Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Bệnh Viện Đa Khoa Huyện Triệu Sơn Tỉnh Thanh Hóa Năm 2021

Tài liệu nghiên cứu Nguyễn hùng hải phân tích danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện đa khoa huyện triệu sơn tỉnh thanh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Hùng Hải
• Người hướng dẫn: TS. Lã Thị Quỳnh Liên
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện Đa Khoa Huyện Triệu Sơn Năm 2021
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Các quy định quản lý nhà nước liên quan đến danh mục sử dụng thuốc trong bệnh viện
• 1.2. Một số phương pháp phân tích sử dụng thuốc
• 1.2.1. Phương pháp phân tích nhóm điều trị
• 1.2.2. Phương pháp phân tích ABC
• 1.2.3. Phương pháp phân tích VEN
• 1.2.4. Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN
• 1.3. Tình hình sử dụng thuốc và áp dụng các phương pháp phân tích danh mục thuốc tại các bệnh viện ở Việt Nam
• 1.3.1. Tình hình sử dụng thuốc sản xuất trong nước, thuốc nhập khẩu trong danh mục thuốc
• 1.3.2. Về thuốc mang tên generic và tên biệt dược
• 1.3.3. Về cơ cấu thuốc theo đường dùng
• 1.3.4. Về thuốc đơn thành phần, đa thành phần
• 1.3.5. Phân tích ABC, VEN tại một số bệnh viện ở Việt Nam
• 1.3.6. Vài nét về Bệnh viện đa khoa huyện Triệu Sơn tỉnh Thanh Hóa
• 1.3.6.1. Đặc điểm tình hình
• 1.3.6.2. Mô hình bệnh tật của BVĐK huyện Triệu Sơn tỉnh Thanh Hóa năm 2021
• 1.3.7. Khoa Dược Bệnh viện đa khoa huyện Triệu Sơn và thực trạng sử dụng thuốc tại bệnh viện
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Thời gian nghiên cứu và địa điểm
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Các biến số nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.2.4. Xử lý và phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ TẢ CƠ CẤU DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA HUYỆN TRIỆU SƠN TỈNH THANH HÓA NĂM 2021
• 3.1.1. Cơ cấu thuốc sử dụng theo nguồn gốc tại BVĐK huyện Triệu Sơn năm 2021
• 3.1.2. Cơ cấu thuốc đã sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý
• 3.1.3. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc, xuất xứ
• 3.1.4. Cơ cấu thuốc hóa dược theo nhóm thuốc đơn thành phần và nhóm thuốc đa thành phần
• 3.1.5. Cơ cấu nhóm thuốc hóa dược theo nhóm thuốc biệt dược gốc và nhóm thuốc generic
• 3.1.6. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo đường dùng
• 3.2. PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BVĐK HUYỆN TRIỆU SƠN NĂM 2021 THEO PHƯƠNG PHÁP ABC/VEN
• 3.2.1. Cơ cấu thuốc sử dụng theo phân hạng ABC trong năm 2021
• 3.2.2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng phương pháp VEN
• 3.2.3. Phân tích ma trận ABC/VEN
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. CƠ CẤU DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN TRONG NĂM 2021
• 4.1.1. Cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện theo nguồn gốc xuất xứ
• 4.1.2. Cơ cấu danh mục thuốc theo phân loại thuốc hóa dược và thuốc có nguồn gốc từ dược liệu
• 4.1.3. Cơ cấu thuốc hóa dược theo nhóm thuốc đơn thành phần và nhóm thuốc đa thành phần
• 4.1.4. Cơ cấu nhóm thuốc hóa dược theo nhóm thuốc biệt dược gốc và nhóm thuốc generic
• 4.1.5. Cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện theo đường dùng
• 4.1.6. Cơ cấu thuốc tân dược đã sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý
• 4.2. PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC SỬ DỤNG TẠI BỆNH VIỆN THEO PHƯƠNG PHÁP ABC-VEN
• 4.2.1. Về phân tích ABC
• 4.2.2. Về phân tích VEN
• 4.2.3. Về phân tích ma trận ABC/VEN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG. DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Danh Mục Thuốc Bệnh Viện 2021

Bài viết này cung cấp tổng quan về phân tích danh mục thuốc bệnh viện năm 2021, đặc biệt tập trung vào Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Danh mục thuốc đóng vai trò quan trọng trong công tác khám chữa bệnh, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ và sử dụng hợp lý. Việc phân tích danh mục thuốc giúp đánh giá cơ cấu danh mục thuốc, sử dụng thuốc hợp lý, và hiệu quả sử dụng thuốc. Các phương pháp phân tích như ABC/VEN được áp dụng để tối ưu hóa việc lựa chọn và sử dụng thuốc. Tình hình sử dụng thuốc tại các bệnh viện Việt Nam còn nhiều bất cập, bao gồm ưu tiên thuốc ngoại nhập, lạm dụng kháng sinh, và sử dụng thuốc không thiết yếu. Do đó, cần có nghiên cứu cụ thể để đánh giá và cải thiện tình hình quản lý thuốc bệnh viện.

