HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ HẢI YẾN LIÊN KẾT GIỮA SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ GỖ NGUYÊN LIỆU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9 31 01 05 Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn PGS. Nguyễn Hữu Đạt NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án này là trung thực, khách quan và chưa từng được dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đều đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Đỗ Hải Yến i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Đến nay luận án đã hoàn thành, cho phép tôi được bày tỏ lòng trân trọng và biết ơn sâu sắc tới: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn và PGS. Nguyễn Hữu Đạt là người hướng dẫn khoa học, thầy đã tận tình định hướng và chỉ dẫn cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài; Tập thể Bộ môn Kế hoạch & Đầu tư, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã tham gia góp ý và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và sinh hoạt tại Bộ môn; Ban Giám đốc, Ban Quản lý Đào tạo, Ban Chủ nhiệm Khoa Kinh tế & PTNT, Học viện Nông nghiệp Việt Nam ở các nhiệm kỳ đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong việc học tập và nghiên cứu hoàn thành luận án; Lãnh đạo Trường Đại học Tân Trào, Phòng Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế, Khoa Kinh tế và Quản trị kinh doanh (đơn vị tôi đang công tác và sinh hoạt, giảng dạy chuyên môn) đã hỗ trợ về mặt vật lực, tạo điều kiện về thời gian để tôi có thể nghiên cứu và hoàn thành luận án thuận lợi nhất; Các giảng viên, nhà khoa học, đồng nghiệp và bạn bè đã nghiêm túc góp ý chân thành cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài; Về phía địa phương, tôi xin trân trọng cảm ơn tới các Sở, Cơ quan, Ban ngành các cấp trong lĩnh vực Lâm nghiệp ở tình Tuyên Quang, Lãnh đạo các Công ty chế biến gỗ trên địa bàn tỉnh, UBND các xã, huyện tại địa bàn nghiên cứu đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi để tôi có thể khảo sát, thu thập số liệu phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài; Cuối cùng, xin được gửi lời cảm ơn và biết ơn sâu sắc nhất tới gia đình hai bên nội, ngoại; chồng và các con của tôi đã luôn đồng hành, động viên tinh thần và chia sẻ mọi khó khăn với tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án./ Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Đỗ Hải Yến ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng biểu. vii Danh mục biểu đồ.
x Danh mục hộp. xi Danh mục sơ đồ. xii Trích yếu luận án. xiii Thesis abstract.
Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Cơ sở lý luận và thực tiễn về liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Các công trình nghiên cứu về liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ sản phẩm làm nguyên liệu.
Các công trình nghiên cứu về liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu giữa doanh nghiệp chế biến và người trồng rừng. Khoảng trống trong nghiên cứu. Cơ sở lý luận về liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Khái niệm về liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu.
Các hình thức liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Đặc điểm của liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Vai trò của liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Đặc điểm kinh tế - kĩ thuật của việc sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu.
Nội dung nghiên cứu liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Các yếu tố ảnh hưởng đến liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Cơ sở thực tiễn về liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Một số hình thức liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu tại các nước trên thế giới.
Một số hình thức liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu tại các địa phương ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm cho liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích.
Phương pháp tiếp cận. Khung phân tích. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.
Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu. Thu thập thông tin thứ cấp. Thu thập thông tin sơ cấp.
Xử lý số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Thống kê mô tả. Thống kê so sánh.
Phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit Analysis - CBA). Mô hình Logit (Binary Logit Model). Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Nhóm chỉ tiêu phản ánh tình hình sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu của tỉnh Tuyên Quang.
Nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng phát triển các hình thức liên kết trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Nhóm chỉ tiêu phản ánh các yếu tố ảnh hưởng đến liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Khái quát tình hình sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Tình hình sản xuất gỗ nguyên liệu tại Tuyên Quang. Tình hình tiêu thụ gỗ nguyên liệu tại Tuyên Quang. Thực trạng liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Hình thức liên kết trực tiếp: Liên kết giữa Công ty Cổ phần Giấy An Hòa và các hộ trồng rừng.
