Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Tại Lào: Thách Thức Và Giải Pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích đề xuất một số nội dung cơ bản quy hoạch lâm nghiệp tại cụm sỏn xóc bo huyện xê băng phay tỉnh khăm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Tại Lào: Thách Thức Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Vientiane

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO (CHDCND LÀO)
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC ĐẠO LUẬT VỀ QUY HOẠCH LÂM NGHIỆP

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Lào Tiềm Năng

Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (CHDCND Lào) nằm trên bán đảo Đông Dương, có khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa rõ rệt: mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) và mùa khô (tháng 11 đến tháng 4). Lượng mưa trung bình hàng năm dao động từ 1500 đến 2500 mm. Lào có diện tích đất tự nhiên khoảng 236.800 km2, trong đó diện tích đất có rừng chiếm khoảng 47%. Lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, nhiều vùng rừng tự nhiên đã bị mất do khai thác quá mức, đốt rừng làm nương rẫy và du canh du cư. Điều này dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như lũ lụt, hạn hán và sạt lở đất. Do đó, việc phát triển nông nghiệp bền vững là vô cùng quan trọng để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và cải thiện đời sống người dân.

1.1. Vị Trí Địa Lý và Khí Hậu Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp Lào

Vị trí địa lý và khí hậu của Lào tạo ra những cơ hội và thách thức riêng cho nông nghiệp. Mùa mưa cung cấp nguồn nước dồi dào cho cây trồng, nhưng cũng gây ra nguy cơ lũ lụt. Mùa khô có thể gây hạn hán, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Địa hình đồi núi cũng gây khó khăn cho việc canh tác và vận chuyển nông sản. Cần có các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên nước hiệu quả để phát triển nông nghiệp bền vững.

1.2. Vai Trò Của Lâm Nghiệp Trong Nền Kinh Tế Lào

Lâm nghiệp không chỉ cung cấp lâm sản mà còn có tác dụng giữ đất, giữ nước và phòng hộ. Rừng ở Lào phân bố không đều, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội rất khác nhau. Cần có quy hoạch lâm nghiệp hợp lý để bố trí không gian tài nguyên rừng và cân đối các hạng mục sản xuất kinh doanh, đáp ứng nhu cầu lâm sản cho nền kinh tế quốc dân, địa phương, xuất khẩu và đời sống nhân dân.

II. Thách Thức Nông Nghiệp Lào Biến Đổi Khí Hậu Canh Tác

Nền nông nghiệp Lào đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Biến đổi khí hậu gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cây trồng và vật nuôi. Tập quán canh tác lạc hậu, sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu quá mức làm suy thoái đất đai và ô nhiễm môi trường. Cơ sở hạ tầng nông thôn còn yếu kém, hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng được nhu cầu tưới tiêu. Thị trường tiêu thụ nông sản chưa ổn định, giá cả bấp bênh gây khó khăn cho người nông dân. Cần có những giải pháp đồng bộ để vượt qua những thách thức này và phát triển nông nghiệp bền vững.

2.1. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Nông Nghiệp Lào

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nông nghiệp Lào. Nhiệt độ tăng cao, lượng mưa thay đổi thất thường, và các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán và lũ lụt đang gây ra những thiệt hại nghiêm trọng cho sản xuất nông nghiệp. Cần có các biện pháp thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu để bảo vệ an ninh lương thực và sinh kế của người dân.

2.2. Canh Tác Lạc Hậu và Suy Thoái Đất Đai Ở Lào

Tập quán canh tác lạc hậu, sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu quá mức đang gây ra tình trạng suy thoái đất đai và ô nhiễm môi trường ở Lào. Đất đai bị mất chất dinh dưỡng, độ phì nhiêu giảm sút, và khả năng giữ nước kém đi. Cần có các biện pháp canh tác bền vững như nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp tuần hoàn để cải thiện chất lượng đất đai và bảo vệ môi trường.

