Luận Văn Thạc Sĩ Về Khai Thác Nguồn Lực Tài Chính Đất Đai Tại Quận Liên Chiểu, Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích khai thác nguồn lực tài chính đất đai tại quận Liên Chiểu, Đà Nẵng, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình hiện tại.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thơ Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hoàng Khánh Linh
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Phân Tích Khai Thác Tài Chính Đất Đai Tại Quận Liên Chiểu, Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Bản chất và đặc điểm của nguồn lực tài chính từ đất đai
• 1.1.1.1. Khái niệm nguồn lực tài chính từ đất đai
• 1.2. Các hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai
• 1.3. Vai trò của nguồn lực tài chính từ đất đai đối với phát triển kinh tế, xã hội
• 1.4. Một số chính sách tạo lập cơ sở pháp lý về khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai
• 1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến nguồn lực tài chính từ đất đai
• 1.6. Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu
• 1.7. Kinh nghiệm quản lý, sử dụng để khai thác nguồn lực tài chính của một số nước trên thế giới
• 1.8. Kinh nghiệm khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai ở nước ta hiện nay
• 1.9. Các công trình nghiên cứu có liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra, thu thập tài liệu, số liệu
• 2.3.2. Phương pháp tham vấn người có am hiểu chuyên môn
• 2.3.3. Phương pháp phân tích, xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Liên Chiểu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội của quận Liên Chiểu
• 3.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất của quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng
• 3.2.1. Hiện trạng sử dụng đất
• 3.2.2. Biến động đất đai giai đoạn 2014–2017
• 3.2.3. Tình hình quản lý đất đai của quận Liên Chiểu
• 3.2.4. Quy trình quản lý tài chính về đất đai trên địa bàn quận Liên Chiểu
• 3.3. Tình hình khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại quận Liên Chiểu
• 3.3.1. Kết quả thu ngân sách tài chính đất đai tại quận Liên Chiểu
• 3.3.2. Phân tích kết quả thu ngân sách từ đất đai trên địa bàn quận Liên Chiểu
• 3.3.3. Đánh giá kết quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai trên địa bàn quận Liên Chiểu
• 3.3.4. Tình hình sử dụng nguồn thu từ đất cho phát triển kinh tế - xã hội
• 3.3.5. Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế đối với việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Quận Liên Chiểu
• 3.4. Một số giải pháp nhằm phát huy hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai trên địa bàn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• 3.4.1. Giải pháp về chính sách đất đai
• 3.4.2. Giải pháp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và tạo quỹ đất sạch
• 3.4.3. Giải quyết về giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất
• 3.4.4. Giải pháp về tài chính và giá đất
• 3.4.5. Giải pháp về thị trường bất động sản
• 3.4.6. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính thu được từ đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về khai thác tài chính đất đai

Khai thác tài chính từ đất đai là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên và phát triển kinh tế. Đất đai không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là tài sản có giá trị cao trong nền kinh tế. Tại quận Liên Chiểu, Đà Nẵng, việc khai thác tài chính từ đất đai đã được thực hiện thông qua nhiều hình thức như thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, và các loại thuế liên quan. Theo nghiên cứu, tổng kinh phí thu được từ đất đai trong giai đoạn 2014-2017 đạt 263 tỷ đồng, chiếm 22% tổng thu ngân sách của quận. Điều này cho thấy khai thác tài chính từ đất đai đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của quận Liên Chiểu.

1.1. Tầm quan trọng của tài chính đất đai

Tài chính từ đất đai không chỉ là nguồn thu ngân sách mà còn là cơ sở để phát triển hạ tầng và các dự án đầu tư. Việc quản lý và khai thác hiệu quả nguồn lực này sẽ giúp quận Liên Chiểu nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Đặc biệt, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, việc sử dụng đất đai một cách hợp lý và hiệu quả là rất cần thiết. Chính sách đất đai cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn, nhằm tối ưu hóa nguồn thu từ đất đai và phục vụ cho các mục tiêu phát triển bền vững.

