CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUY TRÌNH GIAO NHẬN CONTAINER HÀNG NHẬP KHẨU TẠI CẢNG BIỂN 1. Khái quát chung về giao nhận 1. Khái niệm Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận, “Dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá”. Theo luật thương mại Việt Nam thì “Giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác”.
Nói chung, về cơ bản giao nhận hàng hóa là tập hợp những công việc có liên quan đến quá trình vân tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng). Đặc điểm Giao nhận vận tải nói chung và giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển cũng mang những đặc điểm của dịch vụ, là dạng hàng hóa vô hình nên không có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đồng nhất, không thể cất lưu kho, sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời, chất lượng của dịch vụ phụ thuộc vào cảm nhận của người được phục vụ. Mặc dù vậy, giao nhận là một hoạt động đặc thù nên dịch vụ này cũng có những đặc điểm riêng: - Giao nhận vận tải không tạo ra sản phẩm vật chất, nó chỉ làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian, chứ không tác động về mặt kĩ thuật, làm thay đổi các đối tượng đó. Nhưng giao nhận vận tải lại có tác động tích cực đến sự phát triển của sản xuất và nâng cao đời sống nhân dân.
- Mang tính thụ động: đó là do dịch vụ này phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về luật pháp, thể chế của chính phủ (nước xuất khẩu, nước nhập khẩu, nước thứ ba). 5 Downloaded by TOM BOY (tomboy2@gmail.com) lOMoARcPSD|39606864 - Mang tính thời vụ: giao nhận là dịch vụ phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu nên nó phụ thuộc rất lớn vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Mà thường hoạt động xuất nhập khẩu mang tính chất thời vụ nên hoat động giao nhận cũng chịu ảnh hưởng của tính thời vụ. Căn cứ vào phạm vi hoạt động - Giao nhận quốc tế: là hoạt động giao nhận tổ chức vận tải quốc tế - Giao nhận nội địa: là hoạt động giao nhân chuyên chở hàng hóa trong nước.
Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh - Giao nhận thuần túy: là hoạt động chỉ bao gồm thuần túy việc gửi hàng đi hoặc nhận hàng đến. - Giao nhận tổng hợp: là hoạt động giao nhận mà ngoài việc giao nhận thuần tuý còn bao gồm tất cả các hoạt động như: xếp, dỡ, bảo quản hàng hóa, vận chuyển đường ngắn, lưu kho bãi, … 1. Căn cứ vào phương thức vận tải Giao nhận hàng bằng đường biển: Giao nhận hàng hóa theo phương thức vận tải bằng đường biển có thể phục vụ chuyên chở tất cả các loại hàng hóa trong buôn bán quốc tế. Ưu điểm: - Ưu điểm nổi bật của vận tải biển là chi phí thấp.
- Các tuyến đường vận tải trên biển hầu hết là những tuyến đường giao thông tự nhiên. - Năng lực chuyên chở của vận tải bằng đường biển lớn hơn so với nhiều hình thức vận tải khác và việc tổ chức chuyên chở không bị hạn chế (trên cùng một tuyến đường hàng hải, người ta có thể chở chuyến trong cùng một lúc cho cả lượt đi lẫn lượt về, chính vì ưu thế này mà năng suất vận tải cao). Nhược điểm: - Vận tải đường biển phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên. - Tốc độ của tàu biển chậm so với tàu hỏa và không thể so sánh với máy bay.
Vì vậy trong nhiều trường hợp vận tải bằng đường biển không thể đáp ứng được nhu cầu vận chuyển nhanh. 6 Downloaded by TOM BOY (tomboy2@gmail.com) lOMoARcPSD|39606864 Từ những đặc điểm trên, ta thấy vận tải bằng đường biển thích hợp trong các trường hợp sau: - Vận tải đường biển thích hợp với chuyên chở hàng hóa ngoại thương vì ưu thế tuyệt đối là cước phí vận tải thấp so với các hình thức vận tải khác. - Vận tải đường biển thích hợp với việc chuyên chở hàng hóa có khối lượng lớn, chuyên chở trên cự ly dài nhưng không đòi hỏi thời gian giao hàng nhanh chóng. Giao nhận bằng đường hàng không: Vận tải hàng không là một ngành giao nhận còn non trẻ.
Trước đây ngành hàng chủ yếu phục vụ cho chuyên chở hành khách nhưng ngày nay vận tải hàng không đã được sử dụng rộng rãi vào chuyên chở hàng hóa trong phạm vi nội địa cũng như quốc tế. Ưu điểm: - Tốc độ nhanh (đặc biệt đối với các hàng hóa có giá trị cao, có yêu cầu vận chuyển nhanh), an toàn hơn các phương thức khác. - Tuyến đường hoàn toàn tự nhiên: khoảng cách vận chuyển giữa hai địa điểm gần như một đường thẳng, không phải đầu tư xây dựng tuyến đường (trừ việc xây dựng sân bay). - Cung cấp dịch vụ chất lượng cao.
Nhược điểm: - Giá cước cao: giá thành cao hơn rất nhiều so với các phương thức vận chuyển khác. Nguyên nhân là do chi phí khấu hao lớn, lượng tiêu hao nhiên liệu lớn, trọng tải nhỏ và giá thành máy bay cao. - Phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện khí hậu, thời tiết, sức chở hạn chế và khi gặp rủi ro tai nạn thiệt hại thường rất lớn. - Tính linh hoạt kém và hạn chế các mặt hàng cồng kềnh, giá trị thấp, khối lượng lớn.
