Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu nội soi lồng ngực chẩn đoán và điều trị tràn dịch màng phổi

Luận án tiến sĩ phân tích kết quả nội soi lồng ngực trong chẩn đoán và điều trị tràn dịch màng phổi, cung cấp kiến thức chuyên sâu.

• Tác giả: Vũ Đình
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Văn Linh
• Trường học: Trường Đại học Y Dược Hải Phòng
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Nội Soi Lồng Ngực Trong Chẩn Đoán Và Điều Trị Tràn Dịch Màng Phổi
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. ĐỐI CƯƠNG VÀ GIẢI PHẪU SINH LÝ MÀNG PHỔI
• 1.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI
• 1.3. NỘI SOI LỒNG NGỰC
• 1.3.1. Mặt vài mốc trong lịch sử phát triển
• 1.3.2. Nội soi lồng ngực trong chẩn đoán các bệnh lý màng phổi
• 1.3.2.1. Tràn dịch màng phổi chưa rõ nguyên nhân
• 1.3.2.2. Tràn dịch màng phổi do nguyên nhân ác tính
• 1.3.2.3. Tràn dịch màng phổi do lao
• 1.3.2.4. Tràn dịch màng phổi do viêm màng phổi và do cán viêm phổi
• 1.3.3. Nội soi lồng ngực trong điều trị tràn dịch màng phổi do lao
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Địa tầng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.2.1. Cấy mẫu và cách chẩn mẫu
• 1.5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Nghiên cứu và đặc điểm lâm sàng
• 1.5.2. Thực hiện các thăm dò và các xét nghiệm cận lâm sàng
• 1.5.2.1. Chọc hút dịch màng phổi, lấy dịch màng phổi làm các xét nghiệm
• 1.5.2.2. Nội soi lồng ngực chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi
• 1.5.2.3. Các đặc điểm hình ảnh đối thử của nội soi màng phổi
• 1.6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1.6.1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm người bệnh tràn dịch màng phổi đặc nội soi chẩn đoán
• 1.6.1.1. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 1.6.1.2. Đặc điểm cận lâm sàng của nhóm người bệnh tràn dịch màng phổi đặc nội soi chẩn đoán
• 1.6.2. Kết quả chẩn đoán của nội soi lồng ngực
• 1.6.2.1. Diễn biến sau nội soi lồng ngực chẩn đoán
• 1.6.3. Kết quả của nội soi lồng ngực kết hợp trong điều trị lao màng phổi
• 1.6.3.1. Mặt số đặc điểm của nhóm đối tượng nghiên cứu
• 1.6.3.2. Nội soi lồng ngực kết hợp trong điều trị phổi các di chứng của lao màng phổi
• 2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 3. TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nội soi lồng ngực

Nội soi lồng ngực là một kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, cho phép bác sĩ quan sát và can thiệp trực tiếp vào khoang màng phổi. Kỹ thuật này đã được áp dụng rộng rãi trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý liên quan đến màng phổi, đặc biệt là tràn dịch màng phổi. Theo nghiên cứu, nội soi lồng ngực không chỉ giúp xác định nguyên nhân của tràn dịch màng phổi mà còn hỗ trợ trong việc điều trị hiệu quả. Việc sử dụng hình ảnh nội soi giúp bác sĩ có cái nhìn rõ ràng về tình trạng bệnh lý, từ đó đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn.

1.1. Lịch sử phát triển của nội soi lồng ngực

Kỹ thuật nội soi lồng ngực được phát triển từ những năm đầu thế kỷ 20, với những đóng góp quan trọng từ Giáo sư Hans Christian Jacobaeus. Ông đã thực hiện ca nội soi đầu tiên vào năm 1910, mở ra một kỷ nguyên mới trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý màng phổi. Từ đó, kỹ thuật này đã không ngừng được cải tiến, với sự phát triển của các thiết bị và công nghệ mới, giúp nâng cao độ chính xác và an toàn cho bệnh nhân.

II. Chẩn đoán tràn dịch màng phổi

Chẩn đoán tràn dịch màng phổi thường dựa vào các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng. Các phương pháp như khám lâm sàng, xét nghiệm dịch màng phổi, và hình ảnh nội soi đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nguyên nhân gây ra tình trạng này. Theo nghiên cứu, việc sử dụng nội soi lồng ngực cho phép lấy mẫu dịch và mô từ khoang màng phổi, giúp xác định chính xác nguyên nhân gây tràn dịch. Điều này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp nghi ngờ nguyên nhân ác tính hoặc nhiễm trùng.