2.3. Cơ Sở Hạ Tầng Nông Thôn Yếu Kém Tại Lào

Cơ sở hạ tầng nông thôn còn yếu kém là một trở ngại lớn cho phát triển nông nghiệp ở Lào. Hệ thống giao thông chưa phát triển gây khó khăn cho việc vận chuyển nông sản đến thị trường. Hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng được nhu cầu tưới tiêu, đặc biệt là trong mùa khô. Cần có đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn để cải thiện năng suất và hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

III. Giải Pháp Nông Nghiệp Bền Vững Lào Hữu Cơ Công Nghệ

Để phát triển nông nghiệp bền vững tại Lào, cần có những giải pháp toàn diện và đồng bộ. Chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp sinh thái giúp bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Ứng dụng công nghệ nông nghiệp tiên tiến như hệ thống tưới tiêu thông minh, cảm biến đất và phân tích dữ liệu giúp nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Phát triển chuỗi giá trị nông sản, kết nối người nông dân với thị trường tiêu thụ. Xây dựng chính sách hỗ trợ nông nghiệp, khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

3.1. Phát Triển Nông Nghiệp Hữu Cơ và Sinh Thái Tại Lào

Nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp sinh thái là những giải pháp quan trọng để phát triển nông nghiệp bền vững tại Lào. Các phương pháp canh tác này giúp bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng đất đai, và tạo ra những sản phẩm nông sản an toàn và chất lượng cao. Cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích người nông dân chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp sinh thái.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Nông Nghiệp Tiên Tiến Tại Lào

Ứng dụng công nghệ nông nghiệp tiên tiến có thể giúp nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại Lào. Các công nghệ như hệ thống tưới tiêu thông minh, cảm biến đất, phân tích dữ liệu, và máy móc nông nghiệp hiện đại có thể giúp người nông dân quản lý trang trại hiệu quả hơn và giảm thiểu tác động đến môi trường. Cần có đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ nông nghiệp phù hợp với điều kiện của Lào.

3.3. Phát Triển Chuỗi Giá Trị Nông Sản Tại Lào

Phát triển chuỗi giá trị nông sản là một yếu tố quan trọng để nâng cao thu nhập cho người nông dân và tăng cường khả năng cạnh tranh của nông sản Lào trên thị trường quốc tế. Cần xây dựng hệ thống logistics hiệu quả, kết nối người nông dân với các nhà chế biến và phân phối, và quảng bá nông sản Lào đến người tiêu dùng.

IV. Chính Sách Đầu Tư Động Lực Nông Nghiệp Bền Vững Lào

Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững tại Lào, vai trò của chính sách và đầu tư là vô cùng quan trọng. Chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho người nông dân tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là vào các lĩnh vực như nghiên cứu và phát triển, cơ sở hạ tầng nông thôn và chế biến nông sản. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp, học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển và thu hút nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài.

4.1. Vai Trò Của Chính Sách Hỗ Trợ Nông Nghiệp Tại Lào

Chính sách hỗ trợ nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững tại Lào. Các chính sách này có thể bao gồm trợ cấp cho người nông dân, hỗ trợ tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, và các chương trình khuyến nông. Cần có các chính sách phù hợp với điều kiện của Lào và được thực thi hiệu quả để mang lại lợi ích cho người nông dân.

4.2. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Nông Nghiệp Tại Lào

Đầu tư vào nông nghiệp là yếu tố then chốt để phát triển nông nghiệp bền vững tại Lào. Cần khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực như nghiên cứu và phát triển, cơ sở hạ tầng nông thôn, chế biến nông sản, và marketing nông sản. Có thể thu hút đầu tư từ các nguồn vốn trong nước và nước ngoài thông qua các chính sách ưu đãi và tạo môi trường đầu tư thuận lợi.

4.3. Hợp Tác Quốc Tế Trong Lĩnh Vực Nông Nghiệp Tại Lào

Hợp tác quốc tế có thể giúp Lào tiếp cận với các nguồn lực, công nghệ, và kinh nghiệm cần thiết để phát triển nông nghiệp bền vững. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, các nước phát triển, và các nước trong khu vực để trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, và thu hút nguồn vốn đầu tư.

V. Nông Nghiệp Cộng Đồng Lào Sinh Kế Bền Vững Cho Nông Dân

Nông nghiệp cộng đồng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sinh kế cho người nông dân và thúc đẩy phát triển nông thôn tại Lào. Các mô hình nông nghiệp cộng đồng như hợp tác xã, tổ hợp tác, và trang trại cộng đồng có thể giúp người nông dân chia sẻ rủi ro, tiếp cận thị trường, và nâng cao năng lực sản xuất. Cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển nông nghiệp cộng đồng để tạo ra những cơ hội kinh tế cho người dân nông thôn.

