Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh các trường trung học phổ thông huyện bắc sơn tỉnh lạng sơn trong dạy học môn giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10

Bài viết khám phá phương pháp phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh lớp 10 trong môn giáo dục kinh tế và pháp luật tại Bắc Sơn.

• Tác giả: Nguyễn Bá Điệp
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Thủy
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Giao Tiếp và Hợp Tác cho Học Sinh Trung Học Phổ Thông tại Bắc Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Giả thuyết khoa học
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
• 1.6. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP VÀ HỢP TÁC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT 10
• 2.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đề tài
• 2.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 2.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 2.2. Cơ sở lý luận của việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10
• 2.2.1. Khái niệm và cấu trúc của năng lực
• 2.2.2. Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh trung học phổ thông
• 2.2.3. Vai trò phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh trung học phổ thông
• 2.2.4. Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10
• 2.2.5. Nội dung và chương trình môn Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10
• 2.2.6. Cấu trúc của năng lực giao tiếp và hợp tác của học sinh trung học phổ thông trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10
• 2.2.7. Tính tất yếu của việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh trung học phổ thông trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10
• 2.2.8. Cách thức phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh trung học phổ thông
• 2.3. Cơ sở thực tiễn của việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
• 2.3.1. Khái quát chung về ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 2.3.2. Thực trạng và những vấn đề đặt ra trong phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
• 2.3.2.1. Thực trạng phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
• 2.3.2.2. Những vấn đề đặt ra trong phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
• 2.4. Kết luận chương 1
• 3. CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP VÀ HỢP TÁC CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BẮC SƠN, TỈNH LẠNG SƠN TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT LỚP 10
• 3.1. Nguyên tắc để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
• 3.2. Đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa phẩm chất, năng lực và các yêu cầu cần đạt của môn học
• 3.3. Đảm bảo phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác phải gắn với việc hình thành tri thức của môn học, phát huy được tính tích cực của học sinh
• 3.4. Biện pháp phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10
• 3.4.1. Sử dụng các phương pháp dạy học phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.4.2. Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.4.3. Kiểm tra đánh giá phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.4.4. Xây dựng môi trường học tập phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• 3.5. Kết luận chương 2
• 4. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP VÀ HỢP TÁC CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN BẮC SƠN TỈNH LẠNG SƠN TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT 10
• 4.1. Kế hoạch thực hiện
• 4.2. Giả thuyết thực nghiệm
• 4.3. Mục đích thực nghiệm
• 4.4. Địa điểm thực nghiệm
• 4.5. Thời gian tiến hành thực nghiệm
• 4.6. Đối tượng thực nghiệm
• 4.7. Phương pháp thực nghiệm
• 4.8. Tiêu chí và thang đánh giá kết quả
• 4.9. Nội dung thực nghiệm
• 4.9.1. Lựa chọn nội dung thực nghiệm
• 4.9.2. Thiết kế các giáo án thực nghiệm
• 4.9.3. Quy trình thực nghiệm
• 4.9.4. Kết quả thực nghiệm và trưng cầu ý kiến
• 4.10. Kết luận thực nghiệm
• 4.11. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lực Giao Tiếp Hợp Tác

Năng lực giao tiếp và hợp tác là yếu tố cốt lõi cho sự thành công của học sinh trong thế kỷ 21. Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển những năng lực này. Năng lực giao tiếp hiệu quả giúp học sinh xác định mục đích giao tiếp phù hợp, dự đoán thuận lợi và khó khăn, lựa chọn nội dung và phương tiện giao tiếp thích hợp. Hợp tác nhóm hiệu quả giúp học sinh tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng, và phát triển tư duy phản biện. Môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (GD KT&PL) lớp 10, với nội dung về kinh tế và pháp luật phù hợp lứa tuổi, là cơ hội tuyệt vời để lồng ghép giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, và phát triển năng lực mềm. Việc này giúp học sinh nhận thức đúng đắn và thực hiện quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm công dân. Giáo dục huyện Bắc Sơn Lạng Sơn đang tích cực đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức với chương trình mới. Theo tài liệu gốc, 'đổi mới phương pháp giáo dục trong những năm qua các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đã tích cực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất cho người học'.

1.1. Tầm Quan Trọng của Giao Tiếp và Hợp Tác với Học Sinh

Việc nâng cao năng lực giao tiếp và nâng cao khả năng hợp tác cho học sinh THPT không chỉ là yêu cầu của chương trình giáo dục mới mà còn là sự chuẩn bị thiết yếu cho tương lai. Học sinh có khả năng giao tiếp tốt sẽ tự tin trình bày ý tưởng, lắng nghe và phản hồi thông tin hiệu quả. Khả năng hợp tác giúp các em làm việc nhóm hiệu quả, chia sẻ trách nhiệm và cùng nhau giải quyết vấn đề. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, nơi mà giao tiếp hiệu quả và hợp tác nhóm là những kỹ năng không thể thiếu. Phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác góp phần đào tạo những công dân năng động, sáng tạo và có trách nhiệm.

