Chương I, Điều lệ mẫu HTX nông nghiệp của Việt Nam). HTX nông nghiệp là một trong các hình thức cụ thể của kinh tế HTX trong nông nghiệp, là tổ chức kinh tế của những người nông dân có cùng nhu cầu và 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nguyện vọng, tự nguyện liên kết lại để phối hợp giúp nhau phát triển kinh tế hoặc đáp ứng nhu cầu về đời sống của mỗi thành viên, tổ chức và hoạt động theo các nguyên tắc pháp lệnh quy định, có tư cách pháp nhân (Nguyễn Anh Sơn, 2010). Như vậy, HTX nông nghiệp được thành lập bởi những cá nhân và pháp nhân có chung mục đích, phát triển và hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, tự nguyện góp vốn và công sức nhằm giúp nhau thỏa mãn lợi ích chung trong lĩnh vực nông nghiệp. Phân loại HTX nông nghiệp Các HTX hoạt động sản xuất, sơ chế sản phẩm nông nghiệp trong lĩnh vực nào thì được xếp vào hợp tác xã chuyên ngành đó, gồm HTX trồng trọt, HTX chăn nuôi, HTX thủy sản, HTX lâm nghiệp, HTX diêm nghiệp, HTX nước sạch nông thôn.
HTX gồm nhiều hoạt động sản xuất, sơ chế sản phẩm trong các lĩnh vực khác nhau thì được gọi là HTX NN tổng hợp. Việc phân loại các HTX NN nhằm giúp cho các HTX định hướng đúng bản chất hoạt động của mình, từ đó phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ được tốt hơn. Nó còn giúp các HTX NN, cơ quan quản lý nhà nước về HTX, các nhà nghiên cứu, tư vấn và các đối tác khác của HTX: Thống nhất đánh giá tình hình và hiệu quả hoạt động của HTX NN, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động và quản lý ở HTX; xác định được điểm mạnh, điểm yếu của HTX để phát huy hoặc có kế hoạch khắc phục; phục vụ công tác thống kê và quản lý nhà nước của ngành nông nghiệp. Phân loại HTX NN được nêu ra rất rõ theo Thông tư 09/2017/TT- BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 17/4/2017.
Theo thông tư này thì HTX NN được phân ra thành 7 loại hình như sau: 1. Hợp tác xã trồng trọt: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất trồng trọt (trồng cây hàng năm, cây lâu năm; nhân và chăm sóc cây giống nông nghiệp) và dịch vụ trồng trọt có liên quan; dịch vụ sau thu hoạch; xử lý hạt giống để nhân giống. Hợp tác xã chăn nuôi: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất chăn nuôi (trâu, bò, ngựa, lừa, la, dê, cừu, lợn, gia cầm và chăn nuôi khác.; dịch vụ chăn nuôi có liên quan; săn bắt, đánh bẫy và hoạt động dịch vụ có liên quan. Hợp tác xã lâm nghiệp: Là hợp tác xã có hoạt động sản xuất lâm nghiệp (trồng và chăm sóc rừng; khai thác gỗ và lâm sản khác; thu nhặt sản phẩm từ rừng không phải gỗ và lâm sản khác.
và dịch vụ lâm nghiệp có liên quan. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hợp tác xã thủy sản: Là hợp tác xã có hoạt động nuôi trồng thuỷ sản (nuôi trồng thuỷ sản biển, nội địa; sản xuất giống thuỷ sản); khai thác thủy sản (khai thác thủy sản biển và nội địa, bao gồm cả bảo quản thuỷ sản ngay trên tàu đánh cá). Hợp tác xã diêm nghiệp: Là hợp tác xã có hoạt động khai thác muối (khai thác muối mỏ, đập vụn muối và sàng muối; sản xuất muối từ nước biển, nước mặn ở hồ hoặc nước mặn tự nhiên khác; nghiền, tẩy rửa, và tinh chế muối phục vụ cho sản xuất) và dịch vụ có liên quan đến phục vụ khai thác muối.
Hợp tác xã nước sạch nông thôn: Là hợp tác xã có hoạt động khai thác, xử lý và cung cấp nước sạch (khai thác nước từ sông, hồ, ao; thu nước mưa; thanh lọc nước để cung cấp; khử muối của nước biển để sản xuất nước như là sản phẩm chính; phân phối nước thông qua đường ống, bằng xe hoặc các phương tiện khác. cho nhu cầu sinh hoạt trên địa bàn nông thôn. Hợp tác xã nông nghiệp tổng hợp: Là hợp tác xã có hoạt động từ hai lĩnh vực hoạt động của các hợp tác xã được phân loại tại Khoản 1, Khoản 2, Khoản 3, Khoản 4, Khoản 5, Khoản 6 Điều này trở lên. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hợp tác xã Mỗi HTX khi thành lập đều phải tuân thủ các quy định của Luật và xây dựng hành lang pháp lý riêng cho tổ chức, hoạt động theo đặc trưng của từng HTX thông qua Điều lệ của HTX.
