Ma phúc thịnh phân tích tình hình sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại bệnh viện đa khoa huyện bảo yên luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp i

Phân tích tình hình sử dụng thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện Đa khoa huyện Bảo Yên trong luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I.

• Tác giả: Ma Phúc Thịnh
• Người hướng dẫn: GS.TS Hoàng Thị Kim Huyền
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược Lý – Dược Lâm Sàng
• Đề tài: Phân Tích Tình Hình Sử Dụng Thuốc Trên Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Typ 2 Tại Bệnh Viện Đa Khoa Huyện Bảo Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. DANH MỤC KÍ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 2. DANH MỤC BẢNG, ĐỒ THỊ
• 3. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 3.1. Tổng quan về bệnh ĐTĐ
• 3.1.1. Khái niệm
• 3.1.2. Phân loại đái tháo đường
• 3.1.3. Cơ chế bệnh sinh ĐTĐ typ 2
• 3.1.4. Các biến chứng của đái tháo đường
• 3.1.5. Điều trị đái tháo đường typ 2
• 3.1.5.1. Nguyên tắc điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường
• 3.1.5.2. Phương pháp điều trị
• 3.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 3.2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 3.2.4. Thời gian nghiên cứu
• 3.2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.6. Thiết kế nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 3.2.7. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.8. Phân tích đặc điểm dùng thuốc của bệnh nhân điều trị ĐTĐ typ 2
• 3.2.9. Các tiêu chuẩn đánh giá sử dụng trong nghiên cứu. Chỉ tiêu đánh giá chỉ số khối cơ thể (BMI)
• 3.2.10. Quy ước về sự thay đổi phác đồ trong nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm sử dụng thuốc trên bệnh nhân ĐTĐ typ 2 tại các thời điểm
• 4.1.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 4.1.2. Đặc điểm cận lâm sàng của BN tại thời điểm khảo sát ban đầu (T0)
• 4.1.3. Đặc điểm chức năng thận của bệnh nhân tại T0
• 4.1.4. Đặc điểm sử dụng thuốc hạ đường huyết trong mẫu nghiên cứu
• 4.1.5. Các thuốc điều trị tăng huyết áp sử dụng trong mẫu nghiên cứu
• 4.1.6. Đặc điểm sử dụng thuốc điều trị lipid máu trên bệnh nhân ĐTĐ
• 4.1.7. Tương tác thuốc gặp trong mẫu nghiên cứu
• 4.1.8. Phân tích việc dùng thuốc theo kết quả điều trị đạt được
• 4.1.8.1. Phân tích dùng thuốc điều trị ĐTĐ theo kết quả đạt được
• 4.1.8.2. Phân tích việc dùng thuốc điều trị THA theo kết quả điều trị
• 4.1.8.3. Phân tích chỉ số kết quả lipid máu
• 5. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 5.1. Bàn luận về đặc điểm sử dụng thuốc trên bệnh nhân ĐTĐ tại các thời điểm trong nghiên cứu
• 5.1.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 5.1.2. Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân tại thời điểm khảo sát (T0)
• 5.1.3. Đặc điểm chức năng thận của bệnh nhân tại T0
• 5.1.4. Đặc điểm sử dụng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 trong mẫu nghiên cứu
• 5.1.5. Đặc điểm sử dụng thuốc THA trên BN ĐTĐ tại các thời điểm
• 5.1.6. Đặc điểm sử dụng thuốc hạ lipid máu tại các thời điểm
• 5.1.7. Tương tác thuốc gặp trong mẫu nghiên cứu
• 5.1.8. Bàn luận về hiệu quả dùng thuốc trong nghiên cứu
• 5.1.8.1. Phân tích dùng thuốc điều trị ĐTĐ typ 2 theo kết quả HbA1c
• 5.1.8.2. Phân tích việc dùng thuốc điều trị ĐTĐ theo kết quả đạt được qua thông số FPG
• 5.1.8.3. Phân tích việc dùng thuốc HA theo kết quả đạt được
• 5.1.8.4. Phân tích sử dụng thuốc hạ lipid máu nhóm statin
• 5.1.9. Hạn chế của nghiên cứu
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Sử Dụng Thuốc Cho Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Typ 2

Bệnh đái tháo đường typ 2 là một trong những bệnh lý phổ biến hiện nay, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết mạn tính. Việc phân tích tình hình sử dụng thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện Đa khoa Bảo Yên không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thực trạng điều trị mà còn cung cấp thông tin quý giá cho việc cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu khảo sát và phân tích hiệu quả sử dụng thuốc, từ đó đề xuất các biện pháp cải thiện trong điều trị.