1.2. Môn Giáo Dục Kinh Tế và Pháp Luật Cơ Hội Phát Triển Kỹ Năng

Môn GD KT&PL lớp 10 mang đến nhiều cơ hội để phát triển kỹ năng giao tiếp cho học sinh THPT Bắc Sơn và kỹ năng hợp tác cho học sinh THPT Bắc Sơn. Thông qua các bài học về quyền và nghĩa vụ công dân, các vấn đề kinh tế xã hội, học sinh có thể tham gia thảo luận, tranh biện, đóng vai để rèn luyện kỹ năng mềm. Giáo viên có thể sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như làm việc nhóm, dự án, tình huống giả định để tạo điều kiện cho học sinh giao tiếp hiệu quả học sinh THPT Bắc Sơn và hợp tác nhóm học sinh THPT Bắc Sơn. Chương trình phát triển giao tiếp hợp tác THPT Bắc Sơn nên tận dụng tối đa những cơ hội này để giúp học sinh phát triển toàn diện.

II. Thách Thức Phát Triển Giao Tiếp Hợp Tác Cho Học Sinh

Mặc dù tầm quan trọng của phát triển kỹ năng mềm cho học sinh THPT Bắc Sơn là không thể phủ nhận, quá trình này vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một số học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin trong giao tiếp, đặc biệt là trước đám đông. Khả năng lắng nghe và phản hồi thông tin một cách xây dựng cũng cần được cải thiện. Bên cạnh đó, kỹ năng làm việc nhóm, phân chia công việc, giải quyết xung đột trong quá trình hợp tác nhóm cũng là những vấn đề cần quan tâm. Việc đánh giá năng lực giao tiếp và hợp tác của học sinh một cách khách quan và chính xác cũng là một thách thức không nhỏ. Theo tài liệu, 'với những điểm mới trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác trong dạy học môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 mới được thực hiện bắt đầu năm học 2022 -2023, nên còn nhiều khó khăn, vướng mắc đối với cả giáo viên và học sinh'.

2.1. Rào Cản Tâm Lý và Kỹ Năng Giao Tiếp

Rụt rè, thiếu tự tin, ngại nói trước đám đông là những rào cản lớn đối với việc phát triển năng lực giao tiếp của học sinh. Các em có thể lo sợ bị phán xét, sợ sai, hoặc không biết cách diễn đạt ý tưởng của mình một cách rõ ràng và mạch lạc. Bên cạnh đó, kỹ năng lắng nghe, đặt câu hỏi, phản hồi thông tin một cách tích cực và xây dựng cũng cần được rèn luyện thường xuyên. Giáo viên cần tạo ra một môi trường học tập cởi mở, thân thiện, nơi học sinh cảm thấy an toàn để thể hiện bản thân và học hỏi lẫn nhau.

2.2. Khó Khăn Trong Làm Việc Nhóm Hiệu Quả

Làm việc nhóm hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên, sự phân chia công việc hợp lý, kỹ năng giải quyết xung đột, và tinh thần trách nhiệm cao. Tuy nhiên, không phải học sinh nào cũng có sẵn những kỹ năng này. Một số em có thể gặp khó khăn trong việc thống nhất ý kiến, chia sẻ trách nhiệm, hoặc giải quyết các bất đồng một cách hòa bình. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách làm việc nhóm hiệu quả, cách phân công công việc phù hợp với năng lực của từng thành viên, và cách giải quyết xung đột một cách xây dựng.

III. Cách Phát Triển Giao Tiếp Hợp Tác Hiệu Quả Nhất

Để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh THPT ở Bắc Sơn Lạng Sơn một cách hiệu quả, cần áp dụng một hệ thống các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Quan trọng là tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động hợp tác nhóm, thảo luận, tranh biện. Giáo viên cần đóng vai trò là người hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá, trải nghiệm và rèn luyện kỹ năng. Bên cạnh đó, việc sử dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, đa dạng hóa hình thức kiểm tra đánh giá, và tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng. Theo tài liệu, 'đề xuất các giải pháp phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh trung học phổ thông huyện Bắc Sơn trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay'.

3.1. Sử Dụng Phương Pháp Dạy Học Phát Huy Tính Tích Cực

Các phương pháp dạy học như dự án, tình huống, đóng vai, trò chơi, thảo luận nhóm, tranh biện... tạo cơ hội cho học sinh giao tiếp hiệu quả và hợp tác nhóm. Giáo viên nên lựa chọn phương pháp phù hợp với nội dung bài học và đặc điểm của học sinh. Quan trọng là tạo điều kiện để học sinh được tự mình khám phá, trải nghiệm, và vận dụng kiến thức vào thực tế. Theo tài liệu, sử dụng các phương pháp dạy học phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

3.2. Xây Dựng Môi Trường Học Tập Cởi Mở Thân Thiện

Môi trường học tập đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực giao tiếp và năng lực hợp tác. Giáo viên cần tạo ra một bầu không khí cởi mở, thân thiện, nơi học sinh cảm thấy an toàn để chia sẻ ý tưởng, đặt câu hỏi, và thể hiện bản thân. Khuyến khích sự tương tác giữa học sinh với học sinh, giữa học sinh với giáo viên. Tạo cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ, các dự án cộng đồng để rèn luyện kỹ năng giao tiếp và hợp tác trong thực tế.