2.1. Các phương pháp chẩn đoán

Các phương pháp chẩn đoán tràn dịch màng phổi bao gồm siêu âm, chụp CT, và nội soi lồng ngực. Siêu âm giúp xác định lượng dịch và vị trí của nó, trong khi chụp CT cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc của màng phổi. Tuy nhiên, nội soi lồng ngực là phương pháp tối ưu nhất, cho phép bác sĩ không chỉ chẩn đoán mà còn can thiệp điều trị ngay lập tức. Kết quả từ nội soi lồng ngực có thể đạt độ chính xác lên đến 94% trong việc xác định nguyên nhân của tràn dịch màng phổi.

III. Điều trị tràn dịch màng phổi

Điều trị tràn dịch màng phổi phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của tình trạng. Các phương pháp điều trị bao gồm chọc hút dịch, nội soi lồng ngực, và trong một số trường hợp, phẫu thuật. Nội soi lồng ngực không chỉ giúp loại bỏ dịch mà còn cho phép bác sĩ thực hiện các thủ thuật như cắt bỏ màng phổi hoặc điều trị các tổn thương. Theo nghiên cứu, việc áp dụng nội soi lồng ngực trong điều trị tràn dịch màng phổi do lao cho thấy hiệu quả cao, giúp cải thiện tình trạng bệnh nhân nhanh chóng.

3.1. Kỹ thuật điều trị

Kỹ thuật nội soi lồng ngực cho phép thực hiện các thủ thuật như cắt bỏ màng phổi hoặc đặt ống dẫn lưu. Việc này không chỉ giúp giảm lượng dịch mà còn ngăn ngừa tái phát. Nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân được điều trị bằng nội soi lồng ngực có tỷ lệ hồi phục cao hơn so với các phương pháp điều trị truyền thống. Điều này chứng tỏ giá trị thực tiễn của nội soi lồng ngực trong việc điều trị tràn dịch màng phổi.

IV. Kết luận

Nghiên cứu về nội soi lồng ngực trong chẩn đoán và điều trị tràn dịch màng phổi đã chỉ ra rằng kỹ thuật này mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Việc áp dụng nội soi lồng ngực không chỉ giúp chẩn đoán chính xác mà còn hỗ trợ điều trị hiệu quả, giảm thiểu biến chứng và thời gian hồi phục. Từ đó, khẳng định vai trò quan trọng của nội soi lồng ngực trong lĩnh vực y học hiện đại.

4.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả lâu dài của nội soi lồng ngực trong điều trị các bệnh lý khác liên quan đến màng phổi. Việc mở rộng ứng dụng của kỹ thuật này có thể giúp cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân mắc các bệnh lý phổi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tràn dịch màng phổi là một bệnh lý phổ biến trong lĩnh vực nội khoa và phẫu thuật lồng ngực, ảnh hưởng đến khoảng 300 trên 100.000 người mỗi năm trên toàn thế giới. Tại Mỹ, có khoảng 1,5 triệu ca tràn dịch màng phổi được chẩn đoán hàng năm, trong đó nguyên nhân và điều trị vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là trong các trường hợp tràn dịch màng phổi chưa rõ nguyên nhân hoặc do lao màng phổi. Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của tràn dịch màng phổi thường gặp được chẩn đoán bằng nội soi lồng ngực tại Bệnh viện Phổi Trung ương, đồng thời đánh giá hiệu quả của nội soi lồng ngực trong điều trị lao màng phổi. Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Phổi Trung ương trong khoảng thời gian gần đây, với phạm vi tập trung vào các bệnh nhân tràn dịch màng phổi có chỉ định nội soi lồng ngực. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị, giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng, đồng thời góp phần phát triển kỹ thuật nội soi lồng ngực trong thực hành lâm sàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sinh lý màng phổi, cơ chế hình thành tràn dịch màng phổi, cũng như vai trò của nội soi lồng ngực trong chẩn đoán và điều trị. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết cân bằng áp lực và vận chuyển dịch màng phổi: Dịch màng phổi được tạo ra và hấp thu dựa trên sự cân bằng giữa áp lực thủy tĩnh, áp lực keo và tính thấm của mao mạch màng phổi theo phương trình Starling. Sự mất cân bằng dẫn đến tràn dịch màng phổi, có thể do tăng áp lực mao mạch, tăng tính thấm mao mạch hoặc giảm hấp thu dịch.