1.1. Đặc Điểm Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Typ 2 Tại Bệnh Viện Đa Khoa Bảo Yên

Bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện Đa khoa Bảo Yên thường có độ tuổi trung bình từ 45 đến 65. Họ thường mắc kèm các bệnh lý như tăng huyết áp và rối loạn lipid máu. Việc phân tích đặc điểm này giúp xác định các yếu tố nguy cơ và hướng điều trị phù hợp.

1.2. Tình Trạng Sử Dụng Thuốc Của Bệnh Nhân

Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân thường sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc, bao gồm thuốc hạ đường huyết, thuốc điều trị tăng huyết áp và thuốc điều trị lipid máu. Việc này có thể dẫn đến nguy cơ tương tác thuốc và tác dụng phụ không mong muốn.

II. Vấn Đề Trong Quản Lý Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Typ 2

Quản lý bệnh nhân đái tháo đường typ 2 gặp nhiều thách thức, bao gồm việc tuân thủ điều trị, theo dõi tình trạng sức khỏe và quản lý tác dụng phụ của thuốc. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị mà còn làm tăng gánh nặng cho hệ thống y tế.

2.1. Thách Thức Trong Việc Tuân Thủ Điều Trị

Nhiều bệnh nhân không tuân thủ đúng phác đồ điều trị do thiếu hiểu biết về bệnh và thuốc. Việc giáo dục bệnh nhân về tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị là rất cần thiết để cải thiện kết quả điều trị.

2.2. Tác Dụng Phụ Của Thuốc Đối Với Bệnh Nhân

Tác dụng phụ của thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 có thể gây ra nhiều vấn đề cho bệnh nhân, từ đó làm giảm chất lượng cuộc sống. Việc theo dõi và quản lý các tác dụng phụ này là rất quan trọng trong quá trình điều trị.

III. Phương Pháp Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2 Hiệu Quả

Để điều trị đái tháo đường typ 2 hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp điều trị đa dạng, bao gồm thay đổi lối sống, sử dụng thuốc và theo dõi sức khỏe định kỳ. Việc kết hợp các phương pháp này sẽ giúp kiểm soát tốt hơn tình trạng bệnh.

3.1. Thay Đổi Lối Sống Để Kiểm Soát Đái Tháo Đường

Thay đổi lối sống như chế độ ăn uống hợp lý và tập thể dục thường xuyên là rất quan trọng trong việc kiểm soát đường huyết. Bệnh nhân cần được hướng dẫn cụ thể về chế độ dinh dưỡng và hoạt động thể chất phù hợp.

3.2. Sử Dụng Thuốc Đúng Cách

Việc sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường typ 2 cần được thực hiện đúng cách và theo chỉ định của bác sĩ. Bệnh nhân cần được tư vấn về liều lượng và thời gian sử dụng thuốc để đạt hiệu quả tối ưu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sử Dụng Thuốc Tại Bệnh Viện Đa Khoa Bảo Yên

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân đạt được mục tiêu điều trị đường huyết là khá thấp. Điều này cho thấy cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để cải thiện tình hình sử dụng thuốc và quản lý bệnh nhân.

4.1. Tỷ Lệ Bệnh Nhân Đạt Mục Tiêu Điều Trị

Chỉ có khoảng 40% bệnh nhân đạt được mục tiêu HbA1c < 7%. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp mạnh mẽ hơn trong việc quản lý điều trị cho bệnh nhân.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Thuốc

Đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc cần dựa trên các chỉ số như HbA1c, FPG và các chỉ số cận lâm sàng khác. Việc này giúp xác định được mức độ kiểm soát bệnh và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Tương Lai Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc phân tích tình hình sử dụng thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện Đa khoa Bảo Yên là rất cần thiết. Các đề xuất cải thiện bao gồm tăng cường giáo dục bệnh nhân, cải thiện quy trình theo dõi và quản lý thuốc.