3.3. Đổi Mới Hình Thức Kiểm Tra Đánh Giá

Việc kiểm tra đánh giá không chỉ tập trung vào kiến thức mà còn phải đánh giá được năng lực giao tiếp và năng lực hợp tác của học sinh. Sử dụng các hình thức đánh giá đa dạng như đánh giá dự án, đánh giá quá trình làm việc nhóm, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng... để có cái nhìn toàn diện về sự phát triển của học sinh. Phản hồi kịp thời và chi tiết cho học sinh về những điểm mạnh, điểm yếu, và hướng dẫn học sinh cách cải thiện. Theo tài liệu, kiểm tra đánh giá phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác đối với học sinh ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Bài Tập Rèn Luyện Giao Tiếp Hợp Tác

Trong quá trình giảng dạy môn GD KT&PL lớp 10 tại Bắc Sơn Lạng Sơn, giáo viên có thể lồng ghép các bài tập, hoạt động thực tế để rèn luyện năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh. Ví dụ, tổ chức các buổi thảo luận về các vấn đề kinh tế xã hội đang diễn ra, yêu cầu học sinh trình bày quan điểm cá nhân và phản biện ý kiến của người khác. Tổ chức các dự án nhóm để học sinh cùng nhau nghiên cứu về một chủ đề cụ thể, phân công công việc, thu thập thông tin, tổng hợp và trình bày kết quả. Tạo ra các tình huống giả định để học sinh đóng vai, giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tế. Theo tài liệu, bài tập rèn luyện giao tiếp và hợp tác cho học sinh THPT

4.1. Thảo Luận Nhóm Rèn Luyện Kỹ Năng Trình Bày

Các buổi thảo luận nhóm không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về nội dung bài học mà còn là cơ hội để rèn luyện kỹ năng trình bày, lắng nghe, phản biện, và thuyết phục. Giáo viên nên tạo ra một chủ đề thảo luận hấp dẫn, kích thích sự tò mò và quan tâm của học sinh. Hướng dẫn học sinh cách trình bày ý tưởng một cách rõ ràng, mạch lạc, và thuyết phục. Khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, phản biện ý kiến của người khác một cách tôn trọng và xây dựng.

4.2. Dự Án Nhóm Phát Huy Tinh Thần Đồng Đội

Các dự án nhóm đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên, sự phân chia công việc hợp lý, kỹ năng giải quyết xung đột, và tinh thần trách nhiệm cao. Giáo viên nên giao cho học sinh các dự án có tính thực tế, gắn liền với cuộc sống, để học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề. Hướng dẫn học sinh cách lập kế hoạch, phân công công việc, thu thập thông tin, tổng hợp và trình bày kết quả. Tạo điều kiện để học sinh tự đánh giá lẫn nhau và rút ra bài học kinh nghiệm.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Thực Nghiệm Phát Triển Năng Lực

Để đánh giá hiệu quả của các biện pháp phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác, cần tiến hành thực nghiệm sư phạm. Thiết kế các bài kiểm tra, phiếu khảo sát, phỏng vấn để thu thập thông tin về sự thay đổi của học sinh trước và sau khi áp dụng các biện pháp can thiệp. So sánh kết quả giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng để đưa ra kết luận khách quan. Theo tài liệu, thực nghiệm sư phạm việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh các trường THPT huyện Bắc Sơn tỉnh Lạng Sơn trong dạy học môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10.

5.1. Thiết Kế Công Cụ Đánh Giá Phù Hợp

Các công cụ đánh giá cần được thiết kế sao cho có thể đo lường được sự phát triển của các thành tố trong năng lực giao tiếp và năng lực hợp tác. Ví dụ, có thể sử dụng các bài tập tình huống để đánh giá khả năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, và giao tiếp hiệu quả. Có thể sử dụng các phiếu khảo sát để thu thập ý kiến của học sinh về sự tự tin, kỹ năng giao tiếp, và khả năng làm việc nhóm. Quan trọng là đảm bảo tính khách quan, độ tin cậy, và tính giá trị của các công cụ đánh giá.

5.2. Phân Tích Kết Quả Thực Nghiệm Khách Quan

Sau khi thu thập được dữ liệu, cần tiến hành phân tích một cách khách quan và khoa học. Sử dụng các phương pháp thống kê để so sánh kết quả giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Phân tích định tính để tìm hiểu những thay đổi về mặt nhận thức, thái độ, và hành vi của học sinh. Đưa ra kết luận dựa trên bằng chứng thực tế và có tính thuyết phục.

