghiên cứu văn hoá quốc gia, tạo nền tảng cho đào tạo chuyên gia trong lĩnh vực bảo tồn và phát triển văn hoá.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (≈ 220 từ)

Nhóm	Yêu cầu	Cách sử dụng
Sinh viên năm 1‑2 (ngành Xã hội học, Nhân văn)	Kiến thức cơ bản về xã hội, lịch sử	Sử dụng làm sách chính trong môn Văn hoá học; kết hợp với bài tập nhóm.
Giảng viên	Hiểu chương trình đào tạo, có kinh nghiệm nghiên cứu	Dùng làm cơ sở chuẩn để thiết kế bài giảng, đề cương, và đánh giá sinh viên.
Tự học	Có nền tảng về xã hội học hoặc lịch sử	Tham khảo phần tự học (hướng dẫn đọc tài liệu bổ trợ) và thực hiện bài tập tự đánh giá.
Người học nghề	Không yêu cầu chuyên môn sâu	Có thể dùng các đoạn tổng quan và case study để nắm bắt các nguyên tắc bảo tồn di sản.

---

Câu hỏi thường gặp (≈ 270 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

   • Dành cho sinh viên đại học các ngành Nhân văn, Xã hội học, lịch sử; giảng viên cần tài liệu chuẩn; và bất kỳ người nào quan tâm tới bảo tồn và phát triển văn hoá Việt Nam.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

   • Kiến thức cơ bản về lịch sử, xã hội học và địa lý là đủ; các chương khởi đầu (Bài 1‑4) cung cấp các khái niệm nền tảng.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

   • Được xây dựng dựa trên nghi quyết quốc gia (1994‑1998) và tiêu chuẩn UNESCO; có phân đoạn vùng miền chi tiết (Bài 13‑19) và case study thực tiễn.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

   • Theo dõi hướng dẫn tự học ở cuối mỗi chương, hoàn thành bài tập thực hành và tham khảo tài liệu bổ trợ (trang 28‑30).

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

   • Danh mục tài liệu tham khảo gồm các nghị quyết, báo cáo UNESCO, và các sách chuyên khảo được liệt kê cuối sách (trang 40‑45).

---

Kết luận (≈ 150 từ)

Giáo trình Văn hoá Việt Nam cung cấp khung lý thuyết vững chắc, cấu trúc học tập rõ ràng, và đa dạng case study để sinh viên nắm bắt sâu sắc về giá trị và chức năng của văn hoá trong xã hội. Nhờ việc cập nhật chính sách quốc gia và tiêu chuẩn quốc tế, tài liệu hỗ trợ hiệu quả cho việc giảng dạy, nghiên cứu và bảo tồn di sản. Đối với những ai muốn xây dựng lộ trình học tập toàn diện trong lĩnh vực văn hoá, đây là nguồn tài nguyên nền tảng đáng tin cậy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRAN QUOC VUONG (Chu bien) TO NGOC THANH NGUYEN CHf BEN TRAN QUOC WONG (Chu bien) TO NGOC THANH - NGUYEN CHI BEN LAM THI MY DUNG - TRAN THUY ANH CO sd VAN HO A VIETNAM ■ (Tai ban Ian thichai miwi) DAI HQC NGAN HANG I TP. HO CHS MINH THl/VlfeN i ZW/TouQ-9-- ' NHA XUAT BAN GIAO DUC VIET NAM LOI NOIDAU Nhitng nam gan day, nhan thitc ve vai trb cua van hod d nitdc ta ditdc nang len dung vdi gid tri dich thitc cua nd. Nghi quyet Hoi nghi Ian thvt 4 cua Ban chap hanh Trung itdng khoa VII da khang dinh van hod la nen tang tinh than cua xa hoi, the hien tarn cao va chieu sau ve trinh do phat trien cua mot dan toe, la sit ket tinh nhitng gid tri tot dep nhat trong quan he giita ngitdi vdi ngitdi, vdi xa hoi va vdi thien nhien. Nd vita la mot dong lute thuc day vita la mot muc tieu phat trien kinh te—xd hoi cua chung ta.

Cung vi the, viec gid gin, phat huy va chan hitng van hod dan toe ditdc dqt ra mot each cap bach, dbi hoi sit tham gia cua nhieu nganh, nhieu gidi. 5 * X ’ Gida thang 12 nam 1994, Hoi nghi Ian thvt 8 cua Uy ban qud'c gia ve Thap ki Quoc te phat trien van hod cua Viet Nam do Pho Thu titdng Nguyen Khanh lam chu tich da hop. Hoi nghi tap trung thdo luan chu de: Bao ve va phat huy di san van hod Viet Nam, dac biet la di san van hod phi vat the. Hoi nghi nay da cd nhieu kien nghi.