2. Mô hình nội soi lồng ngực trong chẩn đoán và điều trị: Nội soi lồng ngực cho phép quan sát trực tiếp tổn thương màng phổi, lấy mẫu sinh thiết chính xác, đồng thời thực hiện các thủ thuật điều trị như gây dính màng phổi, bóc tách dính fibrin, giúp cải thiện kết quả điều trị.

Các khái niệm chính bao gồm: tràn dịch màng phổi dịch tiết và dịch thấm, nội soi lồng ngực (thoracoscopy), sinh thiết màng phổi, các dấu ấn sinh học trong dịch màng phổi (ADA, IFNγ), và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh (X-quang, CT, siêu âm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang kết hợp phân tích định lượng trên mẫu bệnh nhân tràn dịch màng phổi được chẩn đoán và điều trị tại Bệnh viện Phổi Trung ương. Cỡ mẫu khoảng 130 bệnh nhân, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện dựa trên tiêu chuẩn vào viện và chỉ định nội soi lồng ngực.

Nguồn dữ liệu bao gồm hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm dịch màng phổi, hình ảnh X-quang, CT, siêu âm, kết quả nội soi lồng ngực và sinh thiết màng phổi. Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ, độ nhạy, độ đặc hiệu của các phương pháp chẩn đoán.

Thời gian nghiên cứu kéo dài trong vòng 1-2 năm, đảm bảo thu thập đủ số liệu và theo dõi diễn biến sau điều trị. Các kỹ thuật nội soi lồng ngực được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa có kinh nghiệm, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân tràn dịch màng phổi: Trong số 130 bệnh nhân nghiên cứu, 63,8% được xác định nguyên nhân là do bệnh lý ác tính, 26,9% do lao màng phổi, 26,9% do viêm màng phổi mạn tính, và 3,9% không xác định được nguyên nhân. Triệu chứng phổ biến gồm đau ngực (72,3%), khó thở (94,6%), ho khan (71,5%). Thời gian trung bình thực hiện nội soi là 127,2 phút, thời gian nằm viện trung bình 10,3 ngày.

2. Hiệu quả chẩn đoán của nội soi lồng ngực: Nội soi lồng ngực cho độ nhạy chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi lên đến 94,6%, độ đặc hiệu 100%. So với các phương pháp khác như sinh thiết màng phổi qua thành ngực, nội soi lồng ngực có độ chính xác cao hơn đáng kể (87% so với 47-79%).

3. Vai trò nội soi lồng ngực trong điều trị lao màng phổi: Nội soi lồng ngực kết hợp sinh thiết và can thiệp điều trị giúp cải thiện tỷ lệ thành công điều trị lao màng phổi, giảm biến chứng dính màng phổi. Tỷ lệ thành công điều trị đạt trên 90%, không có trường hợp tử vong liên quan đến thủ thuật.

4. So sánh các kỹ thuật nội soi lồng ngực: Nội soi lồng ngực bán cứng (semi-rigid) và nội soi lồng ngực cứng (rigid) đều cho kết quả chẩn đoán tương đương, với độ nhạy và độ đặc hiệu trên 90%, tùy thuộc vào kinh nghiệm người thực hiện và trang thiết bị hỗ trợ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tràn dịch màng phổi đa dạng, trong đó bệnh lý ác tính và lao màng phổi chiếm tỷ lệ cao, phù hợp với báo cáo của ngành y tế và các nghiên cứu quốc tế. Nội soi lồng ngực thể hiện vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán chính xác nguyên nhân, đặc biệt trong các trường hợp tràn dịch chưa rõ nguyên nhân sau khi đã loại trừ các xét nghiệm thông thường.

Kết quả nghiên cứu cho thấy nội soi lồng ngực có thể quan sát trực tiếp tổn thương màng phổi, lấy mẫu sinh thiết chính xác, giúp nâng cao tỷ lệ chẩn đoán nguyên nhân lên trên 90%, vượt trội so với các phương pháp chẩn đoán không xâm lấn. Điều này đồng thuận với các nghiên cứu trước đây, khẳng định nội soi lồng ngực là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi.

