ĐẶT VẤN ĐỀ Trong bối cảnh hiện nay, khởi nghiệp cũng đã và đang thu hút được khá nhiều sự chú ý từ những quốc gia trên thế giới trong đấy có cả Việt Nam và là động lực chính để thúc đẩy phát triển nền kinh tế. Do đó, sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp nói chung và mạng lưới doanh nghiệp nhỏ nói riêng sẽ là nhân tố chủ chốt để tăng trưởng nền kinh tế của quốc gia. Những doanh nghiệp mới khi ra đời ngoài việc đóng góp thúc đẩy sự tăng trưởng GDP của đất nước mà là còn tạo nên nhiều công ăn việc làm mới - góp phần giải quyết các vấn đề về xã hội. Một thực trạng đã và đang nhận được sự quan tâm hiện nay đó là sinh viên tốt nghiệp đại học khi ra trường bị thất nghiệp, không xin được việc làm hoặc tìm kiếm những công việc trái với chuyên môn đang xảy ra ngày càng phổ biến và tạo ra mối lo ngại đối với đại bộ phận của giới trẻ và các bậc cha mẹ.
Như vậy, đối với việc thúc đẩy các hoạt động khởi nghiệp sẽ là giải pháp tốt nhất để giải quyết những về việc làm, làm tăng tính năng động của nền kinh tế và bên cạnh đó cũng sẽ giảm bớt đi tỉ lệ thất nghiệp. Theo quyết định của TTCP số 844/QĐ-TTg, ngày 18/5/2016 về việc phê duyệt Đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025" [1]. Bên cạnh đó, Đảng - Nhà nước Việt Nam cũng đã đề ra các chính sách hỗ trợ cho sinh viên khởi nghiệp. Nhờ có sự hỗ trợ của Nhà nước mà phong trào hỗ trợ cho sinh viên khởi nghiệp được triển khai về mọi mặt trên khắp các trường đại học cả nước.
Với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất có thể, để khích lệ và tạo thêm động lực đối với những bạn trẻ. Và đóng góp to lớn đến việc phát triển nền kinh tế nước ta trong thời kì công nghiệp hóa tiến bộ phát triển với tốc độ cực nhanh. Ngày nay với bối cảnh đang rộng mở, những bạn đang là sinh viên đang ngồi trên ghế Nhà trường hãy thử sức của mình trong lĩnh vực kinh doanh khởi nghiệp nhé. Bên cạnh đó, chính phủ Việt Nam cũng xác định các giới trẻ, đặc biệt là sinh viên đại học có nhiệt huyết, đam mê và trí tuệ sẽ là nguồn nhân lực quý giá cho các Công ty khởi nghiệp.
Qua sự điều tra PIC năm 2016 của VCCI, thì có 84% là chủ doanh nghiệp khởi nghiệp trong 3 năm kế đây đã đều có bằng ĐH và ở mức độ tuổi từ 30 > chiếm 72% [1], [2]. 1 Ngày nay, ngoài tìm kiếm cơ hội việc làm tại các doanh nghiệp, đã có nhiều bạn trẻ là sinh viên cũng khá thành công khi xây dựng được mô hình kinh doanh doanh nghiệp dược phẩm thông qua việc cá nhân tự khởi nghiệp. Tuy nhiên trên thế giới có được khá nhiều sự nghiên cứu về các nhân tố không giống nhau ảnh hưởng tới ý định khởi nghiệp của sinh viên ngành Dược, nhưng những nghiên cứu ở trong nước mình đối với chủ đề này còn khá ít, đặc biệt với đối tượng là sinh viên ngành Dược Trường Đại học Bình Dương, hiện nay chưa có ai thực hiện nghiên cứu về chủ đề này. Xác định rõ được các nhân tố tác động tới ý định khởi nghiệp của sinh viên Dược có ý nghĩa rất quan trọng.