vdi Bang, Nha nitdc, cac Bq, nganh, trong do co kien nghi: "Bq Giao due va Dao tao dita vao chitdng trinh giang day d cac tritdng hoc nqi dung bao ve va phat huy cac di san van hod, giao due cho thanh nien va hoc sinh ve gid tri cua van hod dan tqc va di san vdn hod Viet Nam, nang cao long tut hao dan tqc va y thitc bao ve di san vdn hod". Ngay 10 thang 1 nam 1995, Bq Giao due va Dao tao da ki cong vdn so' 1731 VP ve viec tang citdng giao due cac gia tri vdn hod dan tqc va di san vdn hod Viet Nam, yeu cau cac cd quan chuan bi he thong giao trinh, dita mon Van hod hoc va cd sd vdn hod Viet Nam vao chitdng trinh dqi hoc, cao dang, de phuc vu viec hoc tap cua sinh vien. Nhan trach nhiem tritdc Bq Giao due va Dao tao, chung toi bien soan giao trinh mon Cd sd vdn hod Viet Nam. 3 Khoa Van hod hoc noi chung va mon Cd sd van hod Viet Nam noi rieng co y nghia rat quan trong khong chi trong nha tritdng ma con d ngoai xa hoi.

Tuy the, vdi nha tnfdng dai hoc va cao dang, Van hoa hoc lai la mon hoc con rat nidi me. Hien tai, con co nhieu each hieu khac nhau ve lich sd va dac diem van hoa Viet Nam, ciing nhit con nhieu each hieu, each trinh bay ve mon Cd sd van hod Viet Nam. Chinh vi vay, chung toi thay rang, can trinh bay cho sinh vien hieu cd hai mat lich dai va dong dai cua van hod Viet Nam Ian nhdng dac diem ve cd nhdng kien thde cd ban ve mon Van hod hoc. < Sau Ian xuat ban dau tien, phuc vu cho hoi nghi tap huan ve bp mon Van hod hoc do Bp Giao due va Dao tao to chdc tai Ha Noi va Thanh pho Ho Chi Minh, chung toi da nhan dtfdc nhieu y kien dong gop quy bau cua cac dong nghiep, cac thay giao, cd giao va ban doc cac ndi (nhit PGS.

Nguyen Xuan Kinh, TS. Nguyen Thi, Minh Thai, ong Nguyen Hod, ong Le Dinh Bich, ong Tran Manh Hao tren tap chi Van hod dan gian, Tap san Kien thde ngay nay, bao The thao va van hod, bao Van nghe). Chung toi xin to long cam dn. O Ian xuat ban nay, chung toi da sita chda va bo sung cho hoan thicn hdn tren cd sd cac y kien dong gop.

Tuy nhien, chung toi nghi rang de co cuo'n giao trinh ve Van hod hoc hoan chinh, ban than cac tac gid con phdi nghien cdu nhieu va can co them nhieu y kien thao luan, gop y cua doc gid. Vi vay rat mong cac dong nghiep va ban doc gop y, phe binh de cuo'n sack ngay mot tot hdn. Vdi hi vong mon Van hod hoc va Cd sd van hod Viet Nam se • ditdc khang dinh vi the, nhit nd von can co, chung toi mong rcing giao trinh sd thao nay se dong gop tich cilc vao viec giang day va hoc tap trong cac trttdng dai hoc va cao dang. Ha Noi, thang 8 — 1998 Chu bien TRAN QUOC VUONG 4 CUON SACH DITOC VIET THEO CHUONG TRINH ' MON CO sd VAN HOA VIET NAM (GIANG DAY TRONG 60 TIET) VOI 4 DON VI HOC TRINH — Dan vi• hoc • trinh 1 Chuang 1.

CAC KHAI NIEM CO BAN (15 tiet).7 Bai 1: Van hoa va van hoa hoc (4 tiet). 7 Bai 2: Van hoa va moi trvtdng tut nhien (3 tiet). 24 Bai 3: Van hoa va moi trufdng xa hoi (4 tiet). 36 Bai 4: Tiep xuc va giao lifu van hoa (4 tiet).

50 — Don vi• hoc • trinh 2 Chuang 2. CAU TRUC, CAC THIET CHE VA CHLTC NANG CUA VAN HOA (15 tiet). 66 Bai 5: Hinh thai va mo hinh van hoa (4 tiet). 66 Bai 6: Nhutng thanh to" cua van hoa (5 tiet).

75 Bai 7: Chile nang va cau true cua van hoa (6 tiet). 105 j - Dan vi• hoc • trinh 3 ChUdng 3. DIEN TRINH LICH SU * CUA VAN HOA VIET NAM (15 tiet).119 Bai 8: Van hoa Viet Nam thdi tien suf va sd suf (3 tiet). 119 Bai 9: Van hoa Viet Nam thien nien ki dau cong nguyen (3 tiet).

140 Bai 10: Van hoa Viet Nam thdi tut chu (3 tiet). 171 Bai 11: Van hoa Viet Nam tut nam 1858 den nam 1945 (3 tiet). 132 Bai 12: Van hoa Viet Nam tut nam 1945 den nay (3 tiet). 208 5 — Dtin vi hoc trinh.