II. Tình hình khai thác tài chính đất đai tại quận Liên Chiểu

Tình hình khai thác tài chính đất đai tại quận Liên Chiểu trong giai đoạn 2014-2017 cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Các hình thức khai thác tài chính chủ yếu bao gồm thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, và các loại thuế liên quan. Tuy nhiên, kết quả thu ngân sách từ đất đai chưa đạt được như kỳ vọng. Nhiều yếu tố như quy hoạch sử dụng đất chưa hợp lý, chính sách giá đất chưa phù hợp đã ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác. Đặc biệt, việc quản lý đất đai còn gặp nhiều khó khăn do sự chồng chéo trong các quy định pháp lý và sự thiếu đồng bộ trong thực hiện chính sách.

2.1. Các hình thức khai thác tài chính

Các hình thức khai thác tài chính từ đất đai tại quận Liên Chiểu bao gồm thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, và thuế chuyển quyền sử dụng đất. Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Ví dụ, thu tiền sử dụng đất mang lại nguồn thu lớn nhưng cũng gây áp lực cho người dân và doanh nghiệp. Ngược lại, tiền thuê đất có thể tạo ra nguồn thu ổn định hơn nhưng lại phụ thuộc vào sự phát triển của thị trường bất động sản. Việc phân tích các hình thức này giúp xác định được phương hướng khai thác hiệu quả hơn trong tương lai.

III. Đánh giá và đề xuất giải pháp

Đánh giá tình hình khai thác tài chính đất đai tại quận Liên Chiểu cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả. Một trong những giải pháp quan trọng là cải thiện chính sách giá đất và quy hoạch sử dụng đất. Cần có sự đồng bộ trong các quy định pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác tài chính từ đất đai. Đồng thời, việc tăng cường công tác quản lý và giám sát cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn thu từ đất đai được sử dụng hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường nguồn thu ngân sách mà còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho quận Liên Chiểu.

3.1. Giải pháp về chính sách đất đai

Cần điều chỉnh chính sách đất đai để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội. Việc xây dựng một hệ thống pháp lý đồng bộ và rõ ràng sẽ giúp các chủ thể sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tài chính một cách dễ dàng hơn. Đồng thời, cần có các biện pháp khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực bất động sản, từ đó tạo ra nguồn thu ổn định cho ngân sách. Các chính sách này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của các bên liên quan để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, với diện tích tự nhiên khoảng 7.912,7 ha và dân số hơn 162.000 người, là một khu vực có vị trí địa lý chiến lược, nằm trên trục giao thông Bắc Nam với quốc lộ 1A và đường sắt Bắc Nam đi qua. Giai đoạn 2014-2017, quận đã trải qua nhiều biến động về cơ cấu sử dụng đất, với đất nông nghiệp chiếm khoảng 51% diện tích và đất phi nông nghiệp chiếm 45%, trong khi đất chưa sử dụng giảm từ 7% xuống còn 3,76%. Nguồn lực tài chính từ đất đai đóng góp khoảng 22% tổng thu ngân sách quận, tương đương 263 tỷ đồng trong giai đoạn này. Tuy nhiên, hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư phát triển kinh tế - xã hội và hạ tầng địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích, đánh giá thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại quận Liên Chiểu trong giai đoạn 2014-2017, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quận Liên Chiểu, với dữ liệu thu thập từ các cơ quan quản lý nhà nước, khảo sát thực địa và phỏng vấn các cán bộ, hộ gia đình sử dụng đất. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý, sử dụng đất đai hiệu quả, đồng thời góp phần tăng nguồn thu ngân sách địa phương và phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về nguồn lực tài chính từ đất đai, trong đó nhấn mạnh bản chất và đặc điểm của nguồn lực này gắn liền với quyền sở hữu đất đai và cơ chế thị trường. Theo đó, nguồn lực tài chính từ đất đai được hình thành thông qua các quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể sử dụng đất, chịu sự chi phối của chế độ sở hữu toàn dân và các chính sách pháp luật về đất đai. Các hình thức khai thác nguồn lực tài chính chủ yếu bao gồm thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất, thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất, cùng các khoản phí và lệ phí liên quan.