Từ các lý do nêu trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Phân tích nhân tố ảnh hưởng tới ý định khởi nghiệp của sinh viên Viện Dược học Trường Đại học Bình Dương năm 2023” với hai mục tiêu chính là: 1. Xác định nhân tố ảnh hưởng tới ý định khởi nghiệp của sinh viên năm cuối ngành Dược Trường Đại học Bình Dương. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố tới ý định khởi nghiệp của sinh viên năm cuối ngành Dược Trường Đại học Bình Dương. Từ đó, đưa ra một số kiến nghị cụ thể, để có cách tiếp cận cụ thể nhằm tạo động lực và hỗ trợ sinh viên nâng cao nhận thức về cơ hội, thử thách và trang bị những kỹ năng cần thiết để khởi nghiệp.
Tổng quan khái niệm về khởi nghiệp Khởi nghiệp luôn đóng góp một vai trò quan trọng đối với sự phát triển nền kinh tế của xã hội, đặc biệt là trong thời kỳ biến đổi nền kinh tế toàn cầu ngày nay. Hơn thế nữa, khởi nghiệp còn là một lĩnh vực nghiên cứu có tầm ảnh hưởng lớn đến việc phát triển vốn con người, bên cạnh đó còn cung cấp cho các cá nhân những cơ hội học hỏi để phát triển nâng cao thái độ với kiến thức cũng như năng lực của bản thân mỗi cá nhân [3]. Thuật ngữ khởi nghiệp Entrepreneurship có nghĩa là "khám phá và nắm bắt những cơ hội", được bắt nguồn từ một từ tiếng Pháp "Entreprendre" nghĩa là "thỏa mãn nhu cầu và mong muốn thông qua sáng tạo và điều hành kinh doanh". Trên thực tế, khởi nghiệp đã là một thuật ngữ tồn tại từ lâu.
Có nhiều định nghĩa khác nhau về khởi nghiệp bởi các học giả khác nhau. Như tác giả Haikal Aulia Rahman và cộng sự (2022) đã xem xét vai trò của thái độ đối với tinh thần kinh doanh, được đại diện bởi tư duy khởi nghiệp, đối với niềm tin nội tâm của sinh viên kinh doanh và đo lường xem động lực ảnh hưởng như thế nào đến thái độ đối với tinh thần khởi nghiệp ở sinh viên kinh doanh [4]. Họ quan niệm kinh doanh là sự nỗ lực của mỗi cá nhân nhằm tạo ra một cái gì đó có ý nghĩa đối với mọi người trong cộng đồng. Nó không chỉ mang lại các lợi ích kinh tế mà còn là cảm giác thoải mái và sự thoả mãn cá nhân – đây thực sự là động lực lớn lao thúc đẩy hành động khởi nghiệp.
Thuật ngữ Entrepreurship hay còn gọi là “tinh thần kinh doanh”- là quá trình tạo ra một cái gì đó mới mang lại giá trị và lợi ích cho người khác dưới dạng sản phẩm hoặc dịch vụ, với mục tiêu tạo ra lợi nhuận. Nó liên quan đến sự kết hợp giữa sáng tạo và đổi mới, sử dụng các nguồn lực khác nhau như tài nguyên thiên nhiên, con người và vốn. Kinh doanh là một hiện tượng tự nhiên trong kinh doanh và rất cần 3 thiết cho sự phát triển kinh doanh và học tập. Nó bao gồm các kỹ năng kinh doanh, đổi mới và quản lý.
