CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Bước vào học tập ở một môi trường ĐH được coi là một bước ngoặt rất quan trọng đối với sinh viên vì đó là cơ hội để sinh viên tiếp thu những kiến thức và kĩ năng cần thiết để phục vụ cho công việc sau này. Tuy nhiên, giới trẻ hiện nay nói chung và sinh viên nói riêng đang có xu hướng phải chịu nhiều áp lực nặng nề về tài chính, chuyện học tập, đồng trang lứa, gia đình,… vì họ luôn phải thay đổi bản thân để theo kịp tốc độ phát triển của xã hội ngày càng hiện đại hoá. Bằng chứng là theo các nghiên cứu trước đây, sinh viên ĐH đang bị trầm cảm và lo lắng ở mức độ cao (Rotenstein và Larcombe, 2016). Tỷ lệ sinh viên mắc các vấn đề về tâm lý tại Nhật Bản (Hakami, 2018); Ấn Độ (Jaisoorya và cộng sự, 2017) và Trung Quốc (Li và cộng sự, 2020) lần lượt là 31%, 34.
Ở Việt Nam, tỷ lệ sinh viên bị trầm cảm, lo âu và căng thẳng lần lượt được xác định ở 51. Từ những nghiên cứu này có thể thấy sinh viên ở Việt Nam mắc các vấn đề về tâm lý cao hơn các nước khác. Vậy tại sao sinh viên ở Việt Nam lại có tỉ lệ cao đến như vậy? Liệu có phải là do quá trình từ một học sinh THPT thành một sinh viên ĐH đã gặp nhiều khó khăn về tâm lý mà không có hướng giải quyết, khiến cho vấn đề tâm lý ngày càng trở lên tiêu cực hơn hơn? 1 Theo một số nghiên cứu, giai đoạn thay đổi môi trường học tập từ THPT sang ĐH gặp rất nhiều khó khăn và rào cản như mong muốn thể hiện bản thân, thay đổi môi trường sống và học cách tiếp nhận nền giáo dục mới ở ĐH (Granieri, Franzoi và Chung, 2021). Trong báo cáo khảo sát ở Mỹ, 28% sinh viên ĐH năm nhất thường xuyên cảm thấy bị áp lực và 8% cảm thấy bị suy nhược (HERI, UCLA, 2000).
Vì vậy, để bắt đầu cuộc sống mới tại trường ĐH trở thành một quá trình chuyển đổi vô cùng quan trọng đến sức khoẻ thâm thần của sinh viên (Pedrelli, Nyer, Yeung, Zulauf và Wilens, 2015). Vậy nên, làm rõ các vấn đề tâm lý ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi môi trường học tập là rất bức thiết và quan trọng. Chính vì thế, chúng tôi quyết định thực hiện dự án “Nghiên cứu thay đổi tâm lý học khi chuyển từ môi trường trung học phổ thông sang môi trường đại học”. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn là cơ sở nền tảng giúp phát triển những biện pháp nhằm làm giảm các vấn đề ảnh hưởng đến tâm lý của các bạn sinh viên, giúp họ có một trải nghiệm học tập ở đại học đáng nhớ, không lo âu, không căng thẳng, … 1.2 Câu hỏi nghiên cứu - Những yếu tố nào ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ tâm lý sinh viên dẫn đến sự thay đổi tâm lý khi chuyển đổi môi trường học tập từ THPT sang ĐH? - Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đó tác động đến đời sống sinh viên như thế nào? - Giải pháp nào có thể giảm thiểu tình trạng khi thay đổi tâm lý tiêu cực từ THPT sang ĐH? 1.3 Mục tiêu nghiên cứu “Nghiên cứu về sự thay đổi tâm lý sau khi chuyển từ môi trường THPT sang môi trường ĐH” với mục đích hướng đến: - Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân tâm lý mà sinh viên đang gặp phải khi chuyển sang môi trường ĐH 2 - Tìm hiểu được mức độ quan tâm và suy nghĩ của sinh viên về sự thay đổi tâm lý sau khi chuyển từ môi trường THPT sang môi trường ĐH.
- Tìm hiểu ảnh hưởng của sự thay đổi tâm lý khi chuyển từ môi trường THPT sang môi trường ĐH. - Đưa ra các giải pháp giúp cải thiện tình trạng tâm lý đang gặp phải 1.4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 1.1 Đối tượng của đề tài nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: các yếu tố gây ra sự thay đổi tâm lý của sinh viên từ môi trường trung học phổ thông sang môi trường đại học như: quan hệ giao tiếp xã hội, gia đình, tình yêu, tiền bạc, áp lực đồng trang lứa, thích ứng với môi trường mới, nhà ở, việc làm. Đối tượng khảo sát là sinh viên trên địa bàn cả nước.2 Phạm vi nghiên cứu đề tài Về mặt không gian: nghiên cứu tại các trường đại học trên cả nước thông qua các trang mạng xã hội. Về mặt thời gian: dự án nghiên cứu thực hiện từ ngày 9/1/2023 đến 12/4/2023 Hình thức: nghiên cứu được thực hiện bằng hình thức trực tuyến.5 Phương pháp nghiên cứu Bài nghiên cứu được sử dụng phương pháp phân tích định lượng thông qua dữ liệu khảo sát lấy từ bảng câu hỏi.
Để kiểm định các thang đo một số phương pháp kiểm định giả thuyết đã được sử dụng.Phần mềm được sử dụng để phân tích số liệu bao gồm Excel 2016 để mã hóa dữ liệu thô từ bảng khảo sát và xây dụng biểu đồ.6 Tổng quan về các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 3 Các vấn đề về tâm lý từ trước đến nay luôn được rất nhiều nhà nhà cứu quan tâm. Sau đây là một số bài nghiên cứu đã chứng minh rằng tâm lý ảnh hưởng rất lớn đến đời sống sinh viên.1 Prevalence Of Stress And Coping Strategies Among college Students (Anil Jain1 and Sandeep Verma, December 2016) Nghiên cứu định lượng có 550 sinh viên ở 4 trường đại học khác nhau. Tác động của tâm lý, stress mang tính tiêu cực đến kết quả học tập cho từng cá nhân, sức khỏe về thể chất lẫn tinh thần đều trở nên suy sụp. Kết quả nghiên cứu là áp lực học tập, tài chính và áp lực xã hội là ba tác động lớn nhất đến sinh viên 1.2 Stress And Anxiety Among College Going First Year Male And Female Students (Rupali Joshi, 2013) Mẫu 201 sinh viên gồm 101 nam và 100 nữ.
Sinh viên năm nhất cho thấy tâm lý căng thẳng của sinh viên năm nhất đến từ việc thay đổi môi trường từ THPT qua ĐH một cách đột ngột (bạn mới, phương pháp học mới, nơi ở xa nhà, chịu trách nhiệm với bản thân,.) là những nguyên nhân dẫn đến trầm cảm, lo lắng,. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng áp lực tài chính, áp lực xã hội, áp lực đồng trang lứa có tỷ lệ như nhau ở cả nam và nữ.3 A Study On Stress And Its Effects On College Students (R. SATHYA DEVI and SHAJ MOHAN, 2015) Nghiên cứu gồm 200 học viên ở hai trường đại học uy tín ở thành phố Mannarkkad. Áp lực tạo nên tác động tiêu cực đến kết quả học tập của học viên, đặc biệt đến từ áp lực học tập và áp lực gia đình.4 Revisiting First-Year College Students’ Mattering: Social Support, Academic Stress, And The Mattering Experience (ANDREA DIXON RAYLE and KUO-YI CHUNG, 2008) 4 533 sinh viên năm nhất tại một trường đại học lớn ở Tây Nam Hoa Kỳ.
Nghiên cứu tập trung vào sinh viên năm thứ nhất đặc biệt chú trong đến môi trường đại học và bạn bè đại học, kinh nghiệm của sinh viên về vấn đề có liên quan đến hỗ trợ xã hội từ bạn bè và gia đình và căng thẳng học tập.7 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa khoa học Nhóm tác giả đã đề xuất mô hình lý thuyết để từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng sức khoẻ tâm lý của sinh viên khi chuyển đổi môi trường học từ THPT sang ĐH và đánh giá mức độ tác động của các yếu tố này. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn có thể được sử dụng làm nguồn tư liệu tham khảo cho các nghiên cứu sau này.2 Ý nghĩa thực tiễn Thông qua cuộc khảo sát để nắm bắt được được những áp lực của các học sinh khi chuyển sang một môi trường mới và với một danh xưng mới đó là sinh viên ĐH trong đời sống hiện nay, từ đó có thể đưa ra những giải pháp nhằm hiểu rõ hơn và giảm bớt các áp lực của sinh viên Việt Nam đang bị đè nặng, giúp họ có thể trải nghiệm một cuộc sống sinh viên hạnh phúc, cân bằng hơn. Nghiên cứu còn giúp các trường ĐH tại TP.HCM xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến vấn đề tâm lý của sinh viên, để từ đó có thể chỉnh sửa, thay đổi và hoàn thiện những chương trình học tập phù hợp cho sinh viên. Bên cạnh đó là các hoạt động để trang bị đầy đủ các kỹ năng cần thiết để phòng chống các vấn đề tiêu cực ảnh hưởng đến tâm lý.8 Kết cấu đề tài Chương 1.
Tổng quan nghiên cứu: giới thiệu tổng quát về đề tài nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu: trình bày cơ sở lý thuyết, xây dựng mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu: trình bày phương pháp nghiên cứu trong xây dựng và kiểm định thang đo. Kết quả nghiên cứu: phân tích dữ liệu và trình bày kết quả nghiên cứu.
Kết luận: kết luận kết quả nghiên cứu, đưa ra hạn chế của nghiên cứu và phương hướng mở rộng cho nghiên cứu. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Giới thiệu Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về nghiên cứu. Chương tiếp theo sẽ giới thiệu về cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu. Trên cơ sở này, mô hình nghiên cứu được đề xuất và xây dựng cùng với các giả thuyết.
Chương này bao gồm hai phần chính: (1) Các khái niệm lý thuyết (2) Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất 2.2 Các khái niệm lý thuyết 2.1 Khái niệm “tâm lý” Tâm lý là hiện tượng tinh thần diễn ra trong đầu óc của mỗi con người, là những cảm xúc, ý chí, tư tưởng, mong cầu, thị hiếu. Tâm lý luôn gắn liền với hành vi, là nguyên nhân dẫn đến những hành động có chủ đích. Tâm lý bị tác động, chi phối bởi nhiều nguyên nhân, hiện tượng xảy ra xung quanh chủ thể, bất giác ảnh hưởng đến giá trị tinh thần của mỗi con người. Tâm lý chia ra làm loại : tâm lý tích cực và tâm lý tiêu cực.
Tâm lý tích cực mang đến cho con người niềm vui, sự hạnh phúc và sảng khoái. Ngược lại, tâm lý tiêu cực lâu ngày sẽ dẫn đến các hiện tượng bệnh lý như trầm cảm,. Tâm trạng u uất, bực dọc, lâu dần không kiểm soát, khống chế được hành vi, suy nghĩ dẫn đến các cảnh tượng đáng tiếc. Một số biểu hiện của tâm lý như: - Không hứng thú với các hoạt động ngoại khoá 6 - Gặp khó khăn trong việc tập trung, ghi nhớ một thông tin hay kiến thức gì đó hoặc đưa ra một quyết định.