Khung lý thuyết còn bao gồm các mô hình quản lý tài chính đất đai, vai trò của chính sách pháp luật trong việc điều tiết nguồn lực tài chính, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác như quy mô đất đai, đặc điểm tự nhiên, vị trí địa lý và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài ra, nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm quản lý tài chính đất đai ở các quốc gia phát triển và các thành phố lớn tại Việt Nam như Đà Nẵng, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh để làm cơ sở so sánh và đề xuất giải pháp phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo thống kê, bản đồ và tài liệu quản lý đất đai của các cơ quan chức năng quận Liên Chiểu và thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2014-2017. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa và phỏng vấn 110 đối tượng gồm 20 cán bộ quản lý và 90 hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất, với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phi xác suất.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Microsoft Excel, tập trung vào mô tả, tổng hợp, so sánh và đánh giá các chỉ tiêu tài chính từ đất đai như tổng thu ngân sách, tỷ trọng các khoản thu, biến động diện tích đất sử dụng. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2014 đến 2017, phù hợp với thời gian Luật Đất đai 2013 có hiệu lực, nhằm đánh giá tác động của chính sách mới đến khai thác nguồn lực tài chính đất đai tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổng thu ngân sách từ đất đai: Giai đoạn 2014-2017, quận Liên Chiểu thu được khoảng 263 tỷ đồng từ các khoản thu liên quan đến đất đai, chiếm 22% tổng thu ngân sách địa phương. Trong đó, tiền sử dụng đất và tiền thuê đất là hai nguồn thu chính, đóng góp lần lượt khoảng 45% và 30% tổng thu từ đất đai.

2. Biến động cơ cấu sử dụng đất: Diện tích đất nông nghiệp tăng 474 ha, chiếm 51% tổng diện tích, trong khi đất phi nông nghiệp tăng 217 ha, chiếm 45%. Đất chưa sử dụng giảm 231 ha, từ 7% xuống còn 3,76%, cho thấy sự chuyển dịch tích cực trong việc khai thác và sử dụng đất hiệu quả hơn.

3. Hiệu quả quản lý và khai thác tài chính đất đai: Mặc dù nguồn thu từ đất đai tăng, nhưng hiệu quả khai thác chưa cao do còn tồn tại các khó khăn như thủ tục hành chính phức tạp, chính sách chưa đồng bộ, và nhận thức pháp luật của người sử dụng đất còn hạn chế. Khoảng 40,2% lao động qua đào tạo, cho thấy tiềm năng nâng cao năng lực quản lý và sử dụng đất.

4. Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội: Nguồn lực tài chính từ đất đai đã góp phần quan trọng vào đầu tư xây dựng cơ bản, phát triển hạ tầng, tái định cư và các dự án kinh tế xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, tỷ trọng ngành dịch vụ còn thấp (khoảng 26,7%), cho thấy cần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn lực tài chính từ đất đai là nguồn thu ổn định và quan trọng đối với ngân sách quận Liên Chiểu, tương tự như các thành phố lớn khác như Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh. Việc tăng diện tích đất nông nghiệp và phi nông nghiệp phản ánh sự chuyển dịch tích cực trong quản lý sử dụng đất, phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển đô thị.

Tuy nhiên, các hạn chế về chính sách và thủ tục hành chính đã làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính này. So với kinh nghiệm quốc tế, việc minh bạch, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao nhận thức pháp luật là những yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả khai thác. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ trọng các khoản thu ngân sách từ đất đai theo năm và bảng biến động diện tích đất sử dụng để minh họa rõ nét xu hướng và hiệu quả khai thác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải cách thủ tục hành chính: Đơn giản hóa quy trình thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các khoản thuế, phí liên quan nhằm giảm thời gian và chi phí cho người sử dụng đất, nâng cao tỷ lệ thu và hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: UBND quận phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật: Tổ chức các chương trình đào tạo, phổ biến chính sách tài chính đất đai cho cán bộ quản lý và người dân nhằm nâng cao hiểu biết và tuân thủ pháp luật, giảm thiểu vi phạm và tranh chấp đất đai. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng Tài nguyên và Môi trường, các tổ chức xã hội.

3. Hoàn thiện chính sách giá đất và thuế đất: Rà soát, điều chỉnh khung giá đất và thuế suất phù hợp với giá thị trường, đảm bảo công bằng và khuyến khích sử dụng đất hiệu quả, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: UBND thành phố, Sở Tài chính.