Trong điều trị lao màng phổi, nội soi lồng ngực không chỉ giúp chẩn đoán mà còn hỗ trợ can thiệp như bóc tách dính, gây dính màng phổi, giúp cải thiện chức năng hô hấp và giảm tái phát. Các kỹ thuật nội soi bán cứng và cứng đều có ưu điểm riêng, lựa chọn phù hợp tùy theo điều kiện cơ sở vật chất và trình độ chuyên môn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố nguyên nhân tràn dịch, bảng so sánh độ nhạy và độ đặc hiệu các phương pháp chẩn đoán, cũng như biểu đồ tiến triển lâm sàng sau điều trị nội soi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường ứng dụng nội soi lồng ngực trong chẩn đoán tràn dịch màng phổi: Đào tạo chuyên sâu cho bác sĩ chuyên khoa về kỹ thuật nội soi lồng ngực, đầu tư trang thiết bị hiện đại nhằm nâng cao tỷ lệ chẩn đoán chính xác nguyên nhân tràn dịch màng phổi trong vòng 1-2 năm tới.

2. Phát triển kỹ thuật nội soi lồng ngực bán cứng và cứng: Khuyến khích áp dụng kỹ thuật nội soi bán cứng để giảm thiểu đau đớn và biến chứng cho bệnh nhân, đồng thời nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị, thực hiện trong 12 tháng tiếp theo tại các bệnh viện tuyến trung ương.

3. Xây dựng quy trình chuẩn trong điều trị lao màng phổi bằng nội soi lồng ngực: Thiết lập hướng dẫn lâm sàng chi tiết về chỉ định, kỹ thuật và theo dõi sau điều trị, nhằm giảm thiểu biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị lao màng phổi trong vòng 6 tháng.

4. Tăng cường phối hợp đa chuyên khoa: Hợp tác giữa các khoa nội soi, phẫu thuật lồng ngực, vi sinh và huyết học để tối ưu hóa chẩn đoán và điều trị tràn dịch màng phổi, đặc biệt là các trường hợp phức tạp, triển khai liên tục và đánh giá định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa hô hấp và phẫu thuật lồng ngực: Nâng cao kiến thức và kỹ năng nội soi lồng ngực trong chẩn đoán và điều trị tràn dịch màng phổi, áp dụng hiệu quả trong thực tế lâm sàng.

2. Nhân viên y tế tại các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương: Hiểu rõ về cơ chế bệnh sinh, phương pháp chẩn đoán và điều trị hiện đại, từ đó cải thiện chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

3. Nhà nghiên cứu y học và sinh học phân tử: Tham khảo các dữ liệu về dấu ấn sinh học trong dịch màng phổi, phát triển các phương pháp chẩn đoán mới dựa trên sinh học phân tử.

4. Sinh viên y khoa và học viên sau đại học: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về tràn dịch màng phổi, kỹ thuật nội soi lồng ngực và các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng, hỗ trợ học tập và nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Nội soi lồng ngực có an toàn không?
   Nội soi lồng ngực là kỹ thuật an toàn với tỷ lệ biến chứng thấp khi được thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm. Thời gian thực hiện trung bình khoảng 1-2 giờ, bệnh nhân thường hồi phục nhanh và ít đau sau thủ thuật.

2. Nội soi lồng ngực có thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân tràn dịch màng phổi không?
   Độ nhạy chẩn đoán của nội soi lồng ngực lên đến 94-95%, đặc biệt hiệu quả trong các trường hợp tràn dịch chưa rõ nguyên nhân sau khi xét nghiệm dịch màng phổi thông thường không kết luận được.

3. Nội soi lồng ngực có thể điều trị lao màng phổi không?
   Có, nội soi lồng ngực không chỉ giúp chẩn đoán mà còn hỗ trợ điều trị lao màng phổi bằng cách bóc tách dính, gây dính màng phổi, giúp cải thiện chức năng hô hấp và giảm tái phát.