VI. Kết Luận Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh THPT là một quá trình lâu dài và liên tục. Cần có sự chung tay của nhà trường, gia đình và cộng đồng. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu, đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường sự phối hợp giữa các bên liên quan để tạo ra một môi trường giáo dục toàn diện, giúp học sinh phát triển tối đa tiềm năng của mình. Bắc Sơn Lạng Sơn nói riêng và cả nước nói chung sẽ có một thế hệ trẻ năng động, sáng tạo và có trách nhiệm, sẵn sàng đối mặt với những thách thức của thế kỷ 21. Theo tài liệu, đề tài giúp cho giáo viên dạy bộ môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 ở các trường THPT huyện Bắc Sơn, Tỉnh Lạng Sơn có cơ sở khoa học để sử dụng các phương pháp dạy học, kỹ thuật dạy học tích cực, phương pháp kiểm tra đánh giá và tạo môi trường học tập nhằm phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác của HS các trường THPT huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn hiện nay.

6.1. Tiếp Tục Nghiên Cứu và Đổi Mới Phương Pháp

Việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác là một lĩnh vực liên tục phát triển. Cần tiếp tục nghiên cứu các phương pháp dạy học mới, các kỹ thuật đánh giá tiên tiến, và các mô hình giáo dục hiệu quả. Chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau giữa các trường học, các địa phương, và các quốc gia. Tạo ra một cộng đồng học tập, nơi mà giáo viên, học sinh, và các nhà nghiên cứu cùng nhau khám phá, sáng tạo, và đổi mới.

6.2. Tăng Cường Sự Phối Hợp Giữa Các Bên

Nhà trường, gia đình, và cộng đồng đều có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các bên để tạo ra một môi trường giáo dục thống nhất và hỗ trợ. Tổ chức các hoạt động giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa nhà trường và gia đình. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động giáo dục. Tạo ra một mạng lưới hỗ trợ, nơi mà học sinh có thể nhận được sự giúp đỡ, động viên, và hướng dẫn từ nhiều nguồn khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông năm 2018, năng lực giao tiếp và hợp tác (NLGT&HT) được xác định là một trong sáu năng lực cốt lõi cần phát triển cho học sinh (HS). Đặc biệt, môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật (GDKT&PL) lớp 10 đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng thiết thực, giúp HS phát triển toàn diện về phẩm chất và năng lực công dân. Tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, với đặc điểm là vùng miền núi còn nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội, việc phát triển NLGT&HT cho HS trong dạy học môn GDKT&PL lớp 10 vừa mang tính cấp thiết vừa có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.

Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2022 đến tháng 3/2023, tập trung khảo sát 462 HS và 5 giáo viên (GV) dạy môn GDKT&PL tại 2 trường THPT trên địa bàn huyện Bắc Sơn. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá thực trạng phát triển NLGT&HT cho HS trong dạy học môn GDKT&PL lớp 10, từ đó đề xuất các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao năng lực này, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời đại công nghiệp 4.0.

Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ vai trò của NLGT&HT trong giáo dục phổ thông mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho GV và nhà trường trong việc đổi mới phương pháp dạy học, tạo môi trường học tập tích cực, phát huy tính chủ động, sáng tạo của HS. Qua đó, nâng cao hiệu quả học tập môn GDKT&PL, đồng thời phát triển kỹ năng mềm cần thiết cho HS trong học tập và cuộc sống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về năng lực, giao tiếp và hợp tác trong giáo dục. Khái niệm năng lực được tiếp cận theo quan điểm tổng hợp tri thức, kỹ năng và thái độ tích cực nhằm giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn. Cấu trúc năng lực gồm bốn thành phần chính: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá nhân.

Về năng lực giao tiếp, các tác giả nước ngoài như Burns, Martin và Spitzberg nhấn mạnh quá trình giao tiếp là sự trao đổi thông tin, cảm xúc nhằm đạt mục tiêu chung, đồng thời phát triển kỹ năng giao tiếp qua ba giai đoạn: nhận thức, mong muốn phát triển và thể hiện năng lực. Năng lực hợp tác được xây dựng dựa trên nguyên tắc xã hội, bao gồm các vai trò quản lý cộng tác, thông tin, hòa giải và năng suất trong nhóm.

Trong lĩnh vực giáo dục, NLGT&HT được hiểu là sự kết hợp giữa khả năng giao tiếp hiệu quả và hợp tác nhóm nhằm tổ chức, điều khiển các mối quan hệ động, đáp ứng yêu cầu học tập và rèn luyện của HS THPT. Các biểu hiện năng lực này được xác định rõ trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, bao gồm xác định mục đích giao tiếp, thiết lập quan hệ xã hội, giải quyết mâu thuẫn, đề xuất mục tiêu hợp tác, nhận thức trách nhiệm cá nhân và tổ chức hoạt động nhóm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn. Về lý thuyết, tác giả áp dụng phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu khoa học trong và ngoài nước, đồng thời sử dụng phương pháp lịch sử và logic để xây dựng hệ thống lý luận về phát triển NLGT&HT cho HS THPT trong dạy học môn GDKT&PL lớp 10.

