mở đầu cho cuộc xâm lược nước ta, Phạm Văn Nghị đã tập hợp nghĩa sĩ Nam Định tiến vào Nam diệt thù. Thực dân Pháp đánh phá Bắc Kỳ và Nam Định, đề đốc Lê Văn Điểm, án sát Hồ Bá Ôn đã chỉ huy quân chiến đấu ngoan cường bao vây quân địch. 17 Phong trào Cần Vương được nhân dân trong tỉnh hưởng ứng, trong dó có cuộc nổi dậy ở Nam Trực do cụ nghè Cù Hữu Lợi và cụ Vũ Đình Lục chỉ huy. Đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp câu kết với chế độ phong kiến tay sai ra sức khai thác, vơ vét tài nguyên, áp bức, bóc lột nhân dân ta thậm tệ.
Trong đó, thực dân Pháp đã xây dựng nhà máy Dệt Nam Định lớn nhất Đông Dương, song chính sự ra đời của nhà máy này đã tạo điều kiện khách quan để giai cấp công nhân trong tỉnh hình thành và không ngừng lớn mạnh. Không cam chịu cảnh bần hàn, công nhân, nông dân và một số tầng lớp dân cư đã đoàn kết đấu tranh đòi quyền lợi. Đặc biệt, kể từ khi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lập cơ sở ở Nam Định (1926-1927), phong trào đấu tranh không ngừng lớn mạnh, với mục đích đòi quyền dân sinh, dân chủ, mang ý thức chính trị và giai cấp rõ rệt. Tháng 6 năm 1929, tỉnh ủy lâm thời được thành lập và chi bộ Đảng đầu tiên ở Nam Định ra đời, phong trào đấu tranh diễn ra mạnh mẽ từ thành thị đến nông thôn.
Nam Định trở thành một trong những trung tâm đấu tranh chống thực dân Pháp và phong kiến mạnh nhất cả nước. Kể từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930 đến nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, nhân dân Nam Định đã viết tiếp những trang sử vàng chói lọi về truyền thống chống ngoại xâm và lao động cần cù sáng tạo, xây dựng Nam Định ngày càng đàng hoàng hơn, giàu đẹp hơn. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Nam Định là một tỉnh ở phía Nam của châu thổ sông Hồng, ở tọa độ 19o53' đến 20o vĩ độ Bắc và từ 105o55' đến 106o37' kinh độ Đông, tiếp giáp với các tỉnh Hà Nam, Thái Bình, Ninh Bình và biển Đông.
Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 165.145,72ha, bằng 0,52% diện tích cả nước, đứng hàng thứ 57 so với các tỉnh trong cả nước. Địa hình Tỉnh Nam Định có chiều dài tính theo đường chim bay theo hướng Bắc - Nam là 68 km, theo hướng Đông - Tây là 72km, cạnh sống Đáy dài 88 km, bờ biển dài 72 km với nhiều điều kiện thuận lợi cho nuôi trồng, đánh bắt hải sản, đóng tàu và du lịch biển., phần giáp tỉnh Hà Nam dài 56km. Nam Định có địa hình tương đối bằng phẳng, chia là hai vùng chính: vùng đồng bằng thấp trũng (gồm các huyện Ý Yên, Mỹ Lộc, Vụ 18 Bản, thành phố Nam Định, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường) và vùng ven biển (gồm các huyện Nghĩa Hưng, Hải Hậu, Giao Thủy) và một số ít đồi núi thấp ở phía Tây Bắc, chỗ cao nhất từ đỉnh núi Gôi cao 122m, chỗ thấp nhất -3m (so với mặt biển) ở vùng đồng bằng chiêm trũng huyện Ý Yên. Khí hậu Cũng như các tỉnh vùng đồng bằng Bắc Bộ, Nam Định cũng mang đầy đủ những đặc điểm khí hậu của khu vực nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mưa nhiều, có 4 mùa rõ rệt.