4. Phát triển thị trường bất động sản minh bạch và bền vững: Xây dựng cơ chế quản lý, giám sát thị trường bất động sản nhằm ổn định giá cả, hạn chế đầu cơ, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế xã hội bền vững. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về đất đai và tài chính địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng, chính sách và giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Tài nguyên và Môi trường: Cung cấp cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và dữ liệu thực tiễn để phục vụ học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư bất động sản: Hiểu rõ các quy định pháp luật, chính sách tài chính đất đai và xu hướng phát triển thị trường tại quận Liên Chiểu, hỗ trợ ra quyết định đầu tư hiệu quả.

4. Cộng đồng dân cư và người sử dụng đất: Nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai, từ đó thực hiện đúng quy định, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn lực tài chính từ đất đai là gì?
   Nguồn lực tài chính từ đất đai là các khoản thu ngân sách nhà nước hình thành từ việc khai thác các quyền sử dụng đất như tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế và các khoản phí liên quan. Ví dụ, quận Liên Chiểu thu được khoảng 263 tỷ đồng từ nguồn này trong giai đoạn 2014-2017.

2. Tại sao việc quản lý và khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai quan trọng?
   Nguồn lực này góp phần tăng thu ngân sách, đầu tư phát triển hạ tầng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nếu quản lý hiệu quả, sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng đất và ổn định thị trường bất động sản.

3. Những khó khăn chính trong khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại Liên Chiểu là gì?
   Bao gồm thủ tục hành chính phức tạp, chính sách chưa đồng bộ, nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế và biến động cơ cấu sử dụng đất chưa tối ưu.

4. Các hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai phổ biến hiện nay?
   Chủ yếu gồm thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất, cùng các khoản phí và lệ phí trong quản lý, sử dụng đất.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai?
   Cần cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện chính sách giá đất, tăng cường tuyên truyền pháp luật, phát triển thị trường bất động sản minh bạch và bền vững.

Kết luận

• Nguồn lực tài chính từ đất đai tại quận Liên Chiểu đóng góp khoảng 22% tổng thu ngân sách địa phương, với tổng thu khoảng 263 tỷ đồng giai đoạn 2014-2017.
• Diện tích đất nông nghiệp và phi nông nghiệp tăng, đất chưa sử dụng giảm, phản ánh sự chuyển dịch tích cực trong quản lý và sử dụng đất.
• Hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai còn hạn chế do các yếu tố chính sách, thủ tục và nhận thức pháp luật.
• Nguồn lực tài chính từ đất đai góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư hạ tầng và tái định cư tại địa phương.
• Đề xuất các giải pháp cải cách thủ tục, hoàn thiện chính sách, nâng cao nhận thức và phát triển thị trường bất động sản nhằm nâng cao hiệu quả khai thác trong thời gian tới.

Luận văn khuyến nghị các cơ quan quản lý địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của quận Liên Chiểu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 1. Bản chất và đặc điểm của nguồn lực tài chính từ đất đai 1. Khái niệm nguồn lực tài chính từ đất đai Nguồn lực tài chính từ đất đai là nguồn lực tài chính được hình thành thông qua quan hệ kinh tế giữa các chủ thể sở hữu và sử dụng đất đai trong một xã hội nhất định và chịu sự chi phối của chế độ sở hữu của xã hội đó [5].

Với ý nghĩa như vậy, nguồn lực tài chính từ đất đai chỉ có thể được hình thành và phát triển khi mà các quan hệ đất đai được thị trường hóa. Tức là chúng có thể được mua bán và trao đổi trên thị trường. Bản chất của nguồn lực tài chính từ đất đai Nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải thuê ruộng đất của địa chủ và thuê công nhân để tiến hành sản xuất. Do đó nhà tư bản phải trích một phần giá trị thặng dư do công nhân tạo ra để trả cho địa chủ dưới hình thức địa tô.