5.1. Đề Xuất Cải Thiện Quản Lý Bệnh Nhân

Cần xây dựng các chương trình giáo dục sức khỏe cho bệnh nhân để nâng cao nhận thức về bệnh và thuốc. Việc này sẽ giúp bệnh nhân tuân thủ điều trị tốt hơn.

5.2. Tương Lai Của Điều Trị Đái Tháo Đường Typ 2

Tương lai của điều trị đái tháo đường typ 2 cần hướng đến việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh nhân, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu chi phí.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đái tháo đường typ 2 hiện là một trong những thách thức y tế lớn nhất toàn cầu với tốc độ gia tăng nhanh chóng, tạo ra gánh nặng tài chính đáng kể cho hệ thống chăm sóc sức khỏe. Theo hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế ban hành kèm Quyết định số 5481/QĐ-BYT và Quyết định số 1353/QĐ-BYT, việc tối ưu hóa phác đồ sử dụng thuốc đóng vai trò then chốt nhằm ngăn ngừa các biến chứng mạn tính nguy hiểm trên tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh.

Tại tuyến y tế cơ sở, Bệnh viện Đa khoa huyện Bảo Yên (tỉnh Lào Cai) là bệnh viện hạng II hiện đang quản lý và điều trị ngoại trú cho hơn 500 hồ sơ bệnh nhân đái tháo đường typ 2. Do đặc thù đa bệnh lý, bệnh nhân thường phải sử dụng đồng thời nhiều nhóm thuốc khác nhau. Luận văn tiến hành khảo sát thực trạng kê đơn và phân tích hiệu quả điều trị dựa trên mẫu nghiên cứu gồm 92 bệnh nhân trong giai đoạn 12 tháng (từ tháng 01/2021 đến tháng 12/2021).

Mục tiêu cụ thể của công trình tập trung vào hai nội dung chính: thứ nhất, khảo sát đặc điểm sử dụng thuốc hạ đường huyết, thuốc huyết áp và thuốc hạ lipid máu; thứ hai, đánh giá mức độ đạt mục tiêu điều trị theo các chỉ số glucose huyết tương lúc đói (FPG), chỉ số HbA1c, huyết áp và lipid máu. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 76,1% bệnh nhân mắc kèm tăng huyết áp và 41,3% rối loạn lipid máu, trong khi tỷ lệ kiểm soát đạt mục tiêu HbA1c ban đầu chỉ ở mức 53,3%. Đây là nguồn cơ sở thực tiễn giá trị nhằm nâng cao chất lượng tư vấn dược lâm sàng và xây dựng quy trình can thiệp dùng thuốc an toàn, hợp lý tại các bệnh viện tuyến huyện miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường typ 2 của Bộ Y tế Việt Nam (năm 2020, 2021) kết hợp tiêu chuẩn chuyên môn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) và Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF). Khung lý thuyết bao quát 4 khái niệm trung tâm:

• Cơ chế bệnh sinh đái tháo đường typ 2: Tình trạng suy giảm tiết insulin tương đối của tế bào beta tụy trên nền tảng kháng insulin ở mô đích (cơ, gan, mỡ).
• Mục tiêu kiểm soát đa yếu tố: Chỉ số HbA1c dưới 7,0% (53 mmol/mol), FPG đạt từ 4,4 đến 7,2 mmol/L (80-130 mg/dL), huyết áp dưới 140/90 mmHg (hoặc dưới 130/80 mmHg khi có nguy cơ tim mạch cao), chỉ số LDL-c dưới 2,6 mmol/L.
• Phân loại dược lý học: Cơ chế và vị trí tác dụng của 4 nhóm thuốc hạ đường huyết dạng uống (Biguanid, Sulfonylurea, Glinid, Thiazolidinedion, Ức chế Alpha-glucosidase, Ức chế DPP-4, Ức chế SGLT2) cùng các phác đồ tiêm Insulin hỗn hợp tái tổ hợp (rDNA).
• Phân tầng nguy cơ tim mạch và thận: Định lượng mức lọc cầu thận (eGFR) và chỉ số khối cơ thể (BMI theo chuẩn WPRO cho người châu Á) làm căn cứ hiệu chỉnh liều lượng thuốc an toàn.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu mô tả cắt ngang kết hợp theo dõi dọc không can thiệp trong vòng 6 tháng điều trị ngoại trú liên tục.
• Cỡ mẫu và cách chọn mẫu: Từ danh sách 110 bệnh nhân được chỉ định xét nghiệm HbA1c trong 6 tháng đầu năm 2021 tại Phòng khám số 4, Khoa Khám bệnh của Bệnh viện Đa khoa huyện Bảo Yên, tác giả chọn ngẫu nhiên và thu được cỡ mẫu chính thức gồm 92 bệnh nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn và không vi phạm tiêu chuẩn loại trừ.
• Nguồn thu thập dữ liệu: Trích xuất hồ sơ bệnh án ngoại trú và phần mềm quản lý xét nghiệm tại 5 mốc thời gian: thời điểm bắt đầu khảo sát (T0), sau 1 tháng (T1), sau 2 tháng (T2), sau 3 tháng (T3) và sau 6 tháng (T6).
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2016. Các biến định tính được trình bày dưới dạng tần số và tỷ lệ phần trăm (%); các biến định lượng được mô tả bằng giá trị trung bình kèm độ lệch chuẩn (Mean ± SD) hoặc trung vị. Lý do lựa chọn thống kê mô tả dọc thời gian nhằm phản ánh chính xác sự biến chuyển lâm sàng và tính kịp thời trong việc điều chỉnh phác đồ của bác sĩ điều trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mẫu nghiên cứu gồm 92 bệnh nhân có độ tuổi trung bình 59,1 ± 9,8 tuổi (thấp nhất 34 tuổi, cao nhất 82 tuổi), trong đó tỷ lệ nam giới chiếm 53,4% (48 bệnh nhân) và nữ giới chiếm 46,6% (44 bệnh nhân). Đáng chú ý, tỷ lệ bệnh nhân có nguy cơ béo phì và béo phì độ 1 chiếm áp đảo với lần lượt 38,0% và 30,4%.

Trong các thuốc hạ đường huyết, Metformin là hoạt chất được kê đơn nhiều nhất, dao động từ 50,0% đến 53,3% qua các mốc thời gian, kế tiếp là nhóm Sulfonylurea chiếm 49,0% đến 52,2%, và Insulin người chiếm 38,0% đến 39,1%. Về mô hình phác đồ, phối hợp 2 thuốc Metformin + Sulfonylurea chiếm tỷ lệ lớn nhất (44,6% - 47,8%), đứng thứ hai là đơn trị liệu Insulin (30,4% - 33,7%), trong khi phác đồ bộ ba (Metformin + Sulfonylurea + Insulin) chỉ chiếm từ 1,1% đến 3,3%. Tại thời điểm T0, 100% bệnh nhân dùng Metformin (46 bệnh nhân) đều có mức lọc cầu thận trên 60 mL/phút và được chỉ định mức liều tối đa phù hợp hướng dẫn chuyên môn.

Đối với bệnh mắc kèm, có 76,1% bệnh nhân tăng huyết áp và 41,3% rối loạn lipid máu. Phác đồ phối hợp ức chế men chuyển (UCMC) với thuốc lợi tiểu thiazid được dùng nhiều nhất (44,3% - 70,0%). Tuy nhiên, tỷ lệ bệnh nhân rối loạn lipid máu không được kê đơn thuốc hạ mỡ máu ở mức rất cao, từ 71,1% đến 81,6%. Phân tích an toàn phát hiện 5 cặp tương tác thuốc mức độ trung bình thường gặp giữa thuốc đái tháo đường và thuốc ức chế hệ Renin-Angiotensin (như Enalapril, Losartan), có nguy cơ làm gia tăng biến cố hạ đường huyết quá mức.