Hình thức liên kết qua trung gian trong sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu giữa Công ty Cổ phần Woodsland Tuyên Quang với các hộ trồng rừng. Hình thức hạt nhân trung tâm trong sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu giữa Công ty Lâm nghiệp với các hộ trồng rừng. Đánh giá chung phát triển các hình thức liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Các yếu tố ảnh hưởng đến liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Các yếu tố thuộc về phía hộ dân trồng rừng. Các yếu tố thuộc về phía công ty. Nhóm các yếu tố thị trường. Nhóm các yếu tố thuộc cơ chế chính sách.
Giái pháp đẩy mạnh liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Cơ sở đề xuất giải pháp. Quan điểm và định hướng phát triển kinh tế lâm nghiệp của tỉnh Tuyên Quang. Một số giải pháp đề xuất nhằm tăng cường liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ gỗ nguyên liệu tại Tuyên Quang trong thời gian tới.
Kết luận và kiến nghị. 149 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án. 151 Tài liệu tham khảo. 160 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCR Tỷ suất thu nhập/ chi phí (Benefits to Cost Ratio) CP Cổ phần CTLN Công ty lâm nghiệp EU Liên minh Châu Âu FSC Hội đồng quản lý rừng (Forest Stewardship Council) GNL Gỗ nguyên liệu HĐND Hội đồng nhân dân HGĐ Hộ gia đình HTX Hợp tác xã IRR Tỷ lệ sinh lợi nội bộ (Internal Rate of Return) KT-XH Kinh tế xã hội MTV Một thành viên NAFOCO Công ty Cổ phần Xuất Nhập khẩu Gỗ Nam Định NPV Giá trị hiện tại ròng (Net Present Value) PTNT Phát triển nông thôn SXKD Sản xuất kinh doanh TNHH Trách nhiệm hữu hạn UBND Ủy ban nhân dân VPA/FLEGT Hiệp định đối tác tự nguyện về thực thi Luật lâm nghiệp, Quản trị rừng và Thương mại lâm sản WB3 Dự án phát triển ngành Lâm nghiệp vi DANH MỤC BẢNG BIỂU TT Tên bảng Trang 2.
Quy trình và kĩ thuật lâm sinh trong trồng rừng sản xuất gỗ nguyên liệu. Hiện trạng sử dụng đất của tỉnh Tuyên Quang năm 2020. Hiện trạng tài nguyên rừng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang năm 2020. Các hình thức liên kết điển hình trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
Lựa chọn các hình thức liên kết và địa điểm nghiên cứu. Phân bố mẫu điều tra khảo sát. Mô tả các biến độc lập sử dụng trong mô hình. Diễn biến diện tích rừng trồng và sản lượng gỗ khai thác của tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2010 - 2020.
Giá trị sản xuất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2016 - 2020. Nhu cầu tiêu thụ gỗ nguyên liệu của các doanh nghiệp chế biến gỗ trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang năm 2020. Cơ chế liên kết giữa Công ty Cổ phần Giấy An Hòa với các hộ trồng rừng trong vùng nguyên liệu. Kết quả hỗ trợ cây giống của Công ty Cổ phần Giấy An Hòa.
Kết quả tập huấn kỹ thuật hàng năm của công ty. Hiện trạng tiêu thụ gỗ của hộ sau khai thác. Kết quả thu mua nguyên liệu của Công ty Cổ phần Giấy An Hòa. Kết quả và hiệu quả sản xuất trồng rừng của các hộ liên kết và không liên kết với Công ty Cổ phần Giấy An Hòa.
Lợi ích từ liên kết đối với Công ty Cổ phần Giấy An Hòa. Lợi ích của hộ khi tham gia liên kết với Công ty Cổ phần Giấy An Hòa. Tình hình vi phạm liên kết của các hộ điều tra giai đoạn 2017-2019. Biến động số hộ và diện tích rừng tham gia liên kết với Công ty Cổ phần Giấy An Hòa.
Quyền lợi và trách nhiệm của các bên trong hình thức liên kết trồng rừng theo tiêu chuẩn FSC .