Địa tô là một bộ phận lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bình quân của tư bản đầu tư trong nông nghiệp do công nhân nông nghiệp tạo ra mà nhà tư bản kinh doanh nông nghiệp phải nộp cho địa chủ với tư cách là người sở hữu ruộng đất [5]. Đặc điểm từ nguồn lực tài chính từ đất đai Không giống với các nguồn lực tài chính khác, nguồn lực tài chính từ đất đai có những đặc điểm riêng đó là [5]: - Nguồn lực tài chính về đất đai luôn gắn với quan hệ sở hữu về đất đai. Muốn đất đai đem lại lợi ích dưới hình thái tiền tệ thì trước hết các chủ thể phải nắm quyền sở hữu đất đai. Việc sở hữu đó sẽ là tiên đề sinh ra các quyền năng khác, giúp cho chủ thể sở hữu thực hiện được lợi ích của mình.

Quyền sở hữu là điều kiện cần để thực hiện được lợi ích hay khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai. Khi quan hệ sở hữu được xác lập đối với đối tượng là đất đai, các chủ thể sở hữu mới có cơ sở để thực hiện lợi ích của mình, thông thường quan hệ sở hữu đó phải được thể chế hóa thành chế độ sở hữu về đất đai. Cơ sở thực hiện các nguồn lực tài chính về đất đai là các hình thái địa tô. Trong chủ nghĩa tư bản, địa tô là hình thức thực hiện lợi ích kinh tế của chế độ sở hữu tư nhân về đất đai của phương thức sản xuất đó.

- Nguồn lực tài chính từ đất đai chỉ hình thành và được thực hiện trong cơ chế thị trường. Trong nền kinh tế tự cung tự cấp, ở đó trình độ lực lượng sản xuất thấp, nên phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa chưa sâu sắc, do đó các quan hệ Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 giá trị chưa trở thành phổ biến; việc trao đổi giữa các thành viên trong xã hội chủ yếu để thỏa mãn nhu cầu giá trị sử dụng, hình thức thực hiện lợi ích từ quyền sở hữu đất đai của các chể thể thường gắn với hiện vật hơn là giá trị. Trong khi đó nguồn lực tài chính từ đất đai lại biểu hiện dưới hình thái của giá trị, hay dưới dạng tiền tệ; hơn thế, nguồn lực đó không ngừng vận động độc lập tương đối với các chức năng cất trữ và phương tiện thanh toán của tiền tệ. Để có thể thực hiện được điều đó, cần một cơ chế kinh tế mà trong đó mọi yếu tố đều có thể chuyển hóa thành hang hóa bất luận chúng có phải do hao phí lao động làm ra hay không.

Cơ chế thị trường (KTTT) đáp ứng được yêu cầu đó, KTTT là biểu hiện của trình độ văn minh nhân loại và cũng là môi trường để tạo khả năng hình thành các nguồn tiền tệ cho các chủ thể trong xã hội. Các hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai Có nhiều hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, trong đó phổ biến nhất là thông qua khai thác địa tô. Từ mức địa tô người ta có thể xác định được giá cả ruộng đất. Từ địa tô và giá cả ruộng đất các chủ thể sẽ thực hiện được những quỹ tiền tệ hay các nguồn lực tài chính phục vụ cho các nhu cầu chi tiêu của mình.

Trong lý luận của Mác, có các hình thức địa tô cơ bản như: địa tô chênh lệch (bao gồm chênh lệch I và chênh lệch II), địa tô tuyệt đối, các hình thức địa tô khác như: địa tô hầm mỏ, địa tô đất xây dựng…; Cơ sở để các chủ thể thực hiện được địa tô là quyền sở hữu về đất đai. Trong chủ nghĩa tư bản, độc quyền sở hữ tư nhân về đất đai là điều kiện để chủ thể sở hữu thu được địa tô tuyệt đối [30]. Xác định giá cả ruộng đất thông thường được căn cứ vào mức địa tô và tỷ suất lợi tức nhận gửi của ngân hàng, mối quan hệ được thể hiện qua công thức sau đây [30]: Trong đó, giá cả ruộng đất được xem như là giá bán đất (trong các nước tư bản), còn mức địa tô tương đương với giá thuê đất. Tùy theo đặc điểm chế dộ sở hữu khác nhau, điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau mà có các hình thức khai thác các nguồn lực tài chính khác nhau.