Nhiệt độ trung bình trong năm từ 23 - 24oC. Độ ẩm không khí tương đối cao, trung bình năm 80% - 85%, hàng năm trung bình có tới 250 ngày nắng, số giờ nắng từ 1650 - 1700 giờ; lượng mưa trung bình năm 1750 - 1800mm phân bố tương đối đồng đều trên toàn bộ lãnh thổ tỉnh; Nam Định nằm trong vùng vịnh Bắc Bộ nên hàng năm thường chịu ảnh hưởng của bão hoặc áp thấp nhiệt đới. Nhìn chung, khí hậu của Nam Định thuận lợi cho môi trường sống của con người, sự phát triển của hệ sinh thái động thực vật, mùa đông có thể phát triển nhiều loại rau màu có giá trị kinh tế cao. Nguồn nước Nguồn tài nguyên nước của Nam Định khá phong phú cả về nguồn nước mặt và nguồn nước ngầm.
Hệ thống sông ngòi khá dày đặc với ba sông lớn là sông Hồng, sông Đáy, sông Ninh Cơ. Ngoài ra, Nam Định còn có rất nhiều ao, hồ, đầm được phân bố rộng khắp địa bàn. Sông ngòi ở Nam Định có vai trò cung cấp nước và tiêu ứng cho sản xuất nông nghiệp còn là tuyến giao thông đường thủy quan trọng của địa phương và các tỉnh lân cận. Không những thế đó còn là nguồn tài nguyên du lịch có giá trị trong việc hình thành và khai thác các sản phẩm du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước như các sản phẩm du lịch làng quê, du lịch sông nước.
Sinh vật Nam Định còn có diện tích rừng khá lớn và hệ sinh thái nhiệt đới - á nhiệt đới đa dạng, phong phú với nhiều loại động, thực vật khá hiếm. - Rừng: Theo kết quả tổng kiểm kê đất đai tính đến năm 2010 toàn tỉnh có 4.240,46 ha rừng các loại. Rừng ở Nam Định chủ yếu là rừng phòng hộ, cây trồng chính là sú, vẹt, phi lao, bần. Rừng góp phần làm trong lành không khí cho khu vực.
- Hệ sinh thái: Hệ thực vật chiếm khoảng 50%, hệ động vật chiếm khoảng 40% loài động thực vật của cả nước. Đặc biệt là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập Cồn Lu, 19 Cồn Ngạn (nay được công nhận là Vườn Quốc gia Xuân Thủy) có hệ động thực vật khá đa dạng và phong phú. Nam Định có nguồn lợi thủy sản dồi dào (gồm thủy sản nước ngọt, nước mặn và nước lợ). Vùng ven biển Nam Định có nhiều bãi cá lớn với nhiều loài cá, hải sản có giá trị kinh tế cao như: tôm rảo, tôm vàng, cua.
tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển đồng thời hấp dẫn du khách đến thưởng thức những món ăn hải sản của vùng. Với những điều kiện tự nhiên như trên, Nam Định là một tỉnh có vị trí tương đối thuận tiện cho việc phát triển du lịch, lại nằm trong vùng ảnh hưởng của tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Nam Định được ví như điểm chốt của chiếc quạt khổng lồ của vùng châu thổ sông Hồng: với bán kính 200 km là các thành phố Hạ Long, Thái Nguyên, Sơn Tây, Vinh; với bán kính 100km là các thành phố Hải Phòng, Hà Nội, Thanh Hóa; với bán kính 30km là các thành phố Ninh Bình, Hà Nam, Thái Bình. Nằm ở ví trí như thế nên Nam định có nhiều thuận lợi cho giao lưu giữa các vùng miền trong cả nước.
Điều kiện kinh tế - xã hội 1. Về kinh tế Nam Định có GDP bình quân ở mức trung bình so với mặt bằng chung của cả nước. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2000 - 2012 là 20,8%. Trong đó ngành công nghiệp, xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong ba khối ngành (24,1%) (Bảng 1.
Tỷ trọng khu vực dịch vụ có sự tăng trưởng nhẹ qua các năm. Điều này phản ánh định hướng ưu tiên phát triển các ngành dịch vụ (trong đó có du lịch) của tỉnh. Tăng trưởng kinh tế tỉnh Nam Định thời kỳ 2010 - 2014 Đơn vị tính: Tỷ đồng Tốc độ tăng Chỉ tiêu 2010 2011 2012 2013 2014 trưởng Tổng sản phẩm 25,910.7 20,8% (GRDP) Nông, lâm nghiệp, thủy 7,327.3 16,6% sản Công nghiệp - Xây dựng 9,449.4 20,8% Nguồn: Xử lý số liệu từ Niên giám thống kê tỉnh Nam Định 1. Về dân cư và lao động Nam Định là một tỉnh có lực lượng lao động dồi dào.