Kinh doanh thành công đòi hỏi khả năng thích ứng với các điều kiện thay đổi, di chuyển nhanh chóng và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Nhìn chung, những định nghĩa về việc khởi nghiệp luôn nhấn mạnh việc xây dựng một công việc kinh doanh mới đòi hỏi phải có sự sáng tạo và chấp nhận sự rủi ro nhằm khám phá những cơ hội kinh doanh đối với mục tiêu cho mỗi cá nhân sự tự chủ, sự giàu có, kinh tế ổn định hoặc cung cấp giá trị nào đó cho xã hội trong nước [3]. Khái niệm về ý định khởi nghiệp Ý định khởi nghiệp chúng ta có thể hiểu rằng là ý định hoặc mức độ sẵn sàng của mỗi cá nhân tham gia vào những hoạt động kinh doanh, để được thực hiện việc thành lập doanh nghiệp mới. Nó bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác nhau như hiệu quả bản thân, nhu cầu thành tích, nền tảng gia đình, thái độ với hành vi, chuẩn mực chủ quan, kiểm soát được hành vi nhận thức, giáo dục doanh nhân, hỗ trợ tài chính, thái độ cá nhân và nội dung hành vi.
Những yếu tố này đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình ý định của các cá nhân để theo đuổi tinh thần kinh doanh như một lựa chọn nghề nghiệp [3]. Khi một doanh nghiệp mới muốn ra đời thì trước hết doanh nghiệp đó phải được hình thành từ ý định hoặc ý tưởng khởi nghiệp. Theo các tác giả nghiên cứu về tâm lý học, có thể hiểu ý định nó là một yếu tố dự báo sự quan trọng cho hành vi được lên kế hoạch tiếp theo [6]. “Ý định” này đã được các nhà nghiên cứu chứng minh là cách thức tốt nhất để dự đoán hành vi kinh doanh ở trong một số tài liệu được thực hiện qua nhiều thập kỷ [7].
Có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới về “ý định khởi nghiệp” cho chúng ta thấy rằng quyết định về việc tự làm chủ bản thân sau này đều liên quan đến ý định khởi nghiệp [7]. Những học giả đã đưa ra kết quả rằng ý định kinh doanh là một yếu tố dự báo hợp lệ đối với hành vi kinh doanh, do các hành động kinh doanh hay rơi vào nhóm hành vi có ý thức. Nghiên cứu về ý định khởi nghiệp được cung cấp những hiểu biết có giá trị cho nhà nghiên cứu để hiểu ý định khởi nghiệp và dự báo các hoạt 4 động khởi nghiệp theo một cách hiệu quả hơn thông qua việc xác định các tiền đề về ý định khởi nghiệp [8]. Theo tác giả Birds (1988) có đề xuất về ý định kinh doanh liên quan đến trạng thái của bản thân cá nhân để tạo ra một doanh nghiệp mới hay thực hiện những ý tưởng kinh doanh mới hay tạo ra các giá trị mới qua các doanh nghiệp có sẵn.
Đây sẽ là một yếu tố có tầm quan trọng về việc tạo tiền đề cho việc lập doanh nghiệp mới và sẽ có ảnh hưởng khá lớn đối với việc trở nên thành công, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Ông còn cho biết quá trình có chủ ý được thực hiện bởi dựa trên nhu cầu cá nhân, sở thích, giá trị hay thói quen và niềm đam mê của từng người [9]. Những cá nhân có ý muốn tự làm chủ khi họ tìm ra được khởi nghiệp là một con đường sự nghiệp đúng đắn phù hợp với bản thân và còn là cơ hội giúp họ thực hiện được ước mơ của mình, phát triển bởi ý tưởng của riêng mình để đạt những giá trị về mặt kinh tế [10]. Tóm lại, qua các quan niệm của những tác giả về “ý định khởi nghiệp” thì chúng ta dựa trên nhiều góc nhìn khác nhau và có thể hiểu chung là: Ý định khởi nghiệp là sự sẵn sàng hoặc khuynh hướng của một cá nhân để tham gia vào các mục tiêu khởi nghiệp.
Các văn bản liên quan đến khởi nghiệp Qua sự thống kê của tạp chí Echelon (Singapore) đưa ra kết quả rằng, Việt Nam hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và so với con số dự định cuối năm 2015 là gần gấp hai lần [11]. Người Việt có tinh thần tích cực khởi nghiệp với tỷ lệ (95%) so với tỷ lệ trung bình toàn cầu thì cao hơn (77%).