Luận văn thạc sĩ: Đánh giá thực trạng bồi thường hỗ trợ tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình - Trường Đại học Lâm nghiệp

Đánh giá thực trạng công tác bồi thường hỗ trợ tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình qua nghiên cứu luận văn thạc sĩ quản lý đất đai. Phân tích hiệu quả và đề

• Tác giả: Lê Xuân Sang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bá Long
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ của một số dự án tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác bồi thường hỗ trợ dự án huyện Cao Phong Hòa Bình

Huyện Cao Phong nằm ở phía tây tỉnh Hòa Bình, là địa phương có nhiều dự án phát triển hạ tầng, nông nghiệp và đô thị. Công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại đây chịu sự điều chỉnh của Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nghị định 47/2014/NĐ-CP quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thông tư 37/2014/TT-BTNMT hướng dẫn cụ thể về phương pháp tính toán và mức hỗ trợ. UBND tỉnh Hòa Bình ban hành Quyết định 05/2018/QĐ-UBND ngày 23/1/2018 quy định mức bồi thường cụ thể cho từng loại cây trồng, vật nuôi trên địa bàn. Thực tế triển khai tại huyện Cao Phong cho thấy công tác này còn nhiều bất cập. Giá bồi thường chưa sát với giá thị trường. Quy trình giải quyết hồ sơ kéo dài. Người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện dự án và đời sống người dân bị thu hồi đất.

1.1. Khung pháp lý về bồi thường hỗ trợ thu hồi đất

Khung pháp lý điều chỉnh công tác bồi thường bao gồm Luật Đất đai 2013, Nghị định 47/2014/NĐ-CP và Thông tư 37/2014/TT-BTNMT. Luật quy định nguyên tắc bồi thường phải đảm bảo người bị thu hồi đất có chỗ ở, ổn định đời sống. Nghị định 47 hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục bồi thường. Thông tư 37 quy định cụ thể về mức hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ di chuyển. Tại Hòa Bình, Quyết định 05/2018/QĐ-UBND quy định mức bồi thường cây hàng năm tính theo năng suất vụ cao nhất trong 3 năm liền kề. Cây lâu năm được bồi thường theo giá trị hiện có tại thời điểm thu hồi. Hệ thống pháp luật này tạo cơ sở cho việc thực hiện bồi thường tại huyện Cao Phong.

1.2. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Cao Phong

Huyện Cao Phong có diện tích tự nhiên khoảng 254 km², nằm dọc Quốc lộ 6 nối Hà Nội với các tỉnh Tây Bắc. Địa hình chủ yếu là đồi núi, đất đai màu mỡ phù hợp phát triển nông nghiệp. Dân số khoảng 55.000 người, phần lớn sống bằng nghề nông. Cây trồng chủ lực gồm cam, quýt, mía và lúa nước. Kinh tế huyện đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nhiều dự án hạ tầng, khu công nghiệp, đô thị mới được quy hoạch trên địa bàn. Điều này dẫn đến nhu cầu thu hồi đất nông nghiệp ngày càng tăng. Người dân bị thu hồi đất chủ yếu là nông dân, đời sống phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp.

II. Phân tích thực trạng bồi thường hỗ trợ tại huyện Cao Phong

Thực trạng công tác bồi thường tại huyện Cao Phong bộc lộ nhiều vấn đề cần giải quyết. Về giá bồi thường, mức giá áp dụng thấp hơn nhiều so với giá đất thị trường. Theo khảo sát, giá bồi thường chỉ bằng 30-50% giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường. Điều này gây thiệt thòi cho người bị thu hồi đất. Về quy trình thực hiện, thời gian từ khi lập phương án đến khi chi trả bồi thường thường kéo dài 6-12 tháng. Nhiều trường hợp hồ sơ bị trả lại nhiều lần do thiếu sót. Về đối tượng bồi thường, không phải tất cả người sử dụng đất đều được bồi thường đầy đủ. Người thuê đất, mượn đất không được hưởng chính sách bồi thường. Về tái định cư, quỹ đất tái định cư chưa đáp ứng nhu cầu. Vị trí đất tái định cư thường xa nơi ở cũ, ảnh hưởng đến sinh kế. Tình trạng khiếu nại, tố cáo liên quan đến bồi thường đất đai diễn biến phức tạp.

