phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài Chƣơng 2: Sử dụng hệ thống bài tập phát triển hứng thú cho học sinh giỏi Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC DẠY HỌC PHÁT TRIỂN HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH GIỎI 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Trong quá trình nghiên cứu về vấn đề phát triển hứng thú học tập cho học sinh giỏi hóa học (HSGHH); tôi thấy có một số đề tài của các tác giả đã nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Các luận án tiến sĩ của các tác giả như Vũ Anh Tuấn (2006) hay Hoàng Thị Thúy Hương (2015) nghiên cứu vấn đề dành cho HSGHH của các trường chuyên, dành cho thi học sinh giỏi (HSG) cấp Quốc gia.
Tuy nhiên, chưa thấy có đề tài nào nghiên cứu đến sự phát triển hứng thú học tập của HS. Các luận án này nghiên cứu vấn đề dành cho HSGHH của các trường chuyên, dành cho thi học sinh giỏi (HSG) cấp Quốc gia. Cũng có những luận văn nghiên cứu về vấn đề HSG như các tác giả 1) Lê Thị Hồng Liên (2016). 2) Phan Khánh Phong (2016).
3) Mai Thị Thao (2016). Trong các luận văn trên: Các tác giả nghiên cứu đề cập đến công tác phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi nhằm vào đối tượng học sinh chuyên hóa, thi học sinh giỏi quốc gia; một số tác giả khác nghiên cứu nhưng tập trung nhiều vào phần hóa học đại cương và hóa học vô cơ. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn ít đề tài đề cập đến hệ thống bài tập phần hóa học hữu cơ nói chung và phần axit cacboxylic và este nói riêng; chưa làm rõ về cách sử dụng như thế nào để tạo hứng thú cho học sinh giỏi hóa học dùng cho đối tượng học sinh THPT không chuyên. Quan niệm về học sinh giỏi 1.
Khái niệm học sinh giỏi Nói đến HSG thì hầu hết các nước trên thế giới đều dùng hai thuật ngữ là HSG hay học sinh (HS) năng khiếu và HS tài năng. Vậy, “HSG là HS chứng minh được trí tuệ ở trình độ cao, có khả năng sáng tạo, thể hiện một động cơ học tập mãnh liệt, đạt xuất sắc trong lĩnh vực lý thuyết, khoa học, người cần một sự giáo dục đặc biệt và sự phục vụ đặc biệt để đạt được trình độ tương ứng với năng lực của người đó. [6] HSG là những HS, những người mà tuổi còn trẻ, có thể hoàn thành xuất sắc công việc trong một số lĩnh vực như trí tuệ, nghệ thuật, sáng tạo, khả năng lãnh đạo 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoặc trong một lĩnh vực lý thuyết. Những HSG này đòi hỏi phục vụ vì các hoạt động mà không theo trường lớp thông thường nhằm giúp phát triển hết tiềm năng năng lực của họ hay giáo dục HSG là một lĩnh vực đặc biệt liên quan đến việc giảng dạy cho những HS có khả năng khác thường.” Tại đất nước Hoa Kỳ đã đưa khái niệm về HSG: “Là những HS có khả năng thể hiện xuất sắc hoặc năng lực nổi trội trong các lĩnh vực trí tuệ, sự sáng tạo, khả năng lãnh đạo, nghệ thuật hoặc các lĩnh vực lý thuyết chuyên biệt.
Những HS này thể hiện tài năng đặc biệt của mình ở tất cả các bình diện xã hội, văn hóa và kinh tế. Các nước trên thế giới cùng chung quan điểm về HSG đó là những trẻ có năng lực trong lĩnh vực như sáng tạo, nghệ thuật, trí tuệ, và năng lực lãnh đạo hoặc lý thuyết. Mục tiêu dạy học sinh giỏi Mục tiêu chính dành cho HSG là phát triển phương pháp suy nghĩ, tư duy phù hợp với khả năng của trẻ nhưng ở trình độ cao hơn. Nâng cao ý thức cũng như khát vọng của trẻ về sự tự chịu trách nhiệm; khuyến khích sự phát triển về lương tâm và ý thức trách nhiệm trong đóng góp cho xã hội.
Mặt khác, mục biêu của chương trình dành cho HSG còn bồi dưỡng sự học tập, lao động và làm việc sáng tạo; phát triển phương pháp, kỹ năng tự học, phẩm chất lãnh đạo; khuyến khích HS suy nghĩ sáng tạo, thúc đẩy động cơ học tập. Phương pháp và các hình thức giáo dục học sinh giỏi HSG được học bằng nhiều cách khác nhau và học nhanh hơn đối với các bạn cùng lớp cũng như các bạn cùng trang lứa khác; vì thế cần một chương trình HSG để phát triển. Vì vậy, có thể có những phương pháp và hình thức giáo dục HSG đặc biệt như Một là đưa HSG học nhanh hơn chương trình (lên lớp lớn hơn). Hai là cung cấp nhiều tài liệu để chúng có thể đọc và học.
Ba là làm giàu, làm mới và đào sâu thêm tư liệu học tập. Nhiều nước cho phép học dồn, học ghép để đẩy nhanh quá trình tốt nghiệp cho HSG như tổ chức lớp chuyên biệt để HSG được đào tạo, rèn rũa trong trường 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chuyên, lớp năng khiếu. Phương pháp Montesor “để trong một lớp HS có ba nhóm tuổi, nhà trường tạo điều kiện cho HS có cơ hội học tập để vượt lên so với nhóm bạn cùng nhóm tuổi” [6]. Tăng tốc để cho những HS xuất sắc xếp vào cùng một lớp có trình độ cao với tài liệu tương ứng với khả năng của mỗi HS hoặc học tách rời để một phần thời gian theo lớp HSG, một phần học với lớp thường.
