CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VA CƠ SỞ LÝ LUẬN VE PHAN TÍCH TINH HÌNH KINH DOANH CUA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và ý nghĩa của phân tích tình hình hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm phân tích tình hình hoạt động kinh doanh Theo nghĩa chung nhất phân tích là sự chia nhỏ sự vật, hiện tượng trong môi quan hệ hữu cơ giữa các bộ phận câu thành sự vật, hiện tượng đó. Trong điều kiện cách mạng khoa học kỹ thuật hiện nay, một yêu cầu bức thiết nhất là phải lãnh đạo và quản lý một cách khoa học các hoạt động kinh doanh.
Lãnh đạo và quản lý một cách có khoa học để có nhận thức đúng đắn về những nhiệm vụ và các mục tiêu cần đạt được trong tương lai, sau đó là kiểm tra các kết quả đạt được. Đề đạt được mục tiêu trên, phải sử dụng một công cụ quan trọng, đó là phân tích tình hình hoạt động kinh doanh. Phân tích tình hình hoạt động kinh doanh là một quá trình nghiên cứu nhằm đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả của các hoạt động kinh doanh; các nguồn tiềm năng được sử dụng trong công ty đề xuất các kế hoạch và giải pháp trên cơ sở đó để nâng cao tình hình hoạt động hoạt động sản xuất và thương mại của công ty. Khi sản xuất kinh doanh càng phát triển thì nhu cầu thông tin cho nhà quản tri càng nhiều, đa dạng và phức tạp.
Phân tích hoạt động kinh doanh hình thành và phát triển như một môn khoa học độc lập, dé dap ứng nhu cầu thông tin cho các nhà quan tri. Phân tích như là một hoạt động thực tiễn, vì nó luôn đi trước quyết định và là cơ sở cho việc ra quyết định. Phân tích hoạt động kinh doanh như là một ngành khoa học, nó nghiên cứu một cách có hệ thống toàn bộ hoạt động sản 10 xuất, kinh doanh để từ đó đề xuất những giải pháp hữu hiệu cho mỗi doanh nghiệp. Như vậy, phân tích tình hình hoạt động kinh doanh là quá trình nhận biết bản chất và sự tác động của các mặt hoạt động kinh doanh, là quá trình nhận thức và cải tạo hoạt động kinh doanh một cách tự giác và có ý thức, phù hợp với điều kiện cụ thé của từng doanh nghiệp và phù hợp với yêu cầu của các quy luật kinh tế khách quan nhằm mang lại hiệu quả kinh doanh cao.
Ý nghĩa của phân tích tình hình hoạt động kinh doanh Phân tích tình hình hoạt động kinh doanh có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản trị doanh nghiệp trong việc ra các quyết định. Cụ thé: - Phan tích hoạt động kinh doanh là công cụ quan trọng dé phat hiện khả năng tiềm tàng trong hoạt động kinh doanh. - Thông qua phân tích hoạt động doanh nghiệp chúng ta mới thay rõ được các nguyên nhân, nhân tố cũng như nguồn gốc phát sinh của các nguyên nhân và nhân tố ảnh hưởng, từ đó dé ra các giải pháp cụ thé và kịp thời trong công tác tổ chức và quản lý sản xuất. Do đó nó là công cụ cải tiến cơ chế quản lý trong kinh doanh.
- Phan tích hoạt động kinh doanh giúp doanh nghiệp nhìn nhận đúng dan về khả năng, sức mạnh cũng như những hạn chế trong doanh nghiệp của mình. Chính trên cơ sở này các doanh nghiệp sẽ xác định đúng đắn mục tiêu và chiến lược kinh doanh có hiệu quả. - Phan tích hoạt động kinh doanh là công cụ quan trọng trong chức năng quản trị, là cơ sở dé đề ra các quyết định đúng đắn trong chức năng quan lý, nhất là trong các chức năng kiểm tra, đánh giá và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. - Phan tích hoạt động kinh doanh là biện pháp quan trong dé phòng ngừa và ngăn chặn những rủi ro có thé xảy ra.
- Tai liệu phân tích hoạt động kinh doanh còn rất cần thiết cho các đối tượng bên ngoài, khi họ có các mỗi quan hệ về kinh doanh, nguôn lợi với 11 doanh nghiệp, vì thông qua phân tích họ mới có thể quyết định đúng đắn trong việc hợp tac, đầu tư, cho vay,. đối với doanh nghiệp nữa hay không? Dé công ty dat được hiệu quả mong muốn, hạn chế rủi ro. Các công ty cần tiến hành phân tích các tình hình hoạt động kinh doanh của mình đồng thời dự đoán các điều kiện kinh doanh trong tương lai để vạch ra các chiến lược kinh doanh phù hợp. Ngoài việc phân tích các điều kiện bên trong công ty về tài chính, nhân lực, vật lực.
Doanh nghiệp phải quan tâm đến các yếu tố tác động bên ngoài như thị trường, khách hàng, đối thủ cạnh tranh. trên cơ sở phân tích trước, doanh nghiệp dự đoán rủi ro có thé xảy ra và có phương án phòng tránh trước khi xảy ra. Đối tượng và mục đích của phân tích tình hình hoạt động kinh doanh 1. Đối tượng của phân tích tình hình hoạt động kinh doanh Với tư cách là một khoa học độc lập, phân tích hoạt động kinh doanh có đối tượng riêng.
Đối tượng của phân tích hoạt động kinh doanh là quá trình và kết qua của hoạt 4 động kinh doanh cùng với sự tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình và kết quả đó, được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu kinh tế. Kết quả kinh doanh mà ta nghiên cứu có thể là kết quả của từng giai đoạn riêng biệt như kết quả mua hàng, kết quả sản xuất, kết quả bán hang. hay có thé là kết quả tong hợp của quá trình kinh doanh, kết qua tài chinh. Khi phân tích kết quả kinh doanh, người ta hướng vào kết quả thực hiện các định hướng mục tiêu kế hoạch, phương án đặt ra.