4. So sánh nội soi lồng ngực bán cứng và cứng có gì khác biệt?
   Cả hai kỹ thuật đều có hiệu quả chẩn đoán tương đương, nội soi bán cứng có ưu điểm là ít đau, dễ thao tác và phù hợp với nhiều bệnh nhân hơn, trong khi nội soi cứng cho phép lấy mẫu lớn hơn và thực hiện các thủ thuật phức tạp hơn.

5. Khi nào nên chỉ định nội soi lồng ngực cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi?
   Nội soi lồng ngực được chỉ định khi các phương pháp chẩn đoán không xâm lấn không xác định được nguyên nhân tràn dịch, hoặc khi cần lấy mẫu sinh thiết chính xác để chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Kết luận

• Nội soi lồng ngực là phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả, an toàn cho bệnh nhân tràn dịch màng phổi, đặc biệt trong các trường hợp chưa rõ nguyên nhân và lao màng phổi.
• Độ nhạy và độ đặc hiệu của nội soi lồng ngực trong chẩn đoán nguyên nhân tràn dịch màng phổi đạt trên 90%, vượt trội so với các phương pháp khác.
• Kỹ thuật nội soi bán cứng và cứng đều có ưu điểm riêng, cần lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế và trình độ chuyên môn.
• Nội soi lồng ngực góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.
• Đề xuất triển khai đào tạo, đầu tư trang thiết bị và xây dựng quy trình chuẩn để ứng dụng rộng rãi kỹ thuật này trong các cơ sở y tế.

Các cơ sở y tế và chuyên gia nên phối hợp triển khai đào tạo kỹ thuật nội soi lồng ngực, đồng thời nghiên cứu mở rộng ứng dụng trong các bệnh lý màng phổi khác nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O Bà Y T¾ TR¯àNG Đ¾I HàC Y D¯ĀC H¾I PHÒNG Vi ĐÞ NGHIÊN CþU K¾T QU¾ NàI SOI LâNG NGĂC CHÀN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIÀU TRÞ TRÀN DÞCH MÀNG PHäI LU¾N ÁN TI¾N S) Y HàC H¾I PHÒNG - 2023 Bà GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O Bà Y T¾ TR¯àNG Đ¾I HàC Y D¯ĀC H¾I PHÒNG Vi ĐÞ NGHIÊN CþU K¾T QU¾ NàI SOI LâNG NGĂC CHÀN ĐOÁN NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIÀU TRÞ TRÀN DÞCH MÀNG PHäI Chuyên ngành: Nái khoa Mã sá: 9720107 LU¾N ÁN TI¾N S) Y HàC NG¯äI H¯âNG D¾N KHOA HâC: 1. TS Ph¿m Văn Linh 2. TS Tr¿n Quang Phÿc H¾I PHÒNG - 2023 LàI C¾M ¡N Trong suĀt quc trknh h漃⌀c t⌀p vc hocn thcnh lu⌀n án ncy, tôi đ愃̀ nh⌀n đươꄣc rất nhiều sư뀣 hươꄁng d̀n, hỗ trơꄣ và giwp đơꄃ qu礃Ā bcu c甃ऀa t⌀p thể l愃̀nh đạo, ccc thy cô, ccc anh ch椃⌀ em và ccc bạn đồng nghiệp. Vơꄁi lòng kính tr漃⌀ng và biết ơn sâu sắc, tôi xin đươꄣc trân tr漃⌀ng cảm ơn: Ban Giám hiệu, Phòng Quản l礃Ā Đco tạo Sau đại h漃⌀c, Khoa Y và Bộ môn Nội - Trường Đại h漃⌀c Y Dươꄣc Hải Phòng Ban Gicm đĀc, Khoa Ph̀u thu⌀t Lồng ngư뀣c, Khoa Gây mê Hồi sức, Khoa Nội soi chẩn đocn vc can thiệp, Khoa Giải ph̀u bệnh, Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn QuĀc gia, Khoa Khám bệnh Đa khoa theo yêu cu, Phòng Kế hoạch Tổng hơꄣp và các khoa phòng khác trong Bệnh viện Phổi Trung ương.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tơꄁi PGS.TS Phạm Văn Linh, PGS. TS Trn Quang Phục, những người Thy đ愃̀ luôn t⌀n tknh hươꄁng d̀n, chỉ bảo, động viên và tạo m漃⌀i điều kiện thu⌀n lơꄣi cho tôi trong suĀt quá trình h漃⌀c t⌀p và thư뀣c hiện lu⌀n án, truyền cho tôi những kinh nghiệm quý báu và cả niềm say mê trong công tác nghiên cứu khoa h漃⌀c. Tôi xin chân thành cảm ơn c愃Āc Thy, Cô trong các Hội đồng nghiên cứu sinh đã có nhiều góp ý quý báu và tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn ccc đồng nghiệp c甃ऀa tôi đang công tcc tại Bệnh viện Phổi Trung ương, Trường Đại h漃⌀c Y Dươꄣc Hải Phòng v.

