Luận Văn Thạc Sỹ Về Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Ở Việt Nam Trong Quá Trình Hội Nhập Quốc Tế

Khám phá luận văn thạc sỹ về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tìm hiểu cơ hội và thách thức.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ ở Việt Nam trong Hội Nhập Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DNNVV TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 1.1. Những vấn đề chung về DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.2. Khái niệm và tiêu chí xác định DNNVV
• 1.3. Đặc điểm của DNNVV
• 1.4. Vai trò của DNNVV đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DNNVV Ở VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DNNVV Ở VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Ở Việt Nam

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng chiếm hơn 96% tổng số doanh nghiệp và tạo ra gần một nửa số việc làm. Sự phát triển của DNNVV không chỉ giúp khai thác hiệu quả nguồn lực mà còn góp phần vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, DNNVV phải đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội mới.

1.1. Định Nghĩa và Tiêu Chí Xác Định DNNVV

DNNVV được xác định dựa trên các tiêu chí như số lao động, vốn đầu tư và doanh thu. Các tiêu chí này có thể thay đổi tùy theo từng quốc gia và ngành nghề. Ở Việt Nam, DNNVV được quy định theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP, với tiêu chí cụ thể về vốn và số lao động.

1.2. Vai Trò Của DNNVV Trong Kinh Tế Việt Nam

DNNVV không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào GDP và kim ngạch xuất khẩu. Chúng giúp cải thiện mối quan hệ giữa các khu vực kinh tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững.

II. Thách Thức Đối Với Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Trong Hội Nhập Quốc Tế

Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho DNNVV. Các doanh nghiệp này cần nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại và phát triển trong môi trường toàn cầu hóa.

2.1. Cạnh Tranh Toàn Cầu và Áp Lực Đổi Mới

DNNVV phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp lớn và nước ngoài. Điều này yêu cầu các doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất để nâng cao hiệu quả.

2.2. Khó Khăn Trong Tiếp Cận Tài Chính

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư. Chính sách tài chính chưa thực sự hỗ trợ, khiến cho việc huy động vốn từ các nguồn bên ngoài trở nên khó khăn.

III. Phương Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Ở Việt Nam

Để phát triển DNNVV, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính phủ và các tổ chức hỗ trợ. Những phương pháp này sẽ giúp DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

3.1. Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ DNNVV, bao gồm giảm thuế, hỗ trợ đào tạo và cung cấp thông tin thị trường. Những chính sách này sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc phát triển.

3.2. Đổi Mới Công Nghệ và Quản Lý

DNNVV cần đầu tư vào công nghệ mới và cải tiến quy trình quản lý. Việc áp dụng công nghệ thông tin và tự động hóa sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về DNNVV

Nghiên cứu cho thấy DNNVV có thể tạo ra nhiều giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Các mô hình phát triển thành công từ các nước khác có thể được áp dụng tại Việt Nam để nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNVV.

4.1. Mô Hình Phát Triển Thành Công Từ Nước Ngoài

Nhiều quốc gia đã áp dụng các mô hình phát triển DNNVV thành công, như Đài Loan và Nhật Bản. Những bài học từ họ có thể giúp Việt Nam cải thiện chính sách và hỗ trợ DNNVV.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Cuộc Khảo Sát

Các cuộc khảo sát cho thấy DNNVV có khả năng tạo ra việc làm và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về thực trạng và nhu cầu của DNNVV.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Ở Việt Nam

DNNVV sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Để phát triển bền vững, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức xã hội.

5.1. Tương Lai Của DNNVV Trong Bối Cảnh Hội Nhập

Trong bối cảnh hội nhập, DNNVV cần phải thích ứng nhanh chóng với các thay đổi của thị trường và chính sách. Sự linh hoạt và sáng tạo sẽ là yếu tố quyết định cho sự tồn tại và phát triển.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ DNNVV

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể hơn cho DNNVV, bao gồm đào tạo nguồn nhân lực và hỗ trợ tiếp cận công nghệ. Những chính sách này sẽ giúp DNNVV phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DNNVV TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 1.1 Những vấn đề chung về DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế 1.1 Khái niệm và tiêu chí xác định DNNVV Việc xác định quy mô DNNVV chỉ mang tính chất tương đối vì nó chịu tác động của các yếu tố như trình độ phát triển của một nước, tính chất ngành nghề và điều kiện phát triển của một vùng lãnh thổ nhất định hay mục đích phân loại DN trong từng thời kỳ nhất định. Nhìn chung, trên thế giới việc xác định một DN là DNNVV chủ yếu căn cứ vào hai nhóm tiêu chí phổ biến là tiêu chí định tính và tiêu chí định lượng. Tiêu chí định tính được xây dựng dựa trên các đặc trưng cơ bản của các DNNVV như trình độ chuyên môn hóa thấp, số đầu mối quản lý ít, mức độ phức tạp của quản lý thấp. Các tiêu chí này có ưu thế là phản ánh đúng bản chất của vấn đề nhưng trên thực tế thường khó xác định.