Về thực tiễn, nghiên cứu tiến hành khảo sát xã hội học với cỡ mẫu gồm 5 GV và 195 HS tại các trường THPT huyện Bắc Sơn, sử dụng bảng hỏi với câu hỏi đóng và mở để thu thập ý kiến đánh giá về thực trạng phát triển NLGT&HT. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS và Excel nhằm phân tích thống kê mô tả và đánh giá mức độ thực hiện.

Ngoài ra, nghiên cứu thực nghiệm sư phạm được triển khai nhằm kiểm định giả thuyết khoa học và đánh giá hiệu quả, tính cần thiết và khả thi của các biện pháp phát triển NLGT&HT được đề xuất. Thời gian thực nghiệm kéo dài từ tháng 9/2022 đến tháng 3/2023, tại 2 trường THPT có giảng dạy môn GDKT&PL lớp 10 với tổng số 462 HS tham gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về vai trò phát triển NLGT&HT: Kết quả khảo sát cho thấy 90% GV và HS đánh giá phát triển NLGT&HT là rất quan trọng hoặc quan trọng trong dạy học môn GDKT&PL lớp 10. Cụ thể, 45% đánh giá rất quan trọng về việc phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả, 44,5% về việc sử dụng ngôn ngữ kết hợp phương tiện phi ngôn ngữ đa dạng, và 47,5% về việc tôn trọng sự khác biệt trong giao tiếp.

2. Thực trạng phát triển NLGT&HT của HS: Mức độ thực hiện NLGT&HT của HS còn hạn chế. Tỷ lệ HS có khả năng tổng hợp kết quả giao tiếp và hợp tác đạt thấp, chỉ khoảng 43%. Khả năng tự đánh giá và trao đổi ý kiến trong nhóm cũng chưa cao, với tỷ lệ đạt lần lượt 45,5% và 48,5%. Việc xác định vị trí, nhiệm vụ và phương thức hợp tác trong nhóm chỉ đạt khoảng 50%.

3. Sử dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực: GV chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình truyền thống với tỷ lệ 44% không thường xuyên áp dụng các phương pháp tích cực như dự án, trò chơi, giải quyết vấn đề. Kỹ thuật đặt câu hỏi và sơ đồ tư duy được sử dụng thường xuyên ở mức 40-46%, trong khi kỹ thuật động não và khăn trải bàn còn hạn chế (mức độ sử dụng thường xuyên dưới 50%).

4. Phương pháp đánh giá phát triển NLGT&HT: Việc đánh giá chủ yếu dựa trên điểm số truyền thống (73% GV sử dụng thường xuyên), trong khi đánh giá qua phiếu đánh giá nhóm và tự đánh giá của HS còn rất hạn chế, chỉ khoảng 7,5-19% GV thực hiện thường xuyên.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh thực trạng phát triển NLGT&HT cho HS tại các trường THPT huyện Bắc Sơn còn nhiều khó khăn do điều kiện kinh tế - xã hội vùng miền núi, hạn chế về nguồn lực và phương pháp dạy học. Mức độ nhận thức cao về vai trò NLGT&HT cho thấy GV và HS đều hiểu tầm quan trọng của năng lực này trong học tập và cuộc sống.

Tuy nhiên, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và kỹ thuật hỗ trợ phát triển NLGT&HT chưa đồng đều, dẫn đến hiệu quả phát triển năng lực chưa cao. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc phát triển NLGT&HT cần được thực hiện đồng bộ qua đổi mới phương pháp, kỹ thuật dạy học và đánh giá, tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự chủ động, sáng tạo của HS.

Việc đánh giá NLGT&HT qua các hình thức đa dạng như tự đánh giá, đánh giá nhóm còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phản hồi và điều chỉnh quá trình học tập của HS. Do đó, cần thiết phải đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực toàn diện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và kỹ thuật dạy học, bảng phân tích mức độ thực hiện NLGT&HT của HS theo từng biểu hiện cụ thể, giúp minh họa rõ nét thực trạng và các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới phương pháp dạy học: Khuyến khích GV sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực như dự án, giải quyết vấn đề, trò chơi và thảo luận nhóm nhằm phát triển NLGT&HT cho HS. Mục tiêu tăng tỷ lệ áp dụng các phương pháp này lên trên 70% trong vòng 1 năm học. Chủ thể thực hiện là các GV môn GDKT&PL phối hợp với ban giám hiệu nhà trường.

2. Áp dụng kỹ thuật dạy học tích cực: Tăng cường sử dụng kỹ thuật đặt câu hỏi, sơ đồ tư duy, động não và khăn trải bàn trong các tiết học để kích thích tư duy và giao tiếp của HS. Mục tiêu đạt mức độ sử dụng thường xuyên trên 60% trong năm học tiếp theo. GV cần được tập huấn kỹ năng sử dụng các kỹ thuật này.

3. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá: Triển khai đánh giá phát triển NLGT&HT qua phiếu đánh giá cá nhân, nhóm và tự đánh giá của HS nhằm nâng cao tính phản hồi và tự điều chỉnh. Mục tiêu tăng tỷ lệ GV sử dụng các hình thức đánh giá này lên trên 50% trong 2 năm tới. Ban giám hiệu và tổ chuyên môn cần xây dựng bộ công cụ đánh giá phù hợp.

4. Xây dựng môi trường học tập tích cực: Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thực tế, dự án nhóm nhằm tạo điều kiện cho HS thực hành NLGT&HT trong môi trường thực tế. Mục tiêu tổ chức ít nhất 2 hoạt động ngoại khóa mỗi học kỳ. Nhà trường phối hợp với GV và phụ huynh thực hiện.

5. Bồi dưỡng nâng cao năng lực cho GV: Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo về phát triển NLGT&HT và đổi mới phương pháp dạy học cho GV môn GDKT&PL. Mục tiêu 100% GV tham gia tập huấn trong năm học. Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với trường đại học sư phạm thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển NLGT&HT, giúp GV đổi mới phương pháp, kỹ thuật dạy học và đánh giá, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

2. Ban giám hiệu các trường THPT: Tham khảo để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng GV, tổ chức hoạt động ngoại khóa và đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá nhằm phát triển năng lực toàn diện cho HS.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Giáo dục: Tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết năng lực, phương pháp nghiên cứu và thực nghiệm sư phạm trong lĩnh vực phát triển kỹ năng mềm cho HS THPT.

4. Cơ quan quản lý giáo dục địa phương: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển NLGT&HT trong các trường THPT vùng miền núi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao năng lực giao tiếp và hợp tác lại quan trọng trong giáo dục THPT?
   Năng lực này giúp HS phát triển kỹ năng sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, xây dựng quan hệ xã hội, giải quyết mâu thuẫn và làm việc nhóm, từ đó nâng cao khả năng học tập và thích ứng với môi trường xã hội hiện đại.

2. Phương pháp dạy học nào hiệu quả để phát triển NLGT&HT?
   Các phương pháp tích cực như dạy học dự án, giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm và trò chơi được đánh giá cao vì tạo điều kiện cho HS tương tác, trao đổi ý kiến và hợp tác thực tế.

3. Làm thế nào để đánh giá năng lực giao tiếp và hợp tác của HS?
   Ngoài đánh giá truyền thống bằng điểm số, cần áp dụng các hình thức đánh giá đa dạng như phiếu đánh giá cá nhân, nhóm và tự đánh giá để phản ánh chính xác năng lực và hỗ trợ HS tự điều chỉnh.

4. Những khó khăn chính trong phát triển NLGT&HT tại các trường THPT vùng miền núi là gì?
   Khó khăn gồm điều kiện kinh tế - xã hội hạn chế, thiếu nguồn lực, GV chưa quen với phương pháp dạy học tích cực và HS còn ngại ngùng, thiếu tự tin trong giao tiếp và hợp tác nhóm.

5. Làm thế nào để GV nâng cao năng lực phát triển NLGT&HT cho HS?
   GV cần được bồi dưỡng chuyên môn, kỹ năng sử dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực, đồng thời xây dựng môi trường học tập thân thiện, khuyến khích HS tham gia tích cực vào các hoạt động giao tiếp và hợp tác.

Kết luận

• Năng lực giao tiếp và hợp tác là năng lực cốt lõi, cần thiết cho HS THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.
• Thực trạng phát triển NLGT&HT tại các trường THPT huyện Bắc Sơn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực và đánh giá năng lực.
• Nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp đổi mới phương pháp, kỹ thuật dạy học và đánh giá, cùng với xây dựng môi trường học tập tích cực nhằm nâng cao NLGT&HT cho HS.
• Các biện pháp đề xuất có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tế của các trường THPT vùng miền núi.
• Đề nghị các bên liên quan triển khai đồng bộ các giải pháp trong thời gian tới để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện năng lực cho HS.

Các trường THPT huyện Bắc Sơn cần tổ chức tập huấn cho GV, đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá, đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động ngoại khóa nhằm phát triển NLGT&HT cho HS. Các nhà quản lý giáo dục và GV có thể liên hệ để nhận hỗ trợ chuyên môn và tài liệu hướng dẫn chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP VÀ HỢP TÁC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT 10 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đề tài 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu về năng lực nói chung, NLGT&HT đã có nhiều tác giả nước ngoài bàn luận đến. Trong đó, có thể kể đến các công trình sau đây: Trong bài viết “Science communication: a contemporary definition” [51] của nhóm tác giả Burns, T.M đã khẳng định: Giao tiếp là một quá trình trong đó các bên tham gia tạo ra hoặc chia sẻ thông tin, cảm xúc với nhau nhằm đạt được mục đích giao tiếp [51, tr 184].

