Phân tích thực trạng cấp phát thuốc BHYT ngoại trú tại Bệnh viện ĐKKV thị xã Tân Châu - An Giang

Phân tích thực trạng cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại bệnh viện đa khoa Tân Châu, An Giang năm 2021 trong luận văn dược sĩ.

• Tác giả: Chìa Pô Lô
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Thúy
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ Chức Quản Lý Dược
• Đề tài: Phân Tích Cấp Phát Thuốc Bảo Hiểm Y Tế Ngoại Trú Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tân Châu 2021
• Loại tài liệu: Luận Văn Dược Sĩ Chuyên Khoa Cấp I
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG CẤP PHÁT THUỐC
• 1.1. Định nghĩa và quy trình cấp phát thuốc
• 1.2. Sai sót trong cấp phát thuốc và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.3. Chỉ số đánh giá hoạt động cấp phát thuốc ngoại trú
• 2. THỰC TRẠNG CẤP PHÁT THUỐC NGOẠI TRÚ
• 2.1. Thực trạng cấp phát thuốc trên thế giới
• 2.2. Thực trạng cấp phát thuốc tại Việt Nam
• 3. MỘT VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC TÂN CHÂU
• 3.1. Chức năng, nhiệm vụ của Bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu
• 3.2. Hệ thống khám chữa bệnh ngoại trú tại bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu – An Giang
• 3.3. Cơ cấu khoa Dược Bệnh viện đa khoa khu vực Tân Châu
• 4. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 5.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.2.1. Biến số nghiên cứu
• 5.2.2. Thiết kế nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu. Phương pháp thu thập, xử lý số liệu
• 6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 6.1. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CẤP PHÁT THUỐC NGOẠI TRÚ
• 6.1.1. Phân tích việc thực hiện các bước của quy trình cấp phát ngoại trú
• 6.1.2. Đánh giá các chỉ số cấp phát ngoại trú
• 7. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 8. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Cấp Phát Thuốc Bảo Hiểm Y Tế Ngoại Trú

Phân tích cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu năm 2021 là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá thực trạng và hiệu quả của quy trình cấp phát thuốc. Nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ y tế mà còn đảm bảo quyền lợi cho người bệnh. Việc cấp phát thuốc đúng quy trình sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu sai sót trong quá trình sử dụng thuốc.

1.1. Định Nghĩa Cấp Phát Thuốc Bảo Hiểm Y Tế

Cấp phát thuốc bảo hiểm y tế là quá trình cung cấp thuốc cho bệnh nhân theo đơn thuốc đã được bác sĩ chỉ định. Quy trình này bao gồm nhiều bước từ tiếp nhận đơn thuốc đến khi thuốc được cấp phát cho bệnh nhân.

1.2. Vai Trò Của Cấp Phát Thuốc Trong Chăm Sóc Y Tế

Cấp phát thuốc đóng vai trò quan trọng trong chu trình sử dụng thuốc. Nó không chỉ đảm bảo bệnh nhân nhận đúng thuốc mà còn giúp nâng cao sự tuân thủ điều trị và giảm thiểu sai sót.

II. Thách Thức Trong Quy Trình Cấp Phát Thuốc Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tân Châu

Mặc dù quy trình cấp phát thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu đã được thiết lập, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các sai sót trong cấp phát thuốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của bệnh nhân. Việc thiếu nhân lực, cơ sở vật chất không đảm bảo và quy trình chưa hoàn thiện là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Sai Sót Trong Cấp Phát Thuốc

Sai sót trong cấp phát thuốc có thể bao gồm việc phát không đúng thuốc, sai liều lượng hoặc không đúng bệnh nhân. Những sai sót này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của bệnh nhân.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quy Trình Cấp Phát

Các yếu tố như thiếu nhân lực, môi trường làm việc không đảm bảo và thiếu quy định cụ thể có thể dẫn đến sai sót trong quy trình cấp phát thuốc. Việc cải thiện các yếu tố này là cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấp Phát Thuốc Bảo Hiểm Y Tế

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng và định tính để đánh giá thực trạng cấp phát thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu. Các chỉ số được sử dụng để đo lường hiệu quả của quy trình cấp phát thuốc.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp quan sát và phỏng vấn để thu thập dữ liệu về quy trình cấp phát thuốc. Các thông tin thu thập được sẽ giúp đánh giá chính xác thực trạng cấp phát thuốc.

3.2. Các Chỉ Số Đánh Giá Hiệu Quả Cấp Phát

Các chỉ số như thời gian cấp phát thuốc, tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ và tỷ lệ bệnh nhân hiểu đúng về chế độ liều sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả của quy trình cấp phát thuốc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cấp Phát Thuốc Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tân Châu

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều vấn đề tồn tại trong quy trình cấp phát thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu. Tỷ lệ sai sót trong cấp phát thuốc vẫn còn cao, và nhiều bệnh nhân chưa hiểu rõ về chế độ liều của thuốc.

4.1. Tỷ Lệ Sai Sót Trong Cấp Phát

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ sai sót trong cấp phát thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu là 15%. Điều này cho thấy cần có những biện pháp cải thiện quy trình cấp phát thuốc.

4.2. Mức Độ Hài Lòng Của Bệnh Nhân

Mặc dù tỷ lệ sai sót cao, nhưng mức độ hài lòng của bệnh nhân về dịch vụ cấp phát thuốc vẫn đạt 75%. Điều này cho thấy bệnh nhân vẫn đánh giá cao sự nỗ lực của nhân viên y tế.

V. Kiến Nghị Nâng Cao Chất Lượng Cấp Phát Thuốc

Để nâng cao chất lượng cấp phát thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu, cần thực hiện một số kiến nghị như cải thiện quy trình cấp phát, đào tạo nhân viên và tăng cường giám sát.

5.1. Cải Thiện Quy Trình Cấp Phát

Cần xây dựng quy trình cấp phát thuốc chuẩn và thực hiện nghiêm túc để giảm thiểu sai sót. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

5.2. Đào Tạo Nhân Viên Y Tế

Đào tạo nhân viên y tế về quy trình cấp phát thuốc và cách tư vấn cho bệnh nhân là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thiểu sai sót.

VI. Kết Luận Về Cấp Phát Thuốc Bảo Hiểm Y Tế Ngoại Trú

Cấp phát thuốc bảo hiểm y tế ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu cần được cải thiện để đảm bảo quyền lợi cho bệnh nhân. Nghiên cứu này đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết và đưa ra các kiến nghị cụ thể để nâng cao chất lượng dịch vụ.

6.1. Tương Lai Của Cấp Phát Thuốc Tại Bệnh Viện

Tương lai của cấp phát thuốc tại Bệnh viện Đa khoa Tân Châu sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các kiến nghị đã đề ra. Cần có sự quyết tâm từ ban lãnh đạo và nhân viên y tế để cải thiện chất lượng dịch vụ.

6.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp cải thiện quy trình cấp phát thuốc. Điều này sẽ giúp cung cấp thông tin quý giá cho các cơ sở y tế khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cấp phát thuốc là mắt xích phân phối trực tiếp dược phẩm từ chỉ định của bác sĩ đến tay người bệnh, giữ vai trò quyết định đến sự an toàn và hiệu quả của toàn bộ phác đồ điều trị. Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu – An Giang là cơ sở y tế hạng II theo Quyết định số 389/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang, thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho nhân dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long và khu vực biên giới. Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận hơn 900 lượt khám chữa bệnh ngoại trú và phục vụ trên 280.000 lượt bệnh nhân mỗi năm, tạo ra áp lực vận hành rất lớn lên hệ thống cung ứng dược.

Nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và tối ưu hóa chu trình sử dụng thuốc, luận văn chuyên khoa cấp I ngành Tổ chức Quản lý Dược của tác giả Chìa Pô Lô, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Thúy tại Trường Đại học Dược Hà Nội, tập trung giải quyết hai mục tiêu trọng tâm:

• Phân tích việc thực hiện các bước trong quy trình cấp phát thuốc Bảo hiểm y tế ngoại trú theo khuyến cáo chuẩn.
• Đánh giá các chỉ số cốt lõi về cấp phát thuốc ngoại trú và mức độ hài lòng của người bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu năm 2021.

Nghiên cứu được triển khai thực địa từ ngày 01/03/2021 đến ngày 30/08/2021. Công trình mang giá trị thực tiễn sâu sắc khi cung cấp bức tranh dữ liệu thực chứng từ 400 đơn thuốc và 1.233 lượt cấp phát thuốc, chỉ ra tỷ lệ cung ứng đạt 100% nhưng đồng thời nhận diện các điểm nghẽn về thời gian chờ đợi 570 giây và tỷ lệ dán nhãn hướng dẫn đạt 0%. Đây là căn cứ khoa học vững chắc giúp các nhà quản lý y tế cải tiến quy trình cấp phát, hạn chế sai sót và bảo đảm an toàn người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết chu trình sử dụng thuốc khép kín gồm 4 giai đoạn tương tác chặt chẽ: Chẩn đoán, Kê đơn, Cấp phát và Tuân thủ điều trị. Trong chu trình này, cấp phát là bước chuyển tiếp quan trọng đảm bảo thuốc được đưa đến đúng người bệnh, đúng liều lượng, đúng thời gian và kèm theo chỉ dẫn phù hợp.

Khung đánh giá hoạt động cấp phát dựa trên quy trình chuẩn 6 bước của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):

• Bước 1: Tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của đơn thuốc.
• Bước 2: Kiểm tra chi tiết đơn thuốc về thông tin dược chất, hàm lượng, tính hợp lý của liều dùng và tương tác thuốc.
• Bước 3: Chuẩn bị thuốc, bao bì và dán nhãn theo quy cách.
• Bước 4: Kiểm tra lại đơn thuốc lần cuối bởi một nhân viên y tế độc lập.
• Bước 5: Lưu trữ thông tin đơn thuốc phục vụ giám sát và báo cáo.
• Bước 6: Thực hiện cấp phát thuốc, ký nhận, tư vấn và hướng dẫn sử dụng cho người bệnh.

Nghiên cứu đồng thời tích hợp bộ chỉ số chăm sóc người bệnh của WHO, nguyên tắc "3 kiểm tra, 5 đối chiếu" quy định tại Thông tư số 22/2011/TT-BYT về tổ chức hoạt động khoa Dược và Thông tư số 23/2011/TT-BYT của Bộ Y tế về hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh. Các khái niệm then chốt như Danh mục thuốc thiết yếu (DMTTY), Danh mục thuốc bệnh viện (DMTBV) và bảng phân loại bệnh tật quốc tế ICD-10 cũng được áp dụng xuyên suốt để chuẩn hóa tiêu chí đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp quan sát trực tiếp có bảng kiểm và phỏng vấn cấu trúc người bệnh. Cỡ mẫu tối thiểu được xác định theo công thức ước tính tỷ lệ của WHO với độ tin cậy 95% ($Z = 1,96$), tỷ lệ ước tính $p = 0,5$ và khoảng sai lệch cho phép $d = 0,05$, cho ra cỡ mẫu lý thuyết là 384 đơn thuốc. Thực tế, tác giả đã thu thập toàn diện trên 400 bệnh nhân và 400 đơn thuốc tương ứng với 1.233 lượt cấp phát thuốc từ ngày 01/03/2021 đến ngày 30/08/2021.

Phương pháp chọn mẫu được thực hiện theo tiến trình hệ thống: mỗi ngày lấy ngẫu nhiên 05 bệnh nhân và đơn thuốc vào hai khung giờ điển hình (khung giờ cao điểm 9h00–11h00 và khung giờ thấp điểm 14h00–15h00, trừ các ngày nghỉ và lễ). Dữ liệu nghiên cứu tích hợp từ hai nguồn chính:

• Nguồn dữ liệu thực địa: Quan sát trực tiếp thao tác của dược sĩ tại quầy phát BHYT, kiểm tra đơn thuốc thực tế, kiểm tra cảm quan thuốc cấp phát và phỏng vấn bệnh nhân ngay sau khi nhận thuốc.
• Nguồn dữ liệu phần mềm: Truy xuất thông tin hành chính, lịch sử khám chữa bệnh ngoại trú từ hệ thống mạng quản lý y tế VNPT-HIS (YTEANGIANG).

Toàn bộ dữ liệu được tổng hợp vào Microsoft Excel theo hai tệp cơ sở dữ liệu riêng biệt (theo đơn thuốc và theo lượt thuốc). Phương pháp này giúp đối chiếu chéo chính xác giữa chỉ định trên phần mềm và hành vi cấp phát thực tế tại quầy dược.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình thu thập và xử lý 400 đơn thuốc với 1.233 lượt cấp phát, nghiên cứu ghi nhận các phát hiện then chốt sau:

• Tuân thủ quy trình 6 bước có sự phân hóa rõ rệt: Bước tiếp nhận đơn thuốc đạt tỷ lệ tuân thủ đầy đủ 90% (360/400 đơn), trong đó kiểm tra tên bệnh nhân và tính hợp lệ đạt 100%, nhưng khâu xếp thứ tự chỉ đạt 90%. Bước kiểm tra chi tiết đơn thuốc có 100% đơn được kiểm tra tên thuốc, hàm lượng và số lượng, tuy nhiên tỷ lệ kiểm tra tính hợp lý của liều dùng và tương tác thuốc đạt 0%, dẫn đến tỷ lệ tuân thủ toàn diện bước này là 0%. Đã có 15 trường hợp (3,75%) đơn thuốc có sai sót được dược sĩ phát hiện và liên hệ bác sĩ điều chỉnh.
• Thực trạng chuẩn bị thuốc và ghi nhãn: 100% thuốc được đối chiếu nhãn và lấy theo nguyên tắc nhập trước - xuất trước. Tuy nhiên, việc ra lẻ thuốc bằng dụng cụ chuyên dụng chỉ đạt 81,75% (327/400 đơn) và cấp phát có bao bì riêng đạt 82,5% (330/400 đơn). Đáng chú ý, tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ theo khuyến cáo WHO đạt 0% do bệnh viện không in thêm nhãn phụ hướng dẫn liều dùng hay lưu ý sử dụng.
• Khâu kiểm tra lần cuối và tư vấn người bệnh: 100% đơn thuốc được kiểm tra lại trước khi phát nhưng hoàn toàn do cùng một người thực hiện (0% có người thứ hai kiểm tra độc lập). Tỷ lệ lưu trữ đơn thuốc đạt 100%. Ở bước phát thuốc, 100% bệnh nhân được gọi tên ký nhận, song tỷ lệ thực hiện tư vấn chủ động chỉ đạt 9,75% (28/400 đơn), có tới 90,25% đơn thuốc chưa được tư vấn đầy đủ.
• Các chỉ số cấp phát và mức độ hài lòng: Thời gian cấp phát thuốc trung bình là 195 giây (3 phút 15 giây), trong khi thời gian chờ đợi trung bình của bệnh nhân lên tới 570 giây (9 phút 30 giây). Tỷ lệ thuốc cấp phát thực tế so với đơn đạt 100%, tỷ lệ phát đúng chủng loại thuốc đạt 100%, đúng số lượng đạt 99,75%, đạt hạn dùng 98,94% và đạt chất lượng cảm quan bao bì 99,67%. Khảo sát mức độ hài lòng ghi nhận: 47,5% bệnh nhân không hài lòng, 5,0% rất không hài lòng, 46,25% ở mức bình thường và chỉ có 1,25% cảm thấy hài lòng.

Thảo luận kết quả

Thời gian cấp phát trung bình 195 giây tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu dài hơn so với Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (54 giây) và Bệnh viện Nội tiết Trung ương (117 giây), nhưng tương đương với Bệnh viện Đại học Y Thái Bình (190 giây). Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tốc độ xử lý dữ liệu và đường truyền của hệ thống phần mềm VNPT-HIS khi xác nhận xuất kho còn chậm. Tuy nhiên, khoảng thời gian hơn 3 phút này mới chỉ đáp ứng các thao tác cơ học lấy thuốc chứ chưa bao hàm thời gian tư vấn chuyên môn sâu.

Vấn đề kiểm tra đơn thuốc và dán nhãn bộc lộ nhiều hạn chế do thiếu hụt nhân lực dược sĩ đại học tại quầy phát BHYT, công việc chủ yếu do dược sĩ trung cấp và cao đẳng đảm nhận. Tỷ lệ dán nhãn đầy đủ 0% là thực trạng chung từng được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa huyện An Minh - Kiên Giang (0%) và Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An (0%), do thói quen phụ thuộc vào vỏ hộp nguyên bản của nhà sản xuất.

Dữ liệu nghiên cứu khi phân tích qua bảng tương quan chéo đã chứng minh rõ nét tác động của nhãn thuốc và đơn thuốc tới nhận thức của người bệnh:

• Trong 1.008 lượt thuốc giữ nguyên bao bì có tên và hàm lượng, có 85,12% bệnh nhân nắm được tên thuốc và liều dùng. Ngược lại, trong 225 lượt thuốc ra lẻ không có nhãn, tỷ lệ bệnh nhân không biết tên và liều dùng lên tới 97,77% (220 lượt).
• Trong 1.100 lượt thuốc ghi rõ thời điểm dùng trên đơn, có 83,64% người bệnh hiểu đúng cách dùng. Đối với 133 lượt thuốc thiếu thông tin thời điểm dùng, tỷ lệ bệnh nhân không biết cách dùng lên tới 96,24%.

Biểu đồ cơ cấu hài lòng của người bệnh với 52,5% đánh giá tiêu cực (không hài lòng và rất không hài lòng) là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy sự cần thiết phải rút ngắn thời gian chờ đợi vào giờ cao điểm và tăng cường giao tiếp tư vấn dược lâm sàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và tối ưu hóa luồng dữ liệu: Ban Giám đốc bệnh viện chỉ đạo Phòng Công nghệ thông tin phối hợp với nhà cung cấp dịch vụ VNPT nâng cấp băng thông đường truyền và tinh giản giao diện duyệt đơn trên phần mềm VNPT-HIS. Mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý đơn thuốc tại quầy từ 195 giây xuống dưới 120 giây và giảm thời gian chờ đợi trung bình từ 570 giây xuống dưới 300 giây, hoàn thành trong quý 1 năm 2022.
• Chuẩn hóa quy trình ra lẻ thuốc và triển khai in nhãn phụ tự động: Khoa Dược xây dựng quy trình thao tác chuẩn (SOP) về chia liều, ra lẻ thuốc viên (như Coversyl, Coveram, Bài thạch), bắt buộc 100% nhân viên sử dụng khay đếm và kẹp gắp chuyên dụng. Trang bị máy in nhãn mã vạch tự động kết nối phần mềm để in nhãn phụ có đầy đủ tên thuốc, liều dùng, cách dùng và hạn sử dụng cho 100% thuốc ra lẻ, khắc phục triệt để tỷ lệ 1,06% thiếu hạn dùng và 0,33% bao bì rách lẹm, triển khai trong 3 tháng.
• Bố trí nhân lực Dược sĩ Đại học phụ trách rà soát chuyên môn và tư vấn: Khoa Dược tái cơ cấu vị trí việc làm tại kho ngoại trú BHYT, điều động tối thiểu 01 Dược sĩ Đại học chuyên trách kiểm tra tương tác thuốc, tính hợp lý của chỉ định và phụ trách bàn tư vấn sử dụng thuốc riêng biệt. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đơn thuốc được kiểm tra tương tác lên 100% và tỷ lệ người bệnh được hướng dẫn sử dụng thuốc đạt trên 80% trong vòng 6 tháng.
• Thiết lập cơ chế kiểm tra chéo độc lập và lắp đặt hệ thống xếp hàng tự động: Ban Giám đốc phê duyệt quy định kiểm tra chéo bắt buộc giữa 2 nhân viên cấp phát trước khi giao thuốc cho bệnh nhân nhằm loại trừ 0,25% sai sót về số lượng. Đồng thời, lắp đặt quầy tiếp nhận đơn có hộp chia ngăn và bảng số điện tử hiển thị thứ tự gọi tên, hướng tới nâng tỷ lệ hài lòng của người bệnh từ 1,25% lên trên 85% trước cuối năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban Giám đốc và Lãnh đạo Khoa Dược các bệnh viện tuyến quận, huyện, thị xã hạng II: Sử dụng số liệu thực trạng và các bài học quản trị để tái cấu trúc quy trình cấp phát thuốc BHYT, thiết lập các chỉ số KPI đánh giá chất lượng phục vụ và kiểm soát các nguy cơ sai sót thuốc ngoại trú.
• Dược sĩ phụ trách kho cấp phát và Dược sĩ lâm sàng: Tham khảo chi tiết phương pháp đánh giá 6 bước của WHO, nhận diện các lỗi thao tác thường gặp trong quá trình ra lẻ, dán nhãn để chủ động cải tiến kỹ năng tư vấn và hướng dẫn dùng thuốc an toàn cho người bệnh.
• Cơ quan Bảo hiểm Xã hội và cơ quan quản lý y tế địa phương: Khai thác số liệu về tỷ lệ cung ứng thuốc 100% và các điểm nghẽn thủ tục hành chính, từ đó phối hợp với cơ sở khám chữa bệnh tối ưu hóa quy trình thanh quyết toán và giám sát việc sử dụng quỹ BHYT hợp lý.
• Giảng viên, học viên sau đại học và sinh viên ngành Dược: Tiếp cận mô hình nghiên cứu mô tả cắt ngang chuẩn mực trong chuyên ngành Tổ chức Quản lý Dược, ứng dụng bảng kiểm quan sát thực tế và phương pháp xử lý dữ liệu thống kê quản lý y tế.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình cấp phát thuốc ngoại trú chuẩn của WHO gồm những bước nào?

Quy trình chuẩn của WHO gồm 6 bước liên hoàn: Tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của đơn; Kiểm tra chi tiết đơn thuốc về liều dùng và tương tác; Chuẩn bị thuốc và dán nhãn đầy đủ; Kiểm tra lại lần cuối bởi người thứ hai; Lưu trữ hồ sơ đơn thuốc; Phát thuốc kèm tư vấn và hướng dẫn sử dụng chi tiết cho người bệnh.

Tại sao tỷ lệ thuốc dán nhãn đầy đủ tại bệnh viện trong nghiên cứu đạt 0%?

Tỷ lệ dán nhãn đầy đủ đạt 0% vì bệnh viện chưa thực hiện in và dán nhãn phụ bổ sung thông tin liều dùng, cách dùng và lưu ý sử dụng lên bao bì. Bệnh viện chủ yếu dựa vào bao bì gốc sẵn có của nhà sản xuất (đạt 81,75%), đối với các thuốc ra lẻ hoàn toàn không có nhãn hướng dẫn.

Nguyên nhân khiến thời gian chờ đợi của bệnh nhân lên tới 570 giây là gì?

Thời gian chờ đợi trung bình 570 giây (9 phút 30 giây), cá biệt lên tới 15 phút vào giờ cao điểm, do lưu lượng người bệnh quá đông (trên 900 lượt/ngày) tập trung vào khung giờ 9h30–10h30, kết hợp với tốc độ xử lý và đường truyền của phần mềm VNPT-HIS tại thời điểm xuất kho còn chậm.

Việc thiếu nhãn thuốc ảnh hưởng như thế nào đến sự hiểu biết của người bệnh?

Nghiên cứu chỉ ra rằng ở nhóm 225 lượt thuốc ra lẻ không có nhãn, có tới 97,77% bệnh nhân không nắm được tên thuốc và liều dùng. Ngược lại, ở nhóm 1.008 lượt thuốc có nhãn thông tin rõ ràng, tỷ lệ bệnh nhân hiểu đúng tên và liều dùng đạt tới 85,12%.

Tỷ lệ thuốc cấp phát thực tế 100% phản ánh điều gì trong quản lý dược?

Chỉ số 100% (1.233/1.233 lượt thuốc) chứng minh danh mục thuốc BHYT tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu đáp ứng đầy đủ nhu cầu điều trị ngoại trú. Đồng thời, hệ thống phần mềm liên thông giúp bác sĩ nắm bắt chính xác tồn kho để kê đơn các thuốc sẵn có, tránh tình trạng kê đơn thiếu thuốc.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng cấp phát thuốc BHYT ngoại trú năm 2021 tại Bệnh viện Đa khoa Khu vực Tân Châu trên cỡ mẫu chuẩn gồm 400 đơn thuốc và 1.233 lượt cấp phát.
• Khẳng định năng lực cung ứng thuốc BHYT đạt mức tuyệt đối 100%, tỷ lệ cấp phát đúng chủng loại thuốc đạt 100% và đúng số lượng đạt 99,75%.
• Nhận diện 3 hạn chế trọng yếu: thời gian chờ đợi trung bình kéo dài 570 giây, tỷ lệ dán nhãn hướng dẫn liều dùng đạt 0% và tỷ lệ tư vấn chuyên môn chủ động chỉ đạt 9,75%.
• Xác lập mối liên hệ nhân quả có ý nghĩa thống kê giữa việc cung cấp đầy đủ thông tin trên nhãn/đơn thuốc với việc nâng tỷ lệ hiểu biết chế độ liều của người bệnh lên 85,12%.
• Hoàn thiện hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về nâng cấp phần mềm VNPT-HIS, chuẩn hóa quy trình ra lẻ, bổ sung nhân lực Dược sĩ Đại học và thiết lập quy trình kiểm tra chéo giai đoạn 2022–2023.

Nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý y tế và dược sĩ trong nỗ lực chuẩn hóa hoạt động cấp phát thuốc. Hãy tham khảo và áp dụng các khuyến nghị từ luận văn để xây dựng quy trình quản trị dược bệnh viện an toàn, chuẩn mực và lấy người bệnh làm trung tâm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG CẤP PHÁT THUỐC 1. Định nghĩa và quy trình cấp phát thuốc Cấp phát thuốc là một trong bốn khâu của chu trình sử dụng thuốc. Cấp phát thuốc đóng vai trò quan trọng và có liên quan mật thiết với 3 khâu còn lại (chẩn đoán, kê đơn và tuân thủ điều trị).

Đây được xem là bước trung gian để phân phối thuốc theo chỉ định của bác sĩ đến tay người bệnh. BN được chẩn đoán đúng, kê đơn hợp lý nhưng nếu quá trình cấp phát thực hiện không đầy đủ hay xảy ra sai sót thì đều dẫn đến giảm hiệu quả điều trị và khiến nỗ lực thực hiện các khâu trước đó trở nên vô nghĩa. Việc cấp phát đúng BN, đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng đường dùng, đúng thời gian và tư vấn sử dụng hợp lý còn góp phần quan trọng tăng tuân thủ điều trị của người bệnh. Chẩn đoán Tuân thủ điều trị Kê đơn Cấp phát Hình 1.

Chu trình sử dụng thuốc Cấp phát thuốc là quá trình chuẩn bị và đưa thuốc tới BN theo đơn đã được bác sĩ chỉ định trước đó. Cấp phát tốt thuốc phải đảm bảo thực hiện chính xác các bước trong quy trình, điều này giúp ngăn ngừa, giảm thiểu các sai sót có thể xảy ra. Thuật ngữ quy trình cấp phát bao gồm tất cả hoạt động liên quan bắt đầu từ việc tiếp nhận đơn đến khi cấp phát thuốc cho bệnh nhân. Việc xây dựng và sử dụng một quy trình cấp phát chuẩn sẽ giúp cải thiện, nâng cao hiệu quả công việc.

3 Quy trình cấp phát Hiện nay, Bộ Y tế chưa có văn bản cụ thể nào quy định quy trình chuẩn về cấp phát thuốc điều trị ngoại trú. Tuy nhiên trên thế giới nhiều quy trình chuẩn đã được công bố. Theo đó quá trình cấp phát trong điều trị ngoại trú không đơn thuần là đưa thuốc cho người bệnh mà phải kiểm tra tính hợp lý, an toàn cũng như tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc. Theo WHO, quy trình cấp phát chuẩn bao gồm 06 bước chính như sau: [41] Hình 1.

Quy trình cấp phát thuốc Bước 1: Tiếp nhận và kiểm tra đơn thuốc - Nhân viên cấp phát nhận đơn thuốc và sắp xếp theo đúng thứ tự. - Xác nhận lại họ và tên của bệnh nhân, việc này có ý nghĩa quan trọng khi số lượng bệnh nhân đông để tránh tình trạng nhầm đơn. - Tính hợp lệ của đơn thuốc (bao gồm chữ ký bác sĩ, thủ tục hành chính khác). Bước 2: Kiểm tra chi tiết đơn thuốc - Kiểm tra đơn thuốc: Kiểm tra sự hợp lý về thông tin thuốc (tên thuốc, nồng 4 độ - hàm lượng), liều dùng (liều dùng, thời gian dùng, cách dùng), số lượng, tương tác thuốc.

- Trường hợp thấy đơn thuốc có vấn đề có thể liên hệ với bác sĩ kê đơn. Bước 3: Chuẩn bị thuốc và dán nhãn Chuẩn bị thuốc: Nhân viên cấp phát lấy thuốc theo đúng tên, nồng độ, hàm lượng, dạng bào chế, số lượng thuốc trong đơn. Việc lấy thuốc phải tuân thủ các nguyên tắc sau: - Nguyên tắc nhập trước – xuất trước và hạn trước – xuất trước. - Không căn cứ vào màu sắc hay vị trí để thuốc theo trí nhớ mà phải đọc nhãn thuốc và đối chiếu với đơn.

- Việc ra lẻ thuốc cần đảm bảo được tiến hành bằng dụng cụ thích hợp (không để tay tiếp xúc trực tiếp với thuốc, thực hiện trên bề mặt sạch). Đóng gói thuốc trong các bao bì sạch, khô. Dán nhãn: Thực hiện dán nhãn cho từng thuốc trong đơn, trên nhãn phải đầy đủ các thông tin bao gồm: tên thuốc, hàm lượng, liều dùng, cách dùng. Nhãn thuốc nên được in, hạn chế viết tay, trong trường hợp buộc phải viết tay nên viết chữ in hoa và hạn chế viết tắt.

Việc dán nhãn là vô cùng quan trọng vì đây là phương tiện để cung cấp thông tin về chế độ liều và cách sử dụng thuốc từ đó nâng cao sự tuân thủ điều trị của BN. Bước 4: Kiểm tra lại lần cuối Nên thực hiện bởi một người khác để tránh nhầm lẫn, sai sót. Người kiểm tra cần xác nhận sự thống nhất các thông tin trên đơn và trên nhãn thuốc. Bước 5: Lưu giữ các thông tin Lưu giữ đơn thuốc sau khi cấp phát, lưu các thông tin vào máy tính hoặc sổ ghi chép.

Việc lưu thông tin là cần thiết để phục vụ công tác giám sát quá trình cấp phát, sử dụng, thống kê, báo cáo. 5 Bước 6: Thực hiện cấp phát thuốc, tư vấn và hướng dẫn cho người bệnh - Cấp phát: Theo thứ tự đơn thuốc, gọi tên và tiến hành cấp phát chính xác cho từng bệnh nhân, ký nhận đơn thuốc. - Hướng dẫn, tư vấn: Tư vấn nên tập trung vào các nội dung: tác dụng chính của thuốc, liều, cách sử dụng (nhai, nghiền hay nuốt cả viên, uống với nhiều nước hay không…), thời điểm dùng (đặc biệt liên quan đến thức ăn và thuốc khác), đồng thời giải thích cho bệnh nhân các TDKMM có thể gặp như buồn nôn, tiêu chảy, thay đổi màu sắc nước tiểu,… để tránh sự lo ngại dẫn đến tình trạng bỏ thuốc (đối với những TDKMM nghiêm trọng thì chỉ thông báo cho bệnh nhân khi có sự đồng ý của bác sĩ). Sau khi tư vấn, người cấp phát nên xác nhận lại với bệnh nhân về việc đã hiểu các thông tin chính vừa được cung cấp hay chưa.

Bệnh nhân nên được đối xử một cách tôn trọng, thái độ tư vấn hòa nhã, đúng mực. Sai sót trong cấp phát thuốc và các yếu tố ảnh hưởng Cấp phát thuốc là một khâu có quy trình rõ ràng, đơn giản nên thường ít được chú trọng hơn so với các khâu còn lại nhưng trên thực tế các sai sót trong quá trình cấp phát xảy ra với tỷ lệ không nhỏ. Sai sót trong cấp phát thuốc bao gồm các trường hợp phát không đúng thuốc, đúng liều, đúng số lượng hay nghiêm trọng hơn là không đúng bệnh nhân, đóng gói không đảm bảo, không tư vấn đầy đủ cho bệnh nhân các thông tin cần thiết khi sử dụng [38]. Các yếu tố có thể dẫn tới sai sót trong cấp phát thuốc - Hệ thống cung cấp y tế còn yếu kém và hoạt động chưa hiệu quả, nguồn cung ứng thuốc không đáng tin cậy, thiếu thuốc, chưa kiểm soát được thuốc hết hạn và kém chất lượng có thể dẫn tới việc cấp phát những loại thuốc không thích hợp cho bệnh nhân.

Bên cạnh đó, thiếu các quy định cụ thể và nhân lực y tế tham gia vào hoạt động cấp phát dẫn đến công việc quá tải, không đủ thời gian để tư vấn và cung cấp đủ thông tin cần thiết cho người bệnh. - 6 - Người cấp phát không được đào tạo hoặc chưa được đào tạo đầy đủ về quá trình cấp phát, chưa cập nhật thông tin hay thiếu tinh thần trách nhiệm trong công việc đều làm giảm hiệu quả của hoạt động này. Hệ thống giám sát hoạt động cấp phát còn yếu hoặc gần như không có cũng là một trong những nguyên nhân gây sai sót. - Môi trường làm việc chưa đảm bảo, cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu thốn (diện tích và điều kiện bảo quản kho chưa đạt yêu cầu, không đảm bảo vệ sinh, ánh sáng, thiếu các vật dụng phục vụ việc cấp phát, không đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm…).

- Bệnh nhân và cộng đồng thiếu hợp tác trong quá trình cấp phát, quá trình tương tác giữa người cấp phát và bệnh nhân bị hạn chế. Chỉ số đánh giá hoạt động cấp phát thuốc ngoại trú Các chỉ số về cấp phát thuốc nằm trong bộ chỉ số chăm sóc BN của WHO và được sử dụng để đánh giá hoạt động cấp phát thuốc. Chi tiết về những chỉ số này như sau: - Thời gian cấp phát thuốc trung bình: Là thời gian cấp phát thuốc của BN được tính từ lúc BN đến điểm cấp phát đến lúc BN rời khỏi quầy thuốc, không tính thời gian chờ đợi. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá thời gian trung bình cấp phát thuốc cho BN.

- Tỷ lệ thuốc cấp phát thực tế: Là thông tin về các thuốc được kê đơn và thực tế, thuốc đó có được cấp phát hay không. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá được khả năng cung ứng các thuốc trong đơn của cơ sở y tế - Tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ: Tiêu chí của nhãn đầy đủ: Tên thuốc, nồng độ, hàm lượng, liều dùng một lần, số lần dùng trong ngày, thời điểm dùng, chú ý khi sử dụng (nếu có). Thông tin này được ghi rõ trên bao bì các thuốc trước khi cấp phát. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá mức độ cung cấp thông tin thiết yếu của dược sỹ trên bao gói trước khi cấp phát cho BN.

- Tỷ lệ bệnh nhân hiểu đúng về chế độ liều: BN trả lời đúng chế độ liều 7 nghĩa là trả lời đúng về tên thuốc, thời điểm dùng, cách dùng và TDKMM (nếu có) của tất cả thuốc được nhận. Người nghiên cứu hỏi từng thuốc trong đơn và đối chiếu thông tin trên ĐT với câu trả lời của BN, sau đó ghi chép lại câu trả lời của BN theo bộ khảo sát để đánh giá. Chỉ số này có ý nghĩa nhằm đánh giá mức đánh giá hiệu quả việc cung cấp thông tin, hướng dẫn BN của nhân viên y tế 1. THỰC TRẠNG CẤP PHÁT THUỐC NGOẠI TRÚ 1.

Thực trạng cấp phát thuốc trên thế giới Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy sai sót xảy ra trong quá trình cấp phát vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Nghiên cứu ở Mỹ năm 1994 cho thấy sai sót trong cấp phát chiếm 11% sai sót trong sử dụng thuốc. Tại Anh năm 2002 con số này là 2,1% và hầu hết các sai sót thường liên quan đến liều dùng. Nghiên cứu năm 2006 do Cina Jenifer L.

và cộng sự thực hiện, quan sát trực tiếp quá trình dược sỹ cấp phát thuốc trong vòng 7 tháng tại một bệnh viện. Kết quả thu được từ hơn 140.075) lượt sai sót trong khi các dược sỹ chỉ phát hiện được 79% sai sót trong số này. Các sai sót không được phát hiện có nguy cơ gây ra biến cố bất lợi về thuốc, trong đó 28% ở mức độ nghiêm trọng; 0,8% đe dọa đến tính mạng. Hầu hết các biến cố bất lợi là do không đúng thuốc (36%); không đúng hàm lượng (35%) và sai dạng bào chế (21%).

Phân tích nguyên nhân gốc rễ, để xảy ra những sai sót như trên là do hiện nay còn có nhiều bất cập trong khâu cấp phát. Việc thực hiện quy trình cấp phát còn chưa đầy đủ, nghiêm túc và các chỉ số về hoạt động cấp phát còn thấp.