Chương 1. Cơ sở lý luận phát triển đội ngũ giám đốc TTGDTX cấp huyện theo hướng chuẩn hóa. Thực trạng phát triển đội ngũ giám đốc TTGDTX cấp huyện, tỉnh Thái Bình. Một số giải pháp phát triển đội ngũ giám đốc TTGDTX cấp huyện, tỉnh Thái Bình hướng chuẩn hóa.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN CẤP HUYỆN THEO HƢỚNG CHUẨN HÓA 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề: Kinh nghiệm phát triển giáo dục - đào tạo của các nước trên thế giới cho thấy CBQL CSGD có vai trò quan trọng nhất đối với sự tồn tại, phát triển của CSGD. Vì vậy hầu hết các quốc gia trong đó có Việt Nam đều quan tâm đến việc nâng cao chất lượng hoạt động nghề nghiệp của CBQL CSGD. Đã có nhiều nghiên cứu về chất lượng hoạt động nghề nghiệp của CBQL CSGD nhằm đảm bảo cho sự thành công và phát triển của các CSGD.
Dưới nhiều giác độ tiếp cận khác nhau, các nghiên cứu tập trung vào các vấn đề như: Quy hoạch, cách thức tuyển chọn, bổ nhiệm; nội dung, chương trình, hình thức đào tạo, bồi dưỡng; kỹ năng, phong cách lãnh đạo, năng lực quản lý; xây dựng, phát triển các chuẩn đào tạo; chuẩn nghề nghiệp của CBQL CSGD; đánh giá CBQL theo chuẩn. Ngoài ra còn có nhiều nghiên cứu về phát triển giáo dục - đào tạo; Quản lý giáo dục; Quản lý CSGD; Vai trò, chức trách, nhiệm vụ và hoạt động nghề nghiệp của CBQL CSGD. Mục tiêu là nâng cao chất lượng CBQL CSGD đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục, đảm bảo thực thi sứ mạng đào tạo nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh - quốc phòng của các quốc gia. Một xu thế đã và đang diễn ra trong quá trình cải cách giáo dục tại các quốc gia là thực hiện quản lý dựa trên chuẩn, do vậy có khá nhiều nghiên cứu xung quanh vấn đề chất lượng của CBQL CSGD so với chuẩn đã đề ra.
Mỹ là một trong các nước đầu tiên xây dựng chuẩn giáo dục từ những năm 90 của thế kỷ trước, hầu hết các lĩnh vực giáo dục của quốc gia này đều xây dựng, ban hành chuẩn và thực hiện quản lý dựa vào chuẩn. Vương quốc Anh có chuẩn chương trình đào tạo CBQL giáo dục/trường học, cung cấp cho những người chuẩn bị làm lãnh đạo trường học các năng lực lãnh đạo và quản lý. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ở Việt Nam, vấn đề phát triển đội ngũ CBQL giáo dục được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, thể hiện ở các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, Chính Phủ; Luật Giáo dục; Chiến lược phát triển giáo dục và các Nghị định, Thông tư, các chương trình, đề án của Chính phủ và các Bộ - Ngành Trung ương. Nhiều công trình nghiên cứu, đề tài luận văn, luận án đã chọn lĩnh vực quản lý nhân sự giáo dục để nghiên cứu, trong đó có vấn đề phát triển đội ngũ CBQL giáo dục như: “Đánh giá hiệu trưởng trường tiểu học Việt Nam theo hướng chuẩn hóa” của tác giả Trịnh Thị Hồng Hà đã đề cập và khái quát vai trò của hiệu trưởng trường tiểu học là: người lãnh đạo tập thể thực hiện chương trình giáo dục; Người phối hợp, tham gia các hoạt động giáo dục tại cộng đồng, địa phương; Nhà giáo dục và người giáo viên như các nhà giáo khác; Nhà tư vấn và hướng dẫn chuyên môn cho giáo viên…; Nhà tư vấn cho phụ huynh và học sinh; Người học tích cực, thường xuyên, đi đầu và có hiệu quả trong phát triển nghề nghiệp và phát triển cá nhân; Người tổ chức và trực tiếp nghiên cứu, ứng dụng triển khai các hoạt động khoa học - công nghệ trong nhà trường; Một số luận văn, luận án nghiên cứu về xây dựng, quy hoạch phát triển đội ngũ theo ngành học, bậc học trong phạm vi một/một số địa phương (tỉnh/huyện).
“Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THCS trên địa bàn huyện Lập Thạch tỉnh Vĩnh Phúc” của Lê Minh Tiến, năm 2009; “Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý cho hiệu trưởng trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông” của Trần Văn Thuận, năm 2005; “Các giải pháp đào tạo đội ngũ CBQL giáo dục đạt trình độ thạc sĩ quản lý giáo dục hiện nay” của Nguyễn Thị Thu Hằng, năm 2005; “Xây dựng tiêu chí đánh giá công tác quản lý của hiệu trưởng trường THCS tại Hải Phòng” của Nguyễn Anh Thuấn, năm 2008. Ngoài ra, một số bài báo khoa học đăng trên các tạp chí hoặc hội thảo khoa học đã đề cập đến vấn đề phát triển đội ngũ CBQL các trường phổ thông theo hướng chuẩn hóa. Các tài liệu nói trên đã phân tích vị trí, vai trò, sứ mạng của các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CBQL giáo dục/CBQL nhà trường và yêu cầu, nội dung của chuẩn CBQL giáo dục/nhà trường hiện nay. Song vấn đề phát triển đội ngũ giám đốc TTGDTX theo hướng chuẩn hóa chưa được nghiên cứu bài bản và hệ thống.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề đội ngũ CBQL giáo dục và phát triển đội ngũ giám đốc TTGDTX theo hướng chuẩn hóa, rút ra nhận xét sau: Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ CBQL giáo dục theo hướng chuẩn hóa đã được nhiều nước trên thế giới tiến hành từ khá lâu và áp dụng có hiệu quả vào thực tiễn quản lý giáo dục. Ở nước ta, vấn đề chuẩn hóa trong giáo dục còn khá mới, phát triển đội ngũ CBQL CSGD theo hướng chuẩn hóa chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và hệ thống; Chưa có công trình chuyên biệt nghiên cứu về phát triển đội ngũ giám đốc TTGDTX theo hướng chuẩn hóa. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm quản lý.
Theo từ điển tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của đơn vị, cơ quan” [15]. “Quản lý là chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức hoặc phụ trách việc chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức” [15, tr 89]. Một số tác giả khác cho rằng quản lý là “tập hợp các hoạt động (bao gồm cả lập kế hoạch, ra quyết định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra) nhằm sử dụng tất cả các nguồn lực của tổ chức (con người, tài chính, vật chất và thông tin) để đạt được những mục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả” (Griffin, 1998) [17, tr 105]. "Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên tổ chức, và sử dụng tất cả các nguồn lực sẵn có của tổ chức để đạt được các mục tiêu của nó” [13].
Theo quan điểm khá thống nhất trong giới học thuật thì “quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [10,tr 8] và lưu ý một số điểm như sau: Quản lý là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định; Thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng quản lý (quan hệ ra lệnh - phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc); Bao giờ cũng là quản lý con người; Mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với quy luật khách quan; Xét về mặt công nghệ là sự vận động của thông tin; Có khả năng thích nghi giữa chủ thể với đối tượng quản lý và ngược lại [10]. Khái niệm phát triển. Từ các cấp độ xem xét khác nhau, có nhiều cách định nghĩa về phát triển. Theo triết học, phát triển là sự biến đổi từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp.
Đó là quá trình tích luỹ dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ, do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản thân sự vật, hiện tượng. Hiểu một cách đơn giản, phát triển là “mở rộng ra, làm cho mạnh hơn lên, tốt hơn lên” [29, tr 89]. Ở cấp độ chung nhất, “phát triển được hiểu là sự thay đổi hay biến đổi tiến bộ, là một phương thức của vận động, hay là quá trình diễn ra có nguyên nhân, dưới những hình thức khác nhau như tăng trưởng, tiến hóa, chuyển đổi, mở rộng, cuối cùng tạo ra biến đổi về chất” [25, tr 79]. Như vậy, mọi sự vật, hiện tượng, con người, xã hội hoặc là biến đổi để tăng tiến số lượng, thay đổi chất lượng hoặc dưới tác động của bên ngoài làm cho biến đổi tăng tiến đều được coi là phát triển.
Khái niệm đội ngũ và phát triển đội ngũ, quản lý phát triển đội ngũ 1. Đội ngũ: Có nhiều cách diễn đạt khác nhau, nhưng các định nghĩa đều nêu rõ “đội ngũ là một khối đông người được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng để cùng thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc không, nhưng cùng chung một mục đích nhất định và cùng hướng tới mục đích đó”. Trong ngành giáo dục, đội ngũ bao gồm CBQL, giáo viên, công nhân viên. Nếu chỉ đề cập đến đặc điểm của ngành thì đội ngũ chủ yếu là đội ngũ giáo viên và đội ngũ CBQL giáo dục.
Từ định nghĩa trên có thể hiểu đội ngũ giám đốc TTGDTX là tập hợp các cán bộ, nhà giáo cùng thực hiện chức năng lãnh đạo và quản lý TTGDTX với cùng một mục đích nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của TTGDTX đáp ứng các yêu cầu đổi mới của giáo dục và có một số lượng nhất định (theo quy định của Nhà nước). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phát triển đội ngũ Có khá nhiều quan điểm về phát triển đội ngũ, nhưng có thể quy lại thành ba nhóm: Phát triển đội ngũ lấy cá nhân của đội ngũ làm trọng tâm; Phát triển đội ngũ lấy mục tiêu đơn vị làm trọng tâm và phát triển đội ngũ trên cơ sở kết hợp phát triển cá nhân trong đội ngũ với các mục tiêu phát triển đơn vị. Giáo dục – đào tạo, với định hướng đổi mới giáo dục lấy người học làm trung tâm thì quan điểm phát triển đội ngũ được lựa chọn tối ưu là phát triển đội ngũ trên cơ sở kết hợp phát triển cá nhân trong đội ngũ với các mục tiêu phát triển CSGD.
Quan điểm này chú trọng tính hợp tác – coi trọng nhu cầu, lợi ích cá nhân trong đội ngũ trong mục tiêu chung của CSGD. Cả hai nhu cầu cá nhân và tập thể được hài hoà và cân bằng tạo cho công tác phát triển đội ngũ đạt kết quả cao và bền vững.