Đối với Việt Nam đất đai thuộc sở hữu toàn dân mà Nhà nước là đại diện, cho nên việc thực hiện khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai trên thực tế là quan hệ giữa một bên là Nhà nước còn lại là các chủ thể khác trong xã hội. Cơ sở lý luận của việc thực hiện các hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai là chủ sở hữu phải thực hiện được lợi ích của mình từ đất đai; thông qua quan hệ đất đai mà củng cố địa vị thống trị của giai cấp nắm chính quyền. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Ở nước ta, từ Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 khẳng định rõ về sở hữu đất đai ở nước ta. “Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi vùng biển thềm lục địa và vùng trời.

đều thuộc sở hữu toàn dân”. Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định “ Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện, chủ sở hữu và thống nhất quản lý” [5]. Từ đó, Nhà nước thống nhất việc quản lý quy hoạch và sử dụng đất đai trên phạm vi cả nước để thực hiện định hướng phát triển kinh tế đất nước. Thế giới đang đứng trước xu thế toàn cầu hóa, tự do hóa thương mại diễn ra một cách mạnh mẽ, hội nhập để phát triển, chính là mục tiêu, chiến lược phát triển kinh tế mà Đảng và Nhà nước ta đã lựa chọn: “.

phát huy cao độ nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh, có hiệu quả và bền vững. Nguồn nội lực ở đây được hiểu một cách toàn diện bao gồm: con người, đất đai, tài nguyên, trí tuệ, truyền thống dân tộc. Các quốc gia muốn tồn tại và phát triển trước hết phải dựa vào các nguồn nội lực của mình là tài sản quốc gia; trong đó đất đai là tài sản quốc gia quan trọng nhất. Từ xa xưa “đinh, điền” vẫn là “quốc sách”, ngày nay trong cơ chế thị trường thì “tấc đất” thực sự là “tất vàng”.

Khai thác sử dụng đất đai có hiệu quả là một nguồn lực quan trọng phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế đất nước [5]. Trong lý luận của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lê Nin, Mác và Ăngghen thấy rằng, cần phải bỏ hình thức sở hữu tư nhân về đất đai, biến nó thành sở hữu toàn dân bằng cách thực hiện quốc hữu hóa đất đai. Mác nhận xét như sau: Sự phát triển kinh tế - xã hội, mức độ phát triển và tập trung dân cư, sự xuất hiện máy móc nông nghiệp và phát minh sáng chế khác làm cho việc quốc hữu hóa đất đai trở thành quy luật khách quan tất yếu. Tất cả mọi lý luận về sở hữu đều bất lực trước biện pháp tất yếu này [5].

Phát triển học thuyết Mác và Ăngghen về quốc hữu hóa đất đai,V.Lê Nin đã xây dựng học thuyết “ về vô sản quốc hữu hóa đất đai”. Người viết: “Quốc hữu hóa đất đai là chuyển tất cả đất đai vào sở hữu nhà nước. Quyền sở hữu đất đai của Nhà nước được thể hiện bằng quyền thu địa tô, quyền quy định các luật lệ về việc chiếm hữu, phân phối, quản lý và sử dụng đất đai” [5]. Mục đích lý luận của các nhà kinh điển nhằm giúp cho giai cấp vô sản thực hiện được nguồn lực tài chính từ đất đai nhờ vào cở sở chuyển hóa việc thực hiện lợi ích từ đất của nhân dân lao động.

Từ đó mà làm tăng tính hiệu quả của việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai. Việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai thực chất là sử dụng quyền sở hữu đất đai một cách hiệu quả. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Việc thực hiện chế độ sở hữu toàn dân về đất đai là cơ sở hình thành các hình thức chủ yếu để khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai tại nước ta hiện nay. Các hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai cụ thể là: - Thu từ tiền sử dụng đất [31]: + Tiền sử dụng đất là số tiền mà người sử dụng đất phải trả cho Nhà nước khi được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất.

+ Khi nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất, thì người sử dụng đất không phải là chủ sở hữu, nhưng họ có quyền được sử dụng đất và có các quyền định đoạt đối với đất đang sử dụng theo quy định của pháp luật; tiền sử dụng đất phải nộp được xác định trên cơ sở đơn giá đất do cấp có thẩm quyền ban hành và diện tích đất được giao.