Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch quốc tế Chương 3: Thực trạng phát triển du lịch quốc tế đến Việt Nam trong bối cảnh Cộng đồng Kinh tế ASEAN Chương 4: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển du lịch quốc tế đến Việt Nam trong bối cảnh Cộng đồng Kinh tế ASEAN thời gian tới 9 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1.1 Các nghiên cứu về du lịch và du lịch quốc tế Đến nay ở nhiều nước trên thế giới, du lịch đã trở thành ngành kinh tế mũi nhọn góp phần quan trọng vào thu nhập quốc dân, giải quyết việc làm cho người lao động. Nghiên cứu về du lịch cũng trở thành đề tài nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu từ các quốc gia khác nhau trên thế giới Do đ , số lượng công trình nghiên cứu về du lịch rất đồ sộ với nhiều đề tài về ngành du lịch nói chung và sự phát triển du lịch quốc tế n i riêng, trong đ c cả các công trình nghiên cứu nước ngoài và các công trình nghiên cứu tại Việt Nam. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Các tác giả Stefan F Schu ert và Juan G Brida đã nghiên cứu động lực của tăng trưởng kinh tế do sự tăng trưởng của ngành Du lịch của một nền kinh tế nhỏ, mở, chuyên sản xuất các dịch vụ du lịch.
Nghiên cứu này đã khẳng định: du lịch quốc tế là một trong những ngành công nghiệp tăng trưởng nhanh nhất, có thể được xem như một trong những ngành xuất khẩu lớn nhất thế giới Đối với các nền kinh tế nhỏ nhưng c tiềm năng về du lịch, việc biến du lịch trở thành một ngành xuất khẩu đặc biệt, chuyên cung cấp các dịch vụ du lịch và lữ hành chuyên nghiệp chính là một mô hình kinh tế thông minh để phát triển đất nước. [89] Các tác giả Larry Dwyer, Peter Forsyth và Andreas Papatheodorou đã nghiên cứu về kinh tế du lịch trong bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa. Dựa trên việc phân tích mô hình cung- cầu du lịch bằng các phương pháp đo lường kinh tế, các tác giả đã đưa ra những dự báo về tác động của toàn cầu hóa, khu vực h a đối với kinh tế du lịch thế giới, đồng thời phân tích những ảnh hưởng của thay đổi khí hậu theo mùa đến sự phát triển kinh tế du lịch. Tisdell đã nghiên cứu về một số chủ đề quan trọng trong kinh tế du lịch như: nhu cầu trong du lịch, sự cung cấp các dịch vụ trong du lịch, các phân khúc cụ thể trong ngành công nghiệp du lịch, chi phí cơ hội trong kinh tế du lịch.
10 Tác giả cũng nghiên cứu sự đ ng g p của du lịch vào phát triển kinh tế ở một số nước như: Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Australia và Bồ Đào Nha [60] Tác giả Anna Athanasopoulou đã nghiên cứu về du lịch trong khu vực EU và ASEAN. Tác giả đã phân tích những đ ng g p của du lịch vào GDP, việc làm, đầu tư và xuất khẩu ở Liên minh Châu Âu và các quốc gia ASEAN. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, bên cạnh những tác động tích cực thì việc phát triển kinh tế du lịch cũng có những tác động tiêu cực như: hoạt động du lịch có thể hủy hoại môi trường tự nhiên, hủy hoại các di sản quốc gia, ảnh hưởng tới văn h a địa phương và các làng nghề truyền thống; tính cạnh tranh cao trong phát triển kinh tế du lịch có thể gây kh khăn cho người dân và các doanh nghiệp địa phương hay sự gia tăng thất nghiệp trong các giai đoạn mà du lịch chưa vào vụ… Do vậy, kế hoạch phát triển kinh tế du lịch trong tương lai phải đảm bảo các yếu tố về môi trường, văn h a và xã hội. [46] Từ năm , đại dịch Covid-19 bùng phát trên phạm vi toàn cầu và gây nên những ảnh hưởng nặng nề đối với sự phát triển của ngành Du lịch thế giới.
Nhận thức được điều này, rất nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện bởi các tổ chức thế giới cũng như các tác giả về phát triển du lịch trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Đánh giá tác động của đại dịch Covid-19 tới nền du lịch thế giới, Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO) đã nghiên cứu và đánh giá tác động của sự ùng phát đại dịch Covid- đối với du lịch thế giới. Bài viết đã c những đánh giá về phát triển du lịch thế giới dưới tác động của đại dịch Covid- , đưa ra dự kiến du lịch thế giới sẽ phục hồi trở lại sớm nhất là vào quý III năm và trở lại mức phát triển như năm - thời điểm trước đại dịch; đồng thời đưa ra kịch bản phát triển du lịch thế giới giai đoạn 2021- Đồng thời, bài viết cũng sử dụng mô hình SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu cũng như cơ hội và thách thức đối với phát triển du lịch thế giới trong thời gian tới Đây chỉ là một trong số rất nhiều những nghiên cứu của UNWTO về phát triển du lịch thế giới trong bối cảnh đại dịch Covid-19. [74] Năm , OECD đã nghiên cứu về việc làm thế nào để giảm thiểu tác động của COVID- đối với ngành Du lịch và hỗ trợ phục hồi ngành Du lịch.