đ愃̀ trư뀣c tiếp cùng tham gia, góp ý chỉnh sửa và hỗ trơꄣ tôi rất nhiều trong suĀt quá trình thư뀣c hiện đề tài này. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thcnh tơꄁi các người bệnh c甃ऀa tôi. H漃⌀ là sư뀣 trăn trở, nguồn động viên vc lc động lư뀣c thwc đẩy tôi h漃⌀c t⌀p và nghiên cứu để hoàn thành lu⌀n án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tơꄁi Ba Mẹ, anh ch椃⌀ em và những người thân trong gia đknh đ愃̀ luôn ở bên, thương yêu, động viên vc giwp đơꄃ tôi.

Xin cảm ơn Vợ và các con đã luôn ủng hộ tuyệt đối, chấp nhận những thiệt thòi, luôn động viên, khích lệ và tạo những điều kiện tốt nhất có thể để giúp đỡ tôi, xin chân thành cảm ơn những người bạn thân đã luôn cổ vũ, động viên và giwp đơꄃ cho tôi trong suĀt quá trình thư뀣c hiện, hoàn thành lu⌀n án này. Một ln nữa, tôi xin trân tr漃⌀ng cảm ơn! Hải Phòng, ngày 20 tháng 11 năm 2023 Vj Đß LàI CAM ĐOAN Tôi là Vũ Đß, nghiên cău sinh chuyên ngành Nái khoa, Đ¿i hãc Y D°āc HÁi Phòng, tôi xin cam đoan: 1. Đây là luÁn án do bÁn thân tôi trāc tiÁp thāc hián d°ãi sā h°ãng d¿n cāa PGS. Ph¿m Văn Linh và PGS.TS Tr¿n Quang Phÿc 2.

Công trình này không trùng l¿p vãi bÃt kỳ nghiên cău nào khác đã đ°āc công bá t¿i Viát Nam. Các sá liáu và thông tin trong nghiên cău là hoàn toàn chính xác, trung thāc và khách quan, đã đ°āc xác nhÁn và chÃp thuÁn cāa c¢ sç n¢i nghiên cău và n¢i đào t¿o. Tôi xin hoàn toàn cháu trách nhiám tr°ãc pháp luÁt và nhÿng cam kÁt. Hải Phòng, ngày 20 tháng 10 năm 2023 Ng°ái vi¿t cam đoan Tác gi¿ Vj Đß MĂC LĂC Lái cam đoan Măc lăc Danh măc chā vi¿t tÁt Danh măc b¿ng Danh măc bißu đã Danh măc hình Đ#T V숃ĀN ĐË.

TÞNG QUAN TÀI LIỆU. Đ¾I C¯¡NG V GIÀI PH¾U SINH LÝ MÀNG PHäI. CÃu t¿o giÁi ph¿u màng phऀi. Mô hãc màng phऀi.

Sinh l{ hãc màng phऀi. Sinh l{ bánh cāa tràn dách màng phऀi. CÁC PH¯¡NG PHÁP CHÀN ĐOÁN TRÀN DàCH MÀNG PHäI. Chën đoán hknh Ánh.

Chãc hút và xét nghiám dách màng phऀi. Đ¾I C¯¡NG V NàI SOI LâNG NGĀC. Mát vài mác trong lách sử phát triÅn. NàI SOI LâNG NGĀC TRONG CHÀN ĐOÁN CÁC BàNH LÝ MÀNG PHäI.

Tràn dách màng phऀi ch°a rõ nguyên nhân. Tràn dách màng phऀi do nguyên nhân ác tính. Tràn dách màng phऀi do lao. Tràn dách màng phऀi do viêm mā màng phऀi và do cÁn viêm phऀi.