Do đó, chúng chỉ được sử dụng để tham khảo, kiểm chứng mà ít được sử dụng để xác định quy mô DN. Tiêu chí định lượng được xây dựng dựa trên các chỉ tiêu như số lượng lao động, tổng giá trị tài sản (hay tổng vốn), doanh thu hoặc lợi nhuận của DN. Số lao động có thể là số lao động trung bình trong danh sách hoặc số lao động thường xuyên thực tế của DN. Tài sản hoặc vốn có thể bao gồm tổng giá trị tài sản (hay vốn) cố định hoặc giá trị tài sản (hay vốn) còn lại của DN.

Các tiêu chí định lượng đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc xác định quy mô DN. Vào những thời điểm khác nhau các tiêu chí này rất khác nhau giữa các ngành nghề mặc dù chúng vẫn có những yếu tố chung nhất định. Các nước trên thế giới có các tiêu chí khác nhau để xác định DNNVV. Các tiêu chí đó thường không cố định mà thay đổi tùy theo ngành nghề và trình độ phát triển trong từng thời kỳ.

Ví dụ như Đài Loan chẳng hạn. Các DN trong lĩnh vực sản xuất, chế tạo có từ 1 tới 200 lao động được coi là DNNVV, trong khi các DN trong ngành thương mại-dịch vụ có từ 1-50 lao động [91]. Ở Nhật Bản, các DNNVV trong ngành sản xuất chế tạo có từ 1-300 lao động và số vốn kinh doanh không vượt quá 300 triệu Yên, còn các DNNVV trong ngành thương mại dịch vụ có số lao động không quá 100 người với số vốn kinh doanh không quá 100 triệu Yên. Ngược lại ở Mỹ chỉ có một tiêu chí xác định chung cho các DNNVV là số lao động không quá 500 người [93] (xem thêm phụ lục số 1) Ở Việt Nam, trước năm 1998, chưa có một văn bản pháp luật chính thức nào quy định tiêu chuẩn cụ thể của DNNVV.

Do đó, mỗi một tổ chức đưa ra một quan niệm khác nhau về DNNVV nhằm định hướng mục tiêu và đối tượng hỗ trợ hoạt động của tổ chức mình. Ngân hàng Công thương Việt Nam đưa ra tiêu chuẩn DNNVV là những DN có giá trị tài sản dưới 10 tỉ đồng, vốn lưu động dưới 8 tỉ đồng, doanh thu dưới 8 tỉ đồng và số lao động thường xuyên dưới 500 người, tồn tại dưới bất kỳ hình thức sở hữu nào. Thành phố Hồ Chí Minh lại xác định những DN có vốn pháp định trên 1 tỉ đồng, doanh thu hàng năm trên 10 tỉ đồng và lao động thường xuyên có trên 100 người là những DN có quy mô vừa. Những DN dưới mức tiêu chuẩn đó là các DN nhỏ.

Tổ chức UNIDO tại Việt Nam lại đưa ra tiêu thức xác định DN nhỏ là DN có ít hơn 50 lao động, tổng số vốn và doanh thu dưới 1 tỉ đồng, DN vừa là các DN có số lao động từ 51 đến 200 người, tổng số vốn và doanh thu từ 1 tỉ đến 5 tỉ đồng [14]. Theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP ngày 23 tháng 11 năm 2001 của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV thì DNNVV là các cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỉ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Theo nghị định này, đối tượng được xác định là DNNVV bao gồm các DN thành lập và hoạt động theo Luật DN và Luật DN nhà nước; Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo luật hợp tác xã; Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 109/2004/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký kinh doanh. Như vậy, theo định nghĩa này, tất cả các DN thuộc mọi thành phần kinh tế có đăng ký kinh doanh và thỏa mãn một trong hai tiêu thức lao động hoặc vốn đưa ra trong nghị định này đều được coi là DNNVV.

Theo cách phân loại này, năm 2003, số DNNVV chiếm 96,14% trong tổng số các DN hiện có tại Việt Nam (theo tiêu chí lao động) và chiếm 88,27% (theo tiêu chí vốn đăng ký kinh doanh). Các tiêu chí phân loại này tương đối phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên việc dùng hai tiêu chí lao động bình quân hàng năm và vốn đăng ký kinh doanh còn quá chung chung. Lao động bình quân ở đây cần làm rõ là lao động thường xuyên, hay bao gồm cả lao động thời vụ; gồm những lao động thực tế của DN hay chỉ gồm những lao động ký hợp đồng và có đóng bảo hiểm? Theo tác giả luận án nếu sử dụng chỉ tiêu lao động nên dựa vào số lao động làm việc thường xuyên hay số lao động làm việc từ 1 năm trở lên.

Yếu tố vốn đăng ký cũng cần xem xét. Thực tế cho thấy số vốn đăng ký của các DN khi thành lập DN khác xa so với số vốn thực tế đưa vào kinh doanh. Số lượng lao động của các DN thay đổi hàng năm tuỳ thuộc vào kết quả kinh doanh của từng DN. Trong khi đó, vốn đăng ký của các DN là cố định khi đăng ký kinh doanh và thực tế số DN thay đổi vốn đăng ký là không nhiều và không thường xuyên.