OECD đã 11 đưa ra nhận định: trước những ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid đối với ngành Du lịch, triển vọng phát triển cho ngành Du lịch trên thế giới trong những năm tới còn rất bấp ênh Đồng thời, OECD cũng đưa ra thông điệp: việc xây dựng lại du lịch là ưu tiên hàng đầu, cần phát triển du lịch quốc tế trở nên bền vững và kiên cường hơn trong tương lai Từ đ , OECD đề xuất các ưu tiên chính sách cần thực hiện nhằm phục hồi và phát triển ngành Du lịch. [71] Các công trình nghiên cứu trong nước Hiện nay, Việt Nam tham gia ngày càng sâu hơn vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế; điều này đã mang lại những tác động sâu rộng đối với thương mại, đầu tư, tài chính quốc tế… Quá trình hội nhập này cũng mang đến nhiều cơ hội và thách thức đối với việc phát triển du lịch Do đ , đã c nhiều nghiên cứu trong nước về việc phát triển du lịch nói chung và phát triển du lịch quốc tế đến Việt Nam nói riêng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Văn Dương đã nghiên cứu về tình hình du lịch Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tác giả đã khái quát lại tình hình du lịch Việt Nam giai đoạn 2011- 2017: bên cạnh những thành công như tăng trưởng tốc độ cao, tăng thu hút đầu tư nước ngoài, hình thành nhiều điểm đến, sản phẩm du lịch phong phú hơn thì du lịch Việt Nam vẫn còn nhiều những bất cập, đặc biệt về nguồn nhân lực du lịch.
Tác giả cũng điểm lại những nét chính trong hội nhập quốc tế của du lịch Việt Nam, trong đ c việc Việt Nam tham gia ASEAN. Tác giả đặt ra một số vấn đề cần giải quyết cho phát triển du lịch Việt Nam trên cơ sở đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức của du lịch Việt Nam trong hội nhập quốc tế. [5] Tác giả Lê Anh Tuấn đã nghiên cứu về nguồn lực để phát triển du lịch Việt Nam. Tác giả cho rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng, ngành Du lịch Việt Nam cần tập trung các nguồn lực để phát triển, thu hút ngày càng nhiều khách du lịch quốc tế, đồng thời nâng cao vị thế cạnh trên trường quốc tế.
Những nguồn lực được tác giả đề cập gồm: nguồn lực tài nguyên, vốn, khoa học công nghệ, con người và các nguồn lực mềm Trên cơ sở đ tác giả đề xuất một số kiến nghị nhằm giúp ngành Du lịch Việt Nam phát triển đúng 12 hướng, đưa Việt Nam trở thành một điểm du lịch phát triển trong khu vực và trên thế giới. [32] Đoàn Mạnh Cương c nghiên cứu về việc phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tác giả đã phân tích sự cần thiết của việc phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao đối với mục tiêu phát triển du lịch trong bối cảnh hội nhập quốc tế Đồng thời, dựa trên việc phân tích mục tiêu phát triển nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao của Nhà nước, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch Việt Nam. [4] Bên cạnh đ , nhiều tác giả trong nước đã tìm hiểu, nghiên cứu kinh nghiệm phát triển du lịch của các quốc gia trên thế giới để rút ra bài học tham khảo cho việc phát triển du lịch Việt Nam.
Các tác giả Nguyễn Thị Hồng Lâm và Nguyễn Kim Anh đã nghiên cứu kinh nghiệm phát triển kinh tế du lịch ở một số nước và đưa ra những gợi ý cho Việt Nam. Các tác giả đã khái quát kinh nghiệm của ba quốc gia nổi bật trong lĩnh vực du lịch là Trung Quốc, Singapore và Thái Lan. Từ đ , các tác giả phân tích và t m lược một số bài học đối với Việt Nam về những điểm quan trọng nhằm phát triển kinh tế du lịch: sự quan tâm của Nhà nước đối với phát triển du lịch; chương trình xúc tiến quảng bá du lịch được thực hiện hiệu quả; nguồn nhân lực du lịch được đào tạo chuyên nghiệp; đa dạng hóa các sản phẩm du lịch; liên kết, hợp tác cùng phát triển; vấn đề đảm bảo an ninh chính trị. [10] Cũng nghiên cứu về kinh nghiệm phát triển của các nước trên thế giới, Đoàn Thị Trang đã nghiên cứu kinh nghiệm phát triển du lịch quốc tế của Thái Lan, Singapore, Malaysia và Trung Quốc.