Nguyễn Bá Hạnh: Phân Tích Sử Dụng Kháng Sinh Trên Bệnh Nhân Mổ Lấy Thai Tại TTYT Huyện Hạ Hòa

Nguyễn Bá Hạnh phân tích việc sử dụng kháng sinh cho bệnh nhân mổ lấy thai tại TTYT huyện Hạ Hòa trong luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I.

• Tác giả: Nguyễn Bá Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Bá Hải
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý – Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân Tích Sử Dụng Kháng Sinh Trong Mổ Lấy Thai Tại Huyện Hạ Hòa
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tổng quan về nhiễm khuẩn vết mổ
• 1.1.1. Khái niệm nhiễm khuẩn vết mổ
• 1.1.2. Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn vết mổ
• 1.1.3. Các yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ
• 1.1.4. Đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn trên bệnh nhân
• 1.1.5. Các biện pháp phòng tránh nhiễm khuẩn vết mổ
• 1.2. Tổng quan về kháng sinh dự phòng
• 1.2.1. Khái niệm kháng sinh dự phòng
• 1.2.2. Chỉ định và lựa chọn sử dụng kháng sinh dự phòng
• 1.2.3. Lưu ý khi sử dụng kháng sinh dự phòng
• 1.2.4. Sử dụng kháng sinh trong mổ lấy thai
• 1.2.5. Nhiễm trùng vết mổ trong mổ lấy thai
• 1.2.6. Một số hướng dẫn sử dụng kháng sinh dự phòng trong mổ lấy thai
• 1.2.7. Một số hướng dẫn sử dụng kháng sinh sau mổ lấy thai
• 1.2.8. Vài nét về trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Quy trình lấy mẫu và thu thập số liệu
• 2.7. Nội dung nghiên cứu
• 2.8. Các tiêu chí phân tích phác đồ kháng sinh trong ngày phẫu thuật
• 2.9. Biến số nghiên cứu và công cụ thu thập số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khảo sát đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 3.1.1. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu
• 3.1.2. Đặc điểm phẫu thuật của mẫu nghiên cứu
• 3.1.3. Tình hình bệnh nhân sau ra viện
• 3.2. Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân mổ lấy thai
• 3.2.1. Đặc điểm chung về sử dụng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu
• 3.2.2. Đặc điểm dùng kháng sinh trong ngày phẫu thuật trong mẫu nghiên cứu
• 3.2.3. Đặc điểm phẫu thuật của mẫu nghiên cứu
• 3.2.4. Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên mẫu nghiên cứu
• 3.2.5. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên mẫu nghiên cứu
• 3.2.6. Sử dụng kháng trong ngày phẫu thuật trên mẫu nghiên cứu
• 3.2.7. Kháng sinh sử dụng sau phẫu thuật mổ lấy thai trên 24 giờ
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Sử Dụng Kháng Sinh Trong Mổ Lấy Thai

Phân tích sử dụng kháng sinh trong mổ lấy thai tại huyện Hạ Hòa là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực y tế. Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là một trong những vấn đề nghiêm trọng có thể xảy ra sau phẫu thuật. Việc sử dụng kháng sinh hợp lý có thể giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh và đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị hiện tại.

1.1. Khái Niệm Về Nhiễm Khuẩn Vết Mổ

Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra tại vị trí phẫu thuật trong khoảng thời gian từ khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ. NKVM có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và thời gian hồi phục của bệnh nhân.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Sử Dụng Kháng Sinh

Việc sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật mổ lấy thai không chỉ giúp ngăn ngừa NKVM mà còn giảm thiểu thời gian nằm viện và chi phí điều trị. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn trong điều trị.

II. Vấn Đề Nhiễm Khuẩn Vết Mổ Trong Mổ Lấy Thai

Nhiễm khuẩn vết mổ là một trong những biến chứng phổ biến nhất trong phẫu thuật mổ lấy thai. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ mà còn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho trẻ sơ sinh. Việc nhận diện và quản lý các yếu tố nguy cơ là rất cần thiết để giảm thiểu tình trạng này.

2.1. Nguyên Nhân Gây Nhiễm Khuẩn Vết Mổ

Các nguyên nhân chính gây NKVM bao gồm vi khuẩn từ môi trường, vi khuẩn nội sinh từ cơ thể bệnh nhân và các yếu tố liên quan đến quy trình phẫu thuật. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này giúp các bác sĩ có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Các Yếu Tố Nguy Cơ Nhiễm Khuẩn

Các yếu tố nguy cơ như tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, thời gian phẫu thuật, và điều kiện vệ sinh trong phòng mổ đều có thể làm tăng nguy cơ NKVM. Việc đánh giá các yếu tố này là cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng ngừa hợp lý.