Phần lớn việc hợp tác và phát triển cộng đồng của HTX được thể hiện cụ thể trong yêu cầu đối với mọi thành viên là có ý thức tinh thần xây dựng tập thể, cùng hợp tác với nhau trong nội bộ HTX và cao hơn nữa là hợp tác giữa HTX với nhau trong và ngoài nước. Đây cũng chính là trách nhiệm của mỗi thành viên khi tham gia HTX nhằm phát triển hợp tác trong hoạt động sản xuất kinh doanh, xây dựng và phát triển phong trào HTX, đặc biệt phát huy được vai trò của các HTX trong phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện nay. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của HTX được nêu ra rất rõ ràng và cụ thể trong Điều 7 Luật HTX 2012 (07 nguyên tắc) như sau: (1) Cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi HTX. HTX tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi liên hiệp HTX.
(2) HTX, liên hiệp HTX kết nạp rộng rãi thành viên, HTX thành viên. (3) Thành viên, HTX thành viên có quyền bình đẳng, biểu quyết ngang 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhau không phụ thuộc vốn góp trong việc quyết định tổ chức, quản lý và hoạt động của HTX, liên hiệp HTX; được cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác về hoạt động sản xuất, kinh doanh, tài chính, phân phối thu nhập và những nội dung khác theo quy định của điều lệ. (4) HTX, liên hiệp HTX tự chủ, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước pháp luật. (5) Thành viên, HTX thành viên và HTX, liên hiệp HTX có trách nhiệm thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và theo quy định của điều lệ.
Thu nhập của HTX, liên hiệp HTX được phân phối chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của thành viên, HTX thành viên hoặc theo công sức lao động đóng góp của thành viên đối với HTX tạo việc làm. (6) HTX, liên hiệp HTX quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cho thành viên, HTX thành viên, cán bộ quản lý, người lao động trong HTX, liên hiệp HTX và thông tin về bản chất, lợi ích của HTX, liên hiệp HTX. (7) HTX, liên hiệp HTX chăm lo phát triển bền vững cộng đồng thành viên, HTX thành viên và hợp tác với nhau nhằm phát triển phong trào HTX trên quy mô địa phương, vùng, quốc gia và quốc tế. Khác với doanh nghiệp, HTX phân phối chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của các thành viên.
Điều này có nghĩa là trong HTX thành viên nào sử dụng nhiều sản phẩm, dịch vụ của HTX thì thành viên đó được hưởng nhiều hơn từ lợi ích do HTX mang lại. Như vậy việc phân chia theo vốn góp trong HTX chỉ là thứ yếu. Vai trò hợp tác xã trong phát triển nông thôn Hiện nay kinh tế hợp tác không phải là khu vực chính để tạo ra nhiều lợi nhuận và tăng trưởng kinh tế, nhưng là khu vực có vai trò, vị trí quan trọng trong việc giải quyết việc làm, đảm bảo đời sống cho đông đảo người lao động, nhất là lao động trong khu vực nông thôn, tạo sự ổn định về chính trị - xã hội góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội. HTX NN có tác động tích cực đến hoạt động sản xuất của các thành viên, hộ thành viên, cụ thể như sau: - Thông qua HTX, các thành viên trong HTX có thể tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau nhằm giảm thiểu rủi ro trong sản xuất nông nghiệp.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các thành viên trong HTX sẽ có điều kiện tiếp cận với các sản phẩm và dịch vụ của thị trường tín dụng và ngân hàng. Điều mà họ hầu như không bao giờ có được do địa bàn sinh sống bất lợi, tài sản nghèo nàn,. Như vậy các thành viên sẽ được hưởng các sản phẩm và dịch vụ mà tổ chức tín dụng HTX của họ tạo ra và cung cấp một cách kịp thời, thuận tiện với một mức giá cả chấp nhận được với tư cách là khách hàng. - Thành viên HTX sẽ được tư vấn, cung cấp thông tin, trao đổi kinh nghiệm thông qua HTX NN vì đó cũng thường là nơi tập hợp kiến thức, hiểu biết, kinh nghiệm làm ăn của cả địa phương.
Họ sẽ tự tạo ra được công ăn việc làm cho bản thân và có thể còn cho cả địa phương nữa. - Các thành viên được hưởng những quyền lợi từ HTX NN với tư cách là chủ sở hữu như được quyền tham gia biểu quyết, quyết định các chính sách kinh doanh của HTX NN thông qua các bộ máy, cơ quan lãnh đạo để HTX NN ngày càng phục vụ họ đắc lực và tốt hơn. - HTX là nơi tiếp nhận những trợ giúp của Nhà nước tới hộ nông dân, vì vậy hoạt động của HTX có vai trò làm cầu nối giữa Nhà nước với hộ nông dân một cách có hiệu quả, giúp các thành viên tiếp cận được các chính sách hỗ trợ của Nhà nước một cách kịp thời, tạo điều kiện phát triển kinh tế hộ gia đình. Bên cạnh đó, HTX còn làm thay đổi căn bản diện mạo nông thôn thời kỳ hội nhập.
HTX sẽ là một yếu tố và động lực cơ bản góp phần tạo nền tảng thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới thông qua vai trò tập hợp, vận động, thay đổi cách nghĩ, cách làm cho bà con nông dân, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và nhất là đã thực hiện tốt việc liên doanh, liên kết, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản. Nội dung phát triển hợp tác xã 2. Phát triển quy mô hợp tác xã và các hình thức liên kết của hợp tác xã Nói đến phát triển quy mô HTX không chỉ nói đến sự tăng lên về số lượng HTX mà còn là sự tăng lên về số lượng thành viên và các thành phần, các tổ chức khác nhau trong HTX.