+-----------------------------------------------------------------------+
| SỰ BIẾN THIÊN TỶ LỆ KIỂM SOÁT ĐẠT MỤC TIÊU QUA CÁC MỐC THỜI GIAN       |
+-----------------------------------------------------------------------+
| Chỉ số theo dõi  | Thời điểm T0  | Thời điểm T3  | Thời điểm T6       |
+------------------+---------------+---------------+--------------------+
| HbA1c (< 7.0%)   | 53,3% (49 BN) | 57,6% (34 BN) | 59,0% (36 BN)      |
| FPG (4.4-7.2 mM) | 38,0% (35 BN) | 40,2% (37 BN) | 35,5% (33 BN)      |
| Huyết áp (<140)  | 59,8% (55 BN) | 55,4% (51 BN) | 64,1% (59 BN)      |
+-----------------------------------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Hiệu quả kiểm soát đường huyết thông qua chỉ số HbA1c có xu hướng cải thiện nhẹ, tăng từ 53,3% ở mốc T0 lên 57,6% ở T3 và đạt 59,0% ở T6. Tuy nhiên, việc duy trì đường huyết lúc đói (FPG) đạt chuẩn còn bấp bênh khi chỉ dao động trong khoảng 33,7% đến 40,2%.

Khi đào sâu vào việc điều chỉnh phác đồ, nghiên cứu phát hiện hiện tượng "trì trệ lâm sàng" (clinical inertia) khá rõ rệt: ở nhóm bệnh nhân chưa đạt mục tiêu HbA1c, có tới 64,0% bệnh nhân tại mốc T3 và 52,0% bệnh nhân tại mốc T6 vẫn bị giữ nguyên phác đồ mà không được tăng liều hay bổ sung hoạt chất. Ngược lại, ở nhóm đã đạt mục tiêu HbA1c, vẫn có từ 39,2% đến 41,7% bệnh nhân bị thay đổi phác đồ mà không có chỉ định lâm sàng rõ ràng. Dữ liệu này khi biểu diễn qua đồ thị phân nhánh sẽ minh họa rõ sự thiếu đồng bộ giữa kết quả xét nghiệm sinh hóa định kỳ và quyết định ra đơn thuốc của nhân viên y tế tuyến cơ sở.

So sánh với các nghiên cứu tại bệnh viện tuyến tỉnh, việc sử dụng thuốc hạ mỡ máu tại Bệnh viện Đa khoa huyện Bảo Yên còn nhiều hạn chế, phần lớn bệnh nhân rối loạn lipid máu chỉ dùng chế phẩm thảo dược (Cholestin chiếm 5,3% - 18,4%) thay vì phác đồ chuẩn Statin đơn thuần (10,5% - 13,2%), dẫn đến tỷ lệ kiểm soát cholesterol toàn phần và LDL-c chưa đạt mức kỳ vọng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thu nhận, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động nhằm nâng cao chất lượng kê đơn và chăm sóc bệnh nhân:

• Chuẩn hóa quy trình điều chỉnh phác đồ: Bác sĩ điều trị tại Khoa Khám bệnh cần tích cực thay đổi phác đồ (tăng liều hoặc phối hợp thêm nhóm thuốc thứ 2, thứ 3) đối với 100% bệnh nhân không đạt mục tiêu HbA1c sau 3 tháng theo dõi, nhằm xóa bỏ tình trạng trì trệ lâm sàng trong vòng 6 tháng tới.
• Mở rộng chỉ định nhóm thuốc hạ lipid máu Statin: Khoa Dược cần lập kế hoạch cung ứng đầy đủ các Statin tổng hợp (như Atorvastatin, Rosuvastatin, Pravastatin) nhằm nâng tỷ lệ bệnh nhân đái tháo đường có rối loạn lipid máu được điều trị bằng Statin đạt trên 85% trong năm kế tiếp.
• Triển khai hoạt động cảnh báo tương tác thuốc tự động: Dược sĩ lâm sàng phối hợp với phòng Công nghệ thông tin tích hợp tính năng cảnh báo 5 cặp tương tác thuốc mức độ trung bình (giữa Metformin, Sulfonylurea, Insulin với Enalapril, Losartan) trên phần mềm kê đơn ngoại trú, hoàn thành trong quý 2 năm tiếp theo.
• Tăng cường tần suất giám sát cận lâm sàng định kỳ: Ban Giám đốc bệnh viện chỉ đạo duy trì tỷ lệ chỉ định xét nghiệm HbA1c định kỳ 3 tháng/lần cho tối thiểu 90% bệnh nhân ngoại trú (thay vì mức 64,1% - 66,3% như hiện tại), kết hợp đánh giá mức lọc cầu thận để hiệu chỉnh liều dùng kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Bác sĩ điều trị nội khoa và phòng khám ngoại trú: Sử dụng các bảng phân tích phác đồ kết hợp hai thuốc (Metformin + Sulfonylurea) và đơn trị liệu Insulin làm cơ sở cá thể hóa liệu pháp điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường cao tuổi, có bệnh tim mạch mắc kèm.
• Dược sĩ lâm sàng và quản lý dược bệnh viện: Ứng dụng mô hình đánh giá tương tác thuốc và danh mục mức liều Metformin theo độ thanh thải creatinin để xây dựng cẩm nang tra cứu liều dùng nhanh tại quầy phát thuốc.
• Học viên sau đại học và sinh viên ngành Y - Dược: Tham khảo phương pháp nghiên cứu hồi cứu mô tả dọc thời gian, quy chuẩn phân loại BMI châu Á và kỹ năng phân tích dữ liệu bệnh án điện tử.
• Cán bộ quản lý y tế và lãnh đạo trung tâm y tế tuyến huyện: Vận dụng số liệu thực tế về tỷ lệ kiểm soát đường huyết và huyết áp để hoạch định danh mục thuốc bảo hiểm y tế và xây dựng chương trình quản lý bệnh không lây nhiễm tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Metformin có an toàn cho bệnh nhân đái tháo đường suy giảm chức năng thận không?
Metformin hoàn toàn an toàn khi mức lọc cầu thận trên 60 mL/phút với liều tối đa 2500 mg/ngày. Trong nghiên cứu, 100% bệnh nhân có chỉ định Metformin đều nằm trong ngưỡng an toàn này, không ghi nhận trường hợp chống chỉ định dưới 30 mL/phút.

Tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu kiểm soát HbA1c tại bệnh viện tuyến huyện là bao nhiêu?
Tỷ lệ bệnh nhân đạt mục tiêu HbA1c dưới 7,0% ban đầu đạt 53,3%, sau đó tăng dần lên 57,6% sau 3 tháng và đạt 59,0% sau 6 tháng điều trị theo dõi dọc thời gian.

Những tương tác thuốc nào cần lưu ý nhất trên bệnh nhân đái tháo đường có tăng huyết áp?
Có 5 cặp tương tác mức độ trung bình cần theo dõi sát: Insulin phối hợp Losartan/Enalapril, Metformin phối hợp Losartan/Enalapril và Glimepirid phối hợp Enalapril do làm gia tăng nguy cơ hạ glucose huyết đột ngột.

Phác đồ hạ đường huyết dạng uống nào được áp dụng phổ biến nhất?
Phác đồ phối hợp hai thuốc giữa Metformin (nhóm Biguanid) và Gliclazid/Glimepirid (nhóm Sulfonylurea) là lựa chọn phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ từ 44,6% đến 47,8% tổng số đơn thuốc.

Tại sao việc kiểm soát lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường lại chưa đạt hiệu quả cao?
Nguyên nhân chủ yếu do có tới 71,1% - 81,6% bệnh nhân rối loạn lipid máu không được dùng thuốc đặc hiệu, hoặc chỉ sử dụng chế phẩm y học cổ truyền thay vì nhóm thuốc Statin chuẩn theo khuyến cáo của Bộ Y tế.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng dùng thuốc trên 92 bệnh nhân đái tháo đường typ 2 ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa huyện Bảo Yên với độ tuổi trung bình 59,1 ± 9,8 tuổi.
• Phác đồ phối hợp đôi Metformin + Sulfonylurea và đơn trị liệu Insulin chiếm ưu thế tuyệt đối (lần lượt 44,6% - 47,8% và 30,4% - 33,7%).
• Tỷ lệ đạt mục tiêu HbA1c tăng từ 53,3% lên 59,0% sau 6 tháng, song vẫn tồn tại 52,0% - 64,0% bệnh nhân chưa đạt mục tiêu nhưng chưa được điều chỉnh phác đồ kịp thời.
• Tỷ lệ phối hợp thuốc huyết áp đạt hiệu quả tốt (hơn 55% - 64% đạt mục tiêu), nhưng tỷ lệ điều trị rối loạn lipid máu bằng Statin còn thấp (chỉ khoảng 10,5% - 13,2%).
• Nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu thực tiễn quan trọng, mở ra hướng triển khai dịch vụ dược lâm sàng chuyên sâu và chuẩn hóa phác đồ điều trị đa bệnh lý tại tuyến y tế cơ sở. Các cơ sở khám chữa bệnh nên áp dụng ngay các khuyến nghị để tối ưu hóa an toàn điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đái tháo đường typ 2 là bệnh rối loạn chuyển hoá có xu hướng tăng nhanh trong những năm gần đây, đang là gánh nặng về chi phí Y tế trong điều trị đặc biệt là chi phí thuốc. Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1353/QĐ-BYT ngày 23/2/2021 về việc sửa đổi bổ sung một số nội dung của “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường typ 2” được ban hành tại quyết định 5481/QĐ-BYT ngày 30/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Bệnh đái tháo đường typ 2 đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết, cùng với nhiều rối loạn chuyển hoá các chất cacbonhydrate, protide, lipide gây tổn thương ở nhiều cơ quan, đặc biệt ở tim, mạch máu, thận, thần kinh. Bệnh nhân đái tháo đường typ 2 thường mắc kèm với các bệnh lý trên tim mạch, trên thận, trên mắt.