III. Phương Pháp Sử Dụng Kháng Sinh Trong Mổ Lấy Thai

Việc sử dụng kháng sinh trong mổ lấy thai cần tuân thủ các hướng dẫn cụ thể để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Các phác đồ kháng sinh phải được lựa chọn dựa trên tình trạng sức khỏe của bệnh nhân và loại phẫu thuật thực hiện.

3.1. Hướng Dẫn Sử Dụng Kháng Sinh Dự Phòng

Kháng sinh dự phòng nên được sử dụng trước khi phẫu thuật để giảm thiểu nguy cơ NKVM. Việc lựa chọn loại kháng sinh và liều lượng cần phải dựa trên các yếu tố như loại phẫu thuật và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.

3.2. Thời Điểm Sử Dụng Kháng Sinh

Thời điểm sử dụng kháng sinh rất quan trọng. Kháng sinh nên được tiêm trước khi bắt đầu phẫu thuật để đạt được nồng độ hiệu quả trong máu và mô. Việc này giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn trong quá trình phẫu thuật.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sử Dụng Kháng Sinh Tại Huyện Hạ Hòa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng kháng sinh trong mổ lấy thai tại huyện Hạ Hòa còn nhiều bất cập. Tình hình sử dụng kháng sinh chưa thực sự hợp lý, dẫn đến nguy cơ kháng thuốc và các biến chứng không mong muốn.

4.1. Đặc Điểm Bệnh Nhân Trong Nghiên Cứu

Đặc điểm bệnh nhân được khảo sát cho thấy tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ cao hơn ở những bệnh nhân có các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, béo phì và tuổi cao. Việc nhận diện các đặc điểm này giúp cải thiện quy trình điều trị.

4.2. Tình Hình Sử Dụng Kháng Sinh

Kết quả cho thấy có sự không đồng nhất trong việc sử dụng kháng sinh giữa các bác sĩ. Một số bác sĩ vẫn sử dụng kháng sinh phổ rộng mà không có chỉ định rõ ràng, dẫn đến tình trạng kháng thuốc gia tăng.