Từ những ưu nhược điểm trên, vận tải hàng không thích hợp với: - Chuyên chở hàng hóa với khoảng cách xa. - Chuyên chở hàng lẻ, hàng có giá trị cao, hàng hóa có tình chất hư hỏng cao và hàng có nhu cầu vận chuyển gấp. Giao nhận đường sắt: 7 Downloaded by TOM BOY (tomboy2@gmail.com) lOMoARcPSD|39606864 Vận tải hàng hóa bằng đường sắt là một hình thức vận chuyển hiện đại tiện lợi và hàng hóa được vận chuyển an toàn. Ưu điểm: - Sức chở lớn (một đoàn tàu có thể chở 4000 đến 5000 tấn).
- Tốc độ tương đối chậm hơn so với máy bay nhưng nhanh gấp nhiều lần so với tàu biển và đôi khi cũng nhanh hơn ô tô. - Có thể chuyên chở hàng hóa quanh năm, suốt ngày đêm, ít phụ thuộc vào khí hậu và thời tiết nên có thể phục vụ liên tục và an toàn. - Giá thành tương đối thấp (thấp hơn ô tô và máy bay), khối lượng hàng hóa càng lớn và khoảng cách vận chuyển càng xa thì giá thành càng hạ. Nhược điểm: - Đầu tư cơ sở vật chất khá tốn kém.
- Hạn chế việc vận chuyển xuyên quốc gia cũng như hạn chế cho việc vận chuyển từ kho đến kho. Vì vậy vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt phù hợp với: - Vận chuyển hàng hóa trong một nước hay giữa các nước đã có chung biên giới đường bộ. - Khoảng cách vận chuyển dài hoặc trung bình, khối lượng hàng hóa lớn và nhiều loại mặt hàng. Giao nhận bằng ô tô: Vận tải bằng ô tô là một bộ phận quan trọng của hệ thống vận tải thống nhất của nước ta.
Vận chuyển ô tô có nhiệm vụ chuyên chở hàng hóa giữa các trung tâm kinh tế, giữa các xí nghiệp sản xuất tới nơi tiêu dùng. Ngoài ra nó còn có nhiệm vụ phục vụ các phương tiện vận tải khác như vận tải đường thủy, đường sắt, đường hàng không,. Ưu điểm: - Vận tải bằng ô tô có tinh linh hoạt cao, ô tô nhỏ gọn có khả năng hoạt động ở mọi miền từ thành thị đến nông thôn. - Vốn đầu tư xây dựng ít tốn kém, không bị phụ thuộc vào bến bãi.
- Thủ tục đơn giản và độ tin cậy cao. Nhược điểm: 8 Downloaded by TOM BOY (tomboy2@gmail.com) lOMoARcPSD|39606864 - Vận tải nhỏ, giá thành cao nguyên nhân là trọng tải nhỏ, chuyên chở hàng hóa có khối lượng nhỏ nên chi phí lớn. - Hệ thống sử dụng thấp, thường chạy không tải và hạn chế mặt hàng chuyên chở. Từ những đặc điểm trên, vận tải bằng ô tô thích hợp với vận tải hàng hóa có khối lượng nhỏ, cự ly vận chuyển ngắn, hàng hóa đưa ra cảng, sân bay, ga,.
Vận chuyển bằng đường ống: Đây là một phương thức vận chuyển khá mới mẻ, thường được sử dụng trong vận chuyển các loại khí ga, chất lỏng, các sản phẩm dầu mỏ… Ưu điểm: Tính đều đặn của vận chuyển bằng đường ống khá cao và ổn định. Bên cạnh đó độ tin cậy cao và giá thành tương đối rẻ do không phải tốn nhiều chi phí đầu tư và xây dựng. Nhược điểm: - Việc vận chuyển hàng hóa bằng đường ống chậm, chưa thực sự linh hoạt, kén chọn hàng hóa vận chuyển. - Hạn chế do việc ngăn song cấm chợ của các quốc gia có đường ống đi qua.
Ngoài ra còn có: giao nhận bưu điện, giao nhận đường thủy, và vận tải liên hợp, vận tải đa phương thức. Căn cứ vào tính chất giao nhận - Giao nhận riêng: là hoạt động do người kinh doanh xuất nhập khẩu tự tổ chức, không sử dụng lao vụ của forwarder. - Giao nhận chuyên nghiệp: là hoạt động giao nhận của các tổ chức công ty chuyên kinh doanh nghiệp vụ giao nhận (chuyên nghiệp freight-forwarding) theo sự ủy thác của khách hàng (dịch vụ giao nhận). Căn cứ việc tổ chức dỡ và nhận hàng từ người vận tải - Giao nhận hàng không lưu kho, bãi cảng.
- Giao nhận hàng phải lưu kho, bãi cảng. - Giao nhận hàng nhập bằng container. Vai trò Trong thời đại toàn cầu hóa như hiện nay, giao nhận hàng hóa đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Thông qua: 9 Downloaded by TOM BOY (tomboy2@gmail.com) lOMoARcPSD|39606864 - Giao nhận tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm mà không cần có sự tham gia của người gửi cũng như người nhận tác nghiệp.
- Giao nhận giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của phương tiện vận tải tận dụng tối đa và hiệu quả sử dụng của các phương tiện vận tải cũng như các phương tiện hỗ trợ khác.