Do đó, bệnh nhân thường sử dụng nhiều thuốc cùng lúc. Bệnh viện đa khoa huyện Bảo Yên là bệnh viện đa khoa hạng II tuyến huyện của tỉnh Lào Cai. Hiện tái khám chữa bệnh cho số lượng lớn bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế. Hiện tại, Bệnh viện quản lý hơn 500 bệnh án ngoại trú đái tháo typ 2.

Tuy nhiên cho đến nay Bệnh viện chưa có đề tài nghiên cứu về sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường typ 2. Vì vậy mục đích phát hiện thực trạng sử dụng thuốc trên Bệnh nhân đái tháo đường typ 2, chúng tôi thực hiện đề tài “Phân tích tình hình sử dụng thuốc trên bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện đa khoa huyện Bảo Yên ” với các mục tiêu sau: Mục tiêu 1: Khảo sát thực trạng sử dụng thuốc trong điều trị đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện đa khoa huyện Bảo Yên. Mục tiêu 2: Phân tích hiệu quả sử dụng thuốc trong điều trị đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện đa khoa huyện Bảo Yên. Kết quả nghiên cứu này được thực hiện sẽ là cơ sở để đề xuất những biện pháp tư vấn về sử dụng thuốc hiệu quả hơn trên bệnh nhân đái tháo đường typ 2 tại Bệnh viện.

Tổng quan về bệnh ĐTĐ 1. Khái niệm Bệnh đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa, có đặc điểm tăng glucose huyết mạn tính do khiếm khuyết về tiết insulin, về tác động của insulin, hoặc cả hai. Tăng glucose mạn tính trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa carbohydrate, protide, lipide, gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim và mạch máu, thận, mắt, thần kinh [3]. Phân loại đái tháo đường Bệnh đái tháo đường phân loại như sau: 1.

Đái tháo đường typ 1 - Đái tháo đường typ 1 do tế bào β đảo tuỵ bị phá hủy nên BN không còn khả năng tiết insulin hoặc tiết ra rất ít insulin, 95% do cơ chế tự miễn (typ 1A), 5% vô căn (typ 1B). Bệnh nhân ĐTĐ typ 1 dạng này, cơ thể bị thiếu hụt insulin, tăng glucagon trong máu, nếu không điều trị sẽ bị nhiễm toan ceton và nguy hiểm đến tính mạng. Bệnh ĐTĐ typ 1 có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng chủ yếu là trẻ em và thanh thiếu niên. Người lớn tuổi có thể bị ĐTĐ tự miễn, cơ chế tự miễn diễn biến chậm còn gọi là Latent Autoimmune Diabetes of Adulthood (LADA), lúc đầu bệnh nhân còn tự tiết được insulin nên cơ thể không bị nhiễm toan ceton và có thể điều trị bằng thuốc viên để bù lại tình trạng thiếu hụt insulin nhưng bệnh ĐTĐ sẽ nặng dần với thời gian.

Đái tháo đường typ 2 Đái tháo đường typ 2 là tình trạng cơ thể giảm tiết insulin tương đối của tế bào β đảo tuỵ trên nền đề kháng với insulin.