Đồng thời các tác giả cũng đưa những bàn luận về tầm quan trọng của việc phát triển khả giao tiếp cho nghề nghiệp mỗi người. Trong công trình “Development of a Measure of Interpersonal Communication Competence”, tác giả Martin, M. chỉ ra rằng: NL giao tiếp được đánh giá thông qua tính phù hợp và tính hiệu quả [57]. Tác giả Spitzberg, B.

với công trình “Communication competence as knowledge, skill, and impression”, khẳng định: quá trình xây dựng NL giao tiếp cho HS có thể thông qua 3 giai đoạn: Biết về NL giao tiếp, muốn phát triển NL giao tiếp và thể hiện NL giao tiếp [59]. Qua đó cho thấy, các tác giả đều đã đưa ra được khái quát biểu hiện của NL giao tiếp. Tuy nhiên, chưa có định nghĩa cụ thể về NL giao tiếp được đề cập đến trong các công trình nghiên cứu này. Bàn về NL hợp tác giả “Gilbert, D.

với bài viết “Collaborative Competence: Redefining Management Education Through Social Construction” khẳng định: “NL hợp tác được thiết kế dựa trên các nguyên tắc xây dựng xã hội” [53], tác giả “Borge M. với công trình: Toward the Development of Socio-Metacognitive Expertise: An Approach to Developing Collaborative Competence” khẳng định: “đánh giá qua khả năng hợp tác trong các quá trình 5 khác nhau để GQVĐ cụ thể”. Để xây dựng các hoạt động DH theo nhóm, hình thành và phát triển NL hợp tác của HS tác giả Borge và White đã đề xuất 4 vai trò mà HS có thể đảm nhận trong các hoạt động làm việc nhóm: Quản lí cộng tác (hay lập kế hoạch chung); Quản lí thông tin/giao tiếp (tổng hợp thông tin tập thể); Quản lí hòa giải (thương lượng kiến thức tập thể); Quản lí năng suất (năng suất tập thể) [52, tr. Nhìn chung, các tác giả đều chỉ ra được các biểu hiện của NL hợp tác, khẳng định dạy học theo nhóm sẽ là phương pháp giúp hình thành NL này một cách hiệu quả.

Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đây của các tác giả nước ngoài đã tiếp cận quan niệm về NL, NLGT&HT, việc phát triển các NL này trong giáo dục ở các bình diện khác nhau. Đây sẽ là cơ sở lý luận quan trọng để tác giả luận văn kế thừa trong quá trình thực hiện đề tài của mình. Các công trình nghiên cứu trong nước Nghiên cứu về NLGT&HT cũng được nhiều tác giả trong nước bàn luận, cụ thế như: Bồi dưỡng NL GT & HT cho HS thông qua tổ chức hoạt động nhóm khi DH hàm số bậc nhất và hàm số bậc hai ở lớp 10” [40]; “Thiết kế hoạt động trải nghiệm thiên nhiên phát triển NL GT & HT cho HS THCS” [21]; “Thiết kế công cụ đánh giá NLGT&HT của HS khối ngành sư phạm trong DH dự án ở trường Đại học Tây Nguyên” [38], “Xây dựng tiêu chí đánh giá NL GT & HT ở trẻ mẫu giáo theo định hướng của CT GDPT tổng thể năm 2018” [22], luận văn “Quản lí giáo dục NL GT & HT cho HS ở các trường THCS huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên” [20]. Các nghiên cứu này đã nêu ra được khái niệm về NL GT&HT, các biểu hiện của NL trong dạy học các môn học cụ thể, các tiêu chí để đánh NL GT&HT của HS ở các môn học khác nhau.

Tuy nhiên, chưa có nội dung nào của các tác giả bàn về phát triển NLGT&HT trong dạy học môn GDKT&PL 10 ở các trường THPT huyện Bắc Sơn. Các công trình trực tiếp nghiên cứu về NLGT&HT như: Tác giả Nguyễn Chiến Thắng với bài viết “Bồi dưỡng NL GT & HT cho HS thông qua tổ chức 6 hoạt động nhóm khi DH hàm số bậc nhất và hàm số bậc hai ở lớp 10” [40] đã “tìm hiểu và đề xuất các định hướng cơ bản để bồi dưỡng NLGT&HT trong DH toán nói chung, DH hàm số bậc nhất và hàm số bậc hai ở lớp 10 nói riêng theo một khía cạnh là tổ chức hoạt động nhóm giúp HS tăng cường giao tiếp với nhau để hợp tác cùng giải quyết nhiệm vụ được giao”. Nhóm tác giả Trần Thị Gái, Kiều Thị Kính, Ngô Thị Hoàn Vân với bài viết “Thiết kế hoạt động trải nghiệm thiên nhiên phát triển NL GT & HT cho HS THCS”[21] đã trình bày về “khái niệm, cấu trúc NLGT&HT; mối quan hệ giữa NLGT&HT với hoạt động trải nghiệm thiên nhiên. Trên cơ sở đó lấy ví dụ minh họa cho việc tổ chức hoạt động trải nghiệm thiên nhiên trong DH chủ đề “Du lịch xanh, lớp 9”.