1.1. Vai trò của dược lâm sàng trong phân tích danh mục thuốc

Dược lâm sàng đóng vai trò then chốt trong việc phân tích và đánh giá danh mục thuốc bệnh viện. Dược sĩ lâm sàng tham gia vào việc xây dựng phác đồ điều trị, lựa chọn thuốc phù hợp, và theo dõi hiệu quả điều trị. Sự tham gia của dược sĩ lâm sàng giúp đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, giảm thiểu tác dụng phụ, và tối ưu hóa chi phí thuốc. Dược sĩ lâm sàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thống kê thuốc, phân loại thuốc, và phân tích sử dụng thuốc.

1.2. Các quy định quản lý nhà nước về danh mục thuốc sử dụng

Luật Dược và các thông tư liên quan quy định về quản lý danh mục thuốc bệnh viện. Các quy định này bao gồm đấu thầu thuốc, danh mục thuốc bảo hiểm y tế, và tiêu chuẩn chất lượng thuốc. Thông tư số 21/2013/TT-BYT quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị, hướng dẫn cụ thể các phương pháp phân tích sử dụng thuốc như ABC, VEN và nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc và tiêu chí lựa chọn thuốc. Việc tuân thủ các quy định này giúp đảm bảo cung cấp đủ thuốc có chất lượng, giá cả hợp lý, và sử dụng an toàn, hiệu quả.

II. Thách Thức Khi Phân Tích Cơ Cấu Danh Mục Thuốc Bệnh Viện

Việc phân tích cơ cấu danh mục thuốc tại bệnh viện gặp nhiều thách thức. Sự đa dạng về chủng loại thuốc, nhà cung cấp, và tình hình bệnh tật phức tạp đòi hỏi phương pháp phân tích phù hợp. Sự cạnh tranh giữa thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu gây khó khăn cho việc lựa chọn thuốc. Tình trạng lạm dụng thuốc, ưu tiên thuốc ngoại nhập, và sử dụng thuốc không thiết yếu làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và chi phí thuốc. Do đó, cần có nghiên cứu sâu rộng, phương pháp phân tích khoa học, và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan để giải quyết các thách thức này. Cần đánh giá tỷ lệ sử dụng thuốc và đưa ra các giải pháp phù hợp để sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, tiết kiệm.

2.1. Vấn đề đấu thầu thuốc và ảnh hưởng đến danh mục

Quy trình đấu thầu thuốc phức tạp, phân cấp (quốc gia, tỉnh, bệnh viện) và thay đổi liên tục gây khó khăn cho việc xây dựng danh mục thuốc. Việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín, đảm bảo chất lượng thuốc, và giá cả cạnh tranh đòi hỏi sự cẩn trọng. Các quy định về đấu thầu thuốc cũng ảnh hưởng đến danh mục thuốc bảo hiểm y tế và phạm vi thanh toán. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo minh bạch và công bằng trong đấu thầu thuốc.

2.2. Bất cập trong sử dụng thuốc hợp lý tại bệnh viện

Thực tế cho thấy còn nhiều bất cập trong sử dụng thuốc hợp lý tại các bệnh viện. Tình trạng ưu tiên thuốc ngoại nhập, lạm dụng kháng sinh, và sử dụng thuốc không thiết yếu vẫn diễn ra. Nhiều khi, việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào danh mục thuốc sẵn có chứ không phải theo phác đồ điều trị tối ưu. Nhóm kháng sinh, vitamin, và các thuốc hỗ trợ điều trị được sử dụng với tỷ lệ cao. Cần tăng cường đào tạo, cập nhật kiến thức cho cán bộ y tế về sử dụng thuốc hợp lý và xây dựng phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng.

III. Phương Pháp Phân Tích Sử Dụng Thuốc ABC VEN Hướng Dẫn Chi Tiết

Phương pháp ABC/VEN là công cụ quan trọng để phân tích danh mục thuốc và đánh giá sử dụng thuốc tại bệnh viện. Phân tích ABC tập trung vào chi phí thuốc, phân loại thuốc theo giá trị sử dụng (A, B, C). Phân tích VEN tập trung vào mức độ cần thiết của thuốc (V - Vital, E - Essential, N - Non-essential). Kết hợp cả hai phương pháp giúp xác định các thuốc chi phí cao, ít cần thiết, từ đó đưa ra quyết định quản lý phù hợp. Phương pháp này cung cấp thông tin quan trọng cho Hội đồng Thuốc và Điều trị trong việc xây dựng danh mục thuốc và cải thiện quản lý thuốc bệnh viện.

3.1. Hướng dẫn chi tiết phân tích ABC Cách xác định nhóm A B C

Phân tích ABC dựa trên nguyên tắc Pareto, tập trung vào chi phí thuốc. Thuốc nhóm A chiếm khoảng 70-80% tổng chi phí thuốc, nhóm B chiếm 15-20%, và nhóm C chiếm 5-10%. Để thực hiện phân tích, cần liệt kê tất cả các thuốc, tính tổng chi phí sử dụng cho từng thuốc, sắp xếp theo thứ tự giảm dần của chi phí, và tính tỷ lệ phần trăm tích lũy. Dựa vào tỷ lệ phần trăm tích lũy, phân loại thuốc vào các nhóm A, B, C. Thuốc nhóm A cần được quản lý chặt chẽ hơn để kiểm soát chi phí.

3.2. Phân tích VEN Phân loại và ưu tiên thuốc thiết yếu V E N

Phân tích VEN tập trung vào mức độ cần thiết của thuốc trong điều trị. Thuốc nhóm V (Vital) là thuốc sống còn, không thể thiếu. Thuốc nhóm E (Essential) là thuốc thiết yếu, cần thiết cho điều trị các bệnh phổ biến. Thuốc nhóm N (Non-essential) là thuốc không thiết yếu, có thể thay thế hoặc không thực sự cần thiết. Việc phân loại VEN đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia lâm sàng. Thuốc nhóm V và E cần được ưu tiên trong đấu thầu thuốc và đảm bảo luôn có sẵn.

3.3. Ma trận ABC VEN Kết hợp và ứng dụng thực tế trong bệnh viện

Ma trận ABC/VEN kết hợp thông tin từ phân tích ABC và VEN để đưa ra quyết định quản lý thuốc hiệu quả hơn. Các thuốc nhóm AV (chi phí cao, thiết yếu) cần được quản lý chặt chẽ về chất lượng và giá cả. Các thuốc nhóm AN (chi phí cao, không thiết yếu) cần được xem xét loại bỏ hoặc hạn chế sử dụng. Ma trận ABC/VEN giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng, tối ưu hóa chi phí thuốc, và đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý.

IV. Phân Tích Danh Mục Thuốc BVĐK Triệu Sơn Năm 2021 Kết Quả Bàn Luận

Nghiên cứu phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn năm 2021 cung cấp thông tin quan trọng về cơ cấu danh mục thuốc, sử dụng thuốc, và chi phí thuốc. Kết quả phân tích ABC/VEN giúp xác định các thuốc chi phí cao, ít cần thiết, và các thuốc cần được ưu tiên. So sánh kết quả này với các bệnh viện khác và các hướng dẫn quốc gia giúp đánh giá tình hình sử dụng thuốc tại bệnh viện và đề xuất các giải pháp cải thiện. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng danh mục thuốc và cải thiện quản lý thuốc bệnh viện.

4.1. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc xuất xứ Việt Nam nhập khẩu

Phân tích cơ cấu thuốc theo nguồn gốc, xuất xứ (Việt Nam, nhập khẩu) cho thấy tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu. So sánh tỷ lệ này với các bệnh viện khác và các hướng dẫn của Bộ Y tế giúp đánh giá mức độ ưu tiên sử dụng thuốc sản xuất trong nước. Việc ưu tiên thuốc sản xuất trong nước giúp giảm chi phí, hỗ trợ ngành dược trong nước, và đảm bảo nguồn cung ổn định.

4.2. Phân loại thuốc theo tác dụng dược lý và nhóm điều trị

Phân loại thuốc theo tác dụng dược lý và nhóm điều trị giúp xác định các nhóm thuốc được sử dụng nhiều nhất và chi phí cao nhất. Thông tin này giúp đánh giá tình hình bệnh tật tại bệnh viện và xác định các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc trong từng nhóm điều trị. Cần xem xét các phác đồ điều trị hiện hành và so sánh với thực tế sử dụng thuốc để đảm bảo hợp lý và hiệu quả.

4.3. Phân tích chi phí thuốc Các yếu tố ảnh hưởng và biện pháp kiểm soát

Chi phí thuốc là một yếu tố quan trọng cần được kiểm soát. Phân tích chi phí thuốc giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí, như giá thuốc, số lượng sử dụng, và các loại thuốc được sử dụng. Các biện pháp kiểm soát chi phí bao gồm đấu thầu thuốc hiệu quả, sử dụng thuốc generic, xây dựng phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng, và tăng cường giám sát sử dụng thuốc.

V. Kết Luận và Kiến Nghị Tối Ưu Hóa Danh Mục Thuốc Bệnh Viện

Việc phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn năm 2021 cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện quản lý thuốc bệnh viện. Kết quả phân tích ABC/VEN giúp xác định các thuốc cần được ưu tiên, hạn chế, hoặc loại bỏ. Dựa trên kết quả này, cần xây dựng danh mục thuốc phù hợp với tình hình bệnh tật, nguồn lực, và các hướng dẫn quốc gia. Cần tăng cường đào tạo, giám sát sử dụng thuốc, và đánh giá hiệu quả điều trị để đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, tiết kiệm.

5.1. Đề xuất cải thiện quy trình xây dựng danh mục thuốc

Cần xây dựng quy trình xây dựng danh mục thuốc dựa trên bằng chứng, có sự tham gia của các chuyên gia lâm sàng, dược sĩ, và đại diện các khoa phòng. Quy trình này cần bao gồm đánh giá nhu cầu thuốc, phân tích sử dụng thuốc hiện tại, so sánh với các hướng dẫn quốc gia và quốc tế, và đánh giá chi phí thuốc. Cần có cơ chế đánh giá và cập nhật danh mục thuốc định kỳ.

5.2. Giải pháp tăng cường sử dụng thuốc hợp lý và an toàn

Các giải pháp tăng cường sử dụng thuốc hợp lý và an toàn bao gồm đào tạo và cập nhật kiến thức cho cán bộ y tế, xây dựng phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng, tăng cường giám sát sử dụng thuốc, và khuyến khích sử dụng thuốc generic. Cần có cơ chế báo cáo và xử lý các trường hợp sử dụng thuốc không hợp lý hoặc gây tác dụng phụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc sử dụng thuốc hợp lý trong bệnh viện đóng vai trò quan trọng trong công tác khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa, năm 2021, nhu cầu sử dụng thuốc ngày càng tăng, chi phí mua thuốc cũng gia tăng theo, trong khi mô hình bệnh tật đa dạng với nhiều nhóm tác dụng dược lý khác nhau. Nghiên cứu nhằm phân tích danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện trong năm 2021, áp dụng các phương pháp phân tích ABC/VEN để đánh giá cơ cấu, số lượng và chi phí sử dụng thuốc, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả và an toàn trong quản lý thuốc. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn trong năm 2021, dựa trên dữ liệu xuất nhập tồn thuốc và hồ sơ quản lý của bệnh viện. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ xây dựng danh mục thuốc bệnh viện phù hợp với mô hình bệnh tật, đồng thời góp phần tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng điều trị, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững ngành dược Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý dược trong bệnh viện, bao gồm:

• Phân tích ABC: Phân loại thuốc theo tỷ trọng chi phí sử dụng, nhóm A chiếm khoảng 80% tổng chi phí, nhóm B chiếm 15%, nhóm C chiếm 5%. Phương pháp này giúp xác định các thuốc chiếm phần lớn ngân sách để ưu tiên quản lý.
• Phân tích VEN: Phân loại thuốc theo mức độ cần thiết gồm thuốc Vital (V) – tối cần, Essential (E) – thiết yếu, và Non-essential (N) – không thiết yếu. Phương pháp này hỗ trợ ưu tiên mua sắm và tồn trữ thuốc khi nguồn lực hạn chế.
• Ma trận ABC/VEN: Kết hợp hai phương pháp trên để phân tích sâu hơn, xác định các thuốc có chi phí cao nhưng mức độ ưu tiên thấp, từ đó đề xuất điều chỉnh danh mục thuốc hợp lý.
• Các khái niệm chính: thuốc generic, thuốc biệt dược gốc, thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần, đường dùng thuốc (uống, tiêm, tiêm truyền), nhóm tác dụng dược lý.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang, tập trung vào danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn trong năm 2021.
• Nguồn dữ liệu: Hồ sơ lưu trữ trên phần mềm quản lý xuất nhập tồn thuốc của bệnh viện, danh mục thuốc trúng thầu Sở Y tế Thanh Hóa năm 2021, các báo cáo tài chính liên quan.
• Cỡ mẫu: Toàn bộ 208 khoản mục thuốc sử dụng trong năm 2021 được phân tích.
• Phương pháp chọn mẫu: Toàn bộ danh mục thuốc sử dụng được thu thập, không loại trừ nhằm đảm bảo tính toàn diện.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tính toán tỷ lệ phần trăm số khoản mục và giá trị sử dụng thuốc theo các nhóm phân loại. Áp dụng phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN theo quy định của Bộ Y tế.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu từ 01/01/2021 đến 31/12/2021, xử lý và phân tích trong quý đầu năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc: Thuốc sản xuất trong nước chiếm 58,17% số khoản mục và 59,76% giá trị sử dụng, thuốc nhập khẩu chiếm 41,83% số khoản mục và 40,24% giá trị sử dụng. Điều này cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc nội địa tương đối cao, phù hợp với chính sách ưu tiên thuốc sản xuất trong nước.
2. Phân loại thuốc theo nhóm tác dụng dược lý: Nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng – chống nhiễm khuẩn chiếm 15,38% số khoản mục và 32,89% giá trị sử dụng, nhóm hormon và các thuốc tác động hệ nội tiết chiếm 10,58% số khoản mục và 25,20% giá trị sử dụng, nhóm tim mạch chiếm 12,02% số khoản mục và 10,40% giá trị sử dụng. Ba nhóm này chiếm hơn 68% giá trị sử dụng thuốc hóa dược.
3. Phân tích ABC: Nhóm A gồm 45 khoản mục (21,63% số khoản mục) chiếm 79,63% tổng giá trị sử dụng thuốc; nhóm B gồm 53 khoản mục (25,48%) chiếm 15,32% giá trị; nhóm C gồm 110 khoản mục (52,88%) chiếm 5,05% giá trị. Tỷ lệ nhóm A cao hơn mức tiêu chuẩn, cho thấy sự tập trung chi phí vào một số ít thuốc.
4. Phân tích VEN: Nhóm E chiếm 75,96% số khoản mục và 82,15% giá trị sử dụng, nhóm V chiếm 13,46% số khoản mục và 6,19% giá trị, nhóm N chiếm 10,58% số khoản mục và 11,67% giá trị. Nhóm thuốc thiết yếu chiếm tỷ trọng lớn nhất, phản ánh sự ưu tiên trong sử dụng thuốc.
5. Phân tích ma trận ABC/VEN: Thuốc nhóm AE chiếm 64,76% giá trị sử dụng trong nhóm A, gấp 5 lần nhóm BE và gần 16 lần nhóm CE. Nhóm AN gồm 5 thuốc chủ yếu là thuốc từ dược liệu có giá trị sử dụng cao nhưng không thiết yếu, cần xem xét loại bỏ hoặc hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn đã ưu tiên sử dụng thuốc sản xuất trong nước với tỷ lệ gần 60%, phù hợp với chính sách quốc gia nhằm phát triển ngành dược nội địa và tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, tỷ lệ thuốc nhập khẩu vẫn chiếm phần đáng kể, chủ yếu ở các nhóm thuốc chuyên biệt như thuốc gây mê, NSAIDs, hormon và tim mạch, phản ánh nhu cầu điều trị đa dạng và phức tạp.

Phân tích ABC cho thấy sự tập trung chi phí vào nhóm A cao hơn mức tiêu chuẩn (21,63% số khoản mục so với 10-20% thông thường), cho thấy bệnh viện cần rà soát lại danh mục thuốc để tránh dàn trải, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Phân tích VEN cho thấy nhóm thuốc thiết yếu chiếm tỷ trọng lớn, thể hiện sự ưu tiên hợp lý trong lựa chọn thuốc.

Việc kết hợp phân tích ma trận ABC/VEN giúp phát hiện các thuốc có chi phí cao nhưng không thiết yếu (nhóm AN), chủ yếu là thuốc từ dược liệu, gợi ý cần xem xét điều chỉnh để giảm chi phí không cần thiết. So sánh với các nghiên cứu tại các bệnh viện khác trong tỉnh Thanh Hóa và cả nước, kết quả tương đồng về cơ cấu thuốc và tỷ lệ sử dụng thuốc generic cao (94,33% số khoản mục, chiếm 97,75% giá trị sử dụng), phù hợp với khuyến cáo của Bộ Y tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước và nhập khẩu, biểu đồ cột phân bố giá trị sử dụng theo nhóm ABC và VEN, bảng tổng hợp danh sách 10 thuốc có giá trị sử dụng cao nhất để minh họa rõ ràng các nhóm thuốc trọng điểm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng phân tích ABC/VEN trong xây dựng danh mục thuốc: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần bắt buộc sử dụng các phương pháp phân tích này hàng năm để rà soát, loại bỏ thuốc không thiết yếu, tập trung nguồn lực cho thuốc nhóm A và nhóm V, đảm bảo hiệu quả chi phí và an toàn điều trị. Thời gian thực hiện: ngay trong năm 2024.
2. Ưu tiên sử dụng thuốc sản xuất trong nước: Đẩy mạnh chính sách ưu tiên thuốc nội địa trong danh mục thuốc bệnh viện, phối hợp với các nhà sản xuất trong nước để đảm bảo chất lượng và nguồn cung ổn định, góp phần giảm chi phí thuốc. Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc bệnh viện và Sở Y tế Thanh Hóa, trong vòng 1-2 năm tới.
3. Kiểm soát và hạn chế sử dụng thuốc nhóm N có giá trị cao: Đặc biệt là các thuốc từ dược liệu không thiết yếu, cần xem xét loại bỏ hoặc thay thế bằng thuốc hiệu quả hơn, giảm lãng phí ngân sách. Thời gian thực hiện: trong quý 2 năm 2024.
4. Nâng cao năng lực quản lý và đào tạo cán bộ dược: Tăng cường đào tạo chuyên môn cho cán bộ khoa Dược về các phương pháp phân tích sử dụng thuốc, quản lý chi phí và giám sát sử dụng thuốc an toàn, hợp lý. Chủ thể: Trường Đại học Dược Hà Nội phối hợp với bệnh viện, triển khai trong năm 2024.
5. Xây dựng hệ thống giám sát sử dụng thuốc thường xuyên: Áp dụng phần mềm quản lý hiện đại để theo dõi, phân tích dữ liệu sử dụng thuốc theo thời gian thực, phát hiện sớm các bất cập và điều chỉnh kịp thời. Thời gian: triển khai trong 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban giám đốc và Hội đồng Thuốc và Điều trị các bệnh viện tuyến huyện, tỉnh: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và phương pháp phân tích giúp xây dựng danh mục thuốc hợp lý, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả điều trị.
2. Cán bộ quản lý khoa Dược và dược sĩ bệnh viện: Hướng dẫn áp dụng các phương pháp phân tích ABC, VEN và ma trận ABC/VEN trong quản lý sử dụng thuốc, nâng cao năng lực chuyên môn và quản lý tài chính.
3. Nhà hoạch định chính sách y tế và ngành dược: Cung cấp thông tin về tình hình sử dụng thuốc tại bệnh viện tuyến huyện, hỗ trợ xây dựng chính sách ưu tiên thuốc sản xuất trong nước và quản lý chi phí thuốc.
4. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Dược và Quản lý y tế: Tài liệu tham khảo thực tiễn về phân tích danh mục thuốc, phương pháp nghiên cứu và ứng dụng trong quản lý dược bệnh viện.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân tích ABC là gì và tại sao quan trọng trong quản lý thuốc?
   Phân tích ABC phân loại thuốc theo tỷ trọng chi phí sử dụng, giúp xác định nhóm thuốc chiếm phần lớn ngân sách để ưu tiên quản lý, tránh lãng phí và tập trung nguồn lực hiệu quả.

2. Phân tích VEN có vai trò gì trong xây dựng danh mục thuốc?
   Phân tích VEN phân loại thuốc theo mức độ cần thiết (Vital, Essential, Non-essential), giúp ưu tiên mua sắm và tồn trữ thuốc khi nguồn lực hạn chế, đảm bảo cung cấp thuốc thiết yếu cho điều trị.

3. Tại sao cần kết hợp phân tích ABC và VEN?
   Kết hợp giúp xác định các thuốc có chi phí cao nhưng mức độ ưu tiên thấp, từ đó điều chỉnh danh mục thuốc hợp lý, giảm chi phí không cần thiết và nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc.

4. Tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn như thế nào?
   Thuốc sản xuất trong nước chiếm 58,17% số khoản mục và 59,76% giá trị sử dụng, thể hiện sự ưu tiên sử dụng thuốc nội địa phù hợp với chính sách quốc gia.

5. Làm thế nào để giảm chi phí thuốc không thiết yếu tại bệnh viện?
   Thông qua phân tích ma trận ABC/VEN để phát hiện thuốc nhóm AN có chi phí cao nhưng không thiết yếu, từ đó loại bỏ hoặc hạn chế sử dụng, đồng thời tăng cường giám sát và đào tạo cán bộ quản lý thuốc.

Kết luận

• Nghiên cứu đã mô tả chi tiết cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Đa khoa huyện Triệu Sơn năm 2021, với 208 khoản mục thuốc, trong đó thuốc sản xuất trong nước chiếm gần 60% giá trị sử dụng.
• Phân tích ABC cho thấy nhóm A chiếm gần 80% giá trị sử dụng, nhưng tỷ lệ số khoản mục nhóm A cao hơn tiêu chuẩn, cần tập trung rà soát để nâng cao hiệu quả quản lý.
• Phân tích VEN cho thấy nhóm thuốc thiết yếu chiếm tỷ trọng lớn nhất, phản ánh sự ưu tiên hợp lý trong lựa chọn thuốc.
• Ma trận ABC/VEN giúp phát hiện các thuốc có chi phí cao nhưng không thiết yếu, chủ yếu là thuốc từ dược liệu, cần xem xét điều chỉnh.
• Đề xuất áp dụng thường xuyên các phương pháp phân tích, ưu tiên thuốc sản xuất trong nước, kiểm soát thuốc không thiết yếu và nâng cao năng lực quản lý dược tại bệnh viện.

Next steps: Triển khai áp dụng các giải pháp đề xuất trong năm 2024, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá hiệu quả sau khi thực hiện.

Call-to-action: Các bệnh viện và cơ quan quản lý y tế cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các phương pháp phân tích sử dụng thuốc nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh viện là cơ sở khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho ngƣời bệnh, trong đó thuốc có vai trò quan trọng trong công tác phòng bệnh và chữa bệnh. Xã hội càng phát triển thì giá trị của con ngƣời ngày càng đƣợc tôn trọng, trong đó ý thức về việc bảo vệ sức khỏe của bản thân mỗi ngƣời cũng đƣợc nâng cao. Hiện nay, thị trƣờng thuốc phát triển liên tục với sự đa dạng về chủng loại, nhà cung cấp. Điều này đã góp phần đảm bảo cung ứng đủ thuốc có chất lƣợng và giá cả tƣơng đối ổn định, cơ bản đã đáp ứng đƣợc nhu cầu phục vụ thuốc cho ngƣời dân và các cơ sở khám chữa bệnh.

Tuy nhiên, nó cũng tác động không nhỏ tới hoạt động sử dụng thuốc trong bệnh viện, dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh cũng nhƣ tình trạng lạm dụng thuốc. Sự cạnh tranh giữa thuốc sản xuất trong nƣớc với thuốc nhập khẩu, giữa các doanh nghiệp trong nƣớc sản xuất với cùng một hoạt chất dẫn tới khó khăn cho các cán bộ y tế trong việc lựa chọn thuốc sử dụng trong bệnh viện. Bên cạnh đó, còn rất nhiều bất cập trong sử dụng thuốc tại các bệnh viện nhƣ: ƣu tiên thuốc ngoại nhập, các thuốc không thiết yếu (không thực sự cần thiết) đƣợc sử dụng với tỷ lệ cao, lạm dụng kháng sinh, vitamin. Tại bệnh viện đa khoa huyện Triệu Sơn cũng nhƣ nhiều huyện khác trong tỉnh Thanh Hóa, việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, tiết kiệm là một trong những nội dung quan trọng trong quản lý.

Do nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng, chi phí mua thuốc cũng tăng so với năm trƣớc đó, mô hình bệnh tật đa dạng, danh mục thuốc với nhiều nhóm tác dụng dƣợc lý, việc xây dựng danh mục năm sau chủ yếu dựa vào danh mục đã sử dụng năm trƣớc và tổng hợp nhu cầu sử dụng, loại bỏ những thuốc không cần thiết của các khoa, ph ng. Tuy nhiên việc bổ sung, loại bỏ nhu cầu sử dụng chƣa đƣợc các bác s điều trị quan tâm đ ng mức, việc áp dụng các phƣơng pháp phân tích sử dụng thuốc vào xây dựng danh mục thuốc bệnh viện cũng chƣa b t buộc phải sử dụng nên danh mục thuốc bệnh viện xây dựng mang tính thủ công, tự phát do đó nhiều khi lƣợng thuốc sử dụng phụ thuộc vào danh mục s n có chứ không phải theo phác đồ điều trị tối ƣu. Nhóm kháng sinh, vitamin và các thuốc hỗ trợ điều trị… sử dụng với tỷ lệ cao. Vì vậy, vấn đề lựa chọn và sử dụng thuốc hợp lý càng cần đƣợc ch trọng và giám sát chặt ch.

Tuy nhiên cho đến 1 nay vẫn chƣa có nghiên cứu nào về tình trạng sử dụng thuốc tại bệnh viện đa khoa huyện Triệu Sơn. Xuất phát từ thực tế trên, tôi tiến hành đề tài h nt h nh mụ thuố sử ụng tại bệnh viện đ kho huyện Triệu Sơn, tỉnh Th nh Hó năm 2021” với mục tiêu: 1. Mô tả cơ c u danh m c thuốc sử d ng tại Bệnh viện đa khoa huyện Triệu Sơn năm 2021. Phân tích danh m c thuốc sử d ng tại Bệnh viện đa khoa huyện Triệu Sơn năm 2021 theo phương pháp ABC/VEN.

Trên cơ sở đó đƣa ra ý kiến đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả và an toàn trong việc sử dụng thuốc tại bệnh viện. 2 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Các quy định quản lý nhà nƣớc liên quan đến danh mục sử dụng thuốc trong bệnh viện: Luật Dƣợc Quốc hội khóa 13 sửa đổi b t đầu có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2017, kèm theo đó là nhiều văn bản pháp luật liên quan bị thay thế. Về tổ chức đấu thầu, quy định đấu thầu giờ đây đƣợc phân làm 3 cấp: đấu thầu tập trung Quốc gia, đầu thầu tỉnh và đấu thầu ở từng bệnh viện.

Vào đầu năm 2017, Bộ Y tế thành lập Trung tâm Mua s m tập trung thuốc Quốc gia để thực hiện đấu thầu tập trung Quốc gia với 20 loại generics phổ biến nhất làm thử nghiệm, phối hợp với Bảo Hiểm Xã Hội Việt Nam, và giám sát bởi Cục A83 của Bộ Công An. Thông tƣ quy định đấu thầu thuốc cũng thay đổi. Về danh mục và phạm vi thanh toán, tỉ lệ thanh toán: có sự đổi mới về danh mục thuốc hóa dƣợc, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu; danh mục thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu và vị thuốc y học cổ truyền; danh mục vật tƣ y tế. Về các quy định: đổi mới quy định về thực hành tốt phân phối thuốc, nguyên liệu làm thuốc; quy định về chất lƣợng thuốc, nguyên liệu làm thuốc.

Thông tƣ số 22/2011/TT-BYT ngày 10/06/2011 của Bộ y tế quy định về chức năng hoạt động của khoa Dƣợc bệnh viện. Tại điều 2 của Thông tƣ quy định chức năng của khoa Dƣợc: “ Khoa Dƣợc có chức năng quản lý và tham mƣu cho Giám đốc bệnh viện về toàn bộ công tác dƣợc trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lƣợng và tƣ vấn, giám sát việc thực hiện sử dụng thuốc an toàn, hợp lý ”. Nhƣ vậy, khoa Dƣợc có vai trò chủ đạo và là đầu mối trong quản lý sử dụng thuốc tại bệnh viện [19]. Thông tƣ số 21/2013/TT-BYT ngày 08/8/2013 của Bộ y tế quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị.

Tại điều 3 của Thông tƣ quy định chức năng của Hội đồng thuốc và điều trị: “Hội đồng có chức năng tƣ vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị bằng thuốc của bệnh viện, thực hiện tốt chính sách quốc gia về thuốc trong bệnh viện ”. Thông tƣ cũng hƣớng dẫn cụ thể các phƣơng pháp phân tích đƣợc áp dụng để phát hiện các vấn đề về sử dụng thuốc: Phân tích ABC, phân tích nhóm điều trị, phân tích VEN, phân 3 tích DDD; nguyên t c xây dựng danh mục thuốc và tiêu chí lựa chọn thuốc [17]. Một số phƣơng pháp phân tích sử dụng thuốc: 1. Phƣơng pháp phân tích nhóm điều trị: Phân tích nhóm điều trị kết hợp với việc tính chi phí sử dụng thuốc gi p xác định những nhóm điều trị có mức sử dụng thuốc cao nhất và chi phí nhiều nhất.

Trên cơ sở thông tin về tình hình bệnh tật, phƣơng pháp này s gợi ý những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý. Phƣơng pháp này cũng gi p hội đồng thuốc và điều trị xác định những thuốc bị lạm dụng và lựa chọn những thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị. Các bƣớc tiến hành phân tích nhóm điều trị: - Thiết lập danh mục thuốc bao gồm cả số lƣợng và giá trị: + Liệt kê các sản phẩm thuốc. + Điền các thông tin sau mỗi sản phẩm thuốc: Đơn giá của sản phẩm (sử dụng giá cho các thời điểm nhất định nếu sản phẩm có giá thay đổi theo thời gian); Số lƣợng tiêu thụ của các sản phẩm thuốc tại bệnh viện.

+ Tính số tiền cho mỗi sản phẩm bằng cách nhân đơn giá với số lƣợng sản phẩm. Tổng số tiền s bằng tổng của lƣợng tiền cho mỗi sản phẩm thuốc. + Tính giá trị phần trăm của mỗi sản phẩm bằng cách lấy số tiền của mỗi sản phẩm thuốc chia cho tổng số tiền. - S p xếp nhóm điều trị cho từng thuốc theo Danh mục thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế thế giới hoặc theo các tài liệu tham khảo khác nhƣ hệ thống phân loại Dƣợc lý – Điều trị của hiện hội Dƣợc thƣ bệnh viện của M (AHFS) hoặc hệ thống phân loại Giải phẫu – Điều trị - Hóa học (ATC) của Tổ chức Y tế thế giới.

- S p xếp lại danh mục thuốc theo nhóm điều trị và tổng hợp giá trị phần trăm của mỗi thuốc cho mỗi nhóm điều trị để xác định nhóm điều trị nào chiếm chi phí lớn nhất. Phƣơng pháp phân tích ABC:  Khái niệm phân tích ABC: Phân tích ABC là phƣơng pháp phân tích tƣơng quan giữa lƣợng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn nhất trong chi 4 phí danh cho mua thuốc bệnh viện [17].  Vai trò và ý nghĩa phân tích ABC: Phân tích ABC tạo ra cơ sở đƣa ra những quyết định quan trọng trong tổn trữ, mua s m trong lựa chọn nhà cung cấp. - Cho thấy những thuốc đƣợc sử dụng thay thế với số lƣợng lớn mà chỉ có chi phí thấp trong danh mục hoặc có s n trên thị trƣờng, đƣợc sử dụng để: + Lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí điều trị thấp hơn.

+ Tìm ra những liệu pháp điều trị thay thế. Lƣợng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện những vấn đề chƣa hợp lý trong sử dụng thuốc, bằng cách so sánh lƣợng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật. - Xác định phƣơng thức mua các thuốc không có trong danh mục thuốc thiết yếu của bệnh viện. Tóm lại, phân tích ABC có ƣu điểm chính gi p xác định xem phần lớn ngân sách đƣợc chi trả cho những thuốc nào.

Tuy nhiên nhƣợc điểm của phân tích ABC: không cung cấp đƣợc đầy đủ thông tin để so sánh những thuốc có hiệu lực khác nhau. Phƣơng pháp phân tích VEN:  Khái niệm: Phân tích VEN là phƣơng pháp gi p xác định ƣu tiên cho hoạt động mua s m và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc nhƣ mong muốn. Trong phân tích VEN, các thuốc đƣợc phân chia loại 3 nhóm cụ thể nhƣ sau: + Thuốc V (Vital drugs) – Là thuốc sống c n dùng trong trƣờng hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện. + Thuốc E (Essential drugs) – Là thuốc thiết yếu dùng trong các trƣờng hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhƣng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật của bệnh viện.

+ Thuốc N (Non-Essential drugs) – Là thuốc không thiết yếu dùng trong các trƣờng hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều 5 trị c n chƣa cao đƣợc khẳng định rõ ràng hoặc giá thành cao không tƣơng ứng với lợi ích lâm sàng của thuốc [17]  Các bƣớc thực hiện phân tích VEN: Phân tích VEN gồm 6 bƣớc: Bƣớc 1: Từng thành viên trong hội đồng s p xếp các nhóm thuốc theo 3 loại V,E,N.