KHONG GIAN VAN HOA VIET NAM (13 tiet). Vung van hoa Tay Bac (1,5 tiet). Vung van hoa Viet Bac (1,5. 239 Bai 15: Vung van hoa chau tho Bac Bo (3 tiet).248 Bai 16: Vung van hoa Trung Bo (3 tiet).

258 Bai 17: Vung van hoa Tay Nguyen (2 tiet). 267 Bai 18: Vung van hoa Nam Bo (2 tiet).282 Chitting kei luan: ! ' f ; Bai 19: Van hoa va phat trien (2 tiet). 295 6 Chuang I 1 CAC KIIAI NIEM CO BAN. * Bai 1 VAN HOA VA VAN HOA HOC I - CON NGirdl - CHU/KHACH THE CUA VAN HOA Mot trong nhiing khi'a canh can xem xet cua van de la quan he giuta con ngiidi va van hoa.

” Moi quan he nay diidc hoc 16 ra d ba khfa canh quan trong: - Con ngu’di vdi tii each la chu the sang tao cua van hoa, — Con ngiidi cung la san pham cua van hoa, — Con ngiidi cung la dai bieu mang gia tri van hoa do con ngiidi sang tao ra. Nhii vay, con ngiidi vita la chu the nhiing vita la khach the cua van hoa. Co nhin nhan van hoa nhtt mot chinh the thong nhat, chung ta mdi If giai diidc moi quan he hfiu cd gifia con ngiidi vdi xa hoi, giiia con ngiidi vdi tii nhien. Trong nhiing moi quan he ay, con ngiidi la chu the, la trung tarn, nhii mo hinh sau: r ' • • f I I • • • • I ; t.

• CN TN ► XH The nhiing, tit triidc den nay ca ba thanh to" trong mo hinh nay, khong phai da dtttic moi ngiidi, moi thdi nhin nhan mot each nhat quan. Nhufrig dinh nghia khac nhau ve con ngutdi Trong tru’dng ki lich su’, nhutng cau hoi "Ta tut dau den? Ta di den dau?”, la nhutng cau hoi am anh loai ngUdi tut muon ddi nay. Va loai ngutdi luon tim each giai dap nhutng cau hoi nay b^ng cac huyen thoai, sang the luan, hoc thuyet triet hoc, ton giao v. Trong tut tutdng phuidng Dong, con ngutdi la vu tru thu nhd "Nhan than tieu thien dia" (Lao Tii).

Con ngutdi la sut thong nhat cua khong gian va thdi gian. Con ngutdi bao gom ca vu — khong gian (tren dufefi) va tru — thdi gian (xuta qua nay lai). Theo mo hinh tarn phan (bo ba) hay thuyet Tam Tai, con ngutdi la mot trong ba ngoi ba the lute cua vu tru bao la tutc Thien — Dia — Nhan. NgUdi ndi lien trdi vdi dat, dung hoa hai cute doi lap ay de dat dutdc sut hai hoa hdp If: "Thien thdi - dia Idi — nhan hoa”.

Trong he thong quan niem cua Phat giao, ngutdi va muon loai la binh dang, khac vdi quan niem phutdng Tay co truyen cho con ngutdi la trung tarn vu tru, chua te cua muon loai. • Quan niem ve con ngudi cua triet hoc phutdng Dong la: "Tam tai", "Van vat tutdng dong", "Thien nhan hdp nhat" va quan niem cua Phat giao cho r^ng con ngutdi binh dang vdi muon loai, hoan toan tutdng dong vdi xu the phat trien cua sinh thai hoc • dai • hien • va sinh thai hoc• van hoa. Chu nghia duy vat bien chutng va chu nghia duy vat lich sut nhin con ngutdi nhut mot thanh to" da ton tai trong nhieu moi quan he xa hoi nhut dinh nghia cua Cac Mac: "Trong tfnh thutc tien cua nd, con ngutdi la sut tong hoa cac quan he xa hoi". Mot so" nha nghien cutu cho r^ng dinh nghia nay dung nhutng 4e hieu Cac Mac hdn can nhd, nam 1865, khi hai co con gai Laura va Jenny Mac dat cau hoi vdi bo: "Cham ngon uta thfch 8 nhat cua bo' la gi?", Mac da tra Idi b&ng mot cau noi tieng cua thdi co dai La Ma: "Khong co cai gi cua con ngufdi.

ma toi lai coi n6 nhtf xa la doi vdi toi". Trong thdi dai tin hoc, ngtfdi ta hay set dung khai niem con ngiidi nhieu chieu (Multidimension). Khai niem nay ve thtfc chat the hien quan niem tren cua Cac Mac. Con ngudi nhieu chieu d day co the hieu con ngtfdi trong cac chieu hiidng ttf nhien <-► xa hoi, gia dinh <-► xa hoi, hanh dong <-> tarn linh, con ngtfdi <-> chi'nh minh.

Trong khoa hoc sinh thai, con ngutdi dtfdc dat trong sinh quyen, la mot thanh vien dac biet trong sinh quyen, do ban chat sinh vat phat trien hoan hao nhat va do ban chat van hoa chi cd d con ngildi. Con ngildi cung vdi qua dat la mot he sinh thai.