2.1. Hạn chế trong xác định giá bồi thường đất

Việc xác định giá bồi thường đất tại huyện Cao Phong gặp nhiều hạn chế. Phương pháp định giá đất theo Thông tư 36/2014/TT-BTNMT chưa phản ánh đúng giá trị thực tế. Bảng giá đất của tỉnh ban hành hàng năm thấp hơn nhiều so với giá thị trường. Thời điểm xác định giá bồi thường thường chậm hơn thời điểm thu hồi đất thực tế. Điều này khiến giá bồi thường không còn phù hợp với biến động thị trường. Cơ chế xác định giá đất cụ thể cho từng dự án còn phức tạp, mất thời gian. Nhiều trường hợp cùng một loại đất nhưng mức bồi thường khác nhau do áp dụng phương pháp định giá khác nhau.

2.2. Vấn đề trong quy trình và thủ tục bồi thường

Quy trình bồi thường tại huyện Cao Phong còn nhiều bất cập. Thủ tục lập phương án bồi thường phức tạp, nhiều bước. Thời gian kiểm kê, đo đạc đất đai kéo dài. Việc xác minh nguồn gốc đất gặp khó khăn do nhiều trường hợp đất không có giấy tờ hợp lệ. Trình tự lấy ý kiến người dân về phương án bồi thường chưa thực sự dân chủ. Thông tin về dự án và phương án bồi thường chưa được công khai đầy đủ. Nhiều người dân không nắm rõ quyền lợi của mình. Cơ chế giải quyết khiếu nại chưa hiệu quả, dẫn đến bức xúc kéo dài. Tình trạng đền bù không thỏa đáng gây chậm tiến độ thi công các dự án trọng điểm.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả bồi thường hỗ trợ dự án

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, nhiều giải pháp cần được triển khai đồng bộ. Thứ nhất, cần hoàn thiện cơ chế xác định giá bồi thường sát với giá thị trường. áp dụng phương pháp so sánh, thu nhập, thặng dư một cách linh hoạt. Thứ hai, rút ngắn quy trình thủ tục hành chính trong bồi thường. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đất đai. Số hóa hồ sơ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung. Thứ ba, tăng cường công khai, minh bạch thông tin về dự án và phương án bồi thường. Tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân bị ảnh hưởng. Thứ tư, đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường. Học tập kinh nghiệm quốc tế như mô hình tham vấn của Hàn Quốc, nơi 85% trường hợp thu hồi đất được thực hiện bằng thỏa thuận. Thứ năm, quan tâm đúng mức đến công tác tái định cư, đảm bảo người dân có cuộc sống ổn định sau thu hồi đất.

3.1. Hoàn thiện cơ chế định giá và bồi thường đất

Cơ chế định giá đất cần được cải thiện theo hướng sát với thị trường. Bảng giá đất cần được điều chỉnh thường xuyên, phản ánh đúng biến động giá. Áp dụng đa dạng phương pháp định giá cho phù hợp từng loại đất, từng khu vực. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong xác định giá bồi thường. Tại Trung Quốc, giá bồi thường được xác định theo giá đất nông nghiệp cộng với hệ số điều chỉnh. Tại Hàn Quốc, giá bồi thường dựa trên thỏa thuận giữa các bên. Cần xây dựng cơ chế độc lập trong thẩm định giá, tránh xung đột lợi ích. Tăng cường vai trò của tổ chức tư vấn giá đất chuyên nghiệp.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ và ứng dụng công nghệ

Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường cần được đào tạo bài bản. Kiến thức về pháp luật đất đai, kỹ năng đàm phán, giao tiếp với dân cần được trang bị đầy đủ. Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý trong quản lý đất đai. Sử dụng công nghệ GPS, viễn thám trong đo đạc, kiểm kê đất đai. Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung, liên thông giữa các cấp. đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến trong giải quyết thủ tục bồi thường. Áp dụng mô hình một cửa liên thông để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Tăng cường giám sát, kiểm tra quá trình thực hiện bồi thường để phát hiện và xử lý kịp thời sai phạm.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn công tác bồi thường huyện Cao Phong

Nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ tại huyện Cao Phong cho thấy nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống pháp luật về bồi thường đã tương đối hoàn thiện với Luật Đất đai 2013, Nghị định 47/2014/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn. Tuy nhiên, thực tế triển khai tại địa phương còn nhiều bất cập. Giá bồi thường chưa phản ánh đúng giá trị thị trường. Quy trình thủ tục phức tạp, kéo dài. Công tác tái định cư chưa đảm bảo đời sống cho người dân. Tình trạng khiếu nại, tố cáo vẫn diễn biến phức tạp. Từ kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế định giá, rút ngắn thủ tục, tăng cường công khai minh bạch. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đất đai. Đào tạo nâng cao năng lực cán bộ. Những giải pháp này có khả năng áp dụng vào thực tiễn địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội bền vững.