Dân số toàn tỉnh năm 2014 là 1.327 người, mật độ trung bình 1.200người/km2.084 nghìn người trong độ tuổi lao động chiếm 58,7%, trong đó số người có việc làm là 1.352 nghìn người (chiếm 69,3%). Lao động của tỉnh tập trung chủ yếu ở khu vực công nghiệp, xây dựng. Trong những năm gần đây, tỷ lệ lao động ở khu vực dịch vụ có phần giảm sút. Năm 2010 chiếm 18,6%, năm 2011 tăng lên 19,6%, năm 2012 lại giảm xuống còn 18,9%, năm 2013 giảm tiếp còn 18,4% và đến năm 2014 chỉ còn chiếm 18,0% (Bảng 1.
Nhìn chung, tỷ lệ lao động nam thấp hơn so với nữ. Năm 2014 lao động nam có 524.533 lao động (chiếm 48,41%), lao động nữ có 558. Hầu hết những người này có trình độ chuyên môn không cao, do đó trong những năm gần đây tỉnh rất chú trọng đào tạo tay nghề, chuyên môn cho lao động ở cả ba khối ngành. Một số chỉ tiêu dân số, nguồn nhân lực tỉnh Nam Định Giai đoạn 2010 - 2014 Chỉ tiêu ĐVT 2010 2011 2012 2013 2014 Người lao động ( Từ 15 tuổi 1000 trở lên) Người 1,066 1,069 1,070 1,077 1,084 1000 Dân số trung bình Người 1,830 1,834 1,835 1,840 1,846 Người lao động/ dân số % 58.7 Lao động làm việc trong nền 1000 kinh tế quốc dân ( Kêt quả ĐT 117.2 Người doanh nghiệp) - Cơ cấu LĐ % 100.0 + Nông, lâm nghiệp, thủy sản % 8.3 + Công nghiệp, xây dựng % 72.0 Nguồn: Xử lý số liệu từ Niên giám thống kê tỉnh Nam Định Tuy nhiên, người dân Nam Định vốn có truyền thống hiếu học, trình độ học vấn cao, trình độ văn hóa của dân số theo các cấp học và nhóm tuổi đều có ưu thế so với các tỉnh trong vùng và trong cả nước.
Hàng năm, tỷ lệ sinh viên nhập học đại học, cao đẳng chiếm tỷ lệ cao so với cả nước. Nhưng con số này sau khi học xong quay trở lại phục vụ quê hương rất ít. Họ thường ở lại các thành phố lớn, những nơi có điều kiện, cơ hội tìm kiếm việc làm tốt hơn cho sự nghiệp của mình. Về cơ sở hạ tầng 22 Nam Định là một tỉnh có hệ thống cơ sở hạ tầng tươmg đối hoàn chỉnh, đồng bộ gồm: đường thủy, đường bộ, đường sắt phân bố hợp lý, thuận lợi giao thương giữa các vùng trong tỉnh và với các tỉnh lân cận khác.
Đây là một lợi thế giúp cho kinh tế xã hội của vùng phát triển trong đó có cả du lịch. * Hệ thống giao thông Hệ thống giao thông của Nam Định bao gồm giao thông đường thủy, đường bộ, đường sắt. Hiện tại việc vận chuyển hành khách bằng phương tiện giao thông đường bộ là chủ yếu. Tuyến đường Hà Nội - Nam Định rất thuận lợi cho việc đi lại.
Các tuyến điểm liên xã, liên huyện trong vùng đến nay đã được cải tạo, nâng cấp đi lại thuận tiện hơn trước. - Giao thông đường bộ: Được hình thành theo dạng đường xuyên tâm, có đường vành đai, các trục quốc lộ 10,21 đều đi qua trung tâm thành phố Nam Định.