Kết quả kinh doanh thông thường được biểu hiện dưới các chỉ tiêu kinh tế. Chỉ tiêu là sự xác định về nội dung và phạm vi của các kết quả kinh doanh. Nội dung chủ yếu của phân tích kết quả là phân tích các chỉ tiêu kết quả kinh doanh mà doanh nghiệp đã đạt được trong kỳ, như doanh thu bán hàng, giá tri san xuất. Tuy nhiên, khi phân tích các chỉ tiêu kết quả kinh doanh chúng ta phải 12 luôn luôn đặt trong mối quan hệ với các điều kiện (yếu tố) của quá trình kinh doanh như lao động, vật tư, tiền vốn, diện tích đất đai.
Ngược lại, chỉ tiêu chất lượng phan ánh lên hiệu quả kinh doanh.v Dựa vào mục đích phân tích mà chúng ta cần sử dụng các loại chỉ tiêu khác nhau, cụ thé: Chỉ tiêu số tuyệt đối, chỉ tiêu số tương đối, chỉ tiêu bình quân. Chỉ tiêu số tuyệt đối dùng dé đánh giá quy mô kết quả kinh doanh hay điều kiện kinh doanh. Chỉ tiêu số tương đối dùng trong phân tích các mối quan hệ giữa các bộ phận, các quan hệ kết cau, quan hệ ty lệ và xu hướng phát triển. Chỉ tiêu bình quân phản ánh trình độ phổ biến của các hiện tượng.
Tuy mục đích, nội dung và đối tượng phân tích dé có thé sử dụng các chỉ tiêu hiện vật, chỉ tiêu giá trị. Ngày nay, trong kinh tế thị trường các doanh nghiệp thường dùng chỉ tiêu giá trị. Tuy nhiên, các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp chuyên kinh doanh một hoặc một số mặt hàng có quy mô lớn vẫn sử dụng kết hợp chỉ tiêu hiện vật bên cạnh chỉ tiêu giá trị. Trong phân tích cũng cần phân biệt chỉ tiêu và trị số chỉ tiêu.
Chỉ tiêu có nội dung kinh tế tương đối ổn định, còn trị số chỉ tiêu luôn luôn thay đôi theo thời gian và địa điểm cụ thê. Phân tích kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc đánh giá kết quả kinh doanh thông qua các chỉ tiêu kinh tế mà còn đi sâu nghiên cứu các nhân tô ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh biểu hiện trên các chỉ tiêu đó. Một cách chung nhất, nhân tố là những yếu tố bên trong của mỗi hiện tượng, quá trình. và mỗi biến động của nó tác động trực tiếp hoặc gián tiếp ở một mức độ và xu hướng xác định đên các kêt quả biêu hiện các chỉ tiêu.
- Theo mức độ tác động của các nhân tố, chúng ta có thé phân loại các nguyên nhân và nhân tố ảnh hưởng thành nhiều loại khác nhau, trên các góc độ khác nhau. - Trước hết theo tinh tất yếu của các nhân tố: có thé phân thành 2 loại: Nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan 13 Nhân tố khách quan là loại nhân tố thường phát sinh và tác động như một yêu cầu tất yếu nó không phụ thuộc vào chủ thể tiến hành hoạt động kinh doanh. Kết quả hoạt động của mỗi doanh nghiệp có thể chịu tác động bởi các nguyên nhân và nhân tố khách quan như sự phát triển của lực lượng sản xuất xã hội, luật pháp, các chế độ chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước, môi trường, vị trí kinh tế xã hội, về tiễn bộ khoa học kỹ thuật và ứng dụng. Các nhân tố này làm cho giá cả hàng hoá, giá ca chi phí, giá ca dịch vụ thay đổi, thuế suất, lãi suất, tỷ suất tiền lương.
cũng thay đồi theo. Nhân tố chủ quan là nhân tổ tác động đến đối tượng nghiên cứu phụ thuộc vào nỗ lực chủ quan của chủ thể tiến hành kinh doanh như: trình độ sử dụng lao động, vật tư, tiền vốn., trình độ khai thác các nhân tố chủ quan của doanh nghiệp làm ảnh hưởng đến giá thành, mức chi phí thời gian lao động, lượng hàng hoá, cơ câu hàng hoá. Khi phân tích kết quả kinh doanh biểu hiện bằng các chỉ tiêu kinh tế dưới sự tác động của các nhân tố mới chỉ là quá trình “định tính”, cần phải lượng hoá các chỉ tiêu và nhân tổ ở những trị số xác định với độ biến động xác định. Dé thực hiện được công việc cụ thé đó, cần nghiên cứu khái quát các phương pháp trong phân tích kinh doanh.2 Mục đích của phân tích tình hình hoạt động kinh doanh Phân tích tình hình hoạt động kinh doanh đi vào những kết quả đã được, những hoạt động hiện hành va dựa trên kết quả phân tích đó dé ra các quyết định quan trị kịp trước mắt - ngắn hạn hoặc xây dựng kế hoạch chiến lược — dai hạn.
Và phân tích tình hình hoạt động kinh doanh còn: đánh giá mức độ thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch và việc chấp hành các chế độ chính sách về kinh tế tài chính mà nhà nước đã ban hành đối với doanh nghiệp. Xác định những nguyên nhân và nhân tố ảnh hưởng đến quá trình và kết quả kinh tế, tính mức độ ảnh hưởng của từng nhân tô đến quá trình và kết quả kinh tế.