Chương 1: Những vấn đề cơ bản về bán hàng qua mạng xã hội của các tổ chức kinh doanh thực phẩm Chương 2: Thực trạng bán hàng qua mạng xã hội của các tổ chức kinh doanh thực phẩm trên địa bàn Hà Nội Chương 3: Giải pháp phát triển bán hàng qua mạng xã hội của các tổ chức kinh doanh thực phẩm trên địa bàn Hà Nội 1 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BÁN HÀNG QUA MẠNG XÃ HỘI CỦA CÁC TỔ CHỨC KINH DOANH THỰC PHẨM 1.1 Đặc điểm thực phẩm và yêu cầu đối với bán hàng thực phẩm 1.1 Khái niệm và phân loại thực phẩm “Thực phẩm là một mặt hàng quan trọng và thiết yếu đối với toàn xã hội nói chung cũng như đối với mỗi con người nói riêng. Thực phẩm cung cấp cho con người những chất dinh dưỡng như: tinh bột, chất béo, các loại vitamin, prôtêin và các chất khoáng khác. giúp con người có sức khoẻ để tồn tại và lao động, phát triển. Trong phạm vi luận văn này, chúng ta có thể định nghĩa: “Thực phẩm bao gồm tất cả các sản phẩm ở thể rắn, lỏng sử dụng để ăn uống nhằm mục đích dinh dưỡng, đảm bảo sự sống của con người nhưng không phải mục đích chữa bệnh”.
Như vậy, thực phẩm là những sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc đã qua chế biến, bảo quản. Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm.” Thực phẩm được phân loại theo các tiêu chí, quan điểm khác nhau. Nếu xét theo quan điểm về bảo quản, thực phẩm có thể phân ra làm ba nhóm sau đây: - Thực phẩm tươi sống: Bao gồm các loại nguyên liệu thực phẩm tồn tại ở trạng thái tươi, mới như: Thịt cá tươi, rau quả tươi. Đây là nhóm thực phẩm có giá trị dinh dưỡng và hàm lượng nước cao nên rất khó bảo quản.
- Thực phẩm chế biến: Thực phẩm chế biến là những thực phẩm đã được thay đổi khỏi trạng thái tự nhiên của chúng để trở nên an toàn hơn, dễ lưu trữ và bảo quản hơn hoặc dễ sử dụng hơn. Căn cứ vào công nghệ và kỹ thuật chế biến có thể chia thành các loại: thực phẩm có thanh trùng, thực phẩm không thanh trùng, thực phẩm chế biến khô và thực phẩm đã chế biến có độ ẩm cao. - Thực phẩm chưa chế biến: Thực phẩm chưa chế biến ở dạng khô, thực phẩm chưa chế biến có độ ẩm cao. 2 Nhiều nơi phân loại thực phẩm theo nguồn gốc của chúng như thực phẩm có nguồn gốc động vật, thực phẩm có nguồn gốc thực vật.
Đối với thực phẩm có nguồn gốc động vật lại được chia thành trên cạn, dưới nước và trên trời. Thực phẩm có nguồn gốc thực vật thì được chia thành rau, củ, quả, hạt, gia vị. Hoặc thực phẩm có thể phân loại theo mức độ quan trọng của chúng trong các bữa ăn hàng ngày như thực phẩm chính, thực phẩm phụ. Thức ăn chính chủ yếu là tinh bột như lúa, ngô, sắn, bột mỳ, khoai tây…Thức ăn phụ là các loại trái cây, bánh kẹo, nước ngọt,… 1.2 Các yêu cầu khi kinh doanh thực phẩm 1.1 Yêu cầu về nguồn hàng và phương thức mua hàng Người bán có thể lựa chọn nguồn hàng thực phẩm trong nước hoặc nguồn hàng thực phẩm nước ngoài.