4.1. Kết quả nghiên cứu và phát hiện chính

Nghiên cứu đã thu thập và phân tích dữ liệu từ các dự án thu hồi đất tại huyện Cao Phong giai đoạn 2015-2018. Kết quả cho thấy tỷ lệ người dân đồng thuận với phương án bồi thường đạt khoảng 65-70%. Thời gian thực hiện bồi thường trung bình từ 8-12 tháng. Giá bồi thường đất nông nghiệp chỉ bằng 30-50% giá thị trường. Số lượng khiếu nại, tố cáo liên quan đến bồi thường chiếm tỷ lệ cao trong tổng đơn thư khiếu nại. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt về mức bồi thường giữa các khu vực, các loại đất. Các phát hiện này cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng cho việc đề xuất giải pháp cải thiện.

4.2. Khả năng ứng dụng và hướng nghiên cứu tiếp theo

Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn huyện Cao Phong và các địa phương tương tự. Các đề xuất về hoàn thiện cơ chế định giá, cải cách thủ tục có tính khả thi cao. Mô hình ứng dụng công nghệ trong quản lý đất đai có thể nhân rộng. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung đánh giá tác động của chính sách bồi thường đến đời sống người dân sau thu hồi đất. Nghiên cứu so sánh hiệu quả giữa các phương thức bồi thường bằng tiền, đất tái định cư và nhà ở. Khảo sát mức độ hài lòng của người dân đối với công tác bồi thường. Đánh giá tác động kinh tế xã hội của các dự án thu hồi đất đến cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai ngoài chức năng vốn c của n là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế mới, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng thì trong thời kỳ phát triển kinh tế mới, đất đai c n c thêm chức năng tạo vốn và thu hút cho đầu tư phát triển mang nghĩa quan rất quan trọng. Trong nh ng năm qua, kinh tế đất nước đã c nh ng bước phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân đã và đang từng bước được cải thiện, hạ tầng xã hội cũng như hạ tầng kỹ thuật được thay đổi tạo ra bộ mặt mới cho đất nước và thu hẹp dần khoảng cách đối với các nước phát triển. Trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, để đưa đất đai thực sự trở thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thì việc thu hồi đất chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu, cụm công nghiệp, khu đô thị tập trung, cơ sở hạ tầng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, xây dựng cơ cấu đất đai hợp l thực sự cần thiết.

Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất để thực hiện dự án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải ph ng mặt bằng GPMB , h trợ và tái định cư đang là một vấn đề nhạy cảm và phức tạp, ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế- chính trị – xã hội. Huyện Cao Phong là huyện miền núi phía Tây Bắc của tỉnh H a Bình được tách từ huyện Kỳ Sơn ra theo Nghị định số 95/NĐ-CP của Chính phủ từ tháng 12/2001 và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 15/3/2002. Huyện gồm 13 đơn vị hành chính c 01 thị trấn và 12 xã, c tổng diện tích đất tự nhiên 25.527,83 ha Ph ng TN MT huyện Cao Phong, 2018). Trong nh ng năm qua do tiến trình công nghiệp h a, hiện đại h a của cả nước n i chung và tỉnh H a Bình n i riêng, đặc biệt huyện Cao Phong là huyện mới được thành lập, ngoài ra Cao Phong c vị trí địa l thuận lợi và môi trường đầu tư thông thoáng nên nền kinh tế của huyện trong nh ng năm qua đạt mức tăng trưởng khá.

Sản phẩm Cam Cao Phong thành thương hiệu phát triển g p phần thay đổi bộ PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 2 mặt kinh tế miền núi như huyện Cao Phong. Nh ng năm gần đây, với tốc độ đô thi hoá nhanh, đất đai ở Cao Phong được chuyển mục đích sử dụng khá nhiều, đồng nghĩa với việc áp dụng nh ng chính sách của Nhà nước trong việc thu hồi, bồi thường GPMB và h trợ đối với nh ng nông dân mất đất sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, công tác này c n gặp nhiều kh khăn, vướng măc, hiệu quả thấp, kể cả việc thu hồi đất để xây dựng CSHT phục vụ cho chính cộng đồng dân cư bị thu hồi. Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, sửa đổi thiết kế dự án, chờ đợi do không giải ph ng được mặt bằng hoặc do CSHT không đảm bảo là nh ng nguyên nhân làm ảnh hưởng đến tiến độ của các dự án, gây thiệt hại lớn về kinh tế của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư và nhà nước, làm mất ổn định chính trị xã hội ở địa phương.