5.1. Vai Trò Của Hợp Tác Xã Trong Nông Nghiệp Lào

Hợp tác xã có thể giúp người nông dân Lào liên kết lại với nhau để chia sẻ rủi ro, tiếp cận thị trường, và nâng cao năng lực sản xuất. Các hợp tác xã có thể cung cấp các dịch vụ như cung cấp vật tư nông nghiệp, thu mua và chế biến nông sản, và hỗ trợ kỹ thuật. Cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển hợp tác xã để tạo ra những cơ hội kinh tế cho người dân nông thôn.

5.2. Phát Triển Trang Trại Cộng Đồng Tại Lào

Trang trại cộng đồng là một mô hình nông nghiệp cộng đồng tiềm năng tại Lào. Các trang trại cộng đồng có thể giúp người nông dân chia sẻ tài nguyên, giảm chi phí sản xuất, và tạo ra những sản phẩm nông sản đa dạng. Cần có chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển trang trại cộng đồng để tạo ra những cơ hội kinh tế cho người dân nông thôn.

5.3. Nâng Cao Năng Lực Sản Xuất Cho Nông Dân Lào

Nâng cao năng lực sản xuất cho người nông dân là một yếu tố quan trọng để cải thiện sinh kế và thúc đẩy phát triển nông thôn tại Lào. Cần cung cấp cho người nông dân các khóa đào tạo về kỹ thuật canh tác, quản lý trang trại, và marketing nông sản. Cần có các chương trình khuyến nông hiệu quả để giúp người nông dân áp dụng các kỹ thuật mới vào sản xuất.

VI. Tương Lai Nông Nghiệp Bền Vững Lào Hướng Đến Thị Trường

Tương lai của nông nghiệp bền vững tại Lào phụ thuộc vào việc định hướng sản xuất theo nhu cầu thị trường và xây dựng thương hiệu cho nông sản Lào. Cần tập trung vào sản xuất các sản phẩm nông sản có giá trị cao, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm. Phát triển du lịch nông nghiệp để quảng bá nông sản Lào và tạo ra những nguồn thu nhập mới cho người nông dân. Xây dựng hệ thống chứng nhận chất lượng cho nông sản Lào để tăng cường uy tín trên thị trường quốc tế.

6.1. Định Hướng Sản Xuất Theo Nhu Cầu Thị Trường Tại Lào

Để phát triển nông nghiệp bền vững, cần định hướng sản xuất theo nhu cầu thị trường. Điều này có nghĩa là người nông dân cần sản xuất các sản phẩm nông sản mà thị trường đang cần, với chất lượng và giá cả cạnh tranh. Cần có các nghiên cứu thị trường để xác định nhu cầu của người tiêu dùng và giúp người nông dân đưa ra quyết định sản xuất phù hợp.

6.2. Phát Triển Du Lịch Nông Nghiệp Tại Lào

Du lịch nông nghiệp có thể giúp quảng bá nông sản Lào và tạo ra những nguồn thu nhập mới cho người nông dân. Các trang trại có thể mở cửa cho du khách tham quan, trải nghiệm các hoạt động nông nghiệp, và mua các sản phẩm nông sản địa phương. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển du lịch nông nghiệp để tạo ra những cơ hội kinh tế cho người dân nông thôn.