Nguồn hàng trong nước giữ vị trí chủ yếu và là nguồn hàng quan trọng nhất, đảm bảo tính chủ động trong hoạt động kinh doanh của người bán. Nguồn hàng trong nước là do các đơn vị sản xuất trong nước cung cấp. Nguồn hàng trong nước bao gồm nguồn khai thác tại địa phương và nguồn khai thác ngoài địa phương. Nguồn hàng khai thác tại địa phương là nguồn hàng khai thác do sản xuất nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm tại địa phương đó tạo ra.
Nguồn hàng khai thác tại địa phương thông qua các chợ đầu mối, chợ bán lẻ, các trang trại nuôi gia súc, gia cầm, các trang trại trồng rau, củ, quả, hợp tác xã, các công ty, cửa hàng,. Nguồn khai thác ngoài địa phương là những hàng hóa nguyên liệu mà người bán khai thác từ tỉnh khác. Khi khai thác nguồn hàng này cần lưu ý đến chi phí vận chuyển để không vì hàng hóa nguyên liệu vận chuyển xa mà giá thành sản phẩm lại cao. Với nguồn hàng trong nước cho dù khai thác tại địa phương hay ngoài địa phương, nhất là đối với thực phẩm phải có giấy chứng nhận của cơ quan chức năng về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nguồn thực phẩm tươi sống như gia súc, gia cầm, tôm, cá … Phải qua kiểm dịch đảm bảo vệ sinh có nguồn gốc địa chỉ rõ ràng. Nguồn hàng nhập khẩu là những loại hàng hóa, thực phẩm được sản xuất chế biến tại nước ngoài. Người bán mua chúng thông qua các siêu thị lớn, đại lý, công 3 ty,… Đó là một số mặt hàng như: Thực phẩm động vật, gia cầm, thủy hải sản đã qua sơ chế và được bảo quản đông lạnh, đồ hộp, rượu… Khi khai thác nguồn hàng này cần chú ý đến thời hạn sử dụng, chất lượng hàng hóa, giá cả…Đối với thực phẩm nhập khẩu phải có phiếu kết quả kiểm nghiệm theo chỉ tiêu vệ sinh an toàn thực phẩm của cơ quan có thẩm quyền trước khi nhập khẩu và tiêu thụ tại Việt Nam. Các chứng từ mua hàng, nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa cũng như lai lịch các nhà cung cấp hợp pháp đều được lưu giữ theo hệ thống chuẩn mực và rõ ràng.
Nhãn của sản phẩm phải có đóng dấu của tổ chức nhập khẩu. Việc mua hàng có thể được thực hiện bằng các cách sau: Mua ở chợ, mua theo chào giá, mua theo hợp đồng,…Lưu ý: Khi vận chuyển hàng hóa về, người bán phải kiểm tra phương tiện vận chuyển xem có đảm bảo độ an toàn không, tính vệ sinh của phương tiện có phù hợp với tính chất hàng vận chuyển không. Các phương tiện vận chuyển thực phẩm phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, khử trùng sau mỗi lần vận chuyển. Đối với hàng bảo quản đông lạnh như thịt gia súc, gia cầm đã qua sơ chế, yêu cầu bảo quản lạnh khi vận chuyển phải sử dụng xe chuyên dụng.
Đối với các hàng rau quả tươi sống, xe phải sạch sẽ. Đối với hàng nông sản, thực phẩm thì cần xem xe đã có đủ bạt che nắng, che mưa cho hàng chưa rồi mới xếp hàng lên xe. Các loại thực phẩm khác nhau phải chất xếp riêng biệt, không để ảnh hưởng mùi vị của nhau, khi vận chuyển phải thực hiện che chắn, chèn lót để chống đổ vỡ, chống ruồi, chống bọ, chống bụi. Khi xếp hàng lên phương tiện vận chuyển cần xếp đúng kỹ thuật, hướng dẫn ghi trên báo bì phù hợp với tính chất của hàng hóa, tận dụng được diện tích và dung tích xe, đảm bảo hàng hóa an toàn trên đường vận chuyển.2 Yêu cầu về dự trữ và bảo quản hàng thực phẩm Việc dự trữ, bảo quản hàng hóa cần tuân thủ một số yêu cầu sau: - Phân loại hàng hóa, thực phẩm đã mua: Thực phẩm sạch không để lẫn với thực phẩm bẩn, các loại thực phẩm khác nhau (cá, thịt, rau…) cũng không được để lẫn với nhau vì chế độ bảo quản và chế độ nấu nướng khác nhau.
