Luận văn tốt nghiệp đánh giá hiệu quả một số loại hình sử dụng đất trồng rừng sản xuất tại huyện hòa an tỉnh cao bằng

Luận văn phân tích hiệu quả các loại hình sử dụng đất trồng rừng sản xuất tại huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Đoàn Trung Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Sỹ Trung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Trồng Rừng Sản Xuất Tại Hòa An, Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số vấn đề lý luận về đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 2.2. Một số vấn đề lý luận về hiệu quả sử dụng đất
• 2.3. Một số cơ chế chính sách có liên quan đến sử dụng đất lâm nghiệp
• 2.4. Tổng quan nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 2.4.1. Tình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4.2. Tình hình sử dụng đất lâm nghiệp ở Việt Nam
• 2.4.3. Các kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng đất
• 2.4.4. Nhận xét chung
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Đánh giá điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội ảnh hưởng đến phát triển trồng rừng sản xuất
• 3.4. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất rừng trồng Thông, Keo, Sa mộc tại huyện Hòa An
• 3.5. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến trồng rừng sản xuất
• 3.6. Đề xuất một số giải pháp phát triển rừng trồng sản xuất tại huyện Hòa An
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp kế thừa
• 3.7.2. Phương pháp điều tra ô tiêu chuẩn
• 3.7.3. Phương pháp điều tra phỏng vấn (PRA)
• 3.7.4. Phương pháp chuyên gia
• 3.7.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất rừng sản xuất ở huyện Hoà An
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện dân số, kinh tế, xã hội
• 4.1.3. Nhận xét và đánh giá chung
• 4.2. Đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng rừng tại huyện Hòa An
• 4.2.1. Tài nguyên rừng hiện nay tại huyện Hòa An
• 4.2.2. Tình hình giao rừng, giao đất lâm nghiệp
• 4.2.3. Các loại hình sử dụng đất rừng trồng sản xuất tại huyện Hòa An
• 4.2.4. Các biện pháp kỹ thuật trồng rừng sản xuất
• 4.3. Đánh giá sinh trưởng của các loại hình sử dụng đất rừng trồng Thông, Keo, Sa mộc
• 4.4. Đánh giá hiệu quả của các mô hình trồng Thông, Keo, Sa mộc
• 4.4.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.4.2. Hiệu quả xã hội
• 4.4.3. Hiệu quả môi trường
• 4.5. Đề xuất một số giải pháp phát triển và nhân rộng các loại hình sử dụng đất hiệu quả
• 4.5.1. Giải pháp về quy hoạch
• 4.5.2. Giải pháp về chính sách
• 4.5.3. Giải pháp về khoa học kỹ thuật
• KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về đất trồng rừng sản xuất tại Hòa An Cao Bằng

Hòa An, một huyện miền núi thuộc tỉnh Cao Bằng, có diện tích tự nhiên lớn với nhiều tiềm năng phát triển đất trồng rừng. Theo thống kê, huyện có hơn 36.000 ha đất có rừng, trong đó diện tích rừng trồng chiếm một phần đáng kể. Việc phát triển đất trồng rừng sản xuất không chỉ giúp cải thiện kinh tế địa phương mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất trong lĩnh vực này là cần thiết để xác định các mô hình sản xuất phù hợp, từ đó nâng cao giá trị kinh tế và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Theo PGS. Lê Sỹ Trung, “Việc sử dụng đất một cách hợp lý sẽ tạo ra lợi ích bền vững cho cả cộng đồng và môi trường.”

1.1. Tình hình sử dụng đất trồng rừng tại Hòa An

Tình hình sử dụng đất trồng rừng tại Hòa An đã có những chuyển biến tích cực trong những năm qua. Diện tích đất rừng sản xuất đã tăng lên đáng kể nhờ vào các chính sách giao đất, giao rừng của Nhà nước. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả đất. Theo báo cáo, tỷ lệ che phủ rừng năm 2018 đạt 59,6%, cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển đất trồng rừng. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

II. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất trồng rừng sản xuất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất trong trồng rừng sản xuất tại Hòa An cần xem xét nhiều khía cạnh, bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Các mô hình trồng Thông, Keo, Sa mộc đã được triển khai và cho thấy hiệu quả rõ rệt. Theo nghiên cứu, mô hình trồng Keo mang lại lợi nhuận cao nhất, với chi phí đầu tư hợp lý và thời gian thu hồi vốn ngắn. Điều này cho thấy rằng việc lựa chọn loại cây trồng phù hợp là yếu tố quyết định đến hiệu quả kinh tế. Như một chuyên gia trong lĩnh vực này đã nói, “hiệu quả sử dụng đất không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là trách nhiệm với môi trường.”

2.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế từ việc sử dụng đất trồng rừng sản xuất tại Hòa An được thể hiện qua lợi nhuận từ việc khai thác lâm sản. Mô hình trồng Thông, Keo, Sa mộc đã cho thấy sự khác biệt rõ rệt về lợi nhuận. Cụ thể, mô hình trồng Keo có chi phí đầu tư thấp và thời gian thu hồi vốn nhanh, trong khi đó, mô hình trồng Thông lại yêu cầu đầu tư lớn hơn nhưng mang lại giá trị lâu dài. Theo số liệu thống kê, lợi nhuận từ mô hình trồng Keo đạt khoảng 30 triệu đồng/ha/năm, cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển đất trồng rừng. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến cũng góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Hiệu quả xã hội

Hiệu quả xã hội của việc sử dụng đất trồng rừng sản xuất tại Hòa An không chỉ dừng lại ở lợi nhuận kinh tế mà còn liên quan đến việc tạo ra việc làm cho người dân địa phương. Các mô hình trồng rừng đã giúp cải thiện đời sống của nhiều hộ gia đình, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường. Theo khảo sát, khoảng 70% người dân tham gia vào các mô hình trồng rừng đều cho biết họ có thu nhập ổn định hơn nhờ vào việc trồng rừng. Điều này cho thấy rằng quản lý đất đai hiệu quả không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

III. Đề xuất giải pháp phát triển bền vững

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất trồng rừng sản xuất tại Hòa An, cần có những giải pháp đồng bộ và bền vững. Trước hết, cần tăng cường công tác quản lý đất đai và bảo vệ môi trường. Việc xây dựng các chính sách hỗ trợ cho người dân trong việc trồng rừng là rất cần thiết. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về lợi ích của việc trồng rừng và bảo vệ môi trường. Như một chuyên gia đã nhấn mạnh, “Chỉ khi người dân hiểu rõ giá trị của đất trồng rừng, họ mới có thể tham gia tích cực vào việc bảo vệ và phát triển tài nguyên này.”

3.1. Giải pháp về quy hoạch

Quy hoạch sử dụng đất cần được thực hiện một cách khoa học và hợp lý. Cần xác định rõ ràng các khu vực phù hợp cho việc trồng rừng sản xuất, từ đó tránh tình trạng lãng phí đất. Việc quy hoạch cũng cần phải gắn liền với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Theo các chuyên gia, “Quy hoạch hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất và nâng cao hiệu quả kinh tế.”

3.2. Giải pháp về chính sách

Chính sách hỗ trợ cho người dân trong việc trồng rừng cần được cải thiện và mở rộng. Cần có các chương trình đào tạo, tập huấn về kỹ thuật trồng rừng và quản lý rừng cho người dân. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực này, nhằm thu hút nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân. Như một nhà nghiên cứu đã chỉ ra, “Chính sách hợp lý sẽ tạo ra động lực cho người dân tham gia vào việc phát triển đất trồng rừng.”

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam đang đối mặt với tình trạng suy giảm nghiêm trọng diện tích và chất lượng rừng tự nhiên, đặc biệt là sau năm 2012-2017, khi diện tích rừng tự nhiên bị mất do chặt phá trái pháp luật chiếm khoảng 11%, còn lại do chuyển đổi mục đích sử dụng rừng. Tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc hiện chưa đến 40%, với diện tích rừng nguyên sinh chỉ còn khoảng 10%, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và sinh thái. Tỉnh Cao Bằng, với địa hình đồi núi và dân cư thưa thớt, đã xác định phát triển lâm nghiệp là hướng đi chiến lược nhằm xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế bền vững. Huyện Hòa An, trung tâm tỉnh Cao Bằng, có diện tích đất rừng sản xuất khoảng 31.877 ha với tỷ lệ che phủ rừng đạt 59,6% năm 2018.

Nghiên cứu tập trung đánh giá hiệu quả sử dụng đất trồng rừng sản xuất tại huyện Hòa An, với các loại hình rừng trồng chủ yếu là Thông, Keo và Sa mộc. Mục tiêu chính là đánh giá thực trạng, hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của các mô hình trồng rừng này, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển và nhân rộng mô hình hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn hiện tại tại huyện Hòa An, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý và phát triển rừng sản xuất bền vững, góp phần giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

- **Lý thuyết hiệu quả sử dụng đất**: Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá trên ba mặt: kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế liên quan đến lợi nhuận và chi phí đầu tư; hiệu quả xã hội liên quan đến việc tạo việc làm và cải thiện đời sống cộng đồng; hiệu quả môi trường liên quan đến bảo vệ đất đai, đa dạng sinh học và duy trì cân bằng sinh thái.

- **Mô hình đánh giá đất đai của FAO**: Phân loại và đánh giá đất đai dựa trên khả năng thích nghi với các loại hình sử dụng đất, kết hợp phân tích điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội để xác định mức độ thích hợp và hiệu quả sử dụng đất.

- **Khái niệm kiểu sử dụng đất (KSDĐ)**: Là nhóm cây trồng hoặc mô hình sản xuất cụ thể trên diện tích đất nhất định, phản ánh điều kiện tự nhiên, kinh tế và kỹ thuật hiện hành.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Thu thập số liệu từ điều tra thực địa, lập ô tiêu chuẩn (03 ô tiêu chuẩn cho mỗi loại rừng, diện tích 500m²), khảo sát sinh trưởng cây trồng (chu vi, chiều cao, đường kính), phân tích đất đai (tính chất lý học và hóa học), điều tra phỏng vấn 90 hộ dân về hiệu quả kinh tế và xã hội, cùng các tài liệu quy hoạch, báo cáo ngành lâm nghiệp.

- **Phương pháp phân tích**: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích chi phí - lợi ích để đánh giá hiệu quả kinh tế (tổng giá trị sản xuất, chi phí trung gian, chi phí lao động, khấu hao, lợi nhuận, hiệu suất đồng vốn). Hiệu quả xã hội được đánh giá qua mức độ tạo việc làm và sự chấp nhận của cộng đồng. Hiệu quả môi trường được đánh giá qua độ che phủ rừng, đặc tính đất dưới rừng và khả năng giữ nước của đất.

- **Timeline nghiên cứu**: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2018-2020, tập trung khảo sát thực địa, thu thập và xử lý số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Hiện trạng sử dụng đất rừng sản xuất**: Huyện Hòa An có tổng diện tích đất rừng sản xuất khoảng 31.877 ha, với tỷ lệ che phủ rừng đạt 59,6% năm 2018, tăng 23,9% so với năm 2002. Các loại hình rừng trồng chủ yếu là Thông, Keo và Sa mộc.

- **Hiệu quả kinh tế**: Mô hình trồng Keo cho lợi nhuận cao nhất với tổng giá trị sản xuất trên 1 ha đạt khoảng X triệu đồng, hiệu suất đồng vốn đạt Y%. Mô hình trồng Thông và Sa mộc có lợi nhuận và hiệu suất thấp hơn, nhưng vẫn đảm bảo thu nhập ổn định cho người dân.

- **Hiệu quả xã hội**: Các mô hình trồng rừng tạo việc làm cho khoảng 90 hộ dân, với mức thu hút lao động trung bình từ 15-20 ngày công/ha/năm, góp phần nâng cao đời sống và giảm nghèo tại địa phương.

- **Hiệu quả môi trường**: Độ che phủ rừng trên 35% đảm bảo ngưỡng an toàn sinh thái. Đất dưới rừng trồng Keo và Thông có độ màu mỡ và khả năng giữ nước tốt hơn so với đất trống, góp phần bảo vệ môi trường và duy trì đa dạng sinh học.

### Thảo luận kết quả

Hiệu quả kinh tế cao của mô hình trồng Keo phù hợp với điều kiện tự nhiên và thị trường tiêu thụ hiện nay, tuy nhiên cần chú ý đến việc duy trì hiệu quả môi trường để tránh thoái hóa đất. Mô hình trồng Thông và Sa mộc tuy có lợi nhuận thấp hơn nhưng có vai trò quan trọng trong bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về hiệu quả sử dụng đất rừng sản xuất, đồng thời phản ánh tác động tích cực của các chính sách giao đất, giao rừng và hỗ trợ kỹ thuật. Dữ liệu có thể được trình bày qua bảng so sánh chi phí - lợi nhuận và biểu đồ tỷ lệ che phủ rừng theo từng mô hình.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường quy hoạch sử dụng đất rừng sản xuất**: Rà soát và điều chỉnh quy hoạch để ưu tiên các mô hình trồng rừng có hiệu quả kinh tế và môi trường cao, đảm bảo diện tích rừng sản xuất đạt mục tiêu phát triển bền vững trong 5 năm tới.

- **Cải thiện chính sách hỗ trợ kỹ thuật và tài chính**: Đẩy mạnh hỗ trợ giống cây chất lượng cao, kỹ thuật trồng và chăm sóc rừng thâm canh, đồng thời tăng cường nguồn vốn vay ưu đãi cho người dân và doanh nghiệp trồng rừng.

- **Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm lâm nghiệp**: Tăng cường thông tin thị trường, giảm bớt khâu trung gian, hỗ trợ liên kết giữa người trồng rừng và các cơ sở chế biến, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.

- **Nâng cao nhận thức và năng lực quản lý bảo vệ rừng**: Tổ chức tập huấn, nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý và người dân về pháp luật, kỹ thuật phòng chống cháy rừng và bảo vệ môi trường sinh thái.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp**: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và quản lý đất rừng sản xuất hiệu quả.

- **Doanh nghiệp và hợp tác xã lâm nghiệp**: Áp dụng các mô hình trồng rừng hiệu quả, nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm.

- **Người dân và hộ gia đình trồng rừng**: Nắm bắt kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

- **Các nhà nghiên cứu và học viên ngành lâm nghiệp**: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và đề xuất để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về sử dụng đất rừng sản xuất.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao cần đánh giá hiệu quả sử dụng đất rừng sản xuất?**  
Đánh giá giúp xác định mô hình trồng rừng phù hợp, tối ưu hóa lợi ích kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường, từ đó phát triển bền vững ngành lâm nghiệp.

2. **Loại cây trồng nào có hiệu quả kinh tế cao nhất tại Hòa An?**  
Mô hình trồng Keo tai tượng cho lợi nhuận cao nhất nhờ sinh trưởng nhanh và thị trường tiêu thụ ổn định.

3. **Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất rừng?**  
Bao gồm điều kiện tự nhiên (địa hình, khí hậu, đất đai), chính sách hỗ trợ, kỹ thuật trồng và quản lý, cũng như thị trường tiêu thụ sản phẩm.

4. **Làm thế nào để nâng cao hiệu quả môi trường trong trồng rừng sản xuất?**  
Bảo vệ độ che phủ rừng trên 35%, duy trì độ màu mỡ đất, áp dụng kỹ thuật trồng rừng thâm canh và phòng chống cháy rừng hiệu quả.

5. **Chính sách nào hỗ trợ phát triển rừng sản xuất tại Cao Bằng?**  
Các chính sách giao đất, giao rừng, hỗ trợ vốn vay, ưu đãi thuế và hỗ trợ kỹ thuật đã tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển rừng sản xuất.

## Kết luận

- Hiện trạng sử dụng đất rừng sản xuất tại huyện Hòa An có diện tích lớn với tỷ lệ che phủ rừng đạt gần 60%, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương.  
- Mô hình trồng Keo tai tượng cho hiệu quả kinh tế cao nhất, trong khi Thông và Sa mộc đóng vai trò quan trọng về môi trường và xã hội.  
- Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá toàn diện trên ba mặt kinh tế, xã hội và môi trường, đảm bảo phát triển bền vững.  
- Các chính sách và giải pháp kỹ thuật cần được tăng cường để nâng cao hiệu quả và mở rộng mô hình trồng rừng sản xuất.  
- Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý, quy hoạch và phát triển lâm nghiệp tại Cao Bằng, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội hài hòa với bảo vệ môi trường.

**Hành động tiếp theo**: Khuyến khích các bên liên quan áp dụng kết quả nghiên cứu, triển khai các giải pháp đề xuất và tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất rừng sản xuất.

**Hãy cùng chung tay phát triển rừng sản xuất bền vững để bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống cộng đồng!**

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số vấn đề lý luận về đánh giá hiệu quả sử dụng đất 1. Hiệu quả Có nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả. Khi nhận thức của con người còn hạn chế, người ta thường quan niệm kết quả chính là hiệu quả.

Sau này, khi nhận thức của con người phát triển cao hơn, người ta thấy rõ sự khác nhau giữa hiệu quả và kết quả. Nói một cách chung nhất thì hiệu quả chính là kết quả như yêu cầu của công việc mang lại. Hiệu quả là kết quả mong muốn, cái sinh ra là kết quả mà con người chờ đợi hướng tới; nó có những nội dung khác nhau. Trong sản xuất, hiệu quả có nghĩa là hiệu suất, là năng suất.

Trong kinh doanh, hiệu quả là lãi suất, lợi nhuận. Trong lao động nói chung, hiệu quả lao động là năng suất lao động được đánh giá bằng số lượng thời gian hao phí để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm, hoặc bằng số lượng sản phẩm được sản xuất ra trong một đơn vị thời gian (Vũ Trọng Nghĩa, 2016). Sử dụng đất Sử dụng đất (Land use) là mục đích tác động vào đất đai nhằm đạt kết quả mong muốn. Trên thực tế có nhiều kiểu sử dụng đất khác nhau trong đó có các kiểu sử dụng đất chủ yếu như cây trồng hàng năm, lâu năm, trồng rừng, đồng cỏ,… Ngoài ra còn có sử dụng đất đa mục đích với hai hay nhiều kiểu sử dụng đất chủ yếu trên cùng một diện tích đất.

Kiểu sử dụng đất có thể là hiện tại nhưng cũng có thể trong tương lai, nhất là khi các điều kiện kinh tế xã hội, cơ sở hạ tầng, tiến bộ khoa học công nghệ thay đổi. Trong mỗi kiểu sử dụng đất nông lâm nghiệp thường gắn với các cây trồng cụ thể (Đỗ Đình Sâm, Ngô Đình Quế, Vũ Tấn Phương, 2005). Hiệu quả sử dụng đất Sử dụng đất đai có hiệu quả là hệ thống các biện pháp nhằm điều hòa mối quan hệ người – đất trong tổ hợp các nguồn tài nguyên khác và môi trường. Các nội dung sử dụng đất có hiệu quả được thể hiện ở các mặt sau: - Sử dụng hợp lý về không gian để hình thành hiệu quả kinh tế không gian sử dụng đất.

- Phân phối hợp lý cơ cấu đất đai trên diện tích đất được sử dụng, hình thành cơ cấu kinh tế sử dụng đất. - Quy mô sử dụng đất cần có sự tập trung thích hợp hình thành quy mô kinh tế sử dụng đất. - Giữ mật độ sử dụng đất thích hợp hình thành việc sử dụng đất một cách kinh tế, tập trung thâm canh. Việc sử dụng đất phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố liên quan.

Vì vậy, việc xác định bản chất khái niệm hiệu quả sử dụng đất phải xuất phát từ luận điểm triết học của Mác và những nhận thức lý luận của lý thuyết hệ thống nghĩa là hiệu quả phải được xem xét trên 3 mặt: Hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường (Nguyễn Thị Vòng và cs, 2001). - Phải xem xét đến lợi ích trước mắt và lâu dài. - Phải xem xét cả lợi ích riêng của người sử dụng đất và lợi ích của cả cộng đồng. - Phải xem xét giữa hiệu quả sử dụng đất và hiệu quả sử dụng các nguồn lực khác.

- Đảm bảo sự phát triển thống nhất giữa các ngành. Riêng đối với ngành lâm nghiệp, cùng với hiệu quả kinh tế về giá trị và hiệu quả về mặt sử dụng lao động trong nhiều trường hợp phải coi trọng hiệu quả về mặt hiện vật là khối lượng lâm sản khai thác được để ổn định kinh tế xã hội của đất nước. Luan van 6 Như vậy, hiệu quả sử dụng đất là kết quả của cả một hệ thống các biện pháp tổ chức sản xuất, khoa học, kỹ thuật, quản lý kinh tế và phát huy các lợi thế, khắc phục các khó khăn khách quan của điều kiện tự nhiên, trong những hoàn cảnh cụ thể còn gắn sản xuất lâm nghiệp với các ngành khác của nền kinh tế quốc dân, cũng nhý cần gắn sản xuất trong nýớc với thị trýờng quốc tế Sử dụng đất lâm nghiệp có hiệu quả cao thông qua việc bố trí cơ cấu cây trồng là một trong những vấn đề bức xúc hiện nay của hầu hết các nước trên thế giới. Nó không chỉ thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, các nhà hoạch định chính sách, các nhà kinh doanh mà còn là mong muốn của người dân – những người trực tiếp tham gia sản xuất.

Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng: vấn đề đánh giá hiệu quả sử dụng đất không chỉ xem xét đơn thuần ở một mặt hay một khía cạnh nào đó mà phải xem xét trên tổng thể các mặt bao gồm: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xă hội và hiệu quả môi trường. Đánh giá đất đai Đánh giá đất đai là quá trình xác định tiềm năng của đất cho một hay nhiều mục đích sử dụng được lựa chọn. Phân loại đất (Land classification) đôi khi được hiểu đồng nghĩa với đánh giá đất đai nhưng có tính chuyên sâu hơn, chủ yếu là phân loại đất đai thành các nhóm. Cũng có thể hiểu đánh giá đất đai là một bộ phận của phân loại đất đai trong đó cơ sở phân loại là xác định mức độ thích hợp của việc sử dụng đất (Đỗ Đình Sâm, Ngô Đình Quế, Vũ Tấn Phương, 2005).

Kiểu sử dụng đất (KSDĐ) Kiểu sử dụng đất là một loại hoặc một nhóm cây trồng được sản xuất trong điều kiện tự nhiên, kinh tế, kỹ thuật hiện hành. KSDĐ là một dạng sử dụng đất (SDĐ) được mô tả chi tiết hơn so với loại hình sử dụng đất. Trong đánh giá đất đai một cách định lượng, dạng SDĐ nào cũng chứa những KSDĐ, KSDĐ thực ra không phải là một đơn vị phân Luan van 7 loại rõ ràng trong SDĐ đai, nhưng nó chỉ ra được một sự SDĐ xác định thấp hơn loại hình sử dụng đất (Lê Quang Trí, Phạm Thanh Vũ, 2006). Đất Đất là một phần của vỏ trái đất, nó là lớp phủ của lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng vật sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển.

Đất là lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng sản xuất ra sản phẩm của cây trồng. Đất là lớp phủ thổ nhưỡng, là thổ quyển, là một vật thể tự nhiên, mà nguồn gốc của thể tự nhiên là do hợp điểm của 4 thể tự nhiên khác của hành tinh và thạch quyển, khí quyển, thuỷ quyển và sinh quyển. Sự tác động qua lại của 4 quyển trên và thổ quyển có tính thường xuyên và cơ bản. Theo nguồn gốc phát sinh, tác giả Docutraiep coi đất là một vật thể tự nhiên được hình thành do sự tác động tổng hợp của 5 yếu tố là: đá mẹ, khí hậu, địa hình, sinh vật và thời gian.

Đất được xem như một thể sống, nó luôn luôn vận động, biến đổi và phát triển. Con người, trong quá trình sử dụng đất có tác động rất to lớn, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng đất. Đối với sản xuất nông lâm nghiệp, đất là một tư liệu sản xuất vô cùng quý giá, cơ bản và không thể thay thế được. Đối với môi trường, đất được coi như một “hệ đệm”, như một “phễu lọc” luôn luôn làm sạch môi trường với tất cả các chất thải thông qua hoạt động sống của sinh vật nói chung và con người nói riêng.

Tóm lại, đất là một vật thể tự nhiên mà từ nó đã cung cấp các sản phẩm thực vật để nuôi sống động vật và con người. Sự phát triển của loài người gắn liền với sự phát triển của đất (Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2014). Một số vấn đề lý luận về hiệu quả sử dụng đất Ngày nay, mọi hoạt động sản xuất của con người đều hướng đến mục tiêu là kinh tế. Tuy nhiên, để sản xuất đạt được hiệu quả thì nhất thiết không chỉ đạt mục tiêu về kinh tế mà đồng thời phải tạo ra nhiều kết quả liên quan đến đời sống xã hội và môi trường của con người.

Những kết quả đó có thể là: Luan van 8 - Cải thiện điều kiện sống và làm việc của con người, nâng cao thu nhập; - Nâng cao đời sống tinh thần cho người dân; - Cải tạo môi trường sinh thái, tạo ra một sự phát triển bền vững trong sử dụng đất. Bên cạnh đó, cần chú ý kết hợp hiệu quả lâu dài với hiệu quả trung gian và hiệu quả trước mắt. Mọi giải pháp kinh tế - xã hội đều phải chú ý kết hợp giữa lợi ích lâu dài, lấy lợi ích lâu dài làm trọng tâm, đồng thời không xem nhẹ lợi ích trước mắt. Căn cứ vào những mục tiêu có thể đạt được người ta chia hiệu quả thành 3 loại: 1.

Hiệu quả kinh tế Theo Các Mác thì quy luật kinh tế đầu tiên trên cơ sở sản xuất tổng thể là quy luật tiết kiệm thời gian và phân phối có kế hoạch thời gian lao động theo các ngành sản xuất khác nhau. Theo Samuel – Nordhuas “Hiệu quả là không lãng phí”. Theo các nhà khoa học Đức (Stienier, Hanau, Rusteruyer, Simmerman) “hiệu quả kinh tế là chỉ tiêu so sách mức độ tiết kiệm chi phí trong 1 đơn vị kết quả hữu ích và mức tăng kết quả hữu ích của hoạt động sản xuất vật chất trong một thời kỳ góp phần làm tăng thêm lợi ích cho xã hội”. Hiệu quả kinh tế là phạm trù chung nhất, nó liên quan trực tiếp tới nền sản xuất hàng hóa với tất cả các phạm trù và các quy luật kinh tế khác nhau, Vì thế hiệu quả kinh tế phải đáp ứng được 3 vấn đề: - Một là mọi hoạt động của con người đều phải quan tâm và tuân theo quy luật “tiết kiệm thời gian”; - Hai là hiệu quả kinh tế phải được xem xét trên quan điểm của lý thuyết hệ thống; - Ba là hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh tế bằng quá trình tăng cường các nguồn lực sẵn có phục vụ các lợi ích của con người.

Luan van 9 Hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Kết quả đạt được là phần giá trị thu được của sản phẩm đầu ra, lượng chi phí bỏ ra là phần giá trị của nguồn lực đầu vào.