6.3. Xây Dựng Thương Hiệu Cho Nông Sản Lào

Xây dựng thương hiệu cho nông sản Lào là một yếu tố quan trọng để tăng cường uy tín trên thị trường quốc tế. Cần tập trung vào việc sản xuất các sản phẩm nông sản có chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, và có bao bì và nhãn mác hấp dẫn. Cần có các chiến dịch marketing hiệu quả để quảng bá nông sản Lào đến người tiêu dùng trên toàn thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 Ch­¬ng 1 §Æt vÊn ®Ò N­íc Céng hßa d©n chñ nh©n d©n Lµo (CHDCND Lµo) n»m trªn b¸n ®¶o §«ng D­¬ng, d©n sè kho¶ng 5.000 ng­êi (2005), chia thµnh 16 tØnh vµ Thñ ®« Viªng Ch¨n, bao gåm nh­ sau: MiÒn b¾c cã 8 tØnh, miÒn trung cã 4 tØnh vµ miÒn nam cã 4 tØnh. KhÝ hËu cña n­íc Lµo cã hai mïa râ rÖt, mïa m­a vµ mïa kh«, mïa m­a b¾t ®Çu tõ th¸ng 5 ®Õn th¸ng 10 vµ mïa kh« b¾t ®Çu tõ th¸ng 11 ®Õn th¸ng 4 n¨m sau. NhiÖt ®é trung b×nh kho¶ng 20 - 350C. L­îng m­a trung b×nh kho¶ng 1500 - 2500 mm/n¨m.000 ha), diÖn tÝch ®Êt cã rõng kho¶ng 11.000 ha chiÕm 47% diÖn tÝch c¶ n­íc [4].

L©m nghiÖp lµ mét ngµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. §èi t­îng s¶n xuÊt, kinh doanh cña l©m nghiÖp lµ tµi nguyªn rõng, bao gåm rõng vµ ®Êt rõng. T¸c dông cña l©m nghiÖp ®èi víi nÒn kinh tÕ cã nhiÒu mÆt, kh«ng chØ cung cÊp l©m, ®Æc s¶n rõng mµ cßn cã t¸c dông gi÷ ®Êt, gi÷ n­íc vµ phßng hé. Rõng ë n­íc Lµo ph©n bè kh«ng ®Òu, ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi rÊt kh¸c nhau vµ nhu cÇu cña c¸c ®Þa ph­¬ng vµ c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c ®èi víi l©m nghiÖp còng kh«ng gièng nhau.

V× vËy cÇn ph¶i tiÕn hµnh quy ho¹ch l©m nghiÖp nh»m bè côc hîp lý vÒ mÆt kh«ng gian tµi nguyªn rõng vµ bè trÝ c©n ®èi c¸c h¹ng môc s¶n xuÊt kinh doanh theo c¸c cÊp qu¶n lý l·nh thæ vµ qu¶n lý s¶n xuÊt kh¸c nhau, lµm c¬ së cho viÖc lËp kÕ ho¹ch, ®Þnh h­íng cho s¶n xuÊt kinh doanh l©m nghiÖp ®¸p øng nhu cÇu l©m s¶n cho nÒn kinh tÕ quèc d©n, cho kinh tÕ ®Þa ph­¬ng, cho xuÊt khÈu vµ cho ®êi sèng nh©n d©n, ®ång thêi ph¸t huy nh÷ng t¸c dông cã lîi kh¸c cña rõng [4]. HiÖn nay nhiÒu vïng rõng tù nhiªn cña n­íc Lµo ®· bÞ mÊt. Nh÷ng t¸c ®éng liªn tiÕp cña con ng­êi tíi rõng nh­ khai th¸c, chÆt ph¸ bõa b·i, ®èt rõng lµm n­¬ng rÉy, du canh, du c­, chiÕn tranh. ®· lµm cho rõng bÞ suy tho¸i nhanh chãng, diÖn tÝch rõng bÞ gi¶m ®i râ rÖt, hËu qu¶ xÊu cña nã ®Ó l¹i ®èi víi x· héi loµi ng­êi rÊt lín: Lò lôt, h¹n h¸n, s¹t lë ®Êt ®ai ®· kh«ng ngõng c 2 x¶y ra trong nhiÒu n¨m gÇn ®©y, ®êi sèng cña ng­êi d©n miÒn nói vÉn luÈn quÈn trong vßng nghÌo ®ãi [4].

§øng tr­íc thùc tÕ ®ã vÊn ®Ò ®Æt ra lµ cÇn thiÕt ph¶i quy ho¹ch rõng sao cho cã hiÖu qu¶, b¶o vÖ l©u bÒn tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr­êng sinh th¸i. Tr¶i qua mét thêi gian dµi khai th¸c chän nhiÒu lÇn kh«ng ®óng quy tr×nh kü thuËt, kh«ng ®¶m b¶o lu©n kú ®Ó rõng kÞp phôc håi, ®Õn nay rõng ë n­íc Lµo ®· bÞ gi¶m sôt nghiªm träng c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng. DiÖn tÝch rõng nghÌo kiÖt ®ang ngµy cµng t¨ng lªn. C¸c diÖn tÝch rõng non phôc håi sau khai th¸c vµ sau n­¬ng rÉy còng chiÕm mét diÖn tÝch rÊt lín.