Ngoài ra thức ăn chín không được để cùng thức ăn sống. 4 - Sắp xếp hàng hóa, thực phẩm trong kho ngăn nắp, hợp lý và thuận tiện (tức là hàng hóa phải săp xếp sao cho việc lấy hàng được thuận tiện, không gây lộn xộn trong kho hàng, hàng nhập trước xuất trước, hàng nặng nên để gần cửa để rút ngắn thời gian vận chuyển) - Thường xuyên kiểm tra hàng hóa, thực phẩm trong kho nhằm phát hiện những hiện tượng xấu như: ẩm mốc, hỏng, mối mọt, sâu bọ phá hoại…có biện pháp khắc phục kịp thời, phòng chống chuột, gián, côn trùng gặm nhấm. - Kho phải được giữ sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát, tất cả hàng hóa không được để dưới đất mà phải để trên kệ, trên giá, bục kê… cách sàn ít nhất 20 cm và cách tường ít nhất 50cm.3 Yêu cầu đối với bán hàng thực phẩm Khác với một số mặt hàng khác, thực phẩm là mặt hàng thiết yếu và được sử dụng thường xuyên, hàng ngày. Do đó trong quá trình bán hàng thực phẩm, người bán cần phải lưu ý một số các điểm sau: Về chất lượng, cần đảm bảo thực phẩm khi bán ra có chất lượng tốt, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Không sử dụng các mặt hàng đã hỏng, ôi thiu, hết hạn sử dụng để kinh doanh nhằm trục lợi. Về thời gian giao hàng: Đối với các loại thực phẩm tươi sống, các loại thực phẩm đã qua chế biến cần sử dụng sớm thì việc giao hàng phải nhanh chóng, có đồ bảo quản thực phẩm phù hợp để tránh sản phẩm bị hỏng, bị dập nát,. gây mất thẩm mỹ, khó chịu cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Về thái độ phục vụ: Nhiều cửa hàng thực phẩm mất khách vì nhân viên có thái độ hách dịch với khách hàng, cân thiếu, không am hiểu về hàng hóa để tư vấn cho khách,… Do đó tổ chức cần lưu ý những điểm sau khi tuyển nhân viên: - Có thái độ ứng xử đúng mực, lịch sự với khách hàng.
- Am hiểu về thực phẩm, nguồn gốc của các loại hàng hóa để tư vấn cho khách hàng. - Chăm chỉ, thật thà, nhanh nhẹn, tháo vát 5 - Đào tạo nhân viên cách chăm sóc khách hàng như: cúi chào khách hàng khi họ đến và đi, tư vấn nhiệt tình, cân hàng chính xác,… - Truyền nhiệt huyết cho nhân viên về việc bán hàng thực phẩm sạch phải có tâm. Về địa điểm đặt cửa hàng, nên ưu tiên cửa hàng ở gần khu chung cư, dân sinh đông đúc, nơi người dân có mức thu nhập tốt. Cửa hàng phải có chỗ để xe, giao thông thuận tiện.
Ngoài ra, nên thuê cửa hàng có diện tích phù hợp với quy mô đầu tư. Tuy nhiên hiện nay, việc bán hàng thực phẩm trực tuyến đang dần trở nên phổ biến khiến các yêu cầu về địa điểm đặt cửa hàng không còn quá quan trọng như trước đây. Về các vật dụng khi kinh doanh thực phẩm: Thông thường, khi kinh doanh mặt hàng thực phẩm, tổ chức nên mua một số đồ đạc sau: - Tủ đông: 1 chiếc, dùng để bảo quản thực phẩm như thịt cá.