Bồi dưỡng học sinh giỏi ở Việt Nam Thực hiện chỉ thị của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, để khuyến khích HSG toán, lớp Toán đặc biệt đã ra đời ở Việt Nam vào tháng 9 năm 1965 do trường Đại học Tổng hợp Hà Nội kết hợp với công ty Giáo dục Hà Nội mở. Tiếp nối các lớp đặc biệt này, sau này các trường chuyên đã mở ra, với tỉ lệ HSG quốc gia nằm trong các trường chuyên này đạt khoảng 60%. Học sinh giỏi hóa học 1. Khái niệm học sinh giỏi hóa học Học sinh giỏi hóa học (HSGHH) là những HS có năng lực nổi trội, có khả năng hoàn thành xuất sắc các hoạt động về các lĩnh vực trí tuệ chuyên biệt về hóa học (HH).
HSGHH có kiến thức HH từ cơ bản đến vững vàng và sâu sắc. Nó có khả năng hệ thống hóa, biết vận dụng sáng tạo linh hoạt những kiến thức HH vào tình huống mới, và có năng lực tư duy khái quát. HSGHH có kỹ năng thực hành thí nghiệm, thực nghiệm thành thạo và có năng lực nghiên cứu HH. Những phẩm chất và năng lực quan trọng nhất của một học sinh giỏi hóa học cần bồi dưỡng và phát triển 1.
Năng lực tiếp thu kiến thức. Một là, HS có khả năng nhận thức vấn đề nhanh, rõ ràng, và biết cách vận dụng vào những tình huống tương tự. Hai là, HS luôn hào hứng học tập trong các tiết học chính khóa cũng như ngoại khóa, nhất là bài học mới. Ba là, HS có ý thức tự mình bổ sung và hoàn thiện những tri thức còn thiếu sót.
9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Năng lực suy luận logic Một là, HS biết phân tích các sự vật, hiện tượng thông qua những dấu hiệu đặc trưng của chúng. Hai là, HS biết thay đổi góc nhìn nhận khi quan sát, xem xét một sự vật, hiện tượng. Ba là, HS biết cách tìm con đường ngắn gọn nhất, thời gian hết ít nhất để đi đến kết luận cần thiết.
Bốn là, HS biết xem xét đầy đủ các điều kiện cần thiết để có thể đạt được những kết luận mong muốn. Năng lực đặc biệt Những HS có năng lực đặc biệt là những HS biết diễn tả chính xác điều mình muốn và có khả năng sử dụng thành thạo hệ thống các kí hiệu và các quy ước để diễn tả. Năng lực lao động sáng tạo Là những HS biết tổng hợp các yếu tố và các thao tác để thiết kế một chuỗi những hoạt động liên quan đến nhau. Năng lực kiểm chứng.
Khi nói đến HS có năng lực kiểm chứng thì HS đó phải biết suy sét đúng sai từ một loạt sự kiện; biết tạo ra các tình huống tương tự hay tương phản để khẳng định hay bác bỏ một đặc trưng nào đó trong sản phẩm do mình làm ra. Năng lực thực hành Nói đến môn HH thì đây là môn khoa học thực nghiệm nên nó yêu cầu HS phải có năng lực thực nghiệm, tiến hành các thí nghiệm thực hành HH. Vì vậy, HS cần biết thực hiện dứt khoát và đúng một số thao tác thí nghiệm thực hành. HS cần rèn tính kiên nhẫn và kiên trì trong quá trình để làm sáng tỏ một số vấn đề lý thuyết bằng thực nghiệm.
Năng lực vận dụng kiến thức giải quyết các vấn đề thực tiễn Những HS có khả năng vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề liên quan đến đời sống thực tế và quá trình sản xuất hàng ngày. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hứng thú học tập 1. Thực trạng hứng thú học tập của HS Bảng 1.
Điều tra thái độ của 88 học sinh đối với môn Hóa học ở trường trung học phổ thông thuộc hai trường trường THPT Nguyễn Du – Thanh Oai và THPT Chúc Động Tiêu Nội dung Nhất trí Bình thƣờng Không nhất chí trí SL % SL % SL % 1 GV Hóa dễ mến 61 69,32 26 29,55 1 1,13 2 GV Hóa làm cho môn 59 67,05 26 29,55 3 3,40 Hóa trở lên thú vị 3 GV hóa giảng bài khó 3 3,40 22 25,00 63 71,60 hiểu 4 Em cảm thấy được 62 70,45 25 28,42 1 1,13 động viên, khích lệ bởi GV dạy hóa của mình 5 GV hóa sẵn sàng giúp 66 75,00 22 25,00 0 0,00 đỡ từng cá nhân trong lớp 6 GV hóa sử dụng nhiều 51 57,96 32 36,37 5 5,67 phương pháp dạy học phong phú, đa dạng 7 Em cần học tốt môn 18 20,45 51 57,96 19 21,59 Hóa học để mai sau có nghề nghiệp tốt hơn. 8 Môn Hóa cần thiết cho 33 37,50 45 51,14 10 11,36 việc học ở bậc cao hơn của em 9 Em muốn làm việc 30 34,09 46 52,27 12 13,64 trong lĩnh vực có liên quan đến môn hóa 10 Cảm xúc của em đối 45 51,14 41 46,59 2 2,27 với môn Hóa là một cảm xúc tích cực 11 Em không tìm thấy lí 8 9,09 56 63,64 24 27,27 do gì để phải học hóa ngoại trừ đó là môn bắt buộc trong chương trình mà em phải học 12 Hóa học là môn học 55 62,50 28 31,82 5 5,68 khó đối với em 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.