Trong quy ho¹ch l©m nghiÖp cña n«ng th«n miÒn nói, vÊn ®Ò ®Æt lªn hµng ®Çu lµ quy ho¹ch rõng cho cÊp côm cã sù tham gia cña ng­êi d©n nh»m gióp ng­êi d©n cã thÓ tù qu¶n lý rõng mét c¸ch hîp lý vµ cã hiÖu qu¶ trªn nguyªn t¸c bÒn v÷ng, b¶o ®¶m hµi hoµ gi÷a lîi Ých kinh tÕ víi lîi Ých x· héi vµ m«i tr­êng sinh th¸i. V× vËy, h­íng gi¶i quyÕt hiÖn nay lµ gióp c¸c côm tiÕn hµnh quy ho¹ch rõng cã sù tham gia cña ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng, nh»m lËp kÕ ho¹ch ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp mét c¸ch liªn hoµn, lùa chän ®­îc tËp ®oµn c©y trång vËt nu«i phï hîp víi ®iÒu kiÖn ®Þa ph­¬ng vµ kinh tÕ thÞ tr­êng. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, §¶ng vµ nhµ n­íc Lµo ®· vµ ®ang quan t©m ®Õn viÖc b¶o vÖ ph¸t triÓn rõng tù nhiªn. Tuy nhiªn c¸c biÖn ph¸p quy ho¹ch rõng, khoanh nu«i phôc håi, nu«i d­ìng rõng, xóc tiÕn t¸i sinh rõng tù nhiªn, lµm giµu rõng cßn nhiÒu h¹n chÕ, ®Æc biÖt lµ c¬ së khoa häc cña c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do trªn, chóng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi:“§Ò xuÊt mét sè néi dung c¬ b¶n quy ho¹ch l©m nghiÖp t¹i côm Sám-Xãc Bo, huyÖn Xª B¨ng Phay tØnh Kh¨m Muån, n­íc CHDCND Lµo”. c 3 ch­¬ng 2 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi ë x· héi phong kiÕn, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt l©m nghiÖp lóc ®Çu ch­a ®­îc ph©n chia tØ mû, mµ thuéc khu vùc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Råi l©m nghiÖp ph¸t triÓn lªn, vÊn ®Ò mua b¸n gç ®­îc ®Æt ra, lóc ®ã míi cÇn cã ®iÒu tra kinh doanh rõng.

Nh­ vËy, sù ph¸t sinh cña ®iÒu tra thiÕt kÕ kinh doanh rõng ®· cã mÇm mèng vµ nã g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t­ b¶n chñ nghÜa. NhÊt lµ sau cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, do c«ng nghiÖp vµ giao th«ng vËn t¶i ph¸t triÓn nªn ë nhiÒu n­íc Ch©u ¢u khèi l­îng gç yªu cÇu ngµy cµng t¨ng, s¶n xuÊt gç ®· t¸ch khái nÒn kinh tÕ tù nhiªn cã tÝnh chÊt ®Þa ph­¬ng cña phong kiÕn mµ b­íc vµo thêi ®¹i kinh tÕ hµng ho¸ t­ b¶n chñ nghÜa. Thùc tiÔn s¶n xuÊt l©m nghiÖp ®· kh«ng cßn bã hÑp trong viÖc s¶n xuÊt gç ®¬n thuÇn mµ cÇn ph¶i cã ngay nh÷ng lý luËn vµ biÖn ph¸p nh»m b¶o ®¶m thu ho¹ch lîi nhuËn l©u dµi cho chñ nghÜa t­ b¶n. ChÝnh hÖ thèng hoµn chØnh vÒ lý luËn quy ho¹ch rõng t­ b¶n chñ nghÜa dÇn ®· ®­îc h×nh thµnh trong hoµn c¶nh lÞch sö nh­ vËy.