Do đó nếu lấy tiêu chí vốn đăng ký để xác định DNNVV sẽ không đảm bảo phản ánh đúng thực trạng quy mô của DN. Trong khi đó, chỉ tiêu doanh số cho thấy chính xác hơn quy mô DN, về thực trạng hoạt động kinh doanh của các DN thay vì chỉ là các DN có đăng ký. Luận án cho rằng chỉ tiêu doanh số hàng năm của các DN sẽ phản ánh chính xác hơn quy mô của DN trong từng giai đoạn thay vì tiêu chí vốn đăng ký. Mặt khác, ở góc độ thống kê về DNNVV, việc sử dụng cả hai chỉ tiêu lao động và vốn đăng ký đã tạo ra sự khác biệt đáng kể về số liệu thống kê các DNNVV.

Theo tiêu chí lao động, khoảng 95,8% các DN Việt Nam là DNNVV. Trong khi đó nếu theo số vốn đăng ký kinh doanh thì chỉ có 87,5% là các DNNVV. Như vậy đã tạo ra sự khác biệt về số liệu thống kê các DNNVV theo từng tiêu chí khác nhau. Tuy nhiên, không phải vì thế mà chỉ sử dụng một chỉ tiêu lao động hoặc một chỉ tiêu vốn đăng ký/doanh số để xác định DNNVV.

Việc sử dụng cả hai tiêu chí lao động và vốn/doanh thu sẽ khuyến khích các DN vừa sử dụng nhiều lao động lại vừa tập trung tích tụ vốn để phát triển. Sử dụng một tiêu chí lao động để xác định DNNVV, đồng nghĩa với việc tất cả các DN dù có vốn kinh doanh/doanh số lớn hay nhỏ đều được hưởng các chính sách ưu đãi của Chính phủ dành cho các DNNVV. Điều đó sẽ không hạn chế các DN đầu tư vốn lớn kinh doanh trong lúc vẫn muốn hưởng ưu đãi từ các chính sách dành cho DNNVV. Tương tự như vậy, nếu sử dụng tiêu chí vốn kinh doanh/doanh số thì các DN sử dụng nhiều lao động cũng vẫn được hưởng lợi từ các chính sách phát triển DNNVV.

Vì vậy, việc xác định DNNVV cần dựa trên cả hai tiêu chí là doanh số và số lao động thường xuyên trung bình hàng năm của các DN.2 Đặc điểm của DNNVV [27], [57] Các DNNVV là các DN có quy mô vốn nhỏ và hầu hết hoạt động trong các ngành thương mại, dịch vụ sử dụng nhiều lao động. Cũng như các loại hình DN khác, DNNVV có những đặc điểm nhất định trong quá trình hình thành và phát triển. Có thể nhận thấy DNNVV có một số đặc điểm cơ bản sau: * Về các điểm mạnh: - DNNVV dễ khởi sự. Hầu hết các DNNVV chỉ cần một lượng vốn ít, số lao động không nhiều, diện tích mặt bằng nhỏ với các điều kiện làm việc đơn giản đã có thể bắt đầu kinh doanh ngay sau khi có ý tưởng kinh doanh.

Loại hình DN này gần như không đòi hỏi một lượng vốn đầu tư lớn ngay trong giai đoạn đầu. Việc tạo nguồn vốn kinh doanh thường là một khó khăn lớn đối với các DN, nhưng do tốc độ quay vòng vốn nhanh nên DNNVV có thể huy động vốn từ nhiều nguồn không chính thức khác nhau như bạn bè, người thân để nhanh chóng biến ý tưởng kinh doanh thành hiện thực. - Tính linh hoạt cao. Vì hoạt động với quy mô nhỏ cho nên hầu hết các DNNVV đều rất năng động và dễ thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của môi trường.

Trong một số trường hợp các DNNVV còn năng động trong việc đón đầu những biến động đột ngột của thể chế, chính sách quản lý kinh tế xã hội, hay các dao động đột biến trên thị trường. Trên góc độ thương mại, nhờ tính năng động này mà các DNNVV dễ dàng tìm kiếm những thị trường ngách và gia nhập thị trường này khi thấy việc kinh doanh có thể thu nhiều lợi nhuận hoặc rút khỏi các thị trường này khi công việc kinh doanh trở nên khó khăn và kém hiệu quả. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nền kinh tế đang chuyển đổi hoặc các nền kinh tế đang phát triển. - Có lợi thế trong việc duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống.

So với các DN lớn thì DNNVV có lợi thế hơn trong việc khai thác, duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống. Đó là khả năng khai thác và sử dụng có hiệu quả những nguồn lực đầu vào như lao động, tài nguyên hay vốn tại chỗ của từng địa phương. Có rất nhiều DNNVV của Việt Nam và thế giới đã từng bước trưởng thành và lớn mạnh khi khai thác các nguồn lực sẵn có của địa phương.