Trong công trình“Thiết kế công cụ đánh giá NLGT&HT của HS khối ngành sư phạm trong DH dự án ở trường Đại học Tây Nguyên” [38] tác giả Bùi Thị Tâm căn cứ vào “đặc điểm, quy trình tổ chức của PP DH dự án, căn cứ vào đặc điểm của đối tượng HS khối ngành sư phạm của trường Đại học Tây Nguyên bài viết đã thiết kế 01 Rubic và 01 bảng hỏi để đánh giá NL GT & HT của HS với các tiêu chí rõ ràng, cụ thể. Với hai công cụ này sẽ giúp giảng viên công khai phương án đánh giá cho HS, cho cơ sở giáo dục có phương án bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ GV trong tương lai”. Tác giả Trương Tuyết Hạnh với bài viết “Xây dựng tiêu chí đánh giá NL GT & HT ở trẻ mẫu giáo theo định hướng của CT GDPT tổng thể năm 2018” [22] đã “đề xuất bộ tiêu chí đánh giá NLGT&HT ở trẻ mẫu giáo gồm có 8 tiêu chí và 13 chỉ báo. Cơ sở lí luận của việc đề xuất này là tiêu chí của kĩ năng GT&HT ở trẻ mẫu giáo theo Chương trình giáo dục mầm non hiện hành và tiêu chí của NLGT&HT ở trẻ tiểu học theo CT GDPT 2018”.

Luận văn “Quản lí giáo dục NL GT & HT cho HS ở các trường THCS huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên” [20] nghiên cứu làm rõ hơn “cơ sở lý luận của DH theo chủ đề nhằm phát triển năng GT & HT, vai trò của DH theo chủ đề nhằm 7 phát triển NL GT & HT trong DH Vật lý tại trường THPT. Luận văn đã thiết kế tiến trình DH một số kiến thức chủ đề “Chất khí” Vật lí 10 nhằm phát triển NL GT & HT của HS. Tiến hành GQVĐ sư phạm để kiểm tra giả thuyết khoa học và tính khả thi của các tiến trình DH đã thiết kế”. Tuy nhiên, tất cả các công trình trên đây mặc dù đã nêu ra được khái niệm, đặc điểm và xây dựng được bộ công cụ đánh giá NLGT&HT nhưng đều gắn với các chuyên ngành, cấp học, môn học đặc thù.

Vấn đề phát triển NLGT&HT cho HS THPT trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn trong DH môn GD KT & PL 10 chưa có công trình nào trực tiếp nghiên cứu. Các nội dung đã nghiên cứu của các nhà khoa học đi trước sẽ là những cơ sở lý luận quan trọng để tác giả luận văn thực hiện được mục tiêu và nhiệm vụ mà đề tài nêu ra. Cơ sở lý luận của việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10 1. Khái niệm và cấu trúc của năng lực * Khái niệm NL Khái niệm NL có nguồn gốc tiếng La tinh “Competentia”, được hiểu là “sự thành thạo, khả năng thực hiện của cá nhân đối với công việc”.

Theo Đại từ điển Tiếng Việt “NL là phẩm chất có thể làm việc” [49, tr.1172], “NL là những điều kiện đủ hoặc vốn có để làm việc” hoặc là “khả năng đủ để làm tốt một công việc” [49, tr. Từ điển Tiếng Việt, NL được hiểu là “Khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó. Phẩm chất tâm lí và sinh lí tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao” [47, tr. Trong CT GDPT 2018 được nêu rõ rằng NL là một đặc điểm cá nhân mà người ta phát triển và hình thành thông qua sự kết hợp của tố chất bẩm sinh và quá trình học tập, rèn luyện.

NL cho phép con người sử dụng một cách tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin và 8 ý chí để thực hiện thành công một loại hoạt động cụ thể và đạt được kết quả mong muốn dưới những điều kiện cụ thể. Theo quan điểm của “John Erpenbeck: NL được tri thức làm cơ sở, được sử dụng như khả năng, được quy định bởi giá trị, được tăng cường qua kinh nghiệm và được hiện thực hóa qua ý chí” [trích dẫn theo nguồn 5, tr. Theo Weinert, “NL là những khả năng và kỹ xảo học được hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ, xã hội và khả năng vận dụng các cách giải quyết VĐ một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt” [trích dẫn theo nguồn 5, tr. Trong quan niệm của tác giả Trần Thị Huế và Nguyễn Đức Dũng, NL bao gồm “các kiến thức, kỹ năng và thái độ mà cá nhân huy động để thành công trong việc giải quyết các vấn đề được đặt ra trong các tình huống thay đổi” [23, tr.

Tiếp cận ở khía cạnh tâm lý học, “theo tác giả Nguyễn Văn Tuấn quan niệm: NL là một thuộc tính tâm lý phức hợp, là điểm hội tụ của nhiều yếu tố như tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm, sự sẵn sàng hành động và trách nhiệm” [43, tr. Như vậy, chúng ta có thể hiểu định nghĩa NL như sau: NL là khả năng tổng hợp tri thức, kỹ năng, và kinh nghiệm với thái độ tích cực của cá nhân hoặc tổ chức, nhằm đạt hiệu quả trong việc giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình nhận thức và thực tế.