Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu chuẩn Hiệu trưởng Chương 2. Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường tiểu học thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa đáp ứng yêu cầu chuẩn Hiệu trưởng Chương 3. Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường tiểu học thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa đáp ứng yêu cầu chuẩn Hiệu trưởng 5 Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHUẨN HIỆU TRƢỞNG 1.Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Đội ngũ cán bộ quản lý ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu chuẩn Hiệu trưởng Nhận thức được tầm quan trọng của người Hiệu trưởng đối với sự tồn tại, phát triển của một nhà trường, đã có nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm đến việc nâng cao chất lượng hoạt động lãnh đạo và quản lý của Hiệu trưởng. Chính vì vậy, đã có nhiều nghiên cứu về hoạt động lãnh đạo và quản lý của Hiệu trưởng và nâng cao chất lượng các hoạt động đó nhằm đảm bảo cho sự thành công và đạt tới mục tiêu chiến lược phát triển của các nhà trường. Mô hình quản lý trường học ưu việt SEM [16] đề cập đến lãnh đạo nhà trường, lãnh đạo tài năng: “Người lãnh đạo phải nêu gương sáng, có khả năng lãnh đạo, hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên.
Một người lãnh đạo lĩnh hội được sứ mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, năng lực lãnh đạo tốt, và sự thông cảm cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho những người khác noi theo. Với vai trò của minh, hiệu trưởng phải vạch ra một tầm nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi trường học tập lý tưởng cho học sinh và cả giáo viên. Theo Henry Mintzberg (2009), Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cường năng lực cho giáo viên để đối mặt với thử thách hiện tại và tương lai và luôn phấn đấu vì sự phát triển để hướng tới nền giáo dục toàn diện cho học sinh và giáo viên”. Trong mô hình này, lãnh đạo nhà trường được xếp vào tiêu chí số một.
Tác giả Henry Mintzbeg đã chỉ ra vai trò của nhà quản lý trong sự kết hợp giữa quyền hạn với trách nhiệm. Họ vừa là người đại diện của tổ chức; người lãnh đạo; người liên lạc; người tiếp nhận thông tin; người phổ biến thông tin; người phát ngôn; nhà doanh nghiệp; người khắc phục khó khăn; người phân phối nguồn lực; người đàm phán [30]. Ở một số quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Hàn Quốc, các đơn vị đào tạo nhà quản lý giáo dục được thành lập với mục tiêu nghiên cứu phát triển chương trình cùng với sự hướng dẫn trực tiếp các hoạt động bổ xung đội ngũ lãnh đạo của 6 các trường. Nhiều tác giả xây dựng tiêu chuẩn, xác định những tiêu chí về trình độ và đánh giá những ảnh hưởng của CBQL trường học đang được rà soát, xem xét và cân nhắc.
Dưới nhiều góc độ khác nhau, rất nhiều nghiên cứu tập trung vào một số vấn đề như: Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng Hiệu trưởng mà khâu then chốt là phát triển chương trình bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học - công nghệ trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế; định hướng xây dựng, phát triển chương trình bồi dưỡng, cung cấp cho Hiệu trưởng những kiến thức, kĩ năng, thái độ cần thiết để quản lý, lãnh đạo nhà trường trong bối cảnh đất nước có nhiều thay đổi gắn với điều kiện lịch sử cụ thể [47]. Trên thế giới, vấn đề đánh giá Hiệu trưởng rất được quan tâm, đặc biệt là ở nước Mĩ cho rằng: Cần có một hệ thống đánh giá Hiệu trưởng toàn diện, điều này sẽ là một cách tốt nhất để phát triển nghề nghiệp Hiệu trưởng. Từ năm 1980, việc đánh giá Hiệu trưởng ở Mĩ được quan tâm, nhưng nhìn chung vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại như: Mục đích đánh giá Hiệu trưởng chưa thật rõ ràng. các tiêu chí đánh giá Hiệu trưởng chưa đảm bảo tính chính xác và đầy đủ, chủ yếu vẫn dựa vào bảng liệt kê và xếp hạng [51].
Tại Việt Nam, các tác giả Nguyễn Phúc Châu, Phan Văn Kha, Nguyễn Lộc, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Ngọc Giao đều khẳng định vai trò của CBQL giáo dục hết sức to lớn, nâng cao chất lượng giáo dục, đóng góp quan trọng vào việc thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới giáo dục cả nước [8]. Điều này, cho thấy CBQL mà đặc biệt là Hiệu trưởng là người đứng đầu, có vị trí hết sức quan trọng trong nhà trường. Tác giả Cao Duy Bình cho rằng: Hiệu trưởng là người định hướng phát triển nhà trường và đề ra kế hoạch thực hiện nhiệm vụ, đổi mới của Hiệu trưởng gắn liền với đổi mới nhà trường. Hiệu trưởng không những chỉ đạo đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học mà còn đổi mới căn bản và toàn diện nhà trường.
Hiệu trưởng đề ra các mục tiêu khả thi, phân công khoa học, hợp lý, tổ chức, điều hành và phối hợp các lực lượng thực hiện nhiệm vụ; biết phát động và thúc đẩy hài hòa giữa điểm và diện, giữa khâu then chốt và không then chốt [7]. Phẩm chất quan trọng nhất của Hiệu trưởng là yêu nghề, mến trẻ. Người Hiệu trưởng tạo sự công bằng trong giáo dục và sự gắn kết giữa ba môi trường nhà trường, gia đình và xã hội để huy động các nguồn lực - vật lực - tài lực-trí lực cho GD. Trong bổ nhiệm Hiệu trưởng thì công tác quy hoạch có ý nghĩa vô cùng quan 7 trọng.
Đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lí đội ngũ CBQL theo đúng thẩm quyền và phân cấp quản lí, đổi mới xây dựng tiêu chí chọn cán bộ đưa vào quy hoạch; đổi mới về cách thức thi tuyển cán bộ quy hoạch; đổi mới quy trình quy hoạch cán bộ; công tác quy hoạch đảm bảo khoa học, công khai, minh bạch. Thực hiện tốt các chế độ chính sách nhà nước và địa phương đối với đội ngũ CBQL [33]. Tác giả Phạm Ngọc Hải, Đặng Thành Hưng, Nguyễn Thị Hiền [30], [31], [30] viết về “Đào tạo, bồi dưỡng CBQL giáo dục trong phát triển giáo dục Việt Nam hiện đại và hội nhập quốc tế”: Hiện nay, công tác đào tạo CBQL GD phải phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế; nhằm phát triển bình đẳng GD công lập và ngoài công lập; CBQL cần có năng lực thể hiện vai trò giám sát bằng luật pháp; ưu tiên hàng đầu đào tạo CBQL về giáo dục; trang bị năng lực độc lập, bản lĩnh chinh trị và tự chịu trách nhiệm; tăng cường tính tự giác, chủ động, sáng tạo cho CBQL để tham gia hội nhập quốc tế sâu rộng. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu chuẩn Hiệu Trưởng Tác giả Henry Mintzbeg đã chỉ ra vai trò của nhà quản lý trong sự kết hợp giữa quyền hạn với trách nhiệm.
Họ vừa là người đại diện của tổ chức; người lãnh đạo; người liên lạc; người tiếp nhận thông tin; người phổ biến thông tin; người phát ngôn; nhà doanh nghiệp; người khắc phục khó khăn; người phân phối nguồn lực; người đàm phán [32].V trong cuốn "Giáo dục học, tập 2" [45] đã tập trung làm rõ những vấn đề cơ bản của quản lý nhà trường, phân tích mối quan hệ giữa phát triển giáo dục, phát triển Kinh tế - Xã hội và phát triển nhân lực giáo dục trong đó tập trung trình bày phương thức phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đối tượng ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Ở Việt Nam, vấn đề phát triển đội ngũ CBQL giáo dục được Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức coi trọng. Đặc biệt, trong những năm gần đây, nước ta đã xây dựng và thực hiện nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục. Điều đó đã được đề cập ở nhiều Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Nhà nước; được quy định trong Luật Giáo dục, Chiến lược phát triển giáo dục và các Nghị định, Thông tư, các Chương trình, Đề án của Chính phủ 8 và các Bộ, Ngành Trung ương; tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển đội ngũ CBQL giáo dục.
Liên quan đến những nghiên cứu về phát triển đội ngũ CBQLGD nói chung, đã có nhiều đề tài nghiên cứu trong khuôn khổ các luận văn, luận án; có thể kể ra một số nghiên cứu như sau: Tác giả Đỗ Viết Hà (2013) nghiên cứu về “ Năng lực quản lý và định hướng các giải pháp nâng cao NL QL cho CBQL trường học”. NL quản lý của CBQL là khả năng thực hiện và mức độ hiệu quả của hoạt động QL khi họ thực hiện các nhiệm vụ quyền hạn của mình trong tổ chức. Ở góc độ nhiệm vụ và quyền hạn, NL QL của người CBQL trường học phụ thuộc vào khả năng thực hiện và mức độ hiệu quả các hoạt động theo nhiệm vụ và chức năng của họ. Ở góc độ chức năng QL, NL của người CBQL biểu đạt ở khả năng thực hiện và mức độ hiệu quả việc thực hiện các chức năng cơ bản của người QL bao gồm: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá [25].
Tác giả Đặng Thành Hưng vận dụng tiếp cận NL trong phát triển đội ngũ CBQL GD bao gồm các nội dung: (1) Xác định khung NL và thành phần của mỗi lĩnh vực đó dưới dạng NL bộ phận; (2) Trong mỗi NL cụ thể chọn những kĩ năng then chốt làm lõi; (3) Đánh giá và tuyển chọn qua những KN lõi này; (4) phát triển chuẩn đánh giá kết quả các lĩnh vực NL; và (5) những lĩnh vực NL (hay chuẩn học tập) cần ưu tiên [30, Tr. Bên cạnh các công trình trên, còn có một số công trình đề cập đến phát triển CBQL trường tiểu học: Tác giả Nguyễn Thúy Hường (2008), “Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học ở huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam” [35]. Tác giả Lê Thị Hạnh (2012), “Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL Trường Trung học cơ sở vùng khó khăn của tỉnh Quảng Ninh” [27]. Tác giả Phan Thị Mỹ Bình (2013), “Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường trung học cơ sở thành phố Tuyên Quang”.
Tác giả Đỗ Viết Hà (2013), “Biện pháp phát triển đội ngũ CBQL trường tiểu học thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh” [25].