Cã thÓ nãi, b¾t nguån lµ ë §øc vµo cuèi thÕ kû 18. V× tr­íc ®ã, tuy l©m nghiÖp §øc cã ph¸t triÓn h¬n c¸c n­íc kh¸c, song c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp chËm, giao th«ng cßn l¹c hËu, cho nªn l©m nghiÖp chØ bã hÑp trong vßng kinh tÕ tù tóc víi quy m« nhá. N¨m 1812 Limasai häc ®­îc ph­¬ng ph¸p x©y dùng ®­êng ë Trung Quèc ®em vÒ ¸p dông ë Ch©u ¢u, ®ång thêi víi cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp th× nhu cÇu vÒ gç hµng ho¸ c©y l¸ kim t¨ng lªn vµ l©m nghiÖp t­ b¶n chñ nghÜa còng dÇn dÇn chuyÓn h­íng theo ®uæi tiÒn tµi lîi nhuËn. Muèn b¶o ®¶m lîi nhuËn, cÇn x©y dùng lý luËn vÒ ®iÒu tra thiÕt kÕ kinh doanh rõng, do ®ã m«n häc dÇn dÇn h×nh thµnh.

Song néi dung cña m«n häc lóc ®ã chñ yÕu nh»m gi¶i quyÕt ph­¬ng ph¸p thu ho¹ch gç vÒ mÆt thêi gian vµ kh«ng gian. HÖ thèng lý luËn nµy hiÖn ®ang cßn ph¸t triÓn ë c¸c n­íc t­ b¶n chñ nghÜa [19]. c 4 Håi ®Çu thÕ kû18, néi dung m«n häc nh»m gi¶i quyÕt ph­¬ng ph¸p “khoanh khu chÆt lu©n chuyÓn” hay ph­¬ng ph¸p “ph©n phèi” (bao gåm ph©n phèi thÓ tÝch vµ ph©n phèi diÖn tÝch). Theo ph­¬ng ph¸p nµy tøc lµ ®em tr÷ l­îng hoÆc diÖn tÝch toµn rõng ph©n phèi ®Òu cho mçi n¨m cña lu©n kú khai th¸c lÊy ®ã lµm khèi l­îng khai th¸c hµng n¨m ®Ó b¶o ®¶m thu ho¹ch ®­îc l©u dµi vµ liªn tôc, ®ång thêi dùa vµo ®ã mµ kiÕn lËp nh÷ng tæ chøc cÇn thiÕt.

Ph­¬ng ph¸p nµy thÝch hîp víi rõng c©y l¸ réng chåi. Sau c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp ë thÕ kû19, ph­¬ng thøc kinh doanh lîi dông rõng chåi chuyªn phôc vô cho chÊt ®èt tr­íc kia ®· ®­îc thay thÕ b»ng ph­¬ng thøc kinh doanh lîi dông rõng h¹t chuyªn s¶n xuÊt hµng hãa c©y l¸ kim. Ng­êi ta thÊy nh­ vËy lu©n kú khai th¸c qu¸ dµi, khã thùc hiÖn ph­¬ng ph¸p “ph©n phèi”, do ®ã xuÊt hiÖn ph­¬ng ph¸p “chia ®Òu” do G. Theo ph­¬ng ph¸p nµy, chia lu©n kú khai th¸c thµnh nhiÒu thêi kú lîi dông, råi ®em tr÷ l­îng hoÆc l­îng sinh tr­ëng cña toµn rõng chia ®Òu cho c¸c thêi kú lîi dông, lÊy ®ã khèng chÕ l­îng chÆt h¹ hµng n¨m.

Cotta chia lu©n kú khai th¸c thµnh 20 kú lîi dông vµ ®Çu tiªn ®em diÖn tÝch chia ®Òu thµnh nhiÒu kho¶nh, råi ®em ph©n phèi ®Òu vµo tõng kú lîi dông, lÊy ®ã ®Ó khèng chÕ l­îng chÆt hµng n¨m. Sau ®ã xuÊt hiÖn ph­¬ng ph¸p “b×nh qu©n thu ho¹ch” cã nghÜa lµ võa gi÷ ®Òu møc thu ho¹ch trong mçi n¨m thuéc lu©n kú khai th¸c sau. Trªn c¬ së ®ã yªu cÇu vÒ mÆt thêi gian, cã tr×nh tù nhÊt ®Þnh tõ tuæi non ®Õn tuæi giµ trong ph¹m vi lu©n kú khai th¸c; vÒ mÆt kh«ng gian cÇn cã sù s¾p ®Æt l©m phÇn tõ giµ ®Õn non ng­îc l¹i víi h­íng giã ®Ó b¶o ®¶m gieo h¹t tù nhiªn vµ tr¸nh giã ®æ, do ®ã xuÊt hiÖn kÕt cÊu “rõng tiªu chuÈn” [11]. DiÖn tÝch khai th¸c hµng n¨m nhiÒu Ýt th× dùa vµo møc chªnh nhau gi÷a ph©n phèi cÊp tuæi h¹n thùc vµ ph©n phèi “tiªu chuÈn” mµ ®Þnh, nh»m môc ®Ých khiÕn cho nh÷ng l©m phÇn thuéc lo¹i h×nh kinh doanh ®¹t tíi sù ph©n phèi cÊp tuæi tiªu chuÈn.