Xuất phát từ thực ti n n i trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá thực trạng công tác bồi thƣờng, hỗ trợ của một số dự án tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình” PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của công tác bồi thƣờng, hỗ trợ, giai giải phóng mặt bằng 1 ồ ồ , hỗ trợ Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản l theo quy địngh của pháp luật Luật Đất đai, 2013. Theo từ điển tiếng Việt thì bồi thường thiệt hại c nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đ bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác gây ra. Theo từ điển Luật học thì bồi thường là b đắp nh ng thiệt hại về vật chất, tinh thần do mình gây ra cho người khác do không thực hiện, thực hiện chậm, thực hiện không đầy đủ một nghĩa vụ dân sự hay do vi phạm pháp luật.

Bồi thường thiệt hại là việc bên vi phạm hợp đồng gây ra cho bên bị vi phạm. Giá bồi thường thiệt hại bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bị vi phạm phải chịu do bên vi phạm gây ra và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vị phạm đáng l được hưởng nếu không c hành vi vi phạm Quốc hội, 2004. Bồi thường đất là sự đền trả lại tất cả nh ng thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tương xứng cho người bị thu hồi đất. Nh ng thiệt hại do thu hồi đất gây ra c thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất.

Theo Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai 2013 thì bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. Theo Điều 74, Luật Đất đai năm 2013, người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu c đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai 2013 thì được bồi thường. H trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người c đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển khoản 14, điều 3 Luật Đất đai 2013). PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 H trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề nghiệp mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.

Vì thế, trong giải ph ng mặt bằng, c ng với chính sách bồi thường, chính sách h trợ và tái định cư là một phần quan trọng trong chính sách đền b thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất. Chính sách này nhằm giúp cho người bị thu hồi đất c thể tái lập, ổn định cuộc sống mới do nh ng thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất của việc thu hồi đất gây ra, mặt khác giúp họ giải quyết được nh ng kh khăn khi phải thay đổi nơi ở mới như: ào t o ngh m i, huy n i ngh nghi p, n ịnh i s ng, p inh ph i i n ị i m m i. Giải ph ng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà của, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phân dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới. Quá trình bồi thường giải ph ng mặt bằng được tính khi bắt đầu hình thành Hội đồng bồi thường giải ph ng mặt bằng đến khi giải ph ng xong và giao cho chủ đầu tư mới.

Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau gi a các dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và của xã hội Nguy n Bá Long, Xuân Thị Thu Thảo, 2014. i m quá tr nh ồi th ng, gi i ph ng m t ng - Tính đa dạng: m i dự án được tiến hành trên một v ng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau. Khu vực nội thành, mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ. Khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp.

Do đ m i khu vực bồi thường GPMB c nh ng đặc trưng riêng và được tiến hành với nh ng giải pháp riêng ph hợp với nh ng đặc điểm riêng của m i khu vực và từng dự án cụ thể. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản c giá trị cao, c vai tr quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội đối với mọi người dân. Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp kh khăn do đ tâm l dân cư v ng này là gi được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất c n được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên v ng đ cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất kh khăn và việc h trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau này.

- Hậu bồi thƣờng, giải ph ng mặt bằng rất nghi m trọng: Thu hồi đất, bồi thường giải ph ng mặt bằng luôn phát sinh và để lại nhiều vấn đề tiêu cực cho xã hội như: - Thất nghiệp; - Khiếu kiện đông người; - Tệ nạn xã hội nảy sinh - Tái định cư chất lượng thấp hoặc không ph hợp nguyện vọng người dân; - Nhập cư lên các thành phố; - Tham nhũng đất đai. Nh ng y u t tá ộng n ng tá ồi th ng, gi i ph ng m t ng - u t qu n Nhà n v t i: Hiện nay công tác quản l nhà nước về đất đai của các địa phương c n yếu kém, không chặt ch , nhiều vướng mắc trong quan hệ quản l và sử dụng đất đai để tồn đọng khá dài không giải quyết được - á ộng quy ho h, ho h s ng t, gi o t, ho thuê t: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là căn cứ quan trọng nhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất.