Nghiên Cứu Tri Thức Bản Địa Về Khai Thác Và Sử Dụng Tài Nguyên Cây Hương Liệu Tại Khu Rừng Du ...

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên c ứu tri thức bản địa về khai thác và sử dụng tài nguyên cây hương li ệu và gia vị, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Hoàng Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Tri Thức Bản Địa Về Khai Thác Tài Nguyên Cây Hương Liệu Tại Mẫu Sơn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.2.1. Tình hình trên thế giới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tri Thức Bản Địa Về Cây Hương Liệu

Nghiên cứu tri thức bản địa Mẫu Sơn về cây hương liệu là vô cùng quan trọng. Rừng Mẫu Sơn là một kho tàng tài nguyên thực vật Mẫu Sơn quý giá, cung cấp nhiều loại cây hương liệu Mẫu Sơn và gia vị cho cộng đồng các dân tộc nơi đây. Từ xa xưa, người dân đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong việc khai thác cây hương liệu truyền thống và sử dụng chúng cho mục đích ẩm thực, y học và văn hóa. Tuy nhiên, những kiến thức này đang dần bị mai một do nhiều yếu tố tác động. Việc nghiên cứu và bảo tồn tri thức bản địa này không chỉ giúp duy trì bản sắc văn hóa mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững cây hương liệu tại địa phương. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các loài cây hương liệu, ghi nhận kinh nghiệm khai thác cây hương liệu và sử dụng của người dân, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên này.

1.1. Tầm quan trọng của tri thức bản địa về cây hương liệu

Tri thức bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và sử dụng bền vững tài nguyên thực vật Mẫu Sơn. Nó bao gồm những hiểu biết sâu sắc về đặc tính sinh học, sinh thái của các loài cây, cũng như các phương pháp khai thác bền vững và chế biến truyền thống. Những kiến thức này được truyền lại qua nhiều thế hệ và đã được kiểm chứng qua thực tế. Việc bảo tồn và phát huy tri thức bản địa giúp cộng đồng địa phương chủ động trong việc sử dụng cây hương liệu một cách hiệu quả và bảo vệ môi trường.

1.2. Thực trạng mai một tri thức bản địa và nguy cơ mất nguồn gen

Hiện nay, tri thức bản địa về cây hương liệu đang bị mai một do nhiều nguyên nhân, bao gồm sự thay đổi lối sống, sự du nhập của các loại cây trồng mới và sự thiếu quan tâm của thế hệ trẻ. Điều này dẫn đến nguy cơ mất đi những kinh nghiệm quý báu trong việc sử dụng và bảo tồn tài nguyên thực vật Mẫu Sơn. Đồng thời, việc khai thác quá mức và không bền vững cũng gây ảnh hưởng đến sự đa dạng sinh học và nguồn gen của các loài cây hương liệu.

II. Thách Thức Bảo Tồn Tri Thức Bản Địa Về Cây Hương Liệu

Việc bảo tồn tri thức bản địa về cây hương liệu tại Mẫu Sơn đối mặt với nhiều thách thức. Sự thay đổi kinh tế - xã hội, đặc biệt là sự phát triển của du lịch, đã làm thay đổi tập quán sinh hoạt và sản xuất của người dân. Thế hệ trẻ ít quan tâm đến những kiến thức truyền thống, dẫn đến sự đứt gãy trong việc kế thừa. Bên cạnh đó, việc khai thác tài nguyên thực vật Mẫu Sơn một cách thiếu kiểm soát cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn cung cây hương liệu. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này, bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng, hỗ trợ các hoạt động bảo tồn và phát huy văn hóa sử dụng cây hương liệu, và xây dựng các mô hình phát triển bền vững cây hương liệu gắn với du lịch cộng đồng.

2.1. Ảnh hưởng của du lịch đến tri thức bản địa và tài nguyên

Sự phát triển của du lịch cộng đồng Mẫu Sơn mang lại nhiều cơ hội kinh tế cho người dân địa phương, nhưng đồng thời cũng tạo ra những áp lực lên tài nguyên thực vật Mẫu Sơn và văn hóa sử dụng cây hương liệu. Việc khai thác cây hương liệu để phục vụ du lịch có thể dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn cung nếu không được quản lý chặt chẽ. Ngoài ra, sự giao thoa văn hóa cũng có thể làm thay đổi những giá trị truyền thống và kiến thức bản địa.

2.2. Thiếu hụt chính sách bảo tồn và phát huy tri thức bản địa

Hiện nay, các chính sách bảo tồn tri thức bản địa và tài nguyên thực vật Mẫu Sơn còn thiếu và chưa đồng bộ. Cần có những quy định cụ thể về việc quản lý và sử dụng cây hương liệu, cũng như các biện pháp hỗ trợ cộng đồng địa phương trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Việc xây dựng các chương trình giáo dục và đào tạo về tri thức bản địa cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự kế thừa và phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tri Thức Bản Địa Về Cây Hương Liệu

Nghiên cứu tri thức bản địa về cây hương liệu tại Mẫu Sơn đòi hỏi sự kết hợp giữa phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm với cộng đồng các dân tộc Mẫu Sơn, đặc biệt là người Dao Mẫu Sơn và người Nùng Mẫu Sơn, giúp thu thập thông tin chi tiết về các loài cây hương liệu, cách sử dụng và giá trị văn hóa. Phương pháp điều tra thực địa và thu thập mẫu vật giúp xác định thành phần loài và phân bố của cây hương liệu trong khu vực. Phân tích dữ liệu định lượng giúp đánh giá mức độ sử dụng và tầm quan trọng của các loài cây hương liệu đối với đời sống của người dân.

3.1. Phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm với người dân địa phương

Phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm là phương pháp quan trọng để thu thập thông tin chi tiết về tri thức bản địa về cây hương liệu. Cần lựa chọn những người cung cấp tin (NCCT) có uy tín và kinh nghiệm trong cộng đồng, bao gồm những người lớn tuổi, thầy thuốc nam và những người có kiến thức sâu rộng về cây thuốc nam Mẫu Sơn và bài thuốc dân gian Mẫu Sơn.

3.2. Điều tra thực địa và thu thập mẫu vật cây hương liệu

Điều tra thực địa giúp xác định thành phần loài và phân bố của cây hương liệu trong khu vực nghiên cứu. Cần thu thập mẫu vật và xác định tên khoa học của các loài cây hương liệu. Đồng thời, cần ghi chép thông tin về đặc điểm sinh thái, đặc điểm sinh thái cây hương liệu và môi trường sống của các loài cây hương liệu.

3.3. Phân tích dữ liệu định lượng và định tính

Dữ liệu thu thập được từ phỏng vấn và điều tra thực địa cần được phân tích một cách khoa học. Phân tích dữ liệu định lượng giúp đánh giá mức độ sử dụng và tầm quan trọng của các loài cây hương liệu. Phân tích dữ liệu định tính giúp hiểu sâu hơn về văn hóa sử dụng cây hương liệu và tri thức bản địa liên quan.

IV. Ứng Dụng Tri Thức Bản Địa Về Cây Hương Liệu Mẫu Sơn

Kết quả nghiên cứu về tri thức bản địa về cây hương liệu tại Mẫu Sơn có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Trong lĩnh vực bảo tồn, những thông tin về các loài cây hương liệu quý hiếm và nguy cấp giúp xây dựng các chương trình bảo tồn hiệu quả. Trong lĩnh vực phát triển kinh tế, những kiến thức về giá trị kinh tế của cây hương liệu giúp người dân địa phương phát triển các mô hình sản xuất và kinh doanh bền vững. Trong lĩnh vực du lịch, những câu chuyện và truyền thống liên quan đến cây hương liệu có thể được khai thác để tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn.

4.1. Bảo tồn đa dạng sinh học và nguồn gen cây hương liệu

Nghiên cứu giúp xác định các loài cây hương liệu cần ưu tiên bảo tồn và đề xuất các biện pháp bảo tồn phù hợp. Điều này góp phần bảo vệ đa dạng sinh học Mẫu Sơn và nguồn gen quý giá của các loài cây hương liệu.

4.2. Phát triển sản phẩm từ cây hương liệu gắn với du lịch

Nghiên cứu giúp người dân địa phương phát triển các sản phẩm từ cây hương liệu Mẫu Sơn độc đáo và hấp dẫn, phục vụ nhu cầu của khách du lịch. Điều này tạo ra nguồn thu nhập ổn định và góp phần phát triển bền vững cây hương liệu.

4.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị cây hương liệu

Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị kinh tế của cây hương liệu, giá trị văn hóa và tầm quan trọng của việc bảo tồn tài nguyên thực vật Mẫu Sơn. Điều này tạo động lực cho người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát triển cây hương liệu.

V. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Bền Vững Cây Hương Liệu

Để bảo tồn và phát triển bền vững cây hương liệu tại Mẫu Sơn, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần tăng cường công tác quản lý và bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép. Cần xây dựng các mô hình trồng cây hương liệu dưới tán rừng, kết hợp với các loại cây trồng khác để tăng hiệu quả kinh tế. Cần hỗ trợ người dân địa phương trong việc chế biến và tiêu thụ sản phẩm từ cây hương liệu, tạo ra chuỗi giá trị gia tăng. Cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng địa phương để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm.

5.1. Quản lý và bảo vệ rừng ngăn chặn khai thác trái phép

Tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi khai thác tài nguyên thực vật Mẫu Sơn trái phép. Xây dựng các quy chế quản lý rừng cộng đồng, giao quyền quản lý rừng cho người dân địa phương.

5.2. Xây dựng mô hình trồng cây hương liệu dưới tán rừng

Hỗ trợ người dân địa phương xây dựng các mô hình trồng cây hương liệu dưới tán rừng, kết hợp với các loại cây trồng khác để tăng hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Lựa chọn các loài cây hương liệu phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng.

5.3. Hỗ trợ chế biến và tiêu thụ sản phẩm từ cây hương liệu

Hỗ trợ người dân địa phương trong việc chế biến và tiêu thụ sản phẩm từ cây hương liệu Mẫu Sơn, tạo ra chuỗi giá trị gia tăng. Xây dựng thương hiệu và quảng bá các sản phẩm từ cây hương liệu trên thị trường.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Tri Thức Bản Địa Về Cây Hương Liệu

Nghiên cứu tri thức bản địa về cây hương liệu tại Mẫu Sơn cần được tiếp tục và mở rộng trong tương lai. Cần nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của các loài cây hương liệu. Cần đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và cây hương liệu đến sự phân bố và sinh trưởng của các loài cây hương liệu. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu về tri thức bản địa và tài nguyên thực vật Mẫu Sơn, phục vụ công tác quản lý và bảo tồn.

6.1. Nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng dược lý

Nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học và tác dụng dược lý của các loài cây hương liệu, đặc biệt là các loài cây thuốc nam Mẫu Sơn. Điều này giúp khai thác tối đa giá trị sử dụng của các loài cây hương liệu.

6.2. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến cây hương liệu

Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và cây hương liệu đến sự phân bố và sinh trưởng của các loài cây hương liệu. Đề xuất các giải pháp thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

6.3. Xây dựng cơ sở dữ liệu về tri thức bản địa và tài nguyên

Xây dựng cơ sở dữ liệu về tri thức bản địa và tài nguyên thực vật Mẫu Sơn, phục vụ công tác quản lý và bảo tồn. Chia sẻ thông tin và kiến thức với cộng đồng địa phương và các nhà nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG THỊ PHƯƠNG NGHIÊN CỨU TRI THỨC BẢN ĐỊA VỀ KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN CÂY HƯƠNG LIỆU VÀ GIA VỊ CỦA CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC TẠI KHU RỪNG DU LỊCH VĂN HÓA XÃ MẪU SƠN HUYỆN LỘC BÌNH - TỈNH LẠNG SƠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Khoá học : 2011 - 2015 Thái Nguyên, năm 2015 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG THỊ PHƯƠNG NGHIÊN CỨU TRI THỨC BẢN ĐỊA VỀ KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG TÀI NGUYÊN CÂY HƯƠNG LIỆU VÀ GIA VỊ CỦA CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC TẠI KHU RỪNG DU LỊCH VĂN HÓA XÃ MẪU SƠN HUYỆN LỘC BÌNH - TỈNH LẠNG SƠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Lớp : K43 - LN - N01 Khóa học : 2011 - 2015 Giảng viên hướng dẫn : TS. Hồ Ngọc Sơn Thái Nguyên, năm 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan khóa luận này do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. HỒ NGỌC SƠN Các số liệu kết quả nghiên cứu trong khóa luận của tôi hoàn toàn trung thực và chưa hề công bố hoặc sử dụng để bảo vệ học vị nào. Các thông tin, tài liệu trình bày trong khóa luận này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Thái Nguyên, tháng…năm 2015 Xác nhận của Sinh viên giáo viên hướng dẫn TS. Hồ Ngọc Sơn Hoàng Thị Phương XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu! (Ký, họ và tên) ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc tới các thầy cô giáo của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đặc biệt là các thầy cô giáo khoa Lâm Nghiệp đã tạo điều kiện, quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại trường. Cũng nhân dịp này, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn TS. HỒ NGỌC SƠN đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn Ủy ban nhân dân xã Mẫu Sơn và toàn thể các bộ hạt kiểm lâm huyện Lộc Bình - tỉnh Lạng Sơn, các thầy cô giáo, bạn bè, gia đình đã động viên giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này. Do hạn chế về trình độ lý luận, kinh nghiệm thực tế cũng như thời gian thực tập và điều kiện nghiên cứu, khóa luận của tôi chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo cùng các bạn để khóa luận này được đầy đủ hơn và giúp tôi học hỏi thêm được nhiều kinh nghiệm. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng năm 2015 Sinh viên Hoàng Thị Phương iii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4. Danh mục các loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị . Mô tả một số đặc điểm và công dụng của các loài thực vật làm hương liệu và gia vị tại xã Mẫu Sơn . Tri thức bản địa trong việc khai thác, sử dụng và bảo quản các loài cây hương liệu và gia vị sau thu hoạch . Phân hạng cây hương liệu và gia vị theo mức độ đe dọa của loài tại xã Mẫu Sơn - huyện Lộc Bình - tỉnh Lạng Sơn. 36 iv DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Đường cong xác định cây hương liệu và gia vị trong một cộng đồng cho thấy có thể dừng phỏng vấn khi số loài không tăng .1: Tỷ lệ dạng sống của các loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị . 31 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT EU : Liên minh Châu Âu IK (Indigenous knowledge) : Tri thức bản địa NCCT : Người cung cấp tin UBND : Uỷ ban nhân dân vi MỤC LỤC Phần 1. Mục tiêu của đề tài . Ý nghĩa của đề tài . Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học . Ý nghĩa trong thực tiễn . TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU . Cơ sở khoa học . Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước . Tình hình trên thế giới . Tình hình trong nước . Tổng quan khu vực nghiên cứu . Điều kiện tự nhiên - tài nguyên thiên nhiên . Điều kiện dân sinh - kinh tế - xã hội . ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành . Nội dung nghiên cứu . Xác định loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị . Tri thức bản địa trong việc khai thác và sử dụng các loài cây hương liệu và gia vị. Các loài cây hương liệu và gia vị cần ưu tiên bảo tồn . Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp ngoại nghiệp .Phương pháp nội nghiệp . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN . Thành phần loài thực vật được cộng đồng các dân tộc khai thác, sử dụng làm hương liệu và gia vị . Tri thức bản địa trong việc khai thác và sử dụng . Các loài thực vật dùng làm hương liệu và gia vị cần được ưu tiên bảo tồn và nhân rộng. Nguyên nhân suy thoái và giải pháp bảo tồn. Nguyên nhân làm suy giảm nguồn tài nguyên hương liệu và gia vị . Giải pháp bảo tồn, phát triển và sử dụng bền vững các loài thực vật làm hương liệu và gia vị . KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ . 43 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 45 1 Phần 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Rừng là tài nguyên thiên nhiên đặc biệt và vô cùng quý giá, những giá trị của rừng mang lại cho con người rất lớn. Rừng cung cấp một khối lượng lớn gỗ và lâm sản cho các ngành công nghiệp, cung cấp nguyên liệu cho các ngành chế biến, lương thực thực phẩm cho cuộc sống của người dân sống trong và gần rừng. Ngoài ra rừng còn có ý nghĩa rất lớn trong nghiên cứu khoa học, bảo tồn đa dạng sinh học, góp phần bảo vệ nguồn nước, đất, điều hòa khí hậu, hạn chế một số thiên tai như: hạn hán, lũ lụt, gió bão, đặc biệt là sự nóng lên của trái đất, đồng thời rừng cũng tạo cảnh quan phục vụ cho du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Vì thế vai trò của rừng ngày càng trở nên quan trọng. Ngay từ khi mới hình thành, loài người đã biết sử dụng cây cỏ vào mục đích duy trì sự tồn tại và phát triển của mình. Thủa sơ khai, con người sử dụng thực vật chỉ đơn giản là phục vụ nhu cầu sinh học đó là cái ăn và chỗ ở. Dần dần theo sự phát triển, con người bắt đầu khai thác thực vật vào cả các mục đích xã hội khác như: các dạng đồ uống, đồ mặc, đồ trang trí, chăm sóc sức khoẻ. Theo thời gian, vốn kiến thức về mối quan hệ giữa con người và cây cỏ ngày càng phong phú và được chọn lọc một cách kỹ càng. Tuỳ từng đất nước, dân tộc, cộng đồng mà các loài cây, các bộ phận của cây được sử dụng theo những mục đích khác nhau, tác dụng khác nhau. Từ xa xưa, các loại cây cỏ đã được sử dụng để làm hương liệu và gia vị. Hương liệu và gia vị đóng vai trò thiết yếu trong cuộc sống của con người, vì thế chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp các loại gia vị khắp ở khắp nơi, ngay cả trong gian bếp của nhà mình. 2 Ở Việt Nam có rất nhiều loại hương liệu và gia vị đặc trưng của từng dân tộc, từng vùng miền trên khắp đất nước. Mỗi nơi lại có cách điều chế, sử dụng riêng của mình, có những cách thức vô cùng đặc biệt được gọi là bí quyết chỉ truyền cho người trong nhà, hoặc nội bộ dòng tộc, hình thành nên những loại hương liệu và gia vị đặc sản. Lạng Sơn là một tỉnh nằm ở biên giới phía bắc có đường biên giới với Trung Quốc dài 253km. Phía bắc Lạng Sơn giáp tỉnh Cao Bằng, phía nam giáp tỉnh Bắc Giang, phía đông giáp tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), phía đông nam giáp tỉnh Quảng Ninh, phía tây - tây nam giáp tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên. Lộc Bình là huyện nằm ở phía Đông của tỉnh Lạng Sơn. Huyện lỵ là thị trấn Lộc Bình, cách thành phố Lạng Sơn 20km về phía Đông Nam. Trong địa bàn huyện có khu rừng du lịch văn hóa Mẫu Sơn có hệ thực vật khá phong phú. Với sự đa dạng về thành phần dân tộc, kiến thức bản địa về các loài cây hương liệu và gia vị nơi đây khá phong phú. Để góp phần bảo tồn kiến thức về cây hương liệu và gia vị được tích luỹ cũng như bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý các loài cây hương liệu và gia vị, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tri thức bản địa về khai thác và sử dụng tài nguyên cây hương liệu và gia vị của cộng đồng các dân tộc tại khu rừng du lịch văn hóa xã Mẫu Sơn - Huyện Lộc Bình - Tỉnh Lạng sơn”. Mục tiêu của đề tài - Xác định được thành phần loài và giá trị sử dụng của các loài thực vật sử dụng làm hương liệu và gia vị trên địa bàn nghiên cứu. - Xác định được kiến thức bản địa liên quan đến các loài cây hương liệu và gia vị (tên loài, bộ phận sử dụng, cách thức thu hái, sử dụng…) - Lựa chọn được các loài cây hương liệu và gia vị có giá trị kinh tế, quan trọng để bảo tồn và phát triển. 3 - Xác định được nguyên nhân suy thoái và đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần bảo tồn và phát triển các loài thực vật rừng làm hương liệu và gia vị. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Việc nghiên cứu đề tài trước hết là một phương pháp tốt để tự hệ thống và củng cố lại những kiến thức đã học. - Giúp sinh viên có cơ hội vận dụng lý thuyết vào thực tế. Biết cách thu thập, phân tích và xử lý thông tin cũng như kỹ năng tiếp cận và làm việc với cộng đồng thôn bản và người dân. - Làm tiền đề cho sinh viên sau khi ra trường có thêm kiến thức để vững vàng bước vào cuộc sống sau này. Ý nghĩa trong thực tiễn - Giúp bảo tồn kiến thức bản địa về các loài cây được sử dụng làm hương liệu và gia vị. - Bổ sung thêm kiến thức bản địa vào kho tàng kiến thức dân tộc.