Vµo cuèi thÕ kû 19 víi sù ph¸t triÓn cña chñ nghÜa t­ b¶n, trong l©m nghiÖp l¹i xuÊt hiÖn chiÒu h­íng lÊy thuÇn tuý thu nhËp ®Ó c 5 quyÕt ®Þnh lu©n kú khai th¸c cho lo¹i h×nh kinh doanh, nghÜa lµ ®èi víi vÊn ®Ò thµnh thôc cña rõng th× kh«ng lÊy cÊp tuæi cè ®Þnh lµm tiªu chuÈn mµ lµ lÊy lîi nhuËn nhiÒu Ýt lµm tiªu chuÈn. L©m phÇn nµo b¶o ®¶m thu ho¹ch ®­îc nhiÒu tiÒn nhÊt sÏ ®­îc vµo ®iÓm khai th¸c, sau ®ã tham kh¶o ph©n phèi cÊp tuæi mµ ®Þnh l­îng khai th¸c hµng n¨m. §ã lµ ph­¬ng ph¸p“L©m phÇn kinh tÕ” do J. Còng v× ph­¬ng ph¸p nµy dùa vµo møc thµnh thôc cña mèi l©m phÇn, t×nh h×nh sinh tr­ëng cña mèi l©m phÇn vµ nhu cÇu tuÇn tù khai th¸c ®Ó lùa chän ®Þa ®iÓm khai th¸c cho thêi kú tr­íc m¾t vµ lËp ph­¬ng ¸n khai th¸c, nªn cßn gäi lµ ph­¬ng ph¸p “L©m phÇn”.

Ph­¬ng ph¸p “CÊp tuæi” vµ ph­¬ng ph¸p “l©m phÇn” ®­îc n­íc §øc dïng nhiÒu nhÊt tõ thÕ kû 19 ®Õn tr­íc khi ®¹i chiÕn thÕ giíi lÇn thø hai. HiÖn nay Liªn X« cò vµ Trung Quèc ®ang dïng ph­¬ng ph¸p “cÊp tuæi”; ph­¬ng ph¸p nµy biÓu hiÖn ë chç quyÕt ®Þnh l©m phÇn ë nhãm tuæi nµo ®ã, ®Ó tÝnh l­îng khai th¸c theo tuæi rõng vµ lËp biÓu cÊp tuæi khi thanh tra tµi nguyªn rõng. Cßn ph­¬ng ph¸p “l©m phÇn” kh«ng dùa vµo chç xem l©m phÇn ë nhãm tuæi nµo, mµ c¨n cø ®Æc ®iÓm cô thÓ cña mçi l©m phÇn tõ ®ã ph©n tÝch x¸c ®Þnh l­îng khai th¸c vµ biÖn ph¸p kinh doanh. Dùa vµo ®ã mµ sau nµy xuÊt hiÖn ph­¬ng ph¸p “kiÓm tra” ë mét sè n­íc t­ b¶n chñ nghÜa, ph­¬ng ph¸p “l©m phÇn” ë n­íc céng hoµ d©n chñ §øc vµ ph­¬ng ph¸p “kinh doanh l«” ë Liªn X« cò.

Trong ph­¬ng ph¸p ®iÒu tra thiÕt kÕ kinh doanh rõng, cßn ph¶i kÓ ®Õn ph­¬ng ph¸p “tr÷ l­îng tiªu chuÈn” cßn gäi lµ ph­¬ng ph¸p “sè häc”.