Luận văn: Phân tích danh mục thuốc tại BVĐK Xuyên Á Tây Ninh năm 2023

Luận văn phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Xuyên Á Tây Ninh 2023. Đánh giá cơ cấu, giá trị sử dụng thuốc theo phương pháp phân tích ABC và VEN.

• Tác giả: Nguyễn Thái Hiệp
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thanh Hương
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Bệnh Viện Đa Khoa Xuyên Á Tây Ninh Năm 2023
• Loại tài liệu: Luận Văn Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về danh mục thuốc Bệnh viện Xuyên Á Tây Ninh 2023

Phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Tây Ninh năm 2023 là một nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực quản lý dược. Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh là một cơ sở y tế hạng 3 với nhiệm vụ cung cấp dịch vụ y tế toàn diện cho cộng đồng. Danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện bao gồm thuốc hóa dược, thuốc đông y và thuốc từ dược liệu, phục vụ cho việc điều trị đa dạng các bệnh lý. Nghiên cứu này thực hiện phân tích cơ cấu danh mục thuốc dựa trên các tiêu chí như nguồn gốc, nhóm tác dụng dược lý, đường dùng và phương pháp ABC/VEN. Việc phân tích danh mục thuốc giúp các nhà quản lý dược tối ưu hóa chi phí thuốc, đảm bảo hiệu quả điều trị và tuân thủ các quy định về sử dụng thuốc hợp lý.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng phân tích danh mục thuốc

Phân tích danh mục thuốc là một công cụ quản lý dược quan trọng giúp đánh giá cơ cấu lựa chọn và sử dụng thuốc tại các cơ sở y tế. Tầm quan trọng của việc phân tích bao gồm: giảm chi phí điều trị, nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo cung ứng thuốc liên tục, giám sát kháng sinh thích hợp và hỗ trợ quyết định lâm sàng. Đối với một bệnh viện đa khoa như Xuyên Á, việc có danh mục thuốc khoa học và hợp lý là yếu tố quyết định thành công của hoạt động y tế.

1.2. Phương pháp nghiên cứu và cơ sở dữ liệu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp mô tả phân tích dữ liệu từ danh mục thuốc của Bệnh viện Xuyên Á Tây Ninh trong năm 2023. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh nhân, phiếu thanh toán thuốc và báo cáo từ khoa Dược. Công cụ phân tích chính bao gồm phương pháp ABC, phân tích VEN và ma trận ABC/VEN để đánh giá toàn diện cơ cấu sử dụng thuốc tại bệnh viện.

II. Cơ cấu danh mục thuốc theo nguồn gốc và nhóm tác dụng dược lý

Cơ cấu danh mục thuốc tại Bệnh viện Xuyên Á Tây Ninh năm 2023 thể hiện sự đa dạng trong lựa chọn thuốc điều trị. Danh mục bao gồm thuốc hóa dược chiếm tỷ lệ chủ yếu, bên cạnh đó là thuốc đông y và thuốc từ dược liệu. Phân loại theo nhóm tác dụng dược lý cho thấy bệnh viện sử dụng nhiều nhóm thuốc điều trị khác nhau để phục vụ các nhu cầu lâm sàng đa dạng. Các nhóm thuốc chính bao gồm: thuốc chống nhiễm khuẩn, thuốc hỗ trợ tiêu hóa, thuốc tim mạch, thuốc hô hấp và thuốc trị đau. Việc phân tán danh mục thuốc này đảm bảo rằng bệnh viện có khả năng điều trị đa dạng bệnh lý và đáp ứng nhu cầu bệnh nhân một cách toàn diện.

2.1. Phân loại thuốc hóa dược thuốc đông y và dược liệu

Trong danh mục thuốc Bệnh viện Xuyên Á Tây Ninh, thuốc hóa dược chiếm phần lớn do tính chất bệnh tật phổ biến. Thuốc đông y được sử dụng bổ sung để hỗ trợ điều trị từ dược liệu truyền thống. Sự kết hợp này phản ánh chính sách y tế của Việt Nam trong việc kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền, mang lại lợi ích toàn diện cho bệnh nhân.

2.2. Phân tích nhóm thuốc điều trị chính và kháng sinh

Nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn và kháng sinh là những nhóm được sử dụng phổ biến nhất tại bệnh viện. Phân tích kháng sinh nhóm β-lactam cho thấy tỷ lệ sử dụng cao, đòi hỏi giám sát kháng sinh thích hợp. Các chỉ số DDD/100 ngày giường được tính toán để đánh giá mức độ sử dụng và tối ưu hóa liều lượng cho từng nhóm kháng sinh.

III. Phân tích danh mục thuốc theo phương pháp ABC VEN

Phương pháp ABC/VEN là công cụ quan trọng để phân loại danh mục thuốc dựa trên giá trị chi tiêu và mức độ thiết yếu của các loại thuốc. Phân tích ABC chia danh mục thành ba nhóm: nhóm A (20% thuốc, 80% chi phí), nhóm B (30% thuốc, 15% chi phí) và nhóm C (50% thuốc, 5% chi phí). Phân tích VEN xác định mức độ thiết yếu: V (Vital - thiết yếu), E (Essential - cần thiết), N (Non-essential - không thiết yếu). Kết hợp ABC/VEN giúp xác định nhóm AN (Vital và chi phí cao) cần quản lý chặt chẽ và nhóm BN (Essential với chi phí trung bình). Phương pháp này cho phép quản lý dược tập trung nguồn lực vào những thuốc quan trọng, tối ưu hóa chi phí y tế và đảm bảo hiệu quả điều trị.

3.1. Phân loại nhóm AN Vital nhưng chi phí cao

Nhóm thuốc AN bao gồm những loại thuốc thiết yếu nhưng có chi phí cao. Các thuốc này đòi hỏi quản lý kỹ lưỡng về kho tàng, cấp phát và theo dõi hiệu quả. Bệnh viện cần đảm bảo cung ứng ổn định đồng thời kiểm soát chi phí thông qua thương thảo giá và đánh giá hiệu quả lâm sàng.

3.2. Phân loại nhóm BN Cần thiết với chi phí vừa phải

Nhóm thuốc BN gồm các loại cần thiết nhưng có chi phí trung bình. Đây là nhóm cân bằng giữa tính thiết yếu và chi phí hợp lý. Quản lý nhóm này tập trung vào lựa chọn biệt dược generic khi có thể, tối ưu hóa đơn vị đóng gói và theo dõi sử dụng lâm sàng để đảm bảo hiệu quả chi tiêu tốt nhất.

IV. Khuyến nghị và hàm ý quản lý danh mục thuốc

Kết quả phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Xuyên Á Tây Ninh năm 2023 cung cấp những dữ liệu khoa học để hỗ trợ quyết định quản lý dược. Các khuyến nghị chính bao gồm: (1) Tối ưu hóa nhóm AN thông qua đàm phán giá và tương thích thương mại; (2) Tăng cường giám sát kháng sinh để giảm kháng thuốc, đặc biệt là nhóm β-lactam; (3) Phân tích lâm sàng để loại bỏ thuốc ít dùng trong nhóm C; (4) Cân bằng sử dụng thuốc hóa dược và thuốc đông y theo hướng dẫn lâm sàng. Việc áp dụng phương pháp ABC/VEN định kỳ giúp theo dõi xu hướng và điều chỉnh danh mục phù hợp với nhu cầu bệnh nhân và tình hình kinh tế.

4.1. Chiến lược quản lý danh mục thuốc bệnh viện hạng 3

Đối với bệnh viện đa khoa hạng 3 như Xuyên Á Tây Ninh, chiến lược quản lý danh mục thuốc cần cân bằng giữa nhu cầu điều trị đa dạng và hạn chế ngân sách. Khuyến nghị bao gồm: xây dựng danh mục thuốc chuẩn dựa trên bằng chứng lâm sàng, điều kiện tài chính của cộng đồng, và khả năng tự đáp ứng của bệnh viện.

4.2. Giám sát và đánh giá hiệu quả quản lý danh mục thuốc

Giám sát định kỳ danh mục thuốc thông qua báo cáo quý hoặc báo cáo 6 tháng là cần thiết. Bệnh viện nên thiết lập chỉ số KPI như tỷ lệ thuốc thiết yếu, chi phí trung bình/bệnh nhân, và tỷ lệ kháng sinh phù hợp. Các cuộc rà soát ngang hàng với bệnh viện khác cùng hạng giúp cải tiến liên tục và đảm bảo chất lượng y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Sử dụng thuốc thiếu hiệu quả, bất hợp lý nói chung và trong bệnh viện nói riêng đã và đang là vấn đề bất cập của nhiều quốc gia. Để hạn chế tình trạng trên, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khuyến cáo các quốc gia thành lập Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) tại các bệnh viện, nhằm đảm bảo tăng cường độ an toàn và hiệu quả sử dụng thuốc trong các bệnh viện. Ngày 08 tháng 8 năm 2013. Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 21/TT-BYT quy định về tổ chức hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong Bệnh viện.

Thị trường dược phẩm Việt Nam trong những năm gần đây phát triển mạnh mẽ, đa dạng về chủng loại để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Tuy nhiên, thuốc cũng giống như các loại hàng hóa khác, cũng chịu ảnh hưởng của cơ chế thị trường, vấn đề lợi nhuận vẫn được đề cao. Bên cạnh đó do tác động của cơ chế thị trường làm cho việc sử dụng thuốc không hiệu quả và bất hợp lý đã và đang là điều đáng lo ngại: Lạm dụng biệt dược trong điều trị, giá thuốc không kiểm soát được, kháng thuốc, sử dụng thuốc bất hợp lý, việc kê đơn không phải là thuốc thiết yếu mà là thuốc có tính thương mại cao. Đó là một trong những nguyên nhân chính làm tăng chi phí cho người bệnh, giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe và uy tín của bệnh viện Tại bệnh viện, Hội đồng thuốc và điều trị có nhiệm vụ tư vấn cho Giám đốc lựa chọn thuốc sử dụng tại bệnh viện.

Các nghiên cứu tổng quát về tình hình sử dụng thuốc như phân tích ABC, phân tích VEN sẽ giúp ích cho Hội đồng thuốc và điều trị cũng như các nhà quản lý xác định các vấn đề về sử dụng thuốc, làm nền tảng cho các hoạt động can thiệt như lựa chọn, cung cấp kế hoạch dự trù và dự trữ thuốc. Do vậy, đánh giá tổng quát tình hình sử dụng ngân sách thuốc và tác động can thiệp lựa chọn sử dụng thuốc tại Bệnh viện thông qua ABC-VEN là một chiến lược có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng điều trị và quản lý kinh tế y tế trong bệnh viện. 1 Tuy nhiên từ trước đến nay tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh chưa có đề tài nào đánh giá danh mục thuốc được thực hiện do vậy việc tiến hành nghiên cứu là hết sức cần thiết. Với mong muốn tìm hiểu thực trạng danh mục thuốc được sử dụng hiện nay tại bệnh viện là như thế nào; các thuốc trong nhóm A được sử dụng hợp lý hay không.

Do đó, xuất phát từ những yêu cầu thực tế kể trên, chúng tôi tiến hành đề tài: “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh năm 2023” với 2 mục tiêu sau: 1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh năm 2023 theo một số chỉ tiêu. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh năm 2023 theo các phương pháp ABC, VEN và ABC/VEN. Từ kết quả nghiên cứu đề xuất các giải pháp xây dựng danh mục thuốc hợp lý, hiệu quả nhằm phục vụ tốt cho bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á Tây Ninh cho nhu cầu những năm tiếp theo.

CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Quy định về sử dụng thuốc 1. biệt dược gốc sản xuất trong nước Bộ Y tế đề xuất quy định các nội dung ưu đãi/đặc biệt ưu đãi đầu tư đối với sản xuất thuốc mới, thuốc biệt dược gốc, thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền sản xuất từ nguồn dược liệu sẵn có trong nước, thuốc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, thuốc công nghệ sinh học. trong dự thảo Luật Dược sửa đổi [1].

Bộ Y tế cho biết, về chính sách phát triển công nghiệp dược, các chính sách hiện nay tại Luật Dược (ví dụ: ưu tiên sản xuất thuốc generic…) không còn hoàn toàn phù hợp với nhu cầu cung cấp thuốc, mô hình bệnh tật, các dịch bệnh mới tại Việt Nam [1]. Cần có các chính sách phù hợp để thúc đẩy hơn nữa việc nghiên cứu, tiếp nhận chuyển giao công nghệ sản xuất thuốc công nghệ cao, thuốc công nghệ sinh học, chuyên khoa đặc trị; đặc biệt là nghiên cứu, triển khai áp dụng công nghệ sản xuất thuốc mới đáp ứng nhu cầu trong trường hợp cấp bách như xảy ra dịch bệnh, thiên tai, chiến tranh, bệnh truyền nhiễm mới nổi. Thuốc biệt dược gốc, Thuốc đơn thành phần Việc ban hành quy định về tỉ lệ sử dụng thuốc biệt dược gốc để áp dụng cho tất cả các cơ sở y tế là không phù hợp với thực tiễn do mỗi cơ sở y tế có một tỉ lệ sử dụng thuốc biệt dược, thuốc nội, thuốc ngoại rất khác nhau do mô hình bệnh tật, phân tuyến kỹ thuật, hạng bệnh viện và chuyên khoa điều trị khác nhau. Một số chuyên khoa điều trị hiện chưa có nhiều thuốc generic để thay thế thuốc biệt dược gốc như ung thư, nhãn khoa, IVF.

Thực tế số lượng thuốc biệt dược gốc sử dụng tại cơ sở y tế là không nhiều, tuy nhiên do giá thuốc biệt dược gốc thường cao hơn so với các thuốc generic dẫn đến tỉ lệ về giá trị biệt dược gốc vẫn còn tương đối cao. Để giảm tỉ lệ sử dụng thuốc biệt dược gốc, thời gian qua Bộ Y tế đã triển khai song song nhiều giải pháp, cụ thể: 3 - Đưa các thuốc Biệt dược gốc vào áp dụng hình thức đàm phán giá thuốc để giảm giá thuốc biệt dược gốc. Hiện nay, tại Thông tư số 15/2020/TT-BYT , Bộ Y tế đã đưa 681 thuốc biệt dược gốc vào danh mục thuốc áp dụng hình thức đàm phán giá thuốc, trước đây tại Thông tư 09/2016/TT-BYT chỉ có 04 thuốc biệt dược gốc trong danh mục thuốc được áp dụng hình thức đàm phán giá. - Tại các Thông tư hướng dẫn về đấu thầu thuốc (Thông tư số 11/2016/TT- BYT, Thông tư số 15/2019/TT-BYT) đã quy định Hội đồng thuốc và điều trị đơn vị chịu trách nhiệm việc sử dụng thuốc biệt dược gốc và phải thuyết minh sử dụng thuốc biệt dược gốc tại Kế hoạch lựa chọn nhà thầu (Khoản 3 Điều 15 Thông tư số 15/2019/TT-BYT).

Bên cạnh đó, tại Thông tư số 15/2019/TT-BYT đã bổ sung quy định đối với thuốc đàm phán giá thuốc không thành công mà có nhiều thuốc generic thì sẽ chuyển đấu thầu rộng rãi tại gói thầu thuốc geneic[2]. - Tăng dần tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước: tại Thông tư số 15/2019/TT- BYT đã quy định tại tại văn bản trình phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải có thuyết minh về việc tăng tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất tại Việt Nam theo hướng dẫn của Bộ Y tế (Khoản 2 Điều 15) [2]. Phương pháp phân tích DMT sử dụng thuốc 1. Phương pháp phân tích nhóm điều trị Khái niệm: là phương pháp phân tích việc sử dụng thuốc dựa vào đánh giá số lượng sử dụng và giá trị tiền thuốc của các nhóm điều trị[3].

Vai trò và ý nghĩa Giúp xác định các nhóm điều trị có lượng tiêu thụ, chi phí cao nhất. Trên cơ sở thông tin về MHBT, xác định những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý, xác định những thuốc bị lạm dụng hoặc mức tiêu thụ không mang tính đại diện. Giúp HĐT&ĐT lựa chọn các thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị và lựa chọn thuốc cho các liệu pháp điều trị thay thế. Các bước thực hiện Sử dụng dữ liệu thống kê chi phí sử dụng, % chi phí của từng thuốc sử dụng trên tổng chi phí sử dụng thuốc toàn viện.

4 Phân loại nhóm điều trị cho từng thuốc: phân loại này có thể dựa vào phân loại trong DMT thiết yếu của Tổ chức Y tế thế giới hoặc theo các tài liệu tham khảo khác như hệ thống phân loại Dược lý - Điều trị của hiệp hội Dược thư bệnh viện của Mỹ (AHFS) hoặc hệ thống phân loại Giải phẫu - Điều trị - Hóa học (ATC) của Tổ chức Y tế thế giới … Trong đề tài này chúng tôi phân tích nhóm điều trị theo Thông tư 31/2011/TT-BYT Ban hành và hướng dẫn về thực hiện DMT chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán ngày 11/7/ 2011[4]. Tổng hợp chi phí, phần trăm chi phí các thuốc trong mỗi nhóm thuốc, từ đó xác định tình hình kê đơn thuốc thực tế đang tập trung vào những nhóm thuốc nào thông qua việc xác định nhóm điều trị nào chiếm chi phí lớn nhất. Đối chiếu với mô hình bệnh tật, từ đó phân tích đánh giá tính hợp lý của mối tương quan giữa các nhóm thuốc sử dụng trong điều trị và mô hình bệnh tật thực tế tại phòng khám. Ý nghĩa: Phương pháp phân tích nhóm điều trị giúp xác định những nhóm điều trị có mức tiêu thụ thuốc cao nhất và chi phí nhiều nhất.

Trên cơ sở thông tin về tình hình bệnh tật, xác định những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý. Xác định những thuốc đã bị lạm dụng hoặc những thuốc mà mức tiêu thụ không mang tính đại diện cho những ca bệnh cụ thể ví dụ sốt rét và sốt xuất huyết. Hội đồng thuốc và điều trị lựa chọn những thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị và thuốc lựa chọn trong liệu pháp điều trị thay thế. Phương pháp phân tích ABC Là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách.

Phân tích ABC được biết như “luôn luôn kiểm soát tốt hơn”, là phương pháp tiếp cận hiệu quả để quản lý thuốc dựa trên nguyên lý Pareto “số ít sống còn và số nhiều ít có ý nghĩa”. Theo lý thuyết Pareto: 10% theo chủng loại của thuốc sử dụng 70% ngân sách thuốc (nhóm A). Nhóm tiếp theo: 20% theo chủng loại sử dụng 20% ngân sách (nhóm B), nhóm còn lại (nhóm C): 70% theo chủng loại 5 nhưng chỉ sử dụng 10% ngân sách [2]. Phân tích ABC có thể ứng dụng các số liệu tiêu thụ thuốc cho chu kỳ 1 năm hoặc ngắn hơn để ứng dụng cho một hoặc nhiều đợt đấu thầu, từ các kết quả phân tích thu được, các giải pháp can thiệp được đưa ra nhằm điều chỉnh ngân sách thuốc cho một hoặc nhiều năm tiếp theo [4].

Phân tích ABC là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ trong lựa chọn, mua và cấp phát và sử dụng thuốc hợp lý để có được bức tranh chính xác và khách quan về sử dụng ngân sách thuốc.