V. Kết Luận Về Sử Dụng Kháng Sinh Trong Mổ Lấy Thai

Việc phân tích sử dụng kháng sinh trong mổ lấy thai tại huyện Hạ Hòa cho thấy cần có sự cải thiện trong quy trình sử dụng kháng sinh. Cần thiết lập các hướng dẫn rõ ràng và đào tạo cho các bác sĩ để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần xây dựng các phác đồ kháng sinh cụ thể cho từng loại phẫu thuật và tổ chức các buổi đào tạo cho bác sĩ về việc sử dụng kháng sinh hợp lý. Điều này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng kháng thuốc và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới cho việc quản lý sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật. Cần tiếp tục theo dõi và đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh để có những điều chỉnh kịp thời, đảm bảo hiệu quả điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN BÁ HẠNH PHÂN TÍCH SỬ DỤNG KHÁNG SINH TRÊN BỆNH NHÂN MỔ LẤY THAI TẠI TTYT HUYỆN HẠ HÒA LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH: Dược lý – Dược lâm sàng Mã số: CK 60720405 Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Bá Hải Nơi thực hiện: 1. Trường ĐH Dược Hà Nội 2. Trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa HÀ NỘI - 2022 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS Lê Bá Hải – Giảng viên bộ môn Dược lâm sàng, trường Đại học Dược Hà Nội, người đã tận tình chỉ dẫn và dành nhiều thời gian, tâm huyết giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với ThS. Nguyễn Thị Thu Thủy – Giảng viên Bộ môn Dược lâm sàng, trường Đại học Dược Hà Nội, người luôn theo sát, định hướng và đưa ra những lời khuyên quý báu, thực tiễn giúp đỡ em thực hiện đề tài. Em xin trân trọng cảm ơn Ban giám đốc – trung tâm y tế huyện Hạ Hòa, cùng toàn thể các anh chị bác sĩ, điều dưỡng và hộ sinh đã luôn hỗ trợ, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho em trong quá trình thực hiện đề tài này. Qua đây, em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong Bộ môn Dược lâm sàng đã luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện giúp đỡ, động viên và cho em những góp ý quý báu. Cuối cùng, em muốn dành lời cảm ơn tới tất cả bạn bè, người thân và gia đình, đồng nghiệp đã luôn bên cạnh động viên, quan tâm và ủng hộ em trong học tập cũng như cuộc sống. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 HỌC VIÊN Nguyễn Bá Hạnh MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ . Tổng quan về nhiễm khuẩn vết mổ . Khái niệm nhiễm khuẩn vết mổ. Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn vết mổ . Các yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ . Đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn trên bệnh nhân . Các biện pháp phòng tránh nhiễm khuẩn vết mổ . Tổng quan về kháng sinh dự phòng . Khái niệm kháng sinh dự phòng . Chỉ định và lựa chọn sử dụng kháng sinh dự phòng . Lưu ý khi sử dụng kháng sinh dự phòng. Sử dụng kháng sinh trong mổ lấy thai . Nhiễm trùng vết mổ trong mổ lấy thai . Một số hướng dẫn sử dụng kháng sinh dự phòng trong mổ lấy thai 17 1. Một số hướng dẫn sử dụng kháng sinh sau mổ lấy thai . Vài nét về trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn . Tiêu chuẩn loại trừ . Phương pháp nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu . Quy trình lấy mẫu và thu thập số liệu . Nội dung nghiên cứu . Các tiêu chí phân tích phác đồ kháng sinh trong ngày phẫu thuật . Biến số nghiên cứu và công cụ thu thập số liệu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Khảo sát đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu . Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu . Đặc điểm phẫu thuật của mẫu nghiên cứu . Tình hình bệnh nhân sau ra viện . Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân mổ lấy thai . Đặc điểm chung về sử dụng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu. Đặc điểm dùng kháng sinh trong ngày phẫu thuật trong mẫu nghiên cứu. Đặc điểm phẫu thuật của mẫu nghiên cứu . Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên mẫu nghiên cứu . Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên mẫu nghiên cứu . Sử dụng kháng trong ngày phẫu thuật trên mẫu nghiên cứu . Kháng sinh sử dụng sau phẫu thuật mổ lấy thai trên 24 giờ . 48 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . 52 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ASA Hiệp hội Gây mê Hoa Kỳ (American Society of Anesthesiologists) ACOG Hội Sản phụ khoa Mỹ (American College of Obstetricians and Gynecologists) ASHP Hiệp hội dược sĩ bệnh viện Hoa Kỳ (American Society of Health-System Pharmacists) CDC Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (Center for Disease Control and Prevention) IDSA Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Hoa Kỳ (Infectious Diseases Society of America) KSDP Kháng sinh dự phòng MLT Mổ lấy thai MRSA Tụ cầu vàng kháng methicilin (Methicillin-resistant Staphylococcus aureus) NKVM Nhiễm khuẩn vết mổ NICE Viện Y tế và Chăm sóc Quốc gia (National Institute for Health and Care Excellence) SHEA Hiệp hội dịch vụ Y tế Dịch tễ học của Mỹ (Society for Healthcare Epidemiology of America) SIGN Hệ thống phát triển hướng dẫn điều trị Scotland (Scottish Intercollegiate Guidelines Network) SOGC Hiệp hội sản phụ khoa Canada (The Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada) BMI Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index) TM Tĩnh mạch TMC Tĩnh mạch chậm TB Tiêm bắp WHO Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization) RCT Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (Randomized controlled trials) DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tác nhân gây bệnh thường gặp trong NKVM [1] . Thang điểm ASA đánh giá tình trạng người bệnh trước phẫu thuật [10], [19] . T - cut point của một số phẫu thuật . Phân loại và nguy cơ NKVM . Chỉ số NNIS (National Nosocomial Infections Surveillance system) . Một số hướng dẫn sử dụng KSDP trong mổ lấy thai . Một số hướng dẫn sử dụng kháng sinh sau mổ lấy thai . Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu . Các yếu tố làm tăng nguy cơ NKVM trước phẫu thuật. Thời gian nằm viện trước phẫu thuật và thời gian phẫu thuật. Thời gian nằm viện sau phẫu thuật và tổng thời gian nằm viện. Tình trạng nhiễm khuẩn vết mổ . Tình trạng bệnh nhân sau phẫu thuật . Dấu hiệu nhiễm khuẩn sau mổ . Tình hình bệnh nhân sau 30 ngày ra viện . Tỷ lệ các nhóm kháng sinh được sử dụng trên bệnh nhân . Các kháng sinh được sử dụng trong mẫu nghiên cứu . Quá trình sử dụng kháng sinh trong ngày phẫu thuật. Tính phù hợp về chỉ định, lựa chọn và thời điểm đưa kháng sinh trước và trong phẫu thuật . Liều dùng của kháng sinh trong ngày phẫu thuật . Tính phù hợp về đường dùng và liều dùng kháng sinh trong ngày phẫu thuật . Lý do tiếp tục kê đơn kháng sinh sau 24 giờ sau kết thúc mổ . Đặc điểm phác đồ và sự thay đổi so với phác đồ trong ngày phẫu thuật . Kháng sinh sử dụng trên bệnh nhân có chẩn đoán nhiễm khuẩn 37 Bảng 3. Kết quả về số ngày dùng kháng sinh sau mổ . 38 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1. Sơ đồ phân loại NKVM . Quá trình sử dụng kháng sinh của bệnh nhân tại các thời điểm . 32 ĐẶT VẤN ĐỀ Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật trong thời gian từ khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ với phẫu thuật không có cấy ghép và cho tới một năm sau mổ với phẫu thuật có cấy ghép bộ phận giả, là một trong những nhiễm khuẩn thường gặp, đứng hàng đầu trong các nhiễm khuẩn bệnh viện hiện nay. Ước tính hàng năm có khoảng 2% số bệnh nhân phẫu thuật bị nhiễm khuẩn vết mổ và tỷ lệ này còn cao hơn trên nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao [1]. Hậu quả của NKVM làm kéo dài thời gian nằm viện, tăng nguy cơ tử vong và chi phí điều trị. Sử dụng kháng sinh là vũ khí hữu hiệu để tránh tình trạng nhiễm trùng vết mổ trên bệnh nhân phẫu thuật. Tuy nhiên, sử dụng không đúng nguyên tắc sẽ là yếu tố nguy cơ làm gia tăng đề kháng kháng sinh. Ngày càng nhiều loại kháng sinh mới được điều chế nhưng đồng thời cũng ngày càng nhiều loại kháng sinh bị đề kháng. Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 5631/QĐ-BYT ngày 31/12/2020 về việc ban hành tài liệu “Hướng dẫn thực hiện quản lý sử dụng kháng sinh trong bệnh viện, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh nhiễm trùng, đảm bảo an toàn, giảm thiểu các yếu tố bất lợi cho người bệnh, giảm khả năng xuất hiện đề kháng của vi sinh vật gây bệnh, giảm chi phí sử dụng nhưng không ảnh hưởng tới chất lượng điều trị, thúc đẩy sử dụng kháng sinh hợp lý và an toàn. Do đó, việc thiết lập và thực hiện các chương trình quản lý kháng sinh tại Trung tâm y tế huyện Hạ Hoà là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh nhiễm trùng, đảm bảo an toàn, giảm thiểu các biến cố bất lợi cho người bệnh, giảm khả năng xuất hiện đề kháng của vi sinh vật gây bệnh, giảm chi phí nhưng không ảnh hưởng tới chất lượng điều trị, thúc đẩy chính sách sử dụng kháng sinh hợp lý, an toàn, phát hiện các vấn đề chưa hợp lý trong sử dụng kháng sinh và có biện pháp can thiệp kịp thời, hiệu quả. Trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa là đơn vị sự nghiệp hạng II, trực thuộc Sở Y tế tỉnh Phú Thọ, với 2 chức năng là: Khám chữa bệnh và công tác y tế dự phòng, với quy mô 500 giường bệnh, phẫu thuật mổ lấy thai là chỉ định chiếm tỷ lệ lớn nhất trong số bệnh nhân được phẫu thuật. Tuy nhiên, từ khi thành lập 1996 đến nay chưa có nghiên cứu nào phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật mổ lấy thai tại trung tâm. Trên có sở đó, tôi thực hiện đề tài “Phân tích sử dụng kháng 1 sinh trên bệnh nhân mổ lấy thai tại Trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa” với 2 mục tiêu sau: 1. Khảo sát đặc điểm bệnh nhân được chỉ định mổ lấy thai tại Trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa. Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân mổ lấy thai tại Trung tâm Y tế huyện Hạ Hòa. Với mong muốn phân tích thực tế sử dụng kháng sinh tại Trung tâm y tế huyện Hạ Hoà, từ kết quả thu được có thể đề xuất được các biện pháp góp phần sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật mổ lấy thai một cách hợp lý, an toàn và hiệu quả trên các bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật. Tổng quan về nhiễm khuẩn vết mổ 1. Khái niệm nhiễm khuẩn vết mổ Theo Hướng dẫn phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ của Bộ Y tế năm 2012: nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật trong thời gian từ khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ với phẫu thuật không có cấy ghép và cho tới một năm sau mổ với phẫu thuật có cấy ghép bộ phận giả (phẫu thuật implant) [10].