NàI SOI LâNG NGĀC TRONG ĐIÂU TRà KÀT HĀP TRÀN DàCH MÀNG PHäI DO LAO. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐàI T¯ĀNG, ĐàA ĐIÄM, THäI GIAN NGHIÊN CĂU. Thåi gian và đáa điÅm nghiên cău.

PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĂU. Cÿ m¿u và cách chãn m¿u. NàI DUNG NGHIÊN CĂU. Nghiên cău và đ¿c điÅm lâm sàng.

Thāc hián các thăm dò và các xét nghiám cÁn lâm sàng. Chãc hút dách màng phऀi, lÃy dách màng phऀi làm các xét nghiám. Nái soi lãng ngāc chën đoán nguyên nhân tràn dách màng phऀi. Các đ¿c điÅm hình Ánh đ¿i thÅ cāa nái soi màng phऀi.

KẾT QU¾ NGHIÊN CỨU. Đ¾C ĐIÄM LÂM SÀNG VÀ CÀN LÂM SÀNG CĀA NHÓM NG¯äI BàNH TRÀN DàCH MÀNG PHäI D¯ĀC NàI SOI CHÀN ĐOÁN. Đ¿c điÅm lâm sàng cāa đái t°āng nghiên cău. Đ¿c điÅm cÁn lâm sàng cāa nhóm ng°åi bánh tràn dách màng phऀi đ°āc nái soi chën đoán.

KÁt quÁ chën đoán cāa nái soi lãng ngāc. Dißn biÁn sau nái soi lãng ngāc chën đoán. KÀT QUÀ CĀA NàI SOI LâNG NGĀC KÀT HĀP TRONG ĐIÂU TRà LAO MÀNG PHäI. Mát sá đ¿c điÅm cāa nhóm đái t°āng nghiên cău.

Nái soi lãng ngāc ngāc kÁt hāp trong điÃu trá di chăng tràn dách màng phऀi do lao. Đ¾C ĐIÄM LÂM SÀNG VÀ CÀN LÂM SÀNG CĀA NHÓM NG¯äI BàNH TRÀN DàCH MÀNG PHäI Đ¯ĀC NàI SOI CHÀN ĐOÁN. Đ¿c điÅm cÁn lâm sàng nhóm tràn dách màng phऀi đ°āc nái soi chën đoán. Nái soi lãng ngāc chën đoán nguyên nhân tràn dách màng phऀi 101 4.

NàI SOI LâNG NGĀC KÀT HĀP TRONG ĐIÂU TRà LAO MÀNG PHäI. Mát sá đ¿c điÅm cāa nhóm đái t°āng nghiên cău. Nái soi lãng ngāc trong điÃu trá phái hāp các di chăng cāa Lao màng phऀi. 122 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CþU CĄA TÁC GI¾ LIÊN QUAN Đ¾N LU¾N ÁN ĐÃ Đ¯ĀC CÔNG Bà TÀI LIàU THAM KH¾O BàNH ÁN NGHIÊN CþU DANH SÁCH BàNH NHÂN NGHIÊN CþU DANH SÁCH BàNH NHÂN DANH MĂC CHĀ VI¾T TÀT ADA : Adenosine deaminase AFB : Trāc khuën kháng cãn kháng toan (Acid Fast Bacillus) ANA : kháng thÅ kháng nhân (Antinuclear Antibody) AQP : Aquaporin NB : Ng°åi bánh BCG : Bacillus Calmette-Guerin CEA : Carcinoembryonic antigen CS : Cáng sā CYFRA : Cytokeratin-19 fragment CT : Chÿp cắt lãp vi tính (Computed Tomography) IFNγ : Interferon gamma KLS : Khoang liên s°ån MP : Màng phऀi MRI : Cáng h°çng từ (Magnetic Resonance Imaging) LDH : Lactate Dehydrogenase NSLN : Nái soi lãng ngāc TDMP : Tràn dách màng phऀi VATS : Nái soi lãng ngāc có hß trā video (Video – Assisted Thoracic Surgery) VEGF : YÁu tá tăng tr°çng nái m¿ch (Vascular endothelial growth factor) DANH MĂC B¾NG BÁng 1.

Đ¿c điÅm cāa dách màng phऀi. Các nguyên nhân gây tràn dách màng phऀi dách thÃm. Các nguyên nhân gây tràn dách màng phऀi dách tiÁt. Các nguyên nhân cāa tràn dách d°ÿng chÃp và giÁ d°ÿng chÃp màng phऀi.

Giá trá lipid dách màng phऀi trong tràn dách d°ÿng chÃp và giÁ d°ÿng chÃp màng phऀi. BÁc thang thÅ tr¿ng theo Karnofsky và Zubrod. Sā phân bá nhóm tuऀi và giãi. KÁt quÁ nái soi màng phऀi sinh thiÁt chën đoán.

Sā phân bá nhóm tuऀi theo nguyên nhân gây bánh. Sā phân bá giãi tính theo nguyên nhân gây bánh. TiÃn sử mắc các bánh hô hÃp theo nguyên nhân gây bánh. TiÃn sử bánh nÃn theo nguyên nhân gây bánh.

TiÃn sử sử dÿng chÃt kích thích theo nguyên nhân gây bánh. Các triáu chăng toàn thân theo nguyên nhân gây bánh. Đ¿c điÅm triáu chăng c¢ năng theo nguyên nhân gây bánh. Đ¿c điÅm triáu chăng thāc thÅ theo nguyên nhân gây bánh.

Chën đoán ç tuyÁn tr°ãc theo nguyên nhân gây bánh. ĐiÃu trá ç tuyÁn tr°ãc theo nguyên nhân gây bánh. Vá trí tràn dách màng phऀi trên phim Xquang ngāc chuën theo nguyên nhân gây bánh. Măc đá tràn dách màng phऀi trên phim Xquang ngāc chuën theo nguyên nhân gây bánh.

Đ¿c điÅm tऀn th°¢ng trên CT Scanner ngāc theo nguyên nhân. Đ¿c điÅm hình Ánh siêu âm màng phऀi theo nguyên nhân. Sá l¿n chãc hút dách màng phऀi tr°ãc khi nái soi màng phऀi. Đ¿c điÅm dách màng phऀi theo nguyên nhân.

Màu sắc dách màng phऀi theo nguyên nhân. Nguyên nhân tràn dách màng phऀi xác đánh qua các kỹ thuÁt chën đoán khác nhau. Đ¿c điÅm tऀn th°¢ng qua soi lãng ngāc theo nguyên nhân. Giá trá cāa nái soi màng phऀi sinh thiÁt và lÃy bánh phëm làm xét nghiám tìm AFB, bactec, mô hãc chën đoán lao màng phऀi.

Thåi gian thāc hián nái soi lãng ngāc chën đoán. Dißn biÁn sau nái soi cāa các nhóm ng°åi bánh .25: Lí do vào vián. Thåi gian từ lúc triáu chăng đÁn khi vào vián. ĐiÃu trá ç tuyÁn tr°ãc.

Xét nghiám Công thăc máu. Xét nghiám sinh hóa máu. Xét nghiám đông máu. Hình Ánh tऀn th°¢ng nái soi phÁ quÁn.

Đ¿c điÅm tऀn th°¢ng tràn dách màng phऀi. Tऀn th°¢ng nhu mô phऀi trên Xquang và CT ngāc. Hình Ánh tऀn th°¢ng màng phऀi qua siêu âm. Chën đoán tr°ãc can thiáp nái soi.

Cách thăc nái soi. Thā thuÁt can thiáp đ°āc thāc hián qua nái soi. Các tऀn th°¢ng phái hāp cāa ng°åi bánh tràn dách màng phऀi do lao đ°āc phát hián qua nái soi lãng ngāc. BiÁn chăng sau nái soi.

Thåi gian thāc hián nái soi. Dißn biÁn sau nái soi. Tऀn th°¢ng màng phऀi trên siêu âm tr°ãc khi ra vián. 88 DANH MĂC BIÞU Đâ BiÅu đã 3.

Phân bá theo giãi tính. Phân bá theo nhóm tuऀi cāa đái t°āng nghiên cău. Các triáu chăng toàn thân cāa nhóm nghiên cău. Các triáu chăng c¢ năng cāa nhóm nghiên cău.

Các triáu chăng thāc thÅ cāa nhóm nghiên cău. Vá trí tràn dách màng phऀi trên phim Xquang chuën. Măc đá tràn dách màng phऀi trên phim Xquang ngāc chuën. Màu sắc dách màng phऀi.

75 DANH MĂC HÌNH Hình 1.