Luận Văn Thạc Sĩ Về Người Tổ Chức Trong Đồng Phạm Theo Luật Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích vai trò người tổ chức trong đồng phạm theo luật hình sự Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và pháp lý.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Mai
• Người hướng dẫn: Gs.Tskh Đào Trí úc
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Người Tổ Chức Trong Đồng Phạm Theo Luật Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮ NG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGƯỜI TỔ CHỨC TRONG ĐỒ̀NG PHẠM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của việc qui đinh người tổ chức trong đồng phạm
• 1.2. Khái niệm người tổ chức trong đồng phạm
• 1.3. Những đặc điểm cơ bản của người tổ chức trong đồng phạm
• 1.4. Ý nghĩa của việc qui đinh người tổ chức trong đồng phạm
• 1.5. Phân biệt khái niệm người tổ chức với một số khái niệm khác và với những người đồng phạm khác
• 1.6. Quá trình phát triển của Luật hình sự Việt Nam về người tổ chức trong đồng phạm
• 1.6.1. Giai đoạn từ trước năm 1945 và từ năm 1945 đến trước pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật hình sự Việt Nam 1985
• 1.6.2. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước pháp điển hóa lần thứ hai - Bộ luật hình sự năm 1999
• 2. CHƯƠNG 2: NGƯỜI TỔ CHỨC TRONG ĐỒ̀NG PHẠM THEO QUI ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 1999 VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ
• 2.1. Qui định của Bộ Luật hình sự Việt Nam năm 1999 về người tổ chức trong đồng phạm
• 2.2. Các dấu hiệu pháp lý hình sự của người tổ chức trong đồng phạm
• 2.3. Trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong đồng phạm trong trường hợp đồng phạm hoàn thành
• 2.4. Trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong đồng phạm trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
• 2.5. Trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong đồng phạm trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm
• 2.6. Thực tiễn xét xử người tổ chức trong đồng phạm
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUI ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 1999 VỀ NGƯỜI TỔ CHỨC TRONG ĐỒ̀NG PHẠM
• 3.1. Những hạn chế trong các qui đinh của Luật hình sự hiện hành về người tổ chức trong đồng phạm
• 3.2. Về qui định khái niệm người tổ chức trong đồng phạm
• 3.3. Về việc phân hóa mức độ trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm nói chung, người tổ chức nói riêng
• 3.4. Về qui định trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong các giai đoạn phạm tội (trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt)
• 3.5. Về qui định trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm
• 3.6. Về qui đinh trường hợp phạm tội có tổ chức được qui đinh tại khoản 3 Điều 20 Bộ luật hình sự năm 1999
• 3.7. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện các qui định pháp luật hình sự hiện hành về người tổ chức
• 3.8. Về khái niệm người tổ chức trong đồng phạm
• 3.9. Về phân hóa mức độ trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm nói chung, người tổ chức nói riêng
• 3.10. Về trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong các giai đoạn phạm tội (trường hợp chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt)
• 3.11. Về trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong trường hợp tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội trong đồng phạm
• 3.12. Về qui đinh tại khoản 3 Điều 20 - Trường hợp phạm tội có tổ chức
• 3.13. Những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng qui đinh của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 về người tổ chức trong đồng phạm
• 3.13.1. Về lập pháp
• 3.13.2. Về áp dụng pháp luật
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về người tổ chức trong đồng phạm theo luật hình sự Việt Nam

Người tổ chức trong đồng phạm là một khái niệm quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Theo quy định của Bộ luật hình sự, người tổ chức được xác định là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm. Việc quy định rõ ràng về người tổ chức không chỉ giúp xác định trách nhiệm hình sự mà còn góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều bất cập.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của người tổ chức trong đồng phạm

Người tổ chức trong đồng phạm được hiểu là người có vai trò chủ chốt trong việc thực hiện hành vi phạm tội. Họ không chỉ tham gia vào hành vi phạm tội mà còn có trách nhiệm chỉ đạo, điều hành các đồng phạm khác. Đặc điểm này giúp phân biệt người tổ chức với các loại đồng phạm khác như người giúp sức hay người xúi giục.

1.2. Ý nghĩa của việc quy định người tổ chức trong đồng phạm

Việc quy định người tổ chức trong đồng phạm có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm hình sự. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan mà còn đảm bảo tính công bằng trong xét xử. Hơn nữa, việc xác định rõ vai trò của người tổ chức cũng giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xác định người tổ chức tội phạm

Mặc dù có quy định rõ ràng về người tổ chức trong đồng phạm, nhưng thực tiễn xét xử vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là việc phân biệt giữa người tổ chức và các loại đồng phạm khác. Điều này dẫn đến việc áp dụng pháp luật không thống nhất và gây khó khăn trong việc xác định trách nhiệm hình sự.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định vai trò của người tổ chức

Trong nhiều vụ án, việc xác định vai trò của người tổ chức gặp khó khăn do thiếu chứng cứ rõ ràng. Các nhà làm luật cần có những quy định cụ thể hơn để giúp các cơ quan chức năng dễ dàng xác định vai trò của từng người trong vụ án.

2.2. Tình trạng áp dụng pháp luật không thống nhất

Thực tế cho thấy, giữa các cơ quan xét xử có sự khác biệt trong việc xác định người tổ chức. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bị cáo mà còn làm giảm tính công bằng trong xét xử. Cần có những hướng dẫn cụ thể để đảm bảo sự thống nhất trong áp dụng pháp luật.

III. Phương pháp xác định trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong đồng phạm

Để xác định trách nhiệm hình sự của người tổ chức trong đồng phạm, cần áp dụng các phương pháp phân tích cụ thể. Việc phân tích các yếu tố như vai trò, hành vi và mức độ tham gia của người tổ chức là rất quan trọng. Điều này giúp xác định chính xác mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.

3.1. Phân tích vai trò và hành vi của người tổ chức

Việc phân tích vai trò và hành vi của người tổ chức giúp xác định rõ trách nhiệm hình sự. Cần xem xét các yếu tố như sự chủ động trong việc thực hiện tội phạm, mức độ ảnh hưởng đến các đồng phạm khác và các hành vi cụ thể mà người tổ chức đã thực hiện.

3.2. Đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội

Mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội cần được đánh giá dựa trên các yếu tố như tính chất của tội phạm, quy mô và hậu quả của hành vi. Điều này giúp xác định mức hình phạt phù hợp cho người tổ chức trong đồng phạm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về người tổ chức trong đồng phạm

Nghiên cứu về người tổ chức trong đồng phạm đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện trong quy định pháp luật hiện hành. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc xác định người tổ chức trong đồng phạm vẫn còn nhiều bất cập, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn xét xử

Các nghiên cứu từ thực tiễn xét xử cho thấy, nhiều vụ án có người tổ chức nhưng việc xác định vai trò của họ vẫn chưa rõ ràng. Điều này dẫn đến việc áp dụng hình phạt không công bằng và không tương xứng với mức độ nguy hiểm của hành vi.

4.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định

Cần có những giải pháp cụ thể như xây dựng các hướng dẫn chi tiết về việc xác định người tổ chức trong đồng phạm. Điều này không chỉ giúp các cơ quan chức năng dễ dàng áp dụng pháp luật mà còn đảm bảo tính công bằng trong xét xử.

V. Kết luận và tương lai của người tổ chức trong đồng phạm theo luật hình sự Việt Nam

Người tổ chức trong đồng phạm đóng vai trò quan trọng trong việc xác định trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả áp dụng quy định pháp luật, cần có những cải cách cụ thể. Tương lai của người tổ chức trong đồng phạm sẽ phụ thuộc vào việc hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của các cơ quan chức năng.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện quy định pháp luật

Việc hoàn thiện quy định pháp luật về người tổ chức trong đồng phạm là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và áp dụng pháp luật

Nghiên cứu về người tổ chức trong đồng phạm cần được tiếp tục mở rộng và sâu sắc hơn. Các nhà nghiên cứu cần tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định trách nhiệm hình sự của người tổ chức, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHƢ̃ NG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGƢỜI TỔ CHƢ́C TRONG ĐỒNG PHẠM 1. Khái niệm, đă ̣c điể m, ý nghĩa của việc qui định ngƣời tổ chức trong đồ ng pha ̣m 1. Khái niệm người tổ chức trong đồ ng pham ̣ Luật hình sự của nhiều nước như Cộng hoà Liên bang Đức, Vương quốc Bỉ, Vương quốc Thụy Điển, Nhật Bản. không đề cập đến khái niệm người tổ chức, họ chỉ đề cập đến khái niệm người chính phạm, người xúi giục, người giúp sức, trong đó người chính phạm được hiểu là người thực hiện tội phạm.

Vấn đề quyết định hình phạt trong các BLHS của các nước này cũng chỉ căn cứ vào tính chất, mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm trên (03 loại người). Ví dụ, BLHS của Nhật Bản qui định như sau, Điều 60: "Hai hoặc nhiều người cùng thực hiện một tội phạm đều là những chính phạm" [16]; Điều 61: "Người thông qua sự xúi giục của mình mà làm cho người khác thực hiện một tội phạm sẽ bị xử lý như người chính phạm" [16]; Điều 63: "Hình phạt đối với người giúp sức được giảm nhẹ hơn so với hình phạt đối với chính phạm" [16]. Còn BLHS của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa qui định về người tổ chức như sau, Điề u 26: Thủ phạm chính là người tổ chức , lãnh đạo nhóm tội phạm hoặc người giữ vai trò chính trong đồ ng phạm…Người tổ chức cầ m đầ u nhóm tội phạm sẽ bị xử phạt về tấ t cả các tội của nhóm. Ngoài viê ̣c nói ở khoản 3, thủ phạm chính phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm đã tham gia hoặc tổ chức, chỉ đạo [12].

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Điề u 27: "Người giữ vai trò thứ yế u hoặc chỉ có tính chấ t hỗ trợ trong đồ ng phạm là tòng phạm. Tòng phạm chịu hình phạt nhẹ hơn so với thủ phạm chính, được giảm nhe ̣ khung hình ph ạt hoặc miễn hình phạt " [12]. Với qui định này, người tổ chức là người chính phạm trong vụ án đồng phạm, là người nguy hiểm nhất nên TNHS với người tổ chức đã được qui định cụ thể trong một số điều luật như Điều 103, 104, 105, 268, 290. Điều 103 BLHS của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa qui định như sau: "Người nào chủ mưu hoặc có hành vi nghiêm trọng trong viê ̣c tổ chức, lập kế hoạch hoạt động chia cắ t đất nước, phá hoại sự thống nhất đất nước, người chủ mưu hoặc phạm tội nghiêm trọng thì bi ̣ phạt tù từ 10 năm trở lên…" [12].

BLHS của Liên bang Nga quy định về người tổ chức tại Điều 34 trong Chương 7 - Đồng phạm như sau: "Người tổ chức là người đã tổ chức việc thực hiện tội phạm hoặc chỉ huy người thực hành tội phạm, cũng như người thành lập hoặc chỉ đạo băng nhóm tội phạm" [12]. TNHS của người tổ chức , người đồ ng pha ̣m khác qui đinh ̣ tại Điều 35 như sau: 1. Trách nhiệm của những người đồng phạm được xác định bởi tính chất và mức độ tham gia của từng người đồng phạm. Những người cùng thực hiện tội phạm chịu trách nhiệm theo điều luật của Phần Riêng Bộ luật này qui định tội phạm mà họ đã cùng phạm, không dẫn chiếu Điều 34 Bộ luật này.

Người tổ chức, người xúi giục và người giúp sức chịu trách nhiệm theo điều luật qui định hình phạt đối với tội đã phạm và có dẫn chiếu Điều 34 Bộ luật này, trừ trường hợp họ đồng thời là những người cùng thực hiện tội phạm. Người không phải là chủ thể của tội phạm được qui định riêng trong điều luật thuộc Phần Riêng của Bộ luật này nhưng đã tham gia vào việc phạm tội đó, thì phải chịu trách nhiệm như người tổ chức, người xúi giục hoặc người giúp sức phạm tội. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy có thể hiểu TNHS của người tổ chức trong đồng phạm trong BLHS Liên bang Nga cũng không thể ngang bằng với TNHS của những người đồng phạm khác và cũng phải theo nguyên tắc phân hóa và cá thể hóa TNHS. Trong khoa học LHS Viê ̣t Nam, người tổ chức trong đồ ng pha ̣m đươ ̣c hiể u "là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm" [8].

Như vâ ̣y chúng ta thấy người tổ chức có vai trò rất quan trọng trong các vụ án đồng phạm, đặc biệt là đồng phạm có tổ chức. Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm. Hành vi chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy được thể hiện ở việc tìm kiếm, lựa chọn, thuê mướn người tham gia, chỉ vẽ đối tượng xâm hại, vạch phương pháp tiến hành tội phạm, lãnh đạo những người thực hiện tội phạm, hướng dẫn tại chỗ. "Đặc điểm cơ bản nhất của người tổ chức là tập hợp những người đồng phạm khác, do đó người tổ chức là người nguy hiểm nhất trong số những người đồng phạm.

Người tổ chức được gọi là " linh hồn" của tội phạm, là người lãnh đạo, chỉ huy các hoạt động phạm tội của đồng bọn" [42, tr. Để thực hiện vai trò của mình, người tổ chức thường có các hành vi như khởi xướng việc phạm tội; vạch ra chủ trương và kế hoạch thực hiện tội phạm, kế hoạch che giấu tội phạm khi bị phát giác; tập hợp, rủ rê, lôi kéo người khác cùng thực hiện tội phạm; và phân công trách nhiệm, điều kiển hoạt động của những người đồng phạm khác. Có quan điểm cho rằng: "Chỉ trong trường hợp phạm tội có tổ chức mới có người tổ chức" [20, tr. Quan điểm này không hợp lý vì trong vụ án dưới hình thức đồng phạm phức tạp có sự phân công vai trò của những người cùng tham gia thực hiện tội phạm, tuy sự phân công và bàn bạc này chưa cụ thể và đầy đủ như trong đồng phạm có tổ chức (phạm tội có tổ chức), do vậy sẽ vẫn có vai trò của người tổ chức.

Hiện nay có ý kiến cho rằng: "Đồng phạm phức tạp là hình thức đồng phạm trong đó có một hay một số người tham gia giữ vai trò 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thực hành, còn những người đồng phạm khác giữ vai trò xúi giục hay giúp sức" [41, tr. Cũng bàn về đồng phạm phức tạp, quan điểm khác lại cho rằng: Đồng phạm phức tạp là hình thức đồng phạm có sự phân công vai trò của những người cùng tham gia thực hện tội phạm. Trong vụ án đồng phạm dưới hình thức đồng phạm phức tạp có một hay một số người thực hành, còn những người đồng phạm khác có thể là người tổ chức người xúi giục hay người giúp sức [8, tr. Từ khái niệm đồng phạm phức tạp trên có thể cho rằng: người tổ chức có thể có trong vụ án dưới hình thức đồng phạm phức tạp.

Điều này có nghĩa là không chỉ trong đồng phạm có tổ chức (phạm tội có tổ chức ) mới có người tổ chức. Và cần khẳng định rằng trong bất cứ vụ đồng phạm có tổ chức nào đều có người tổ chức và người tổ chức còn có thể có trong vụ đồng phạm khác như đồng phạm phức tạp. Ví dụ, bản án số 483/2005/HSST xét xử ngày 27 và 28/12/2005 của TAND thành phố Hà Nội đối với Nguyễn Văn T và đồng bọn về tội giết người. Trong quá trình xét xử, Toà án nhận xét: T là tên khởi xướng vụ việc phạm tội với động cơ đê hèn, nguyên nhân là do hắn bị chị Phạm Thị Nh từ chối tình cảm của mình.

Biết Nh có người yêu là Pham Văn H, T đã nhiều lần nói là sẽ đánh cho những ai đến tìm hiểu chị Nh. Tối 12/09 T đã rủ Đồng Tiến Th, Hoàng Văn M, Nguyễn Ngọc Q, và nhiều tên khác đến đánh anh H sau khi anh H ở nhà chị Nh về. T phạm tội với quyết tâm cao, đồng thời lôi kéo người chưa thành niên phạm tội và trực tiếp đánh người bị hại nên hắn giữ vai trò là đầu trò của vụ án này. Rõ ràng trong vụ án này T vừa là người tổ chức, vừa là người thực hành đắc lực.

Qua ví dụ này ta thấy rõ ràng không phải là trường hợp phạm tội có tổ chức theo LHS Việt Nam đã được ghi nhận trong BLHS năm 1999, nhưng vẫn có vai trò của người tổ chức. Mặc dù khái niệm người tổ chức được ghi nhận bằng định nghĩa pháp lý, tuy nhiên trong khoa học LHS vẫn có quan niệm khác về khái niệm người 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tổ chức có thể phạm tội độc lập và trong trường hợp này có trách nhiệm hình sự vẫn phải được đặt ra, mặc dù người tổ chức không phải là người đồng phạm. Như vâ ̣y khái niệm người tổ chức thực hiện tội phạm phải bao gồm hai trường hợp: người tổ chức trong đồng phạm và người tổ chức thực hiện tội phạm trong trường hợp phạm tội độc lập (như các tội: "Tổ chức đánh bạc", "Tổ chức tảo hôn", "Tổ chức người khác trốn đi nước ngoài và ở lại nước ngoài trái phép". Theo đó , người tổ chức thực hiện tội phạm là người thành lập băng nhóm phạm tội hoặc điều khiển nhóm tội phạm thực hiện một tội phạm cụ thể.

Người tổ chức bao gồm các dạng như chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy. Trần Quang Tiệp nêu khái niê ̣m về người tổ chức trong đồ ng pha ̣m như sau: "Người tổ chức trong đồng phạm được hiểu là người đồng phạm thỏa mãn các dấu hiệu của người tổ chức thực hiện tội phạm" [33, tr. Trên cơ sở nghiên cứu các quan điể m trong khoa ho ̣ c LHS Viê ̣t Nam, quan điể m của chúng tôi về khái niệm người tổ chức trong đồng phạm là: Người tổ chức trong đồng phạm là người đồ ng phạm th ỏa mãn các dấ u hiê ̣u của người tổ chức thực hiê ̣n tội phạm. Người tổ chức thực hiê ̣n tội phạm là người thành lập nhóm tội phạm hoặc điề u khiển nhóm tội phạm cụ thể dưới dạng chủ mưu, cầ m đầ u, chỉ huy.

Để làm sáng tỏ người tổ chức trong đồng phạm chúng ta lầ n lươ ̣t tìm hiể u loa ̣i người này dưới các da ̣ng : người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy có vai trò như thế nào trong vụ án có đồng phạm.