ĐẶT VẤN ĐỀ Sức khỏe là vốn quý của mỗi con người và của toàn xã hội, vì vậy cần phải chăm sóc và bảo vệ sức khỏe người dân. Đây là nhiệm vụ chính của ngành Y tế nói chung và của hệ thống bệnh viện từ tuyến trung ương tới địa phương. Thuốc đóng vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe. Việc sử dụng thuốc không hiệu quả và bất hợp lý là một vấn đề có phạm vi ảnh hưởng rộng ở khắp mọi cấp độ chăm sóc y tế.
Ngày nay, trong cơ chế thị trường, thuốc đã được công nhận. Song vẫn phải nhấn mạnh đến tính chất đặc biệt của thuốc, vì thuốc ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Việc dùng thuốc thiếu hiệu quả và bất hợp lý trong bệnh viện là nguyên nhân làm tăng đáng kể chi phí cho người bệnh, tăng khả năng kháng thuốc trong điều trị. Do đó, sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả luôn là mục tiêu hàng đầu của toàn ngành y tế.
Bệnh viện đa khoa- Công ty TNHH MTV cao su Dầu Tiếng (Bệnh viện đa khoa cao su Dầu Tiếng) là đơn vị y tế thuộc ngành cao su, chức năng hoạt động chuyên môn được công nhận tương đương các đơn vị y tế hạng III. Với nhiệm vụ khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu không những cho hơn 10.000 công nhân cao su mà còn chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn và các địa phương lân cận, với mô hình 100 giường bệnh 127 nhân viên cùng 08 y tế nông trường cao su trực thuộc công ty. Khoa Dược Bệnh viện đa khoa cao su Dầu Tiếng với số lượng cán bộ Dược còn hạn chế cả về số lượng và trình độ chuyên môn nên trong những năm qua việc xây dựng DMT bệnh viện còn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu dựa vào DMT sử dụng năm trước do thiếu thông tin phân tích dữ liệu về sử dụng thuốc để làm căn cứ. HĐT&ĐT của bệnh viện, chưa thực sự quan tâm đến các 1 tiêu chí lựa chọn thuốc như ưu tiên lựa chọn thuốc sản xuất trong nước, thuốc ở dạng đơn chất, thuốc generic.
Với mong muốn tìm hiểu thực trạng sử dụng thuốc tại đơn vị mình như thế nào? Có vấn đề gì cần cải thiện trong danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện hay không? Do đó, tôi tiến hành đề tài “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa cao su Dầu Tiếng Tỉnh Bình Dương năm 2021" Với 02 mục tiêu : - Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa cao su Dầu Tiếng Tỉnh Bình Dương năm 2021 - Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa cao su Dầu Tiếng Tỉnh Bình Dương năm 2021 theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN. Tổng quan về danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện. Khái niệm danh mục thuốc Danh mục thuốc (DMT) là một danh sách các thuốc được sử dụng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe và các bác sỹ sẽ kê đơn các thuốc trong danh mục này. DMT sử dụng trong Bệnh viện là một danh sách các thuốc đã được lựa chọn và phê duyệt để sử dụng cho Bệnh viện.
DMT của Bệnh viện là cơ sở để đảm bảo cung ứng thuốc chủ động, có kế hoạch nhằm phục vụ cho nhu cầu điều trị hợp lý, an toàn, hiệu quả. DMT Trung tâm được xây dựng định kỳ hàng năm và có thể bổ sung hoặc loại bỏ thuốc trong danh mục thuốc của Bệnh viện trong các kỳ họp của HĐT&ĐT để phù hợp với sự thay đổi của cơ cấu bệnh tật và phác đồ điều trị của Bệnh viện. Các bước xây dựng danh mục thuốc tại Bệnh viện a) Khoa Dược thu thập thông tin về tình hình sử dụng thuốc năm trước về số lượng và giá trị sử dụng, thuốc kém chất lượng, thuốc hỏng, các phản ứng có hại của thuốc, các sai sót trong điều trị … trên các nguồn thông tin đáng tin cậy; HĐT&ĐT họp phân tích tình hình sử dụng thuốc của Bệnh viện từ thông tin khoa Dược thu thập. b) Đánh giá các thuốc đề nghị bổ sung hoặc loại bỏ từ các Bác sỹ điều trị một cách khách quan; c) Xây dựng DMT và phân loại các thuốc trong danh mục theo nhóm điều trị; d) Xây dựng các nội dung hướng dẫn sử dụng danh mục (ví dụ như: thuốc hạn chế sử dụng, thuốc gây nghiện, hướng tâm thần,…).
đ) HĐT&ĐT thống nhất danh mục, Khoa Dược tổng hợp thành danh mục dự thảo và trình lên Giám đốc Bệnh viện xem xét, ký duyệt ban hành danh mục chính thức. Một số văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu. Luật Dược số 105/2016/QH13 ngày 06 thág 04 năm 2016 của Quốc Hội. Nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08 tháng 05 năm 2017 của Chính Phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật dược.
Thông tư số 21/2013/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 08/8/2013 quy định về tổ chức và hoạt động của hội đồng thuốc và điều trị trong Bệnh viện. Thông tư số 22/2012/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 10/6/2012 quy định tổ chức và hoạt động của khoa dược Bệnh viện. Thông tư 19/2018/TT-BYT ngày 30/8/2018 của Bộ Y tế về việc Ban hành danh mục thuốc thiết yếu. Thông tư số 30/2018/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 30/10/2018 về danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.
Thông tư số 05/2015/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 17/3/2015 về danh mục thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế. Thông tư 01/2016/TT-BYT ngày 05/1/2016 của Bộ Y tế quy định về kê đơn thuốc YHCT, kê đơn thuốc YHVT kết hợp với thuốc hóa dược trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Thông tư 19/2018/TT-BYT ngày 30/8/2018 của Bộ Y tế ban hành Danh mục thuốc thiết yếu. Thông tư 01/2020/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 16/1/2020 quy định sửa đổi, bổ sung Thông tư số 30/2018/TT-BYT ngày 30/10/2018 của Bộ Y tế ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.
4 Thông tư 20/2022/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 31/12/2022 về việc ban hành Danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế. Một số phương pháp phân tích sử dụng thuốc Phân tích DMT sử dụng tại Bệnh viện nhằm có một cái nhìn khái quát về tình hình sử dụng thuốc hàng năm, từ đó làm căn cứ xây dựng DMT những năm tiếp theo cho hợp lý hơn đồng thời có biện pháp cải tiến nâng cao chất lượng sử dụng thuốc. Có nhiều phương pháp để phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện: Phân tích nhóm điều trị, phân tích ABC, phân tích VEN, phân tích liều xác định hàng ngày DDD… Tất cả các phương pháp này là công cụ hữu hiệu mà HĐT&ĐT nên sử dụng để quản lý DMT và phát hiện các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc. Phương pháp phân tích ABC a/ Khái niệm phân tích ABC Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn nhất trong ngân sách.
b/ Mục đích của phân tích ABC: Phân tích ABC tạo ra cơ sở đưa ra những quyết định quan trọng trong tồn trữ, mua sắm, lựa chọn nhà cung cấp. - Cho thấy những thuốc được sử dụng thay thế với số lượng lớn mà chỉ có chi phí thấp trong danh mục hoặc có sẵn trên thị trường, được sử dụng để: + Lựa chọn những thuốc thay thế có chi phí điều trị thấp hơn + Tìm ra những liệu pháp điều trị thay thế 5 Lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện những bất cập, chưa hợp lý trong sử dụng thuốc, bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật (ICD). - Xác định phương thức mua các thuốc không có trong danh mục thuốc thiết yếu của Trung tâm. Tóm lại, phân tích ABC có ưu điểm chính giúp xác định xem phần lớn ngân sách được chi trả cho những thuốc nào.Tuy nhiên, nhược điểm của phân tích ABC: Không cung cấp được đầy đủ thông tin để so sánh những thuốc có hiệu lực khác nhau.
Phương pháp phân tích VEN - Khái niệm: Là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong Bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn [7]. Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 03 nhóm cụ thể sau: + Thuốc V (Vital drugs): Là thuốc sống còn dùng trong trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của Bệnh viện. + Thuốc E (Essential drugs): Là thuốc thiết yếu dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật của Bệnh viện. + Thuốc N (Non-Essential drugs): Là thuốc không thiết yếu dùng trong các trường hợp bệnh nhẹ, bệnh có thể tự khỏi, có thể bao gồm các thuốc mà hiệu quả điều trị còn chưa cao được khẳng định rõ ràng hoặc giá thành cao không tương ứng với lợi ích lâm sàng của thuốc - Ý nghĩa của phân tích VEN: Phương pháp phân tích VEN giúp cho việc lựa chọn những thuốc cần ưu tiên việc lựa chọn mua thuốc và sử dụng trong hệ thống, quản lý hàng tồn kho và xác định sử dụng thuốc với giá cả phù hợp cụ thể.
6 - Việc lựa chọn thuốc: Các thuốc V và E nên được đưa ra ưu tiên lựa chọn. Đặc biệt khi ngân sách hạn hẹp. - Về mua sắm thuốc: Các thuốc V và E cần phải được kiểm soát thường xuyên khi đặt hàng và dự trữ thường xuyên các thuốc này và giảm dự trữ những thuốc không cần thiết. Nếu ngân sách không hạn hẹp thì việc sử dụng phân tích VEN được đảm bảo số lượng các thuốc V và E phải được mua đủ trước tiên.
- Việc sử dụng thuốc: Từ kết quả phân tích VEN giúp đưa ra các kiến nghị sử dụng thuốc V và E, xem xét lại vấn đề sử dụng quá